2013 - BİLECİK İL ÖZEL İDARESİ.pdf
BİLECİK İL ÖZEL İDARESİ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2014
İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ................................. 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ...................................................... 3 SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .................................................................................................................. 4 DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ................................................................ 4 DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI................................................................................................ 6 DENETİM GÖRÜŞÜ ..................................................................................................................................... 8 DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ................................... 9 EKLER ......................................................................................................................................................... 14
KISALTMALAR İdare: Bilecik İl Özel İdaresi Kamu İdaresi: Bilecik İl Özel İdaresi
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 1
KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI
HAKKINDA BİLGİ
Mali Yapı:
Bilecik İl Özel İdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 3üncü
maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu
idarelerinden birisi olup, faaliyetlerini 2013 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili
kanunlarla aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir.
Bu kapsamda 2013 yılı bütçesiyle 15.500.000,00 TL gelir ve gider ödeneği
öngörülmüş olup, geçen yıldan devreden 16.305.386,85 TL ödenek ve Merkezi İdare
Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiş yatırımlar için aktarılan toplam 44.545.466,58 TL
kaynak ve Ek Bütçe/Ek Ödenek olarak 2.400.000,00 TL ile birlikte yılı ödenekleri
78.750.853,43 TL’na ulaşmıştır.
Bilecik İl Özel İdaresinin sunulan mali tablolara göre 2013 yılı Gelir ve Gider
durumu aşağıda gösterilmiştir.
2013 YILI BÜTÇE GELİRLERİ TABLOSU
Tahmini Gerçekleşen
Vergi Gelirleri 250.000,00 243.631,15
Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 790.000,00 640.394,24
Alınan Bağış ve Yardımlar ile
Diğer Gelirler (Tahsisli ) 0,00 44.853.572,39
Diğer Gelirler 14.460.000,00 14.604.710,80
Sermaye Gelirleri 0,00 500.000,00
TOPLAM 15.500.000,00 60.842.308,58
2013 YILI ÖDENEKLER TABLOSU
Toplam
Bütçe
Ödenekleri
Merkezi
İdareden
Aktarılan
Önceki Yıldan
Devreden
Toplam
Bütçe
Ödeneği
Ödeneğin
Harcanan
Kısmı
Sonraki Yıla
Devreden
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 2
15.500.000,00 44.545.466,58 16.305.586,85 78.750.853,43 52.990.416,66 24.701.758,74
2013 YILI BÜTÇE GİDERLERİ CETVELİ
Bütçe Tahmini Gerçekleşen Gider
Personel Giderleri 4.285.065,00 14.218.972,17
Sosyal Güv.
Kurumlarına Devlet
Prim Gideri
497.065,00 2.165.698,85
Mal ve Hizmet Alım
Gideri 4.786.463,00 14.373.862,52
Faiz Giderleri 47.000,00 46.623,93
Cari Transferler 1.533.407,00 1.860.796,85
Sermaye Giderleri 3.576.000,00 18.376.462,34
Sermaye Transferi 0,00 1.948.000,00
Yedek Ödenekler 775.000,00 0,00
TOPLAM 15.500.000,00 52.990.416,66
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Bilecik İl Özel İdaresi mali işlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiş
muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir.
5018 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında;
“Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını
sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak
şekilde kurulur ve yürütülür.
Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran
ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve
yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim
yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir.
Söz konusu Kanunun 49 uncu maddesinin son fıkrasında ise muhasebe işlemlerine,
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 3
hesap planlarına ve işlemlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılacak belgelerin şekil ve
türlerine ilişkin düzenlemenin mahalli idareler için İçişleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü
getirilmiştir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli İdareler Bütçe ve
Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıştır.
Bilecik İl Özel İdaresinde mali işlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli İdareler
Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde İçişleri Bakanlığının sunduğu e-İçişleri
otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve işlemleri Mali
Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleştirilmektedir.
2013 yılı denetimi kapsamında Bilecik İl Özel İdaresi tarafından Kamu İdaresi
Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin
Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda
Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime
sunulmuş olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler
dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
• Birleştirilmiş veriler defteri
• Geçici ve kesin mizan
• Bilanço
• Banka mevcudu tespit tutanağı
• Alınan çekler sayım tutanağı
• Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı
• Teminat mektupları sayım tutanağı
• Değerli kağıtlar sayım tutanağı
• Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu
• Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu
• Faaliyet sonuçları tablosu
Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet
sonuçları tablosuna verilmiştir.
DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine
uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 4 şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 5 sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 6 DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: İdarenin 2013 yılsonu mizanında ve bilançosunda yer alan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının, Mahalli İdareler Bütçe Muhasebe Yönetmeliği gereği yapılan işin tamamlanmasından sonra ilgili maddi duran varlık hesaplarına aktarılması gerekirken aktarılmaması Mahalli İdareler Bütçe Muhasebe Yönetmeliğinin 180 ve 181’inci maddelerinde 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacağı belirtilmektedir. Yani “Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı” geçici bir hesap olup, bu hesapta takip edilen iş tamamlandığında ilgili hesaplara aktarılarak kapatılması gerekmektedir. Oysa idarenin muhasebe kayıtlarında 31 Aralık 2013 kesin mizanı itibariyle yapımı devam eden maddi duran varlıkların takibi için açılmış olan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı toplamı 39.006.051,98 Lira iken İdareye ait birimlerden istenen listeye göre 31.12.2013 tarihi itibariyle devam eden ve henüz geçici kabulü yapılmamış işler toplamının 4.348.894,10 Lira olduğu dolayısı ile aynı tarih itibariyle 34.657.157,88 Liralık işin bitmesine rağmen ilgili hesaplara aktarılmayarak 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında tutulduğu anlaşılmıştır. Yapımı tamamlandığı halde maddi duran varlıkların bilançoda binalar, tesis makine ve cihazlar hesapları yerine yapımı hala sürüyormuş gibi yapılmakta olan yatırımlar hesabında tutulmasının mali tablo kullanıcılarını yanıltacağı dolayısı ile mali tabloların güvenilirliğini azaltacağı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında: Belirtilen konuda gereğinin yapılacağı bildirilmiştir. Sonuç olarak: Bulgu konusunda gereğinin yapılacağı bildirildiğinden idare ile görüş birliğine varıldığı değerlendirilmektedir. Ancak 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı, 2013 mali tablolarında hatalı olarak yer almaktadır. BULGU 2: İdarenin, taşınmaz kira kontratlarından kaynaklanan ve cari yıl olan 2013
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 7 yılından sonraki yılları kapsayan vadelendirilmiş kira alacakları bulunmasına rağmen 220 Gelirlerden Alacaklar Hesabının çalıştırılmaması nedeniyle bu alacakların mali tablolarda gösterilmemesi Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 147 ’nci maddesinde, kurumca gelir olarak tahakkuk ettirilen ve içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahsili öngörülen her türlü vergi, resim, harç gelirleri, mal veya hizmet satış gelirlerinden kaynaklanan senetli ve senetsiz alacaklar ile mevzuatı gereğince faaliyet dönemini aşan bir süreyle tecil veya tehir edilen alacakların 22 - Faaliyet alacakları hesap grubu içinde izlenmesi gerektiği; bu grupta yer alan tutarlardan vadesi bir yılın altına inenlerin, dönen varlıklar ana hesap grubu içerisindeki ilgili hesaplara aktarılacağı, faaliyet alacaklarının niteliklerine göre bu grup içinde açılacak 220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile 222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabından oluşacağı belirtilmektedir. 148’inci maddesinde ise 220 Gelirlerden Alacaklar Hesabının mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen ve içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahsili gereken, gelirlerden alacakların izlenmesi için kullanılacağı ve hesabın işleyişi anlatılmaktadır. Ayrıca İl Özel İdareleri Detaylı Hesap Planında da 220.03.06.01.99 Hesap kodunda teşebbüs ve mülkiyet geliri olarak diğer taşınmaz kira gelirleri yer almaktadır. Ancak İdarenin, Emlak ve İstimlak Müdürlüğü kayıtlarına göre 2013-2020 yılları için 18 adet taşınmaza ait kira kontratlarından kaynaklanan (2014 yılına ait kontrat alacağı toplamı 324.770,72 TL olup sonraki yıllar hesaplanmamıştır) uzun vadeli kira alacağı bulunmasına rağmen 220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı çalıştırılmadığından 2013 yılı mali tablolarında bu alacakların görünmediği anlaşılmıştır. Kamu idaresi cevabında: Belirtilen konuda gereğinin yapılacağı bildirilmiştir. Sonuç olarak: Bulgu konusunda gereğinin yapılacağı bildirildiğinden idare ile görüş birliğine varıldığı değerlendirilmektedir. Ancak 220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı 2013 yılı mali tablolarında yer almamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 8 DENETİM GÖRÜŞÜ Bilecik İl Özel İdaresi 2013 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 253 Tesis Makine ve Cihazlar Hesabı ve 220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 9 DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Kurumun iç kontrol sistemine ilişkin olarak;
- 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanuna göre kamu idarelerinin iç
kontrol sisteminin ayrılmaz bir unsuru olan iç denetimin, iç denetçi kadrosu ihdas
edilmesine rağmen iç denetçi atanmadığından yapılamadığının değerlendirilmesi
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 11, 55, 57, 63 ve 65’inci
maddelerine göre özetlenecek olursa;
İç denetim, kamu idarelerinin iç kontrol sisteminin ayrılmaz bir unsurudur. İç kontrol
süreçlerine ilişkin standartlar ve yöntemler Maliye Bakanlığınca, iç denetime ilişkin
standartlar ve yöntemler ise İç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenmektedir
Kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemleri; harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluşmaktadır. İç denetim, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetidir. Bu faaliyetler, idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile malî işlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek ve geliştirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla ve genel kabul görmüş standartlara uygun olarak gerçekleştirilir. İç denetim, iç denetçiler tarafından yapılır. Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler. İl özel idarelerinde vali üst yöneticidir. İç denetçiler, bakanlıklar ve bağlı idarelerde, üst yöneticilerin teklifi üzerine Bakan,
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 10 diğer idarelerde üst yöneticiler tarafından sertifikalı adaylar arasından atanır ve aynı usûlle görevden alınır. İç denetçilerin kamu idareleri itibarıyla sayıları, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar İç Denetim Koordinasyon Kurulunca hazırlanarak, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir İl Özel idarelerini de kapsayan 5018 sayılı Kanunun yukarıda bahsedilen maddeleri birlikte değerlendirildiğinde iç denetimin dolayısı ile de iç denetçinin idarenin malî yönetim ve kontrol sisteminde ne derece önemli bir yer tuttuğu anlaşılmaktadır. Bakanlar Kurulu’nun 2013/4747 sayılı karar eki incelendiğinde kurum için 3 adet iç denetçi kadrosu ihdas edildiği görülmektedir. Ancak kurum tarafından henüz iç denetçi ataması yapılmadığından mali kontrolün önemli bir ayağının eksik kaldığı ve bunun sonucunda da idarenin önemli kontrol zayıflıklarını tespitte ve zamanında tedbir almakta yetersiz kalabileceği değerlendirilmektedir. 2) İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslarda belirtilmesine rağmen Kurumda ön mali kontrolün yapılacağı alt birimin oluşturulmadığının değerlendirilmesi 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun; 57’inci maddesinde kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin; harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluşacağı; 58’inci maddesinde ön malî kontrolün harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsadığı, ön malî kontrol sürecinin, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluştuğu; kamu idarelerinde ön malî kontrol görevinin, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütüleceği, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontrollerde, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin Maliye Bakanlığınca belirleneceği, kamu idarelerinin, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla bu konuda düzenleme yapabileceği; Maliye bakanlığınca çıkarılan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 14'üncü maddesinde; Malî hizmetler biriminde ön malî kontrol yetkisinin malî hizmetler birimi yöneticisine ait olduğu, kontrol sonucunda düzenlenen yazılı görüş ve kontrol şerhlerinin malî hizmetler birimi yöneticisi tarafından imzalanacağı, malî hizmetler birimi yöneticisinin, bu yetkisininin
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 11
sınırlarını açıkça belirtmek şartıyla yazılı olarak yardımcısına veya birimin iç kontrol alt birim
yöneticisine devredebileceği, malî hizmetler birimi yöneticisinin harcama yetkilisi olması
durumunda ön malî kontrol görevinin, iç kontrol alt birim yöneticisi tarafından yürütüleceği,
malî hizmetler biriminin ön malî kontrolüne tâbi malî karar ve işlemlerin kontrolünün, birimin
iç kontrol alt birimi tarafından yerine getirileceği, harcama birimlerinde ödeme emri belgesi
ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol görevinin, ödeme emri belgesi düzenlemekle
görevlendirilen gerçekleştirme görevlisi tarafından yerine getirileceği hükümleri yer
almaktadır.
Söz konusu hükümlerden 5018 sayılı Kanun kapsamına giren Kurumun mali iş ve
işlemlerinin gerçekleştirilme aşamasında bir ön mali kontrole tabi tutulmasının zorunlu
olduğu anlaşılmaktadır. Bu kontrollerin harcama birimlerinde “gerçekleştirme görevlileri”,
mali hizmetler biriminde ise bu birimin bünyesinde oluşturulacak “iç kontrol alt birimi”
tarafından yerine getirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede ise kurumda mali iş ve işlemlerin ön mali kontrolünün yapılması
için Mali Hizmetler Müdürlüğü bünyesinde herhangi bir iç kontrol alt biriminin oluşturularak
görevlendirilmediği, dolayısıyla mali iş ve işlemlerin mevzuatta belirtildiği şekilde ön mali
kontrole tabi tutulmadığı anlaşılmıştır.
Ön mali kontrol sisteminin kurulmasından ve işlemesinden yukarıda bahsi geçen
Kanunun 11'inci maddesine göre üst yönetici olan valinin sorumlu olduğu, bu konudaki
sorumluluğun da harcama yetkilileri, iç denetçiler ve mali hizmetler birimi aracılığıyla yerine
getirileceği belirtilmektedir. Ancak bu konuda bir düzenleme yapılmadığından Mali
Hizmetler Müdürlüğünde “ön mali kontrol” işlevinin gerçekleştirilemediği
değerlendirilmektedir.
3) İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslarda öngörülmesine
rağmen “Mali İşlem Süreç Akış Şemaları”nın hazırlanmadığının değerlendirilmesi
Maliye Bakanlığı tarafından 31.12.2005 tarih ve 26040 3. mükerrer sayılı Resmi
Gazetede Yayımlanan “İç kontrol ve ön malî kontrole ilişkin usul ve esaslar” ın 12’inci
maddesinde :
“…………Harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılır. Süreç kontrolünde, her bir
işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanır ve uygulanır. Malî
işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol
ederler. Süreç kontrolünü sağlamak amacıyla malî işlemlerin süreç akış şeması hazırlanır ve
üst yöneticinin onayı ile yürürlüğe konulur.”
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 12
Denilmektedir.
Oysa İdarenin harcama birimlerinde söz konusu Usul ve Esaslara göre hazırlanmış ve
üst yönetici tarafından onaylanmış “mali işlem süreç akış şemaları” nın bulunmadığı
anlaşılmıştır.
Harcama birimlerinin mali işlem süreç akış şemalarının bulunmaması, harcama için
onay alınmasından ödemenin tamamlanmasına kadar olan süreç içindeki kontrollerin, hatalı
işlemleri önlemede yetersiz kalmasına yol açabileceği değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında: Belirtilen konularda gereğinin yapılacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak: Bulgu konusunda gereğinin yapılacağı bildirildiğinden idare ile görüş
birliğine varıldığı değerlendirilmektedir.
BULGU 2:
Kurum tarafından ihalesi yapılıp taahhüde bağlanan işler bulunmasına rağmen
920 Gider Taahhütleri Hesabı ile 921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabının
kullanılmaması
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 406. maddesinde, ihale işlemleri
tamamlanarak mal ve hizmet alımı ile yapım işleri için yapılan sözleşmelere ilişkin olarak
hazırlanan ihale dosyasının, iki nüshasın düzenlenecek ilk hakedişle birlikte muhasebe
birimine verileceği, muhasebe birimince bu sözleşmelere dayanılarak taahhüt tutarının,
taahhüt kartına yazılarak gider taahhütleri hesabına kaydedileceği, muhasebe birimine gelen
taahhüt dosyalarının daireler itibarıyla ayrı ayrı saklanacağı, yapılan sözleşmelere dayanılarak
girişilen taahhütlerin, bunlara yapılan ilaveler ve fiyat farkı tutarlarının, taahhüdün yerine
getirilmesi dolayısıyla nakden veya mahsuben yapılan hakediş ödemeleri ve bu ödemelerden
yapılan kesintilerin, taahhüt tutarından yapılan eksiltmeler, kısmen veya tamamen bozulan
sözleşmelere ilişkin taahhütler ve diğer bilgilerin “Taahhüt Kartı”na (Örnek: 67)
kaydedileceği, ifade edilmektedir.
Oysa hem idare tarafından girişilen taahhütlerin takibinde hem de bütçe ve nakit
planlamasında son derece önemli olan 920 ve 921 no’lu hesapların, muhasebe sisteminde
kullanılmadığı ve Taahhüt Kartının düzenlenmediği anlaşılmıştır.
Söz konusu hesapların kullanılmamasının, hem Muhasebe Yönetmeliğine aykırılık
teşkil edeceği, hem de İdare tarafından girişilen taahhütlerin sağlıklı bir şekilde takip
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 13 edilmesini engelleyeceği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında: Belirtilen konuda gereğinin yapılacağı bildirilmiştir. Sonuç olarak: Bulgu konusunda gereğinin yapılacağı bildirildiğinden idare ile görüş birliğine varıldığı değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 14 EKLER EK-1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 15
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 16
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 17
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 18
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 19
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bilecik İl Özel İdaresi 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 20 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr