2018 - DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI.pdf

DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 2018 Yılı Sayıştay Denetim Raporu Eylül 2019

İÇERİK DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 2018 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 2018 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU 28

DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 2018 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ...................................................................................................... 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU .................................................................................................. 6
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 6
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 6
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ........................................................................ 7
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 8
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 8
8. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ........................... 9
9. EKLER ........................................................................................................................................................ 17

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Kurumun 2018 Yılı Ödenek Dağılımı ve Gerçekleşmeleri (TL) ................................. 3 Tablo 2: 2014-2018 Eylem Planı Gerçekleşme Durumu ......................................................... 14

KISALTMALAR DAP : Doğu Anadolu Projesi
DAP BKİ : Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı
DOKAP : Doğu Karadeniz Projesi
GAP : Güneydoğu Anadolu Projesi
KOP : Konya Ovası Projesi
KHK : Kanun Hükmünde Kararname

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanakları

1. Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında İzlenen Maddi Duran Varlığın Geçici Kabul İşlemi Yapıldığı Halde İlgili Maddi Duran Varlık Hesaplarına Aktarılmaması B. Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler
2. Abonelik Bedellerinin, 226-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı Yerine 126-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına Kaydedilmesi
3. DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile Kalkınma Ajansları Arasındaki Yetki ve Sorumluluğun Mevzuatta Açık Bir Şekilde Düzenlenmemiş Olması
4. DAP Eylem Planında Yer Alan Eylem ve Alt Projelerin Tümünün Gerçekleştirilmemesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1 Mevzuat ve Görevler: Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı (DAP BKİ), 03.06.2011 tarihli ve 642 sayılı "Doğu Anadolu Projesi, Doğu Karadeniz Projesi ve Konya Ovası Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlıklarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" ile 5 yıl süreli olarak Kalkınma Bakanlığına bağlı ve tüzel kişiliğe sahip bir kamu idaresi şeklinde kurulmuştur. 08.06.2016 tarihli ve 29736 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 06.06.2016 tarihli ve 2016/8870 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile görev süresi 31.12.2019 tarihine kadar uzatılmıştır. Kurum Kalkınma Bakanlığına bağlı bir kamu idaresiyken 703 sayılı KHK ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlanmıştır. Faaliyet alanı; görevleri ile ilişkili olarak DAP kapsamındaki proje uygulamalarını yerinde koordine etmek, bölgedeki kalkınmaya yönelik yatırımların ve projelerin gerektirdiği araştırma, planlama, programlama, projelendirme, izleme, değerlendirme ve koordinasyon hizmetlerini yerine getirmektir. 642 sayılı KHK’de DAP İdaresinin görevleri aşağıda gösterildiği şekilde sıralanmıştır: -Bölgelerin kalkınmasının hızlandırılması amacıyla ilgili kurum ve kuruluşların proje ve faaliyetlerinin uyum ve bütünlük içinde yürütülmesini sağlayacak eylem planları hazırlamak, bunların uygulanmasını koordine etmek, izlemek ve değerlendirmek,

• Eylem planları kapsamındaki kamu yatırımlarının etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesi için kurumlar arası koordinasyonu sağlamak,
• Eylem planlarının gerektirdiği yatırımlara ilişkin teklifleri ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde hazırlamak, önceliklendirmek ve ilgili kurum ve kuruluşlar ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına göndermek,
• Bölgedeki kurum ve kuruluşlar tarafından yürütülen yatırım projelerini izlemek ve değerlendirmek,
• İlgili kamu kurum ve kuruluşlarınca talep edilmesi hâlinde, yatırım projelerinin geliştirilmesine yardımcı olmak, bu sürece gerektiğinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre malî ve teknik destek sağlamak,
• Bölge planlarının tamamlayıcılığını ve bütünlüğünü gözeterek, kalkınma ajanslarının ortak ve daha etkili çalışmalarına yardımcı olmak ve bu konularda görüş ve öneriler geliştirmek,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2

• Bölgelerinin gelişme potansiyeline, sorunlarına ve imkânlarına dair araştırma, etüt, proje ve incelemeler yapmak veya yaptırmak,
• Kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları için başta kurumsal kapasite ve beşeri kaynak konuları olmak üzere, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre mevcut proje ve programlarla mükerrerlik oluşturmayacak yenilikçi destek programları tasarlamak ve uygulamak,
• Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından verilecek diğer görevleri yapmak. Kurumun faaliyet merkezi Erzurum ilidir. Görev alanı;Ağrı, Ardahan, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan , Erzurum, Hakkari , Iğdır, Kars Malatya, Muş, Tunceli, Van ve Sivas olmak üzere 15 ili kapsamaktadır. 1.2 Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları: DAP BKİ’nin teşkilatını, kuruluş ve görevlerini düzenleyen 642 sayılı KHK’de idarenin bir Başkan, iki Başkan Yardımcısı ile yeteri kadar personelden oluşacağı belirtilmiştir. 642 sayılı KHK’ye göre DAP BKİ, İzleme ve Değerlendirme Koordinatörlüğü ve Yönetim Hizmetleri Koordinatörlüğü ile bölgelerinin özellikleri, ihtiyaçları ve eylem planlarının mahiyeti dikkate alınarak Kalkınma Bakanının onayıyla kurulan diğer koordinatörlüklerden oluşur. Bu hükme göre İdarede organizasyon yapısını oluşturmak üzere aşağıdaki koordinatörlükler kurulmuştur: 1-Yönetim Hizmetleri Koordinatörlüğü 2-Tarım ve Kırsal Kalkınma Koordinatörlüğü 3-Ekonomik Kalkınma, Sanayi ve Hizmetler Koordinatörlüğü 4-İzleme ve Değerlendirme Koordinatörlüğü 5-Beşeri, Sosyal ve Kurumsal Gelişme Koordinatörlüğü Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının insan kaynaklarına ilişkin düzenleme, 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 ve 6 ncı maddelerinde yer almaktadır. Bu maddelerde kurumda üç tür personel istihdam edilebileceği öngörülmüştür:

1. Kadrolu personel
2. Sözleşmeli personel
3. Geçici personel 642 sayılı KHK’ye göre kadrolu ve sözleşmeli toplam en fazla 100 adet istihdam mümkündür. Kadrolu personelin sayısı 70 olarak gösterilmiştir. Geçici personelin sayısı hakkında ise herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 2018 yılı sonu itibariyle Kurumda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi 34 personel, 4 sözleşmeli personel, 2 geçici personel ve 19 sürekli işçi olmak üzere toplam 59 personel çalışmaktadır. 1.3 Mali Yapı: DAP BKİ, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi olup bu Kanuna ekli II sayılı cetvelin B) Özel Bütçeli Diğer İdareler bölümünde yer almaktadır. Kuruma 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunuyla 157.947.000 TL ödenek tahsis edilmiştir. 2018 yılı içerisinde yapılan ödenek hareketleri sonucunda yıl sonu ödeneği 165.487.106 TL olarak gerçekleşmiştir. Kurum bütçesinden yıl içinde toplam 131.469.681 TL harcama yapılmıştır. Kurumun 2018 yılı ödenek ve harcamalarının ayrıntıları, aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo 1: Kurumun 2018 Yılı Ödenek Dağılımı ve Gerçekleşmeleri (TL) Ekonomik Kod Başlangıç Ödeneği Yılsonu Ödeneği Toplam Harcama Harcama Oranı Personel Giderleri 1.935.000 2.989.715 2.989.715 100 SGK Devlet Primi Giderleri 267.000 583.139 486.138 83,36 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 3.872.000 3.176.173 1.546.308 46,68 Cari Transferler 20.000 20.000 0 0 Sermaye Giderleri 10.358.000 7.889.000 1.715.032 21,73 Sermaye Transferleri 141.522.000 150.829.079 124.732.489 124 82,69 Toplam 157.974.000 165.487.106 131.469.681 79,45 Başkanlığın gelir kaynakları; hazine yardımı (Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı transfer tertibinden aktarılmaktadır), mal ve hizmet satış gelirleri, faiz gelirleri ve kişilerden alacaklar olmak üzere diğer çeşitli gelirlerden oluşmaktadır. Başkanlığın gelirleri, esas olarak, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bütçesinin transferler kısmında DAP için ayrılan ödenekten oluşmaktadır. Başkanlığın bütçesi, analitik bütçe sınıflandırılmasına göre yapılmıştır. Başkanlığın kendi muhasebe birimi vardır. 1.4 Muhasebe ve Raporlama: İdare mali işlemlerini 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin ilk fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 yürütülür” hükmü bulunmaktadır. Aynı maddenin ikinci fıkrasında “Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur” ifadesi yer almaktadır. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri adı geçen Kanunun 49 ve 80 inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali işlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi ile mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak ve karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.” denilmektedir. Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde,uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Adı geçen yönetmeliğin 310 uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311 inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312 nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313 üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314-316 ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327 nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir. İdarenin muhasebe işlemleri, kurum merkezinde bulunan muhasebe birimi tarafından yürütülmekte ve muhasebesi tek düzen muhasebe sistemine uygun olarak tutulmaktadır. Muhasebe programı olarak Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sistemi .uygulaması kullanılmaktadır. “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. •Birleştirilmiş veriler defteri (özet), •Geçici ve kesin mizan, •Bilanço, •Kasa sayım tutanağı, •Banka mevcudu tespit tutanağı, •Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, •Teminat mektupları sayım tutanağı, •Taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli, •Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, •Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, •Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüşü, Kurumun tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosuna verilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11 inci maddesinde, üst yöneticilerin idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumlu oldukları ve bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmektedir. DAP BKİ 2018 yılı denetimi çerçevesinde kurum iç kontrol sistemine ilişkin aşağıdaki belirleme ve değerlendirmeler yapılmıştır. Kurum iç kontrol sisteminin gerektirdiği yasal yükümlülükleri kısmen yerine getirmiştir. İyi bir iç kontrol sisteminin varlığı kuşkusuz sadece yasal gerekliliklerin yerine getirilmesi değil, aynı zamanda yönetim kademesi ve çalışanlarca da bu yükümlülüklerin benimsenmesine bağlıdır. Kurumda etik kuralların oluşturulması, etik sözleşmelerinin de imzalanarak personelin dosyalarına konulması bu alandaki farkındalığın varlığını göstermektedir. Kurumun tüm birimlerinde yapılan işlerin iş tanımları yapılmasına, bu işlerin süreçleri ve iş akış şemaları çıkarılmasına ilişkin çalışmalar devam etmektedir. DAP İdaresinin yetki ve çalışma yönergeleleri hazırlanması, kurumda yürütülen faaliyetler çerçevesinde iş tanımlarının yapılması, iş akış şemalarının çıkartılması, kurumun amaç ve hedeflerini engelleyecek riskleri belirleme ve bu kapsamda “Risk Strateji Belgesi” hazırlanması çalışmalarına başlanması ve bu çalışmaların devam ediyor olması risk yönetimi açısından önemli bir gelişmedir. Üst yöneticinin onayıyla “İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu” kurulmuştur. Ancak İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planları hazırlanma aşamasındadır. Yönetimin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 ihtiyaç duyduğu gerekli bilgileri ve raporları üretecek ve analiz yapma imkanı sunacak bir yönetim bilgi sistemi için bir yazılım kullanılmakta olup proje takip ve kontrolleri bu program üzerinden yapılmaktadır. İç denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte Kuruma iç denetçi kadrosu tahsis edilmemiştir. İç kontroller yönetim hizmetleri personeli eli ile yürütülmektedir. İdarece kısmen eksikleri bulunmakla birlikte, mevzuat gerekliliklerine uygun olarak hazırlanan Stratejik Plan, yıllık uygulama planını içeren Performans Programı ile kurumun faaliyet sonuçlarını ve değerlendirmelerini içeren İdare Faaliyet Raporlarının varlığı performans yönetimi sistemini oluşturan önemli adımlardandır. Kurum, idare bütçesini stratejik plan ve programa uygun olarak hazırlamakta, stratejik planda yer alan amaçlar ve bu amaçlara yönelik hedef ve faaliyetlerini, bütçe kaynaklarını gözeterek belirlemektedir. Kurumda İç Kontrol Uyum Eylem Planında 2018 yılı sonu itibariyle bazı faaliyetlerin tamamlanma sürecinin devam ettiği görülmüştür. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında İzlenen Maddi Duran Varlığın Geçici Kabul İşlemi Yapıldığı Halde İlgili Maddi Duran Varlık Hesaplarına Aktarılmaması Muhasebe kayıtlarının incelenmesinde geçici kabul işlemi tamamlanmasına rağmen hizmet binası yapım işine ilişkin 16.984.445,00 TL tutarındaki giderin, maddi duran varlık hesaplarına aktarılmayarak 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmeye devam edildiği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı başlıklı 187 ve 188 inci maddelerinde, adı geçen hesabın kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar ile ilgili işler için, iş eğer geçici ve kesin kabul usulüne tabi bir iş ise iş ile ilgili geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihe kadar yapılan

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerinin izlenmesi için kullanılacağı, geçici kabul usulüne tabi işler için işin geçici kabulünün yapılmasından itibaren Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının kapatılarak bu hesapta yer alan tutarların ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılmasının gerektiği belirtilmektedir. Geçici kabul işlemleri 11.07.2016 tarihinde tamamlanmasına rağmen hizmet binası yapım işine ilişkin giderin, ilgili maddi duran varlık hesaplarına aktarılmayarak Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmeye devam edilmesi sonucu maddi duran varlıklar hesap grubunun kendi içinde gerçek durumu göstermediği tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında; "Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı hizmet binasının geçici kabulü Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ile yüklenici firma olan Metron Yapı İnşaat Taah. Tic.ve Beton San. A.Ş. arasında yapılmış olup, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabında takip edilen 16.984.445,03 TL olan tutar, 252 Binalar Hesabına kaydı yapılarak aktarılmıştır." denilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresince de kabul edildiği üzere, 2016 yılında geçici kabul işlemleri tamamlanmasına rağmen hizmet binası yapım işine ilişkin giderin, ilgili maddi duran varlık hesaplarına aktarılmayarak Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmeye devam edilmesi sonucu 2018 yılı bilançosunda maddi duran varlıklar hesap grubu, kendi içinde gerçek durumu göstermememektedir. Kurum cevabında bulgu ile ilgili düzeltme kaydının 2019 yılı içerisinde yapıldığı bildirilmiş olup bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimde izlenecektir. 8. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Abonelik Bedellerinin, 226-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı Yerine 126-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına Kaydedilmesi DAP İdaresinde elektrik, su ve doğalgaz hizmet kullanımı için bir yıldan daha uzun süre için verilen abonelik bedellerinin (depozito/teminatların), 226-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 126-Verilen Depozito ve Teminatlar hesabına kaydedildiği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 126-Verilen depozito ve teminatlar hesabı başlıklı 60 ıncı maddesinde verilen depozito ve teminatlar hesabı, kamu idarelerince bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idarelerine veya kişilere bir yıldan daha az süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. Söz konusu Yönetmeliğin 226 verilen

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 depozito ve teminatlar hesabı başlıklı 142 nci maddesinde Verilen depozito ve teminatlar hesabı, kamu idarelerince, bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idareleri veya kişilere bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır. Elektrik, su ve doğalgaz hizmet kullanımı için verilen depozitolar/teminatlar, hizmet binasının kullanım süresini kapsayacak şekilde verildiği için 126- Verilen depozito ve teminatlar hesabına değil de 226-Verilen depozito ve teminatlar hesabına kaydedilmesi gerekir. Sonuç olarak, DAP İdaresinin elektirik su ve doğalgaz hizmet kullanımı için verdiği depozito/teminatların 226-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 126- Verilen Depozito ve Teminatlar hesabına kaydedilmesinin hatalı olduğu değerlendirilmesi yapılmıştır. Kamu idaresi cevabında; "Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının elektrik, su ve doğalgaz hizmet kullanım aboneliği için verilen depozito/teminat işlem bedelleri 126 no'lu hesaptan çıkılarak 226 no'lu hesaba düzeltme kaydı yapılmıştır." denilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresince de kabul edildiği üzere, elektrik, su ve doğalgaz hizmet kullanımı için bir yıldan daha uzun süre için verilen abonelik bedellerinin, 226-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 126-Verilen Depozito ve Teminatlar hesabına kaydedilmesinin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmesi yapılmıştır. Kurum cevabında bulgu ile ilgili düzeltmenin 2019 yılı içerisinde yapıldığı bildirilmiş olup bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimde izlenecektir. BULGU 2: DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile Kalkınma Ajansları Arasındaki Yetki ve Sorumluluğun Mevzuatta Açık Bir Şekilde Düzenlenmemiş Olması DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile Kalkınma Ajansları arasında bölge planları ile eylem planlarının gerek hazırlanması, gerekse uygulanması sürecinde işbirliği ve uyum sağlanması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığınca hazırlanan eylem planlarının temelini Kalkınma Ajanslarının bölge planları teşkil etmektedir. Ancak DAP BKİ ile bölgedeki kalkınma ajanslarının (Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı, Fırat Kalkınma Ajansı, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı ve Serhat Kalkınma Ajansı) çalışmaları arasındaki ilişkiler konusunda açık bir yasal ve yönetsel düzenlemenin olmadığı görülmektedir. Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde Türkiye, teşvik sistemi üzerine oturan bölgesel gelişme politikalarını terk ederek yeni bir uygulama içine girmiştir. Yeni uygulamada hem

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Kalkınma Ajansları kurulmuş hem de GAP İdaresi örneğinden yararlanılarak 3 bölgede daha Bölge Kalkınma İdareleri kurulmuştur. Kalkınmayı yerinden planlamak ve geliştirmek üzere kurulan 26 Kalkınma Ajansı Kalkınma Bakanlığının koordinasyonunda faaliyetle rine devam etmektedir. Ayrıca, 81 ilde Ajanslara bağlı yatırım destek ofisi kurulmuştur. 25.01.2006 tarih ve 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun ile Kalkınma Ajanslarına verilen görevler arasında kalkınma faaliyetleri ve projelerinin desteklenmesinin yanı sıra, “Bölge plân ve programlarının uygulanmasını sağlayıcı faaliyet ve projelere destek olmak; bu kapsamda desteklenen faaliyet ve projelerin uygulama sürecini izlemek, değerlendirmek ve sonuçlarını Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bildirmek” (5449 sayılı Kanun, madde 5 b bendi) görevi yer almaktadır. Aynı maddenin devam eden c, d ve e bentlerinde de aşağıdaki görevler verilmiştir: “c) Bölge plân ve programlarına uygun olarak bölgenin kırsal ve yerel kalkınma ile ilgili kapasitesinin geliştirilmesine katkıda bulunmak ve bu kapsamdaki projelere destek sağlamak. d) Bölgede kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları tarafından yürütülen ve bölge plân ve programları açısından önemli görülen diğer projeleri izlemek. e) Bölgesel gelişme hedeflerini gerçekleştirmeye yönelik olarak; kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek.” Görüldüğü üzere, bölgede sektörler arası entegrasyonu sağlayacak şekilde bölge planlamasını gerçekleştirmek Kalkınma Ajanslarının görev ve yetkileri arasındadır. Bölge planlamasına esas alınan bölgeler, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığının Düzey 2 sınıflandırmasıdır. Türkiye'de 2002/4720 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bölgesel istatistiklerin toplanması, geliştirilmesi, bölgelerin sosyo-ekonomik analizlerinin yapılması, bölgesel politikaların çerçevesinin belirlenmesi ve Avrupa Birliği Bölgesel İstatistik Sistemine uygun karşılaştırılabilir istatistiki veri tabanı oluşturulması amacıyla ülke genelinde İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması tanımlaması yapılmıştır. Bu kapsamda 81 il Düzey 3, 26 bölge Düzey 2 ve 12 bölge Düzey 1 olarak sınıflandırılmıştır. Bölgesel gelişmenin kurumsal aracı olarak görülen kalkınma ajansları da Düzey 2 bölgelerinin coğrafi sınırları esas alınarak oluşturulmuştur. Aynı şekilde bölge planlarının da Düzey 2 bölgeleri için yapılması ile birlikte, bu bölgeler aynı zamanda plan bölgesi hüviyetine de kavuşmuştur. Onuncu Kalkınma Planı döneminde; Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi'nin yürürlüğe girmesi, düşük gelirli bölgelerde; ekonomik faaliyet kollarının çeşitlendirilmesi, küçük ve orta büyüklükteki işletmeler ve mikro işletmelerin geliştirilmesi, tarımsal verimliliğin artırılması, sınır bölgelerinin sınır ötesiyle sosyal ve ekonomik ilişkilerinin geliştirilmesi, yoğun göç alan

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 şehirlerde sosyal uyumun güçlendirilmesi gibi stratejiler tespit edilmiştir. Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisinin bölgesel gelişme ve bölgesel rekabet edebilirlik açısından ulusal düzeyde öncelik ve hedefleri belirlemek, mekânsal gelişme ve sosyo-ekonomik kalkınma politikaları arasındaki uyumu güçlendirmek ve alt ölçekli plan ve stratejilere genel çerçeve oluşturması öngörülmektedir. Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi öncesinde Doğu Anadolu Bölgesinin sosyoekonomik gelişimini sağlamak üzere bugüne kadar çeşitli politika ve stratejiler hayata geçirilmiştir. Bunlardan birisi de Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı koordinasyonunda Atatürk Üniversitesi (Erzurum), Fırat Üniversitesi (Elazığ), İnönü Üniversitesi (Malatya), Kafkas Üniversitesi (Kars) ve Yüzüncü Yıl Üniversitesinin (Van) ortak çalışması sonucu hazırlanan Doğu Anadolu Projesi (DAP) Ana Planıdır. 2000-2020 yılları arasına ilişkin stratejiler belirleyen Doğu Anadolu Projesi; Ağrı, Ardahan, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gümüşhane, Hakkâri, Iğdır, Kars, Malatya, Muş, Tunceli ve Van illerini kapsamaktadır. DAP Ana Planı doğrultusunda bölgedeki kamu yatırımları ve projeler hayata geçirilmeye başlanmıştır. Bu planın, GAP örneğinde olduğu gibi Bölge Kalkınma İdaresi mekanizması ve dönemsel eylem planları ile pekiştirilmesinin, bölgeler arası gelişmişlik farkını gidermede önemli katkılar sağlayacağı öngörülmüştür.Bu öngörü dikkate alınarak; 2008 yılında hazırlanan GAP Eylem Planı vasıtasıyla bölgesinin sosyo-ekonomik gelişimine önemli katkılar sunan GAP Bölge Kalkınma İdaresi tecrübesinden de yararlanılarak, 2011 yılında 642 Sayılı KHK ile Doğu Anadolu Projesi (DAP), Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP) Bölge Kalkınma İdareleri kurulmuştur. DAP Bölge Kalkınma İdaresi; Ağrı, Ardahan, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Hakkâri, Iğdır, Kars, Malatya, Muş, Tunceli ve Van illerini kapsamaktadır. Bakanlar Kurulunun 08.06.2016 tarih ve 29736 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararıyla bu illere Sivas da eklenmiş olup, il sayısı 15'e yükselmiştir. Bölge Kalkınma İdareleri, bölgelerin kalkınması yönünde kamu yatırımlarının koordinasyonunu sağlamak, ağırlığı kamu yatırım, proje ve faaliyetlerinde olmak üzere kalkınma ajanslarıyla işbirliği içinde eylem planlarını hazırlamakla görevlendirilmiştir. Eylem planlarının temelini oluşturan ana unsurlardan birisi de Bölge Planlarıdır. Kalkınma Ajanslarının koordinasyonunda hazırlanan bölge planları, eylem planlarının sorun, durum tespitinde ve amaçların/stratejilerin belirlenmesinde olduğu gibi geliştirilen eylemlerde de temel teşkil etmiştir. DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile Kalkınma Ajansları finansman desteği veren kurumlar konumunda olduğundan benzeri alanlarda destekleme yaptıkları görülmektedir. Ayrıca yalnızca desteklemeye ilişkin faaliyetler değil araştırma,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 planlama, projelendirme vb. işlerde de aynı risk bulunmaktadır. 642 sayılı KHK’nın 2/e maddesinde DAP BKİ’nin görevleri arasında; “Bölge planlarının tamamlayıcılığını ve bütünlüğünü gözeterek, kalkınma ajanslarının ortak ve daha etkili çalışmalarına yardımcı olmak ve bu konularda görüş ve öneriler geliştirmek” görevi bulunduğu halde, bu madde hükmü uygulanmamaktadır. Bölge Kalkınma İdareleri ve Kalkınma Ajansları yöneticileri arasında yetki ve sorumlukların sistematik ve yasal bir düzenlemeye dayanması kişilere bağlı bir durumun ortaya çıkmasının engellenmesi açısından önemlidir. Mükerrer veya benzer projelerin tespit edilmesi içinde koordinasyon mekanizması gereklidir. Bölge Kalkınma İdareleri ve Kalkınma Ajanslarının çalışma programları ve bütçeleri arasında uyum, koordinasyon ve kaynakların daha etkin kullanılması sağlayacak düzenlemelere ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir. Bu konuda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından gerekli değerlendirme ve çalışmaların yapılması önerilir. Kamu idaresi cevabında; "Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, bulguda bahsi geçen hususlara katılmaktadır" denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresince de kabul edildiği üzere, DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile Kalkınma Ajansları arasındaki yetki ve sorumluluğun mevzuatta açık bir şekilde düzenlenmemiş olduğu değerlendirilmesi yapılmıştır. 2018 yılında bulgu konusu tespitle ilgili herhangi bir işlem/düzenleme yapılmamıştır. BULGU 3: DAP Eylem Planında Yer Alan Eylem ve Alt Projelerin Tümünün Gerçekleştirilmemesi 2014-2018 yıllarını kapsayan DAP Eylem Planında yer alan eylem ve eylemlere ilişkin işlemlerin (alt projelerin) tümünün gerçekleştirilmediği görülmüştür. DAP BKİ; kuruluş kararnamesi ile bölgenin kalkınması yönünde kamu yatırımlarının koordinasyonunu sağlamak, kamu yatırım, proje ve faaliyetleri önceliğinde olmak üzere DAP Eylem Planını hazırlamakla görevlendirilmiştir. Bu çerçevede hazırlanan DAP Eylem Planı, 30.12.2014 tarihli ve 2014/1sayılı karar ile Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulu tarafından onaylanmış bilahare Erzurum’da gerçekleştirilen toplantı ile kamuoyuna açıklanmıştır. Kurumdan alınan bilgilere göre DAP Eylem Planında 2018 yılı sonunda bitmesi hedeflenmiş 97 adet eylem ve 266 adet yapılacak işlem (alt proje) bulunmaktadır. Eylem Planında gerçekleşmeden sorumlu idareler DAP İdaresi ve diğer kamu idareleri/kuruluşlarıdır. (Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Kalkınma Ajansları, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Et

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 ve Süt Kurumu, Erzurum Büyükşehir Belediyesi vd). Tabloda görüleceği üzere eylem ve alt projelerin büyük çoğunluğu diğer kamu idarelerinin sorumluluğundadır. 2018 yılı sonu itibariyle sona eren Planda, DAP İdaresinin sorumlu olduğu eylemlerin % 65,38 oranında, alt projelerin % 54,83 oranında gerçekleşmediği görülmektedir. Planda, diğer idarelerin sorumlu olduğu eylemler % 57,33 oranında, alt projeler ise % 21,27 oranında gerçekleşmemiştir. Görüldüğü üzere eylemlerin gerçekleşmeme oranı hem DAP İdaresinde hem de diğer idarelerde %50’nin üzerindedir. Alt projelerde ise gerçekleşmeme oranı DAP İdaresinde %50’nin üzerinde bir değere sahiptir. Tablo 2: 2014-2018 Eylem Planı Gerçekleşme Durumu Sorumlu İdare Eylem Sayısı Gerçekleşmeyen Eylem Sayısı Alt Proje Sayısı Gerçekleşmeyen Alt proje Sayısı DAP İdaresi 26 17 31 17 Diğer Kamu İdareleri 75 43 235 50 Eylem Planının temel amacı, bölgede kapsamlı bir dönüşümü gerçekleştirmek, bu çerçevede tarımsal yapıda değişimi ve turizmde sürdürülebilirliği sağlayarak; sanayi, ticaret, ulaşım, enerji gibi sektörleri güçlendirmek, eğitim, sağlık, kültür ve diğer sosyal hizmetlere erişilebilirliği artırmak, bölge içi ve bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmak, yenilikçi bir yaklaşımla bölgenin rekabet gücünü geliştirmek, bölgenin ekonomik ve sosyal kapasitesini güçlendirerek vatandaşların refah düzeyini yükseltmektir. 2014-2018 yıllarını kapsayan DAP Eylem Planında bulunan bazı eylem ve alt projelerin (işlemlerin) planlandığı şekilde gerçekleşmemesinin sebeplerinin araştırılarak 2019 yılı ve sonraki yıllarda uygulanacak Eylem Planlarına, tamamı gerçekleştirilebilir projelerin konulması ve Eylem Planlarında yer alan projelerin öngörüldüğü yıllarda gerçekleştirilmesi için tedbirlerin alınması, bölgesel kalkınma ve idarenin kuruluş amaçları açısından büyük önem taşımaktadır. Kamu idaresi cevabında; "Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, bulguda bahsi geçen hususlara katılmaktadır." denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresince de kabul edildiği üzere, 2014-2018 yıllarını kapsayan DAP Eylem Planında yer alan eylem ve eylemlere ilişkin işlemlerin (alt projelerin) tümü gerçekleştirilmemiştir. Bulguda da belirtildiği gibi bölgesel kalkınmanın, planlandığı gibi eksiksiz gerçekleştirilmesi için 2019 yılı ve sonraki yıllarda uygulanacak Eylem Planlarına, tamamı gerçekleştirilebilir projelerin konulması ve Eylem Planlarında yer alan projelerin öngörüldüğü yıllarda gerçekleştirilmesi için tedbirlerin alınması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 9. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ TARAFINDAN SUNULAN MALİ TABLOLAR

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 EK 2: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile Kalkınma Ajansları Arasındaki Yetki ve Sorumluluğun Mevzuatta Açık Bir Şekilde Düzenlenmemiş Olması 2017 Yerine Getirilmedi DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ile Kalkınma Ajansları arasındaki yetki ve sorumluluk konusunda mevzuatta düzenleme bulunmadığından bu kurumlar arasındaki yetki ve sorumluluğu açık bir şekilde gösteren düzenleyici yazılı kuralların hazırlanıp yürürlüğe konulması gerekir. Bulgu konusu hususla ilgili bir gelişme olmadığından, 2018 yılı Denetim Raporunda tekrar bulgu konusu yapılmıştır. (2018 yılı Denetim Raporu “Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler” 2 numaralı Bulgu)

DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 2018 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 28
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ................................................................................................ 28
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 29
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 29
5. GENEL DEĞERLENDİRME ................................................................................................................... 29
6. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 31

BULGU LİSTESİ A. Denetim Bulguları

1. Stratejik Plandaki 5 Numaralı Amacın Kurum Performansına Katkı Sağlamaması
2. Stratejik Plandaki Bazı Göstergelerin İyi Tanımlanmaması
3. Stratejik Plandaki Bazı Göstergelerin Ölçülebilir Olmaması
4. Performans Programındaki Bazı Göstergelerin İyi Tanımlanmaması
5. Performans Programındaki Bazı Göstergelerin Ölçülebilir Olmaması
6. Faaliyet Raporunda, Performans Bilgi Sisteminin Değerlendirilmesi Hakkında Bilgilerin Bulunmaması
7. Hedeflenen Değerin Üzerindeki Gerçekleşmelerde Sapmaya İlişkin Açıklama Yapılmaması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 28

1. ÖZET Bu rapor, Doğu Anadolu Projesi Kalkınma İdaresi Başkanlığının performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca, Sayıştay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aşağıdakiler denetlenmiştir: • 2017-2021 dönemine ait Stratejik Plan, • 2018 yılı Performans Programı, • 2018 yılı İdare Faaliyet Raporu ve • Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. Yapılan değerlendirmede, Kurumun performans yönetimi konusunda mevzuatla ve sistemle ilgili hususları/konuları yerine getirdiği, ancak eksiklerinin de bulunduğu kanaatine varılmıştır. Stratejik Planda; 1 adet amaç, Kurum performansına katkı sağlamamaktadır, 2 adet gösterge iyi tanımlanmamıştır, 3 adet gösterge de ölçülebilir değildir. Performans Programındaki 3 adet gösterge, ölçülebilir olma niteliğinden uzaktır. Faaliyet Raporunda hedeflenen değerin üzerindeki gerçekleşmelerde, sapmaya ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı görülmüştür. Söz konusu eksiklikler, Kurumun öncelikli olarak üzerinde durması gereken performans yönetimi konularındandır.
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına ilişkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmış olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 29 işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilir. Bu çerçevede, DAP Bölge Kalkınma İdaresinin yayımladığı 2017-2021 dönemine ait Stratejik Plan, 2018 yılı Performans Programı ve 2018 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir. 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2018 yılı performans denetimi kapsamında DAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının yayımladığı 2017-2021 dönemine ait Stratejik Plan, 2018 yılı Performans Programı ve 2018 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler için kullanılan performans denetimi kriterleri, Tablo 1'de yer almaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 30 Tablo 1: Performans Denetimi Kriterleri Denetim Kriteri Tanım Mevcudiyet Denetlenen idarenin, yasal düzenlemelere göre ilgili dokümanları hazırlaması Zamanlılık Performans bilgisinin yasal süre içinde raporlanması Sunum Performans bilgisinin düzenleyici esaslara uygun şekilde raporlanması İlgililik Amaç, hedef, gösterge ve faaliyetler arasında mantıksal bağlantı olması Ölçülebilirlik Hedeflerin veya göstergelerin ölçülebilir olması İyi tanımlanma Hedeflerin ve göstergelerin açık ve net bir tanımının olması Tutarlılık Hedeflerin (göstergeler dâhil), denetlenen idarenin planlama ve raporlama dokümanlarında tutarlı olarak kullanılması Doğrulanabilirlik Raporlanan performans bilgisinin kaynağına kadar izlenebiliyor olması Geçerlilik/İkna edicilik Planlanan ve raporlanan performans arasındaki her tür sapmanın denetlenen idare tarafından ele alınıyor olması ve sapmayı açıklayan nedenlerin inandırıcı ve ikna edici olması Güvenilirlik Veri kayıt sistemlerinin gerçekleşmeleri tam ve doğru şekilde ölçerek faaliyet raporunda güvenilir veri sunuyor olması Yukarıda yer alan performans denetimi kriterleri bazında yapılan değerlendirme sonucunda: DAP Bölge Kalkınma İdaresinin, 2017-2021 yıllarına ilişkin Stratejik Planını hazırlayıp yayımlayarak “mevcudiyet”, “zamanlılık” ve “sunum” kriterini yerine getirdiği görülmüştür. İdarenin 2017-2021 dönemine ait Stratejik Planında 8 adet stratejik amaç, 34 adet hedef bulunmaktadır. Stratejik Planda yer alan 5 numaralı amacın kurum performasına katkı sağlamayacağı değerlendirmesi yapılmıştır. Planda yer alan hedeflerin ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlanma kriterlerine göre değerlendirilmesinde (3 adet performans göstergesinin kurum

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 31 faaliyeti olması nedeniyle ölçülebilir olmaması ve 2 adet performans göstergesinin iyi tanımlanmaması dışında) stratejik amaç ile ilgili, ölçülebilir ve iyi tanımlanmış olduğu değerlendirmesi yapılmıştır. DAP Bölge Kalkınma İdaresinin, 2018 yılına ilişkin Performans Programını hazırlayıp yayımlayarak “mevcudiyet”, “zamanlılık” ve “sunum” kriterini yerine getirdiği görülmüştür. 2018 Yılı Performans Programında 8 adet stratejik amaç, 29 adet stratejik hedef, bu hedeflerle ilgili 53 adet performans göstergesi bulunmaktadır Programda yer alan hedef ve göstergelerin ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlanma kriterlerine göre değerlendirilmesinde (3 adet performans göstergesinin kurum faaliyeti olması nedeniyle ölçülebilir olmaması ve 1 adet performans göstergesinin iyi tanımlanmaması dışında) hedeflerin stratejik amaçlarla ilgili, ölçülebilir ve iyi tanımlanmış olduğu değerlendirmesi yapılmıştır. DAP Bölge Kalkınma İdaresinin, 2018 yılına ilişkin Faaliyet Raporunu hazırlayıp yayımlayarak “mevcudiyet”, “zamanlılık” ve “sunum” kriterini yerine getirdiği görülmüştür. Ancak "sunum"la ilgili eksiklikler bulunmaktadır. Çünkü İdarenin 2018 Yılı Faaliyet Raporunda, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak “performans bilgi sisteminin değerlendirilmesi” bilgileri yer almamaktadır. Ayrıca Faaliyet Raporunda hedeflenen değerin üzerindeki gerçekleşmelerde, sapmaya ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı da tespit edilmiştir. Kurumda performans göstergeleri için veriler, proje çıktılarının izlenmesi ve değerlendirilmesi yöntemiyle alınmaktadır. Veri toplama, analiz ve işleme süreçlerine ilişkin risk değerlendirmesi yapılmaktadır. 6. DENETİM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesi BULGU 1: Stratejik Plandaki 5 Numaralı Amacın Kurum Performansına Katkı Sağlamaması Stratejik Plandaki 5 numaralı amaç, Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzuna uygun değildir, bu nedenle Kurum performansına katkı sağlama niteliğinden uzaktır. DAP Bölge Kalkınma İdaresinin 2017-2021 Stratejik Planında 5 numaralı amaç “tanıtım ve bilinirlik: etkin tanıtım faaliyetleriyle kurumun bilinirliğinin bölgesel ve ulusal olarak artırmak” olarak belirlenmiştir. Bu amaçla ilgili “kurum bilinirliği artırılacaktır”, ”kurum tanıtımına yönelik olarak ulusal/bölgesel faaliyetlere katılım sağlanacaktır", "kurum

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 32 faaliyetleri hakkında bilgilendirmeye yönelik yayın yapılacaktır" ve “web sitesi ziyaretçi sayısı artırılacaktır” şeklinde 4 adet hedef yer almaktadır. Kamu İdareleri İçin Stratejik Plan Hazırlama Kılavuzunda, amaçların kuruluşun ulaşmayı hedeflediği sonuçların kavramsal ifadesi olduğu ve kuruluşun hizmetlerine ilişkin politikaların uygulanması ile elde edilecek sonuçları ifade edeceği belirtilmiştir. Stratejik plan, kamu hizmetleri ile elde edilecek sonuçlara odaklıdır. Stratejik planlama, bir kuruluşun kendisini nasıl tanımladığının, neler yaptığının ve yaptığı şeyleri niçin yaptığının değerlendirmesi, şekillendirmesi ve bunlara rehberlik eden temel kararları ve eylemleri üretmesidir. Stratejik plan, bir kuruluşun nerede olduğuna, nereye gitmek istediğine, gitmek istediği yere nasıl ulaşacağına, başarıyı nasıl takip edeceğine ve değerlendireceğine dair cevapların verildiği planlama sürecinden oluşur. Bu sürecin temelini kurumun sunduğu kamu hizmetleri oluşturur. DAP Bölge Kalkınma İdaresinin 5 numaralı amacı, Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzunda açıklanmış olan amaç niteliklerine uygun düşmemektedir ve Kurum performansına katkı sağlamamaktadır. Söz konusu amaç, kamu hizmeti sunulması ile elde edilecek sonuçlara ilişkin değildir ve stratejik planlamanın süreçlerine etkisi yoktur. Kamu idaresi cevabında; Başkanlığın 2017-2021 dönemi Stratejik Planında kurum bilinirliğini artırmaya yönelik bir amaç belirlenmesinin temel nedeninin, yeni kurulmuş bir kurum olması ve görevli olduğu hizmet sahasında kamu kuruluşları ve bölge halkı tarafından bilinmemesi olduğu ifade edilmiştir Ancak amacın sürekliliği olmadığından dolayı 2019-2023 dönemini kapsayan yeni Stratejik Planda bu amaca yer verilmediği de belirtilmiştir. Sonuç olarak DAP Bölge Kalkınma İdaresinin 2017-2021 Stratejik Planında yer alan 5 numaralı amacın Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzunda açıklanmış olan amaç niteliklerine uygun düşmediği ve Kurum performansına katkı sağlamadığı değerlendirilmesi yapılmıştır. BULGU 2: Stratejik Plandaki Bazı Göstergelerin İyi Tanımlanmaması Stratejik Plandaki bazı göstergelerin iyi tanımlanmadığı değerlendirilmesi yapılmıştır. Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzuna göre performans programlarında yer alan hedef ve göstergelerin sade ve anlaşılır olması esastır. İyi tanımlanma kriteri net ve nlaşılabilir performans hedefi ve göstergeleri hazırlama gerekliliği ile ilgilidir. İdareler neyi başarmak istediğini açıkça tanımlamalıdır. Stratejik Planın Amaç 2-Stratejik Hedef 4 ile ilgili “personel çalışma ortamı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 33 iyileştirilecektir” şeklinde ifade performans hedefinin göstergeleri, “alınan makine-teçhizat tutarı” ve “kişi başına düşen çalışma alanı” olarak belirlenmiştir. “Alınan makine-teçhizat tutarı” göstergesi, parasal olarak bütçe kullanımına ilişkindir ve iyi tanımlanmamıştır. Göstergedeki alınan makine-teçhizatın ne olduğunun belirsiz kalmasının yanı sıra göstergenin, bütçenin kullanımına yönelik olması nedeniyle, Stratejik Plana katkı sağlamayacağı değerlendirilmesi yapılmıştır. “Kişi başına düşen çalışma alanı” göstergesi de iyi tanımlanmamıştır. Kişi başına düşen çalışma alanının personel çalışma ortamını nasıl iyileştireceği hususu belirsiz kalmaktadır. Kaldı ki 5 yıl boyunca kişi başına düşen alan, yıllar itibariyle 30, 30, 20, 20, 20 m2 olarak belirlenmiştir ki çalışma alanında yıldan yıla (alanın iki yıl sonra küçülmesi dışında) değişen bir durum da söz konusu değildir. Kamu idaresi cevabında; "Stratejik Planın ilk kez hazırlanıyor olması ve konuyla ilgili yetkinliğin yeterli seviyede olmamasından dolayı göstergeler başlangıçta, bulguda bahsedildiği şekilde belirlenmiştir. Ancak 2019-2023 dönemini kapsayan yeni Stratejik Planında bu göstergelere yer verilmemiştir." denilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresince de kabul edildiği üzere, 2017-2021 Stratejik Planında Amaç 2-Stratejik Hedef 4 ile ilgili “personel çalışma ortamı iyileştirilecektir” şeklinde ifade performans hedefinin göstergelerinin ölçülebilir olmamasının ilgili mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir. BULGU 3: Stratejik Plandaki Bazı Göstergelerin Ölçülebilir Olmaması Stratejik Plandaki 3 adet göstergenin, aşağıda gösterildiği üzere ölçülebilir olmadığı değerlendirmesi yapılmıştır. Kamu İdareleri için Stratejik Planlama Kılavuzuna göre performans göstergeleri, gerçekleşen sonuçların önceden belirlenen hedefe ne ölçüde ulaşıldığının ortaya konulmasında kullanılır. Bir performans göstergesi, ölçülebilirliğin sağlanması bakımından miktar, zaman, kalite veya maliyet cinsinden ifade edilir. İdarenin Stratejik Planındaki bazı göstergeler, bunlarla ilgili hedefler kurum faaliyeti olduğundan, Kılavuzda açıklandığı şekilde ölçülebilir değerlere sahip değildir. Stratejik Planın Amaç 3-Stratejik Hedef 1 ile ilgili “eylem planı etkin şekilde izlenecektir” şeklinde ifade edilen performans hedefinin göstergesi “eylem planı izlenme yüzdesi” olarak belirlenmiştir. Bu gösterge, çalışmaların performans göstergesi olarak değil, kurumun görev alanına giren rutin bir faaliyet olarak değerlendirilmiştir. Stratejik Planın Amaç 3-Stratejik Hedef 2 ile ilgili "kurum bütçesinden nakdi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 34 gerçekleştirme artırılacaktır" şeklindeki hedefinin göstergeleri, "cari bütçe gerçekleşme yüzdesi” ve “yatırım bütçesi gerçekleşme yüzdesi” olarak belirlenmiştir. Bu göstergeler, çalışmaların performans göstergesi olarak değil, kurumun görev alanına giren rutin bir faaliyet olarak değerlendirilmiştir. Stratejik Planın Amaç 3-Stratejik Hedef 3 ile ilgili “her yıl Eylem Planı ile ilgili ilerleme raporu hazırlanacaktır” şeklindeki hedefinin göstergesi de “yayınlanan rapor sayısı” olarak belirlenmiştir. Bu raporla ilgili söz konusu çalışmanın bir performans göstergesi değil, kurumun görev alanına giren rutin bir faaliyet olduğu değerlendirilmesi yapılmıştır. Kamu idaresi cevabında; "Stratejik Planın ilk kez hazırlanıyor olması ve konuyla ilgili yetkinliğin yeterli seviyede olmamasından dolayı gösterge ve faaliyet ayrımında, bulguda yer alan hususlarda yanılgıya düşülmüştür. Ancak 2019-2023 dönemini kapsayan yeni Stratejik Planında “eylem planı izleme yüzdesi”, “yayımlanan rapor sayısı” göstergesi ile değiştirilmiş diğer iki gösterge de plandan çıkarılmıştır." denilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresince de kabul edildiği üzere, Stratejik Plandaki 3 adet göstergenin, ölçülebilir olmamasının ilgili mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir. B. Performans Programının Değerlendirilmesi BULGU 4: Performans Programındaki Bazı Göstergelerin İyi Tanımlanmaması Performans Programındaki bazı göstergelerin iyi tanımlanmadığı değerlendirilmesi yapılmıştır. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmeliğe göre performans programlarında yer alan hedef ve göstergelerin sade ve anlaşılır olması esastır. İyi tanımlanma kriteri net ve anlaşılabilir performans hedefi ve göstergeleri hazırlama gerekliliği ile ilgilidir. Performans Programının Amaç 2-Stratejik Hedef 4 ile ilgili “personel çalışma ortamı iyileştirilecektir” şeklinde ifade edilen performans hedefinin göstergeleri “alınan makine- teçhizat tutarı” ve “kişi başına düşen çalışma alanı” olarak tespit edilmiştir. "Alınan makine- teçhizat tutarı” göstergesi, parasal olarak bütçe kullanımına ilişkindir ve iyi tanımlanmamıştır. Göstergedeki alınan makine-teçhizatın ne olduğu hususunun belirsiz kalmasının yanı sıra göstergenin, bütçenin kullanımına yönelik olması nedeniyle, Performans Programına katkı sağlamayacağı değerlendirilmesi yapılmıştır. “Kişi başına düşen çalışma alanı” göstergesi de iyi tanımlanmamıştır. Kişi başına düşen çalışma alanının personel çalışma ortamını nasıl

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 35 iyileştireceği hususu belirsiz kalmaktadır. Kaldı ki 5 yıl boyunca kişi başına düşen alan yıllar itibariyle 30, 30, 20, 20, 20 m2 olarak belirlenmiştir ki çalışma alanında yıldan yıla (alanın iki yıl sonra küçülmesi dışında) değişen bir durum da yoktur. Kamu idaresi cevabında; "Stratejik Planın ilk kez hazırlanıyor olması ve konuyla ilgili yetkinliğin yeterli seviyede olmamasından dolayı göstergeler tespit edildiği şekilde belirlenmiş ve performans programı da stratejik plana uygun şekilde hazırlanmıştır. Ancak 2019-2023 dönemini kapsayan yeni Stratejik Plan esas alınarak hazırlanan 2019 yılı performans programında bulguda bahsi geçen göstergelere yer verilmemiştir" denilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresince de kabul edildiği üzere, 2018 yılı Performans Programında bazı göstergelerin iyi tanımlanmamasının ilgili mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir BULGU 5: Performans Programındaki Bazı Göstergelerin Ölçülebilir Olmaması Performans Programındaki bazı göstergelerin ölçülebilir olmadığı tespit edilmiştir. Performans Programı Hazırlama Rehberinde performans göstergesi, performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılamadığını ya da ne kadar ulaşıldığını ölçmek, işlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlardır. İdarenin Performans Programındaki bazı göstergeleri, bunlarla ilgili hedefler kurum faaliyeti olduğundan Rehberde açıklandığı şekilde ölçülebilir değerlere sahip değildir. Performans Programının Amaç 3-Stratejik Hedef 1 ile ilgili “eylem planı etkin şekilde izlenecektir” şeklinde ifade edilen performans hedefinin göstergesi “eylem planı izlenme yüzdesi” olarak belirlenmiştir. Bu gösterge, çalışmaların performans göstergesi olarak değil, kurumun görev alanına giren rutin bir faaliyet olarak değerlendirilmiştir. Performans göstergesi çıktı olarak kurumun performansını değil, kurum faaliyetini göstermektedir. Performans Programının Amaç 3-Stratejik Hedef 2 ile ilgili "kurum bütçesinden nakdi gerçekleştirme artırılacaktır" şeklindeki hedefinin göstergeleri, "cari bütçe gerçekleşme yüzdesi” ve “yatırım bütçesi gerçekleşme yüzdesi” olarak belirlenmiştir. Bu göstergeler, çalışmaların performans göstergesi olarak değil, kurumun görev alanına giren rutin bir faaliyet olarak değerlendirilmiştir. Performans Programının Amaç 3, Stratejik Hedef ile ilgili “Her yıl Eylem Planı ile ilgili ilerleme raporu hazırlanacaktır” şeklindeki hedefinin göstergesi de “yayınlanan rapor sayısı” olarak belirlenmiştir. Bu raporla ilgili söz konusu çalışmanın bir performans göstergesi değil, kurumun görev alanına giren rutin bir faaliyet olduğu değerlendirilmiştir

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 36 Kamu idaresi cevabında; "Stratejik Planın ilk kez hazırlanıyor olması ve konuyla ilgili yetkinliğin yeterli seviyede olmamasından dolayı göstergeler tespit edildiği şekilde belirlenmiş ve performans programı da stratejik plana uygun olarak hazırlanmıştır. Ancak 2019-2023 dönemini kapsayan yeni Stratejik Plan esas alınarak hazırlanan 2019 yılı performans programında “eylem planı izleme yüzdesi”, “yayımlanan rapor sayısı” göstergesi ile değiştirilmiş diğer iki göstergede plandan çıkarılmıştır." denilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresince de kabul edildiği üzere, 2018 Performans Programında 4 adet göstergenin ölçülebilir olmamasının ilgili mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesi BULGU 6: Faaliyet Raporunda, Performans Bilgi Sisteminin Değerlendirilmesi Hakkında Bilgilerin Bulunmaması DAP İdaresinin 2018 yılı Faaliyet Raporunda “performans bilgi sisteminin değerlendirilmesi” ile ilgili bilgiler bulunmamaktadır. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin ekinde (EK

1. birim ve idare faaliyet raporlarının şekli yer almaktadır. Adı geçen Yönetmeliğin ekinin "III Faaliyetlere İlşkin Bilgi ve Değerlendirmeler/ B- Performans Bilgileri" kısmında aşağıda yazılı 5 bölümün yer alacağı belirtilmiştir: 1- Faaliyet ve Proje Bilgileri, 2- Performans Sonuçları Tablosu 3-Performans Sonuçlarının Değerlendirilmesi 4- Performans Bilgi Sisteminin Değerlendirilmesi, 5- (Varsa) Diğer Hususlar DAP İdaresinin 2018 Yılı Faaliyet Raporunda yukarıda sayılanlardan “faaliyet ve proje bilgileri”, “performans sonuçları tablosu" ve “performans sonuçlarının değerlendirilmesi” bölümleri ile ilgili bilgiler bulunmakta, ancak “performans bilgi sisteminin değerlendirilmesi” ile ilgili bilgiler yer almamaktadır. Kamu idaresi cevabında; "Başkanlığımız sorumlu birimleri tarafından uygulanan performans hedef ve göstergelerinin izlemeleri 6 aylık dönemler halinde takip edilmektedir. Değerlendirmeler; performans göstergelerinin hedeflenen değerlere ulaşılma durumu, değerden sapma varsa nedeni, sapma ile ilgili önümüzdeki dönemde alınacak önlemleri içerecek şekilde gerçekleştirilmektedir. Performansların ölçülebilmesi ve izlenebilmesi için performans bilgisinin toplanması, analiz edilmesi ve raporlanması performans programı ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 37 faaliyet raporları aracılığı ile yapılmaktadır. Bu toplanan veriler ışığında değerlendirmeler yapılmakta ve bilgilerin güncelliği sağlanmaktadır. Buradan anlaşılacağı üzere bilgi sistemi değerlendirmesi faaliyet raporu içerisinde yer almış ancak ayrı bir başlık altında verilmediğinden eksiklik olarak gösterilmiştir. 2019 faaliyet raporu söz konusu hususa dikkat edilerek hazırlanacaktır." denilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümleri gereği Faaliyet Raporlarında “performans bilgi sisteminin değerlendirilmesi” ile ilgili bilgilerin yer alması zorunludur. Bu bilginin performansla ilgili veri kaynakları ile veri kaynaklarından göstergelerin elde edilmesini açıklayacak şekilde bir bütün olarak bulunması gerekir. DAP Bölge Kalkınma İdaresinin Faaliyet Raporunda "performans bilgi sisteminin değerlendirilmesi” ile bilgilerin yer almamasının ilgili mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir. BULGU 7: Hedeflenen Değerin Üzerindeki Gerçekleşmelerde Sapmaya İlişkin Açıklama Yapılmaması DAP İdaresinin 2018 yılı Faaliyet Raporunda hedeflenen değerin üzerindeki gerçekleşmelerde, sapmaya ilişkin herhangi bir açıklama yapılmadığı görülmüştür. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin “Birim ve idare faaliyet raporlarının kapsamı” başlıklı 18 inci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinde 2 numaralı kısımda “Performans bilgileri başlığı altında, idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara ilişkin değerlendirmelere yer verilir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu mevzuat hükmü gereği hedefin altında ve üzerinde olan bütün gerçekleşmeler, birer “sapma” dır ve gerçekleşmenin, hedeflenenden fazla veya az olması durumunda sapmaya ilişkin nedenlerin faaliyet raporunda açıklanması gerekir İdarenin Faaliyet Raporunda; a) Amaç 1-Stratejik Hedef 2 “bölge ihtiyaçlarına yönelik projelerin yerinde tespiti yapılacaktır” şeklindeki performans hedefinin 1 ve 2 numaralı göstergelerinde, b) Amaç 2-Stratejik Hedef 1 ile ilgili “başkanlık personelinin hizmet sunma kapasitesini geliştirmeye yönelik etkin eğitim programları yapılacaktır” şeklindeki performans hedefinin 1 ve 3 numaralı göstergelerinde, c) Amaç 3-Stratejik Hedef 2 ile ilgili “kurum bütçesindeki nakdi gerçekleştirme

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 38 arttırılacaktır” şeklindeki performans hedefinin 1 ve 2 numaraları göstergelerinde, ç) Amaç 4 -Stratejik Hedef 1 ile ilgili “bölge yatırımlarının etkinliğini artırmak üzere işbirliği yapılacaktır” şeklindeki performans hedefinin 1 ve 2 numaralı göstergelerinde, d) Amaç 4-Stratejik Hedef 2 ile ilgili “kurumlar arası koordinasyonu sağlamak için ortak toplantı ve çalıştaylar düzenlenecektir” şeklindeki performans hedefinin 1 numaralı göstergesinde, e) Amaç 4-Stratejik Hedef 3 ilgili “DAPİS’in etkin kullanımı sağlanacaktır” şeklindeki performans hedefinin 2 numaralı göstergesinde, f) Amaç 5-Stratejik Hedef 2 ile ilgili “kurum tanıtımına yönelik ulusal/bölgesel faaliyetlere katılım sağlanacaktır” şeklindeki performans hedefinin 1 numaralı göstergesinde, g) Amaç 5-Stratejik Hedef 3 ile ilgili “kurum faaliyetleri hakkında bilgilendirmeye yönelik yayın yapılacaktır” şeklindeki performans hedefinin 1 numaralı göstergesinde, ğ) Amaç 6-Stratejik Hedef ile ilgili “mera hayvancılığında üretkenlik ve verimlilik artırılacaktır” şeklindeki performans hedefinin 2 numaralı göstergesinde, h) Amaç 6-Stratejik Hedef 2 ile ilgili “bitkisel ürün üretim miktarı ve verimliliği artırılacaktır ” şeklindeki performans hedefinin 1 ve 2 numaralı göstergelerinde, ı) Amaç 6-Stratejik Hedef 3 ile ilgili “bölgenin karkas et ticareti artırılacaktır” şeklindeki performans hedefinin 1 numaralı göstergesinde, i) Amaç 6-Stratejik Hedef 4 ile ilgili “bölgede tarımsal yayım yaklaşımıyla çiftçilere eğitim verilecektir” şeklindeki performans hedefinin 1 numaralı göstergesinde, j) Amaç 8-Stratejik Hedef 2 ile ilgili “bölgedeki tarihi kent bölgelerinin bir bütün halinde korunması sağlanacak, kültür ve sanat hayatının merkezi haline getirilecektir” şeklindeki performans hedefinin 1 numaralı göstergesinde, k) Amaç 8-Stratejik Hedef 5 ile ilgili “yerel yönetimlerin sosyal donatı alanları sayısı artırılacaktır” şeklindeki performans hedefinin 1 numaralı göstergesinde hedef aşılmış, ancak sapmaya ilişkin açıklama yapılmamıştır. Kamu idaresi cevabında; “Performans bilgileri başlığı altında, idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara ilişkin değerlendirmelere yer verilir.” hükmü uyarınca söz konusu sapma hedefin altında kalan kısım olarak mütalaa edilmiş olup o minvalde değerlendirilmiştir." denilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 39 Sonuç olarak 2018 yılı Faaliyet Raporunda hedeflenen değerin üzerindeki gerçekleşmelerde sapmaya ilişkin herhangi bir açıklama yapılmamasının ilgili mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi Ve Değerlendirilmesi Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 40