2018 - TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ.pdf

TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2018 Yılı Sayıştay Denetim Raporu Eylül 2019

İÇERİK TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2018 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2018 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU 31

TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2018 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ...................................................................................................... 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU .................................................................................................. 8
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 8
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 8
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ........................................................................ 9
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 11
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ......................................................................................... 11
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 19

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: THSSGM Merkez Teşkilatı Unvan ve Hizmet Sınıfları İtibarıyla Personel Kadrolarının Dolu/Boş Durumu ................................................................................................. 3 Tablo 2: Kurumun Kadro Durumu ............................................................................................. 4 Tablo 3: THSSGM Taşra Teşkilatı Unvan ve Hizmet Sınıfları İtibarıyla Personel Kadrolarının Dolu/Boş Durumu ...................................................................................................................... 4 Tablo 4: Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırması (TL) .................................................... 5 Tablo 5: Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırması ............................................................. 5

KISALTMALAR AHS Avukatlık Hizmetleri Sınıfı CK Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi GİH Genel İdare Hizmetleri Sınıfı GYMY Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği KHK Kanun Hükmünde Kararname SHS Sağlık Hizmetleri Sınıfı THS Teknik Hizmetler Sınıfı THSSGM Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü VHKİ Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni YHS Yardımcı Hizmetler Sınıfı

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanakları

1. Alacakların Sınıflandırma ve Tutar Bakımından Doğru, Tam ve Gerçeğe Uygun Durumu Yansıtmaması
2. Hizmet Binası Olarak Kullanılmak Üzere Kiralanan Taşınmaz İçin Yapılan Giderlerde Özel Maliyetler Hesabının Kullanılmaması
3. Taşınmazlar İçin Yapılan Değer Artırıcı Nitelikte Olan Harcamaların İlgili Maddi Duran Varlık Hesabına Kaydedilmemesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısı 11.10.2011 tarih ve 28103 sayılı mükerrer Resmi Gazete’de yayımlanan 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda Hükmünde Kararname ile düzenlenmiştir. Söz konusu KHK’nın teşkilat yapısını düzenleyen hükümleri 09.07.2018 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 703 sayılı “Anayasada Yapılan Değişikliklere Uyum Sağlanması Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile ilga edilmiştir. Ayrıca 703 sayılı KHK ile 663 sayılı KHK’nın adı “Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” şeklinde değiştirilmiştir. 703 sayılı KHK ile 663 sayılı KHK’da ilga edilen hükümler 15.07.2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4 sayılı “Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi” ile düzenlenmiştir. Kurumun görev, yetki ve sorumlulukları söz konusu 4 sayılı CK’nın 653’üncü maddesinde aşağıdaki şekilde belirlenmiştir: a) Uluslararası önemi haiz halk sağlığı risklerinin ülkemize girmesini önlemek amacıyla uluslararası giriş noktaları ve bunların gümrüklü alanlarında gerekli her türlü sağlık tedbirini almak veya aldırmak, halk sağlığını etkileyecek etkenlere karşı alınacak kontrol önlemlerinin standardını belirlemek, belgelendirmek, denetlemek, b) Uluslararası giriş noktalarında hac, göç veya seyahat gibi toplu nüfus hareketlerinde gerekli sağlık tedbirlerini almak veya aldırmak, riskli cenazelerin yurda girişine izin vermek, c) Malî yılbaşında sağlık resmî tarifesini belirlemek, bu gelirler ve diğer sağlık gelirleri ile para cezalarının tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin gerçekleştirilmesini sağlamak, gelirlerinden ülke sağlık hizmetlerine katkı sağlamak, ç) Uluslararası nakil vasıtalarının ve bu vasıtalarda görevli personelin sağlık şartlarını belirleyerek sağlık raporlarıyla ilgili iş ve işlemleri düzenlemek,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 d) Görev alanı ile ilgili olarak Dünya Sağlık Örgütü, Uluslararası Denizcilik Örgütü, Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü ve diğer ulusal ve uluslararası kuruluşlar ile işbirliği yapmak, e) Uluslararası önemi haiz halk sağlığı riski olan ülkelere giden insanlara seyahat sağlığı hizmeti vermek, f) Ulusal ve uluslararası sularda seyir eden gemilere uzaktan sağlık yardımı ve desteği vermek, g) Uluslararası giriş noktalarında yapılması gereken tüm sağlık hizmetleri, sağlık denetimleri ve çevre sağlığı işlemlerini yürütmek, usul ve esaslarını belirlemek. 1.2.Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları 1.2.1.Teşkilat Yapısı Kurumun merkezi İstanbul olup, teşkilat yapısı merkez ve taşra teşkilatından oluşmaktadır. Genel müdürlük merkez teşkilatı; genel müdür ve iki genel müdür yardımcısı yönetiminde; a) Bakanlık Müşavirliği, b) Özel Kalem Birimi, c) Hukuk Müşavirliği, ç) İç Denetim Birimi, d) Denetim Hizmetleri Birimi e) Türk Boğazları ve Sağlık Denetimleri Daire Başkanlığı, f) Sağlık Hizmetleri Daire Başkanlığı, g) Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı, h) İnsan Kaynakları Daire Başkanlığı, ı) Destek Hizmetleri Daire Başkanlığından oluşmaktadır. Taşra Teşkilatı; 8 Baştabipliğe bağlı 24 Havalimanı Sağlık Denetleme Merkezi, 36 Sahil Sağlık Denetleme Merkezi, 18 Kara Hudut Sağlık Denetleme Merkezi, 8 Gemiadamları Sağlık Merkezi, 6 Seyahat Sağlığı Merkezi, Tele Sağlık Merkezi ve Seyahat Sağlığı Danışma Merkezi şeklinde örgütlenmiştir. Ayrıca Ankara Koordinasyon Müdürlüğü ve Urla Karantina Adası Müdürlüğü de taşra teşkilatı kapsamında faaliyetlerini sürdürmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 1.2.2.İnsan Kaynakları Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra olmak üzere toplam kadro sayısı 868, 657 Sayılı Kanun’un 4/A maddesine göre toplam kadro sayısı 831, 4924 sayılı Eleman Temininde Güçlük Çekilen Yerlerde Sözleşmeli Sağlık Personeli Çalıştırılması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’a tabi sözleşmeli sağlık personeli toplam kadro sayısı 29, 657 Sayılı Kanun’un 4/B maddesine göre toplam kadro sayısı 8’dir. Kurumun merkez teşkilatında 109, taşra teşkilatında 414 olmak üzere toplam 523 kadrolu personel görev yapmaktadır. Tablo 1: THSSGM Merkez Teşkilatı Unvan ve Hizmet Sınıfları İtibarıyla Personel Kadrolarının Dolu/Boş Durumu Unvan Hizmet Sınıfı Dolu Boş Toplam Genel Müdür GİH 0 1 1 Genel Müdür Yardımcısı GİH 2 0 2 Daire Başkanı GİH 5 0 5 İç Denetçi GİH 2 2 4 Hukuk Müşaviri GİH 2 0 2 Mali Hizmetler Uzmanı GİH 5 1 6 Sivil Savunma Uzmanı GİH 1 0 1 Mali Hizmetler Uzman Yrd. GİH 3 0 3 Sağlık Uzman Yard. GİH 0 20 20 Sağlık Denetçisi GİH 0 1 1 Programcı GİH 2 1 3 Şef GİH 3 1 4 Ayniyat Saymanı GİH 0 1 1 Memur GİH 8 2 10 Bilgisayar İşletmeni GİH 25 6 31 VHKİ GİH 3 0 3 Şoför GİH 3 0 3 Uzman Tabip SHS 0 1 1 Tabip SHS 2 5 7 Hemşire SHS 3 2 5 Ebe SHS 1 1 2 Sağlık Memuru SHS 2 6 8 Laborant SHS 1 0 1 Mühendis THS 10 3 13 Tekniker THS 4 0 4 Teknisyen THS 1 0 1 Avukat AHS 2 2 4 Hizmetli YHS 2 0 2 Hizmetli (Ş) YHS 1 0 1 Sağlık Uzmanı GİH 0 25 25 Mütercim GİH 0 1 1 Sağlık Uzmanı (Ş) GİH 1 0 1 Araştırmacı GİH 1 0 1 Memur (Ş) GİH 14 0 14 TOPLAM 109 82 191

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Tablo 2: Kurumun Kadro Durumu Kurumun Kadro Durumu Dolu Boş Toplam 657 sayılı Kanun’a Tabi Personel Kadro Sayısı(4/A) 523 308 831 657 sayılı Kanun’a Tabi Personel Kadro Sayısı(4/B) 1 7 8 4924 sayılı Kanun’a Tabi Sözleşmeli Personel Sayısı 0 29 29 Tablo 3: THSSGM Taşra Teşkilatı Unvan ve Hizmet Sınıfları İtibarıyla Personel Kadrolarının Dolu/Boş Durumu Unvan Hizmet Sınıfı Dolu Boş Toplam Müdür GİH 0 2 2 Gemi Adamı GİH 27 2 29 Şoför GİH 5 2 7 Memur GİH 13 3 16 VHKİ GİH 1 0 1 Bilgisayar İşletmeni GİH 19 0 19 Baştabip SHS 6 2 8 Uzman Tabip SHS 2 1 3 Tabip SHS 83 81 164 Hemşire SHS 26 33 59 Ebe SHS 11 17 28 Sağlık Memuru SHS 142 44 186 Sağlık Teknikeri SHS 1 30 31 Sağlık Teknisyeni SHS 25 1 26 Laborant SHS 2 0 2 Kaptan THS 24 1 25 Tekniker THS 1 2 3 Teknisyen THS 15 4 19 Teknisyen Yardımcısı YHS 1 0 1 Hizmetli YHS 8 1 9 Aşçı YHS 1 0 1 Memur (Ş) GİH 1 0 1 TOPLAM 414 226 640 1.3. Mali Yapı Kurum, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli (II) sayılı Özel Bütçeli Diğer Kurumlar cetvelinde yer alan bir kamu idaresidir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğünün 2018 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda kullanılabilir başlangıç ödeneği 155.311.000,00 TL olup, 2018 yılı toplam ödenek miktarı 659.863.059,78 TL olarak gerçekleşmiştir. Bu ödeneklerin 372.971.290,74 TL'lik kısmı bütçe gideri olarak gerçekleşmiş, yıl içinde harcanmayan 286.990.753,07 TL ödenek yılsonunda tenkis edilerek iptal edilmiştir. 98.984,03 TL ödenek üstü harcama yapılmıştır. Tablo 4: Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırması (TL) Giderlerin Türü Bütçe Başlangıç Ödeneği Toplam Ödenek Bütçe Gerçekleşmesi 01-Personel Giderleri 30.352.000,00 41.303.259,60 40.155.525,45 02-Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 5.274.000,00 7.736.559,18 6.940.447,27 03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri 12.579.000,00 18.654.900,00 12.753.813,22 05-Cari Transferler 1.229.000,00 1.265.500,00 1.106.810,62 06-Sermaye Giderleri 105.877.000,00 590.902841,00 312.014694,18 Toplam 155.311.00,00 659.863.059,78 372.971.290,74 THSSGM’in gelirleri; vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri ve diğer gelirlerden oluşmaktadır. 2018 yılı için 298.442.000,00 TL gelir planlanmış ancak toplam 592.317.417,48 TL gelir elde edilmiştir. 05-Diğer Gelirler kaleminde meydana gelen farklılığın başlıca sebebi, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü ile THSSGM arasında imzalan protokol uyarınca, proktokol eki listede belirlenen donanımların THSSGM tarafından alınabilmesi için, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 06.01 Mamül Mal Alımları bütçe tertibinden ödeme emri ile 235.000.000,00 TL nakit kaynak aktarımında bulunmasıdır. Kurum, Türk limanları arasında seyreden, yabancı ülke limanlarından Türk limanlarına gelen, Türk limanlarından yabancı ülke limanlarına giden veya Boğazlardan transit geçen gemilerden, her net tonu üzerinden sağlık resmi adı altında gelir elde etmektedir. Tablo 5: Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırması Gelirlerin Türü Planlanan Gelir (TL) Gerçekleşen Gelir (TL) 01-Vergi Gelirleri 269.000.000,00 270.683.334,90 03-Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 871.000,00 839.523,70 05-Diğer Gelirler 28.571.000,00 320.794.558,88 Toplam 298.442.000,00 592.317.417,48 Söz konusu gelirin 270.683.334,90 TL’si gemi sağlık resmi gelirlerinden elde edilmiş, giderin 292.115.894,57 TL’si ise Sağlık Bakanlığı adına merkezi tıbbi cihaz alımlarına

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 harcanmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kurum, mali işlemlerini 5018 sayılı Kanun ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri Kanun’un 49’uncu ve 80’inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali işlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi ile mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak ve karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir” hükmü yer almaktadır. Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmelik’in 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314- 316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir. “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sıralanmıştır;  Birleştirilmiş veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Kasa sayım tutanağı,  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Alınan çekler sayım tutanağı,  Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,  Teminat mektupları sayım tutanağı,  Değerli kâğıtlar sayım tutanağı,  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim yukarıda belirtilen defter, tablo ve belgeler ile anılan Usul ve Esasların 8’inci

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İç kontrol sistemi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun beşinci kısmında düzenlenmiştir. İlgili Kanun’un 55’inci maddesinde iç kontrol, “idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünü” olarak tanımlanmıştır. Kanun’un 56’ncı maddesine göre iç kontrolün amaçları: “a) Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilmesini, b) Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesini c) Her türlü malî karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini d) Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi edinilmesini e) Varlıkların kötüye kullanılması ve israfını önlemek ve kayıplara karşı korunmasını

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 sağlamak”tır. Kurum tarafından iç kontrol çalışmaları 5018 sayılı Kanun’a ek olarak, Hazine ve Maliye Bakanlığınca çıkarılan ikincil mevzuat, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar, Kamu İç Kontrol Standartları Tebliğ, Kamu İç Kontrol Standartları Rehberi, Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Genelgesi ve Kamu İç Kontrol Rehberi esas alınarak yürütülmektedir. Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Genelgesi doğrultusunda Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı 18 kamu iç kontrol standardı ve bu standartları sağlayan 79 genel şartı içerecek şekilde hazırlanmıştır. İç kontrol sisteminin değerlendirilmesi için İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu kurulmuştur. Bu kurulca son şekli verilen İç Kontrol Eylem Planı üst yönetici tarafından onaylanarak Kurumun sitesinde yayımlanmıştır. Yayımlanarak yürürlüğe giren Eylem Planı gerçekleşmeleri ve sonuçlarının ilgili kurulca izlenmesi ve raporlanması hedeflenmektedir. İç kontrol sistemi ve işleyişinin üst yönetici ve personel tarafından sahiplenilmesi ve desteklenmesinin sağlanması amacıyla, iç kontrol sistemi kurulum çalışmaları üst yönetim ve birimlerin en az bir çalışanı tarafından kurulan ekip tarafından yürütülmektedir. Kurumdaki tüm personele “Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in Ek 1’inde yer alan “Etik Sözleşmesi” imzalatılarak bu sözleşmeler personelin özlük dosyasına eklenmiştir. İdare birimlerinde personelin görevlerine ilişkin yetki ve sorumlulukları belirlenmiş olup görevlilere yetkileri yazılı olarak bildirilmiştir. Yetki devirlerinin sınırları ve kurumun tüm birimlerinde yapılan işlerin tanımlanmasına ve iş akış şemalarının çıkarılmasına ilişkin çalışmalar devam etmektedir. Kurumun amaç ve hedeflerin gerçekleşmesini engelleyebilecek iç ve dış riskleri azaltmak için gerekli önlemleri içeren kurumsal risk yönetim çalışmaları bulunmamaktır. İç Kontrol ve Ön Mali Kontrol Birimi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Kurum tarafından Genelge olarak yayımlanmış olup Ön Mali Kontrol işlemleri İç Kontrol Birimi tarafından gerçekleştirilmektedir. Riskin en aza indirilmesi amacıyla parasal limitler kaldırılarak tüm ödemelerin ön mali kontrolü yapılmaktadır. Bununla birlikte, mevzuat gereği İç Denetim Birimi de oluşturulmuş olup iç denetçi kadrolarında 3 iç denetçi bulunmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’nin 4’üncü bölümünde “Bilgi ve İletişim Standartları” listelenmiştir. İlgili Tebliğe göre “İdareler, birimlerinin ve çalışanlarının performansının izlenebilmesi, karar alma süreçlerinin sağlıklı bir şekilde işleyebilmesi ve hizmet sunumunda etkinlik ve memnuniyetin sağlanması amacıyla uygun bir bilgi ve iletişim sistemine sahip olmalıdır.” Bilgi sistemleri performans programı ve bütçenin uygulanması ile kaynak kullanımına ilişkin diğer bilgilere zamanında erişimi, bilgilerin doğru, güvenilir, tam, kullanışlı ve anlaşılabilir şekilde sunumunu sağlamalı ve bu vesileyle ihtiyaç duyulan gerekli bilgileri ve raporları üretebilmeli ve analiz yapma imkanı sunmalıdır. Bilgi sistemlerinin Tebliğ’de belirtilen koşulları taşıması, kurumdaki yöneticiler ve personelin görevlerinin yanı sıra denetim faaliyetlerinin bilgi sistemleri esas alınarak yerine getirilmesinin ön koşuludur. Rapor bulgularında görülebileceği üzere Kurum tarafından taşınır yönetimine ilişkin olarak Taşınır Kayıt ve Yönetim Sistemi kullanılmakta iken Sağlık Bakanlığı tarafından Malzeme Kaynakları Yönetim Sistemi’nin kullanılması ve taşınır yönetim sistemlerini uyumlulaştırmaya yönelik bir çabanın olmaması nedeniyle, satın alınan dayanıklı taşınırlar sağlık tesislerine devredildikten sonra yüklenicinin sözleşmeden kaynaklı yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediği taşınır yönetim sistemleri üzerinden takip edilememektedir. Bir başka deyişle, bilgi sistemleri dayanıklı taşınırlarla ilgili kaynak kullanımına ilişkin bilgilere ve raporlara erişimin sağlanması amacıyla kullanılamamakta ve bu durum gerek Kurumun bilgi sistemleri esas alınarak yönetilmesinde gerekse bu sistemler üzerinden denetlenmesinde sorunlara yol açmaktadır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Alacakların Sınıflandırma ve Tutar Bakımından Doğru, Tam ve Gerçeğe Uygun Durumu Yansıtmaması Kurumun mali iş ve işlemlerinin muhasebeleştirilmesi, ölçümü ve sunuluşunu ortaya koyan malî tabloların, tahakkuk esaslı muhasebe çerçevesinde hazırlanmaması nedeniyle,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Kurumun mali sisteminin, cari ve geçmiş dönemde Kurum alacağına dönüşmüş tutarların gerçek durumunu göstermediği, alacakların yönetiminde mali saydamlığın ve hesap verilebilirliğin tam olarak sağlanmadığı görülmüştür. 5018 sayılı Kanun'un “Muhasebe Sistemi” başlıklı 49'uncu maddesinde; “Muhasebe sistemi; malî raporların düzenlenmesi ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak ve karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemler ile garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.”, Aynı Kanun'un “Kamu gelir ve giderlerinin yılı ve mahsup dönemi” başlıklı 51'inci maddesinde; “Kamu gelir ve giderleri tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterilir. Bütçe gelirleri tahsil edildiği, bütçe giderleri ise ödendiği yılda muhasebeleştirilir. Kamu hesapları malî yıl esasına göre tutulur. Malî yılın bitimine kadar fiilen yapılmış olan ödemelerden mahsup edilememiş olanların, ödenekleri saklı tutulmak suretiyle, mahsup işlemleri malî yılın bitimini izleyen bir ay içinde yapılabilir.'' şeklindeki düzenlemelerle muhasebe sisteminin temel ilkeleri ortaya konulmuştur. Ayrıca, mali tabloların sunulmasına ilişkin ilkeleri belirleyen 1 no.lu Devlet Muhasebesi Standardı'nda da malî tabloların amacı belirtilmiştir. Buna göre, Kurumca düzenlenen malî tabloların amacı, idarenin malî durumu, performansı ve nakit akışları hakkındaki bilgileri sağlamaktır. Malî tablolar kamu idarelerinin, kaynaklarının dağılımı ve kullanımını, faaliyetlerinin nasıl finanse edildiği ve nakit ihtiyacının nasıl karşılandığını, faaliyetlerini finanse edebilme ve sorumlulukları ile taahhütlerini yerine getirebilme yeteneğini, malî durumu ve malî durumundaki değişiklikleri, faaliyetlerindeki performans, etkinlik ve başarısını, kendilerine sağlanan kaynakları bütçelerine uygun ve yasal şekilde kullanıp kullanmadıklarını, malî işlemlerinde saydam olup olmadıklarını gösterir. Bu nedenle malî tabloların, kullanıcıların karşılaştırma yapabilmelerini mümkün kılmak için önceki dönemin verilerini de içermeleri ve açıklamaları ile birlikte herkes tarafından anlaşılmalarını sağlayacak şekilde hazırlanmaları gerekir. Ancak bu şekilde malî tabloların, kamu idarelerinin varlıkları, yükümlülükleri, öz kaynakları, gelirleri, giderleri ve nakit akışları hakkında tam ve doğru bilgi vermesi sağlanmış olacaktır. Söz konusu açıklamalar doğrultusunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 a) Kurumca alacaklar tahakkuk ettiğinde, muhasebe sisteminde ilgili tahakkuk kaydının yapılmadığı görülmüş olup, alacakların tahsilat aşamasında gelir kaydının yapıldığı anlaşılmıştır. Mahsup döneminde, 2018 yılında tahakkuk eden ve tahsilatı 2019 yılında gerçekleşen tüm alacakların tahakkuk kayıtları yapılmış olmakla birlikte, 2018 yılı içinde tahsilatı gerçekleşen alacaklar için tahakkuk kaydı bulunmamaktadır. Bu itibarla, idarenin 2018 yılı bilançosunda 120-Gelirden Alacaklar Hesabı tam, doğru ve gerçeğe uygun durumu yansıtmamaktadır. b) Kurum tarafından tahakkuk esaslı muhasebe sistemine uygun olarak alacaklara ilişkin tahakkuk kaydı yapılmadığından, 2018 yılı ve mahsup dönemi itibariyle tahsil edilmemiş olan 306.976,41 TL’nin 31.12.2018 tarihi itibariyle tahakkuk kaydının yapılmadığı görülmüştür. Kurum yetkilileriyle yapılan görüşmeler sonucu, mahsup döneminin son gününde bu tutar için 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ve 600-Gelirler Hesabı kullanılarak, toplu olarak tahakkuk kaydı yapılmıştır. Ancak, bu noktada Kurumun söz konusu alacakları zamanaşımı hükümlerini göz önünde bulundurarak yeniden değerlendirmesi ve zamanaşımına uğramış alacakların 5018 sayılı Kanun’un sorumluluğa ilişkin hükümleri doğrultusunda takibinin yapılması gerekmektedir. c) Kurum tahakkuk esaslı muhasebe sistemine uygun olarak alacaklara ilişkin tahakkuk kaydı yapmadığından, icraya intikal ettirilerek takibe alınan Kurum alacaklarının 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’nda izlenmeyerek, muhasebe kayıtları dışında takip edildiği görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kayıt Zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde; “Bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir.” hükmüne yer verilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 54’üncü ve 55’inci maddelerinde ayrıntılı şekilde açıklanan 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye gelirlerinden, mahalli idarelerde ise mevzuatı gereği tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarından takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Kurumun Hukuk Müşavirliğinden alınan icra dosyalarının incelenmesi sonucunda, Kurumun icra takibinde olan toplam 5.088.042,73 TL tutarında alacağı bulunmakta olup, icraya intikal eden alacaklara ilişkin herhangi bir muhasebe kaydı bulunmamaktadır. Yukarıda belirtilen hususlar, Kurumun alacaklarının tam ve doğru bir şekilde sunulmasını engellemektedir. Bu itibarla, Kurum alacaklarının tahakkuk esaslı muhasebe sistemi kullanılarak mali tablolarda sınıflandırma ve tutar bakımından doğru, tam ve gerçeğe uygun durumu yansıtacak şekilde gösterilmesi sağlanmalıdır. Kamu idaresi cevabında; Kurum alacaklarının tahakkuk kayıtlarının, her ne kadar Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sistemi içinde yer almasa da, kurum içi interaktif bir sistemde tahakkuk ettirildiği, yapılan tahsilatların kaydedildiği ve bankalarla otomasyon içinde çalışıldığı, ödenmeyen alacakların takibi ile kurum alacaklarına ilişkin gecikme zammı, ceza vs. gibi tüm durumlar kurum içi sistemde takip edildiği, yapılan tahsilatların kaydının her iki sistemde de yapıldığı belirtilmiştir. Sonuç olarak muhasebe sisteminin dışında takip edilen Kurum alacaklarının muhasebe sistemine intikal ettirilerek bu alacaklarla ilgili yeniden yapılandırma işlemlerinin ve sonuçlarının izlenmesi, raporlanması ve denetimine imkân sağlanması gerekir. Mali tabloların, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleri uyarınca tüm mali işlemleri içerecek şekilde düzenlenerek hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, açıklık ve hesap verme sorumluluğunun yerine getirilmesini temin etmek üzere; -Kurumun cari ve geçmiş dönem alacaklarına ilişkin muhasebeleştirme ve raporlama işlemlerini, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile muhasebe standartlarının öngördüğü şekilde yürütmesi, -Alacakların takip ve tahsil süreçlerinin tahakkuk esaslı tek bir sistem üzerinden yürütülmesi, -Alacakların tarh, tahakkuk ve tahsilinde görevli olanların hesap verme sorumluluklarını gösterecek şekilde mahiyetlerine göre ilgili hesaplara doğru tutarda kaydedilmesi, bu kapsamda tahsilata ilişkin alındıların, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen mali bilgileri içerecek şekilde düzenlenmesi, -Alacakların dönem, konu ve sorumlular bazında izlenebilir olmasına imkan verecek bir kayıt düzeninin oluşturulması,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 -Alacakların takipsiz kalmasının önlenmesi için Kurum tarafından etkili bir takip sisteminin kurulması gerekmektedir. BULGU 2: Hizmet Binası Olarak Kullanılmak Üzere Kiralanan Taşınmaz İçin Yapılan Giderlerde Özel Maliyetler Hesabının Kullanılmaması Kurum tarafından hizmet binası olarak kullanılmak üzere kiralanan taşınmazın geliştirilmesi veya ekonomik değerinin kalıcı olarak arttırılması amacıyla yapılan giderlerin 264-Özel Maliyetler Hesabı’na kaydedilmeksizin doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 264-Özel Maliyetler Hesabı’nın niteliğine ilişkin 198'inci maddesinde; bu hesabın, kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin kalıcı olarak arttırılması amacıyla yapılan giderler ile bu gayrimenkullerin kullanılması için yapılıp kira süresinin sonunda mal sahibine bırakılacak olan varlıkların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Yapılan denetimlerde, Kurum tarafından kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin kalıcı olarak arttırılması amacıyla yapılan giderler ile bu gayrimenkullerin kullanılması için yapılıp kira süresinin sonunda mal sahibine bırakılacak olan varlıkların 264-Özel Maliyetler Hesabı’na kaydedilmeksizin doğrudan giderleştirildiği görülmüştür. Bu itibarla, hizmet binası olarak kullanılmak üzere kiralanan taşınmaz için yapılan giderlerin 264 Özel Maliyetler Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Hizmet binaları olarak kullanılan kiralanan taşınmaz için yapılan giderlerin özel maliyet hesabında izlenmesi için gereken hassasiyetin gösterileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresinin bulgu konusu ile ilgili olarak raporlama tarihi itibarıyla, 2018 yılı mali tablolarını düzeltme imkanı bulunmadığı ve konu hakkında idarece farkındalık oluştuğu anlaşılmıştır. Bu aşamada yapılabilecek bir işlem bulunmayıp, bulguya konu edilen husus, izleyen yıl denetimlerinde takip edilecektir. BULGU 3: Taşınmazlar İçin Yapılan Değer Artırıcı Nitelikte Olan Harcamaların İlgili Maddi Duran Varlık Hesabına Kaydedilmemesi Kurumun mülkiyetinde bulunan taşınmazlara yönelik değer artırıcı nitelikteki

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 harcamaların ilgili maddi duran varlık hesabına kaydedilmeden doğrudan gider kaydedildiği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesi birinci fıkrasının (b) bendinde; “Maddi duran varlıklar için yapılan değer arttırıcı harcamalar; 1)Maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilir ve amortisman hesaplamasında dikkate alınır. 2) Tahsis edilen taşınmazlara yapılan değer arttırıcı harcamalar, taşınmazın tahsis edildiği kamu idaresinin muhasebe hizmetini yürüten muhasebe birimince ilgili taşınmazın kayıtlı değeri üzerine ilave edilir. İlave edilen değer, taşınmazı tahsis eden kamu idaresine, bu kamu idaresince de muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimine kayıtlara alınmak üzere bildirilir. 3) Bunların dışında maddi duran varlıklar için yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamaları gider olarak kaydedilir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu hükümde, maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplamasında dikkate alınacağı öngörülmüştür. 47 Sıra Numaralı Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te yer alan taşınmazlar için 34.000,00 TL’yi aşan harcamalar değer artırıcı harcama olarak kabul edilmiştir. Yönetmelik’in “Kayıt değişikliği işlemleri” başlıklı 11’inci maddesinin üçüncü fıkrasında ise, taşınmaza yapılan değer arttırıcı harcamaların taşınmazın değerine ekleneceği belirtilmiştir. Yapılan denetimlerde, Kurumca yapılan gayrimenkul bakım ve onarım harcamalarının doğrudan 630-Giderler Hesabı’nda muhasebeleştirildiği görülmüştür. Halbuki yukarıdaki açıklamalar uyarınca, taşınmazlar için yapılan ve 34.000 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı harcama olarak kabul edilmesi ve 252-Binalar Hesabı’na kaydedilmek suretiyle varlık hesaplarına da alınması gerekmektedir. Kurum mali tablolarında kayıtlı maddi duran varlıkların, 17 no.lu Devlet Muhasebe

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 Standardında belirlenen “Defter Değeri”nin doğru ve tam olarak raporlanabilmesi için değer arttırıcı harcamaların ilgili varlık hesabının kayıtlı değerine ilave edilerek cari dönem amortismanının, bu tutarlar göz önünde bulundurularak ayrılması gerekmektedir. Bu zorunluluk GYMY’ce de benimsenen muhasebenin temel kavramlarından “dönemsellik” ilkesinin de bir sonucudur. Bu hata, bilançonun maddi duran varlıklar grubunda yer alan hesapların doğru ve tam olarak sunulmasına engel olmaktadır. Bu itibarla, Kurumun mülkiyetinde bulunan taşınmazlara yönelik değer artırıcı nitelikteki harcamaların ilgili maddi duran varlık hesabına kaydedilmeden doğrudan giderleştirilmemesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Söz konusu işlemlerle ilgili olarak hassasiyetin gösterilmekte olduğu, mümkün olduğunca ilgili duran varlık hesabına alındığı, ancak zaman zaman da olsa gözden kaçan evrak düzenlemelerinde direkt gider yazılabildiği, gereken hassasiyetin artırılarak gösterileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresinin bulgu konusu ile ilgili olarak raporlama tarihi itibarıyla, 2018 yılı mali tablolarını düzeltme imkanı bulunmadığı ve konu hakkında idarece farkındalığın oluştuğu anlaşılmıştır. Bu aşamada yapılabilecek bir işlem bulunmayıp, bulguya konu edilen husus, izleyen yıl denetimlerinde takip edilecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ TARAFINDAN SUNULAN MALİ TABLOLAR

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29

TÜRKİYE HUDUT VE SAHİLLER SAĞLIK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2018 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 31
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ................................................................................................ 31
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 32
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 32
5. GENEL DEĞERLENDİRME ................................................................................................................... 32
6. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 33

BULGU LİSTESİ A. Denetim Bulguları

1. Faaliyet Raporunun Mevzuatın Belirlediği Yasal Süre İçinde Yayınlanmaması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 31

1. ÖZET Bu rapor, Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğünün performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanun’un 36'ncı maddesi uyarınca, Sayıştay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğünün hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aşağıdakiler denetlenmiştir: • 2018-2022 dönemine ait Stratejik Plan, • 2018 yılı Performans Programı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 41’inci maddesi ile üst yöneticiler ve bütçeyle ödenek tahsis edilen harcama yetkililerine idari sorumlulukları çerçevesinde her yıl faaliyet raporları düzenleme yükümlülüğü getirilmesine rağmen 2018 yılı Faaliyet Raporu’nun yasal süresi içinde hazırlanmadığı görülmüştür.
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına ilişkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmış olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 32 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilir. Bu çerçevede, THSSGM’nin yayımladığı 2018-2022 dönemine ait Stratejik Plan ve 2018 yılı Performans Programı incelenmiştir. 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2018 yılı Performans Denetimi kapsamında, Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğünün (THSSGM) yayımladığı 2018-2022 dönemine ait Stratejik Plan, 2018 yılı Performans Programı incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. 2018-2022 THSSGM Stratejik Planında 4 adet stratejik amaç belirlenmiştir. Stratejik amaç için de 9 hedef, 32 performans göstergesi tespit edilmiştir. 2018-2022 Stratejik Planı’nda yer alan misyon, vizyon, stratejik amaç ve hedeflerin 2018 yılı bütçesi ile gerçekleştirilecek kısmını göstermek üzere 2018 Yılı Performans Programı hazırlanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 33 Program döneminde gerçekleştirilecek 9 adet performans hedefi ve hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığını ölçmek amacıyla 16 adet performans göstergesi ve 13 tane faaliyet belirlenmiştir. Program döneminde faaliyetlerin ve performans hedeflerinin gerçekleştirilmesi için toplam 155.311.000 TL kaynak kullanılması öngörülmüştür. 2018 yılı bütçesinin (%52,7) 82.262.500 TL’si faaliyetler için planlanmış olup, 73.048.500 TL’si (%47,03) ise genel yönetim gideri olarak belirlenmiştir. Kurumun toplam bütçesinin %47,03’ünün herhangi bir stratejik hedef ve performans hedefiyle ilişkilendirilmemiş olması performans esaslı bütçeleme sistemine tam olarak uyum sağlanamadığını göstermektedir. Ayrıca, bu durum performans programının hazırlanmasından beklenen amacın gerçekleşmesini zafiyete uğratacaktır. İdare Faaliyet Raporu mevzuatta öngörülen süre içerisinde yayımlanmamış olup bulgu konusu yapılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesi Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Performans Programının Değerlendirilmesi Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesi BULGU 1: Faaliyet Raporunun Mevzuatın Belirlediği Yasal Süre İçinde Yayınlanmaması Özel bütçeli idarelerin ilgili mali yıla ilişkin idare faaliyet raporları üst yöneticileri tarafından izleyen mali yılın en geç şubat ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanır. 17.03.2006 tarih ve 26111 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik”in 22.11.2014 tarih ve 29183 sayılı Resmi Gazete ile değiştirilen 11'inci maddesinde; özel bütçeli idarelerin ilgili mali yıla ilişkin idare faaliyet raporları üst yöneticileri tarafından izleyen mali yılın en geç şubat ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanacağı ve bu raporların birer örneğinin aynı süre içerisinde Sayıştaya ve Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderileceği hüküm altına alınmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 34 Kurum tarafından, mevzuat gereği şubat ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanması ve Sayıştaya gönderilmesi gereken 2018 yılı mali yılına ait İdare Faaliyet Raporu süresi içerisinde hazırlanmamıştır. İdare faaliyet raporlarının süresi içerisinde hazırlanarak kurum üst yöneticileri tarafından izleyen mali yılın en geç şubat ayı sonuna kadar kamuoyuna açıklanması ve bu raporların birer örneğinin aynı süre içerisinde Sayıştaya gönderilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sistemine geçiş nedeniyle devir işlemlerinde yaşanan sıkıntılardan dolayı veri aktarımı konusunda gecikmeler olduğu, bununla birlikte raporun, şubat ayı sonuna kadar hazırlandığı, baskı hariç dijital ortamda Sayıştay denetçilerine gönderildiği belirtilmiştir. Sonuç olarak "Üst Yönetici Güvence Beyanı" imzalanmamış 2018 yılı İdare Faaliyet Raporu, Başkanlığımızca "Taslak Rapor" olarak denetim çalışmalarında dikkate alınmış, raporun imzalı ve resmi nüshası Haziran-2019 itibarıyla başkanlığımıza sunulabilmiştir. Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sistemine geçiş nedeniyle, İdarenin kontrolü dışındaki etkilerden kaynaklı olarak Kurumun 2018 yılı İdare Faaliyet Raporunun, Kurumun internet sitesinde ancak Nisan-2019 itibarıyla yayınlanabildiği görülmüştür. Yıllık Faaliyet Raporunun kanuni düzenlemelerde öngörülen şekil ve süreler içerisinde kamuoyuna sunulabilmesi ve ilgili kamu kurumlarına gönderilmesi hususunda mümkün olan tedbirlerin alınması önerilmektedir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi Ve Değerlendirilmesi Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 35 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr