TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018
İÇERİK TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 2017 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU 24
TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR ÇKYS : Çekirdek Kaynak Yönetim Sistemi KBÖ : Kesintili Başlangıç Ödenenği TİTCK : Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu THY : Türk Hava Yolları
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1 : Fonksiyonel Sınıflandırmaya Göre Ödenek ve Harcama Tablosu Tablo 2 : Bütçe Giderlerinin Toplam Harcama İçindeki Payı Tablo 3 : 2017 Yılı Planlanan Gelir ve Gerçekleşme Durumu Tablo 4 : 2012-2017 Yılları Arasında Tahakkuk ve Tahsilat Oranları Tablo 5 : TİTCK Tarafından Üretilen ve Satılan Canlı Hayvan Sayıları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Sağlık hizmetleri için ise başlangıçta 73.966.000,00 TL ödenek verilmiş olup yıl içerisinde yapılan ekleme ve düşülme işlemlerinden sonra toplam ödenek 76.773.954,97 TL olmuştur. Söz konusu ödeneğin 74.927.801,94 TL’lik kısmı kullanılarak toplam ödeneğin % 97,60’ı oranında harcama gerçekleştirilmiştir. Tablo 2: Bütçe Giderlerinin Toplam Harcama İçindeki Payı Harcama Kalemi Harcama Toplam Harcama İçindeki Payı (%) 01- PERSONEL GİDERLERİ 51.212.682,47 38,87 02-SOSYAL GÜVENLİK KURUMLARINA DEVLET PRİMİ GİDERLERİ 8.335.159,91 6,33 03-MAL VE HİZMET ALIM GİDERLERİ 50.657.789,26 38,45 05 CARİ TRANSFERLER 1.448.367,71 1,10 06- SERMAYE GİDERLERİ 20.098.447,94 15,25 TOPLAM 131.752.447,29 100 Harcama kalemlerinin toplam harcama içerisindeki payına bakıldığında en yüksek payı %38,87 ile personel giderlerinin aldığı, % 38,45 ile mal ve hizmet alım giderlerinin ise ikinci en yüksek payı aldığı görülmektedir. Tablo 3: 2017 Yılı Planlanan Gelir ve Gerçekleşme Durumu Gelir Kalemleri 2017 Yılı Planlanan Gelir 2017 Yılı Gerçekleşen Gelir ANALİZ VE LABORATUVAR GELİRLERİ 21.000.000,00 16.758.742,94 İLAÇ RUHSAT GELİRLERİ 33.000.000,00 72.544.365,83 ÜRÜN KAYIT GELİRLERİ 14.000.000,00 34.958.104,76 ÜRÜN SERTİFİKA GELİRLERİ 11.000.000,00 4.249.912,47 KİTAP YAYIN VB. SATIŞ GELİRLERİ 858.000,00 1.205,53 FAİZ GELİRLERİ 1.500.000,00 4.296.223,90 DİĞER ÇEŞİTLİ GELİRLER 0,00 351.662,26 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 49.138.000,00TL’lik hazine yardımı ve 81.358.000,00 TL öz gelir öngörülmüştür. Planlanan hazine yardımından 21.440.000 TL kullanılırken, öz gelirden de 51.802.217,69 TL fazla gelir elde edilmiştir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, Taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturabilmek üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tabloların tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Tetkik ve Analiz Hizmetleri Sonucu Oluşan Kurum Alacaklarının Tahsil Edilememesi Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun görev ve sorumluluk alanına giren ürünlerde (ilaç, tıbbi cihaz ve kozmetik ürünleri) Cumhuriyet Savcılıkları, diğer kamu kuruluşları ile firmalardan gelen talep üzerine, Kurumun 2012 yılından itibaren sunmuş olduğu kontrol ve analiz hizmetleri karşılığında tahakkuk eden 2.456.678,29 TL gelirin henüz tahsil edilmediği görülmüştür. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun görev, yetki ve sorumlulukları 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 27’nci maddesinde; görev alanına giren ürünlerin ruhsatlandırılması, üretimi, depolanması, satışı, ithalatı, ihracatı, piyasaya arzı, dağıtımı, hizmete sunulması, toplatılması ve kullanımları ile ilgili kural ve standartları belirlemek, bu faaliyetleri yürütecek kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere izin vermek, ruhsatlandırmak, denetlemek ve gerektiğinde yaptırım uygulamak, laboratuvar analizlerini yapmak veya yaptırmak şeklinde hüküm altına alınmıştır. Söz konusu maddeye dayanarak analiz ve tetkik talebinde bulunan idareler tarafından Kurum bünyesinde bulunan laboratuvarlarda analiz edilecek ürünler Kurum tarafından belirlenen fiyat tarifine göre ücretlendirilmektedir. Ancak Kurumun 2017 yılı mali tablolarının incelenmesi neticesinde; Kurumun hizmete başladığı 2012 yılından beri tahakkuk edip tahsili henüz yapılmamış gelirleri olduğu görülmektedir. Mali tablolarda 120.03.01.02.06 no’lu ‘Laboratuar Deney ve Analiz Gelirleri’ altında takip edilen 2.456.678,29 TL’nin dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Tablo 4: 2012-2017 Yılları Arasında Tahakkuk ve Tahsilat Oranları TAHAKKUK TAHSİLAT ÖDENMEYEN SAVCILIK 5.403.434,02 3.172.370,44 2.231.063,58 DEVLET HASTANELERİ 1.047.328,95 1.017.169,95 30.147,00 FİRMALAR 975.579,66 814.623,53 160.956,13 GÜMRÜK MÜDÜRLÜKLERİ 145.128,08 120.778,08 24.350,00 DİĞER KURUMLAR 774.272,25 764.122,67 10.149,58 TOPLAM 2.456.678,29 TL Tablodan da görüleceği üzere Kurumun alacakları içinde en fazla pay Savcılıklardan gelen talep üzerine yapılan kontrol ve analiz hizmet bedelleridir. Cumhuriyet Başsavcılıklarına fatura edilmiş 2013 yılından 49, 2014 yılından 203, 2015 yılından 53, 2016 yılından 74 ve 2017 yılından 68 adet olmak üzere toplam 447 adet fatura bulunmaktadır. Kamu idaresi cevabında; özetle Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun kuruluş amacının 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 27/1 maddesinde hüküm altına alındığı, Kurumun görev, yetki ve sorumluluklarının ise söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamenin 27/2 maddesinde düzenlendiği, Kurumun yukarıda yer alan mevzuat gereğince sadece görev ve sorumluluk alanına giren ürünlerde (İlaç, Tıbbi Cihaz ve Kozmetik Ürünleri) Cumhuriyet Savcılıklarından gelen talep üzerine kontrol ve analiz hizmetleri ifa etmekte olduğu ve hizmetlerin Bakan onaylı fiyat tarifesine göre ücretlendirilerek, fatura oluşturulduğu, analiz ve tetkik talebinde bulunan idareler tarafından Kurum bünyesinde bulunan laboratuvarlara analiz edilecek ürünlerin nasıl gönderileceğinin, numune taşıma koşullarının ve analize yeter numune sayılarının “Analiz ve Kontrol Laboratuvarları Daire Başkanlığı Numune Kabul Kriterleri Prosedürü” olarak belirlendiği, analiz sürelerinin de yer aldığı Bakan onaylı fiyat tarifesi ile birlikte Kurum internet sayfasından duyurulduğu, Bu nedenlerle, mevzuat yönünden bir eksiklik bulunmamakla birlikte bir kısım savcılıkların ödeme konusunda gönderilen faturaların hangi dava dosyasına ait olduğunun tespiti, dava dosyasıyla ilişkilendirmelerde problemler yaşanması ve sarf kararlarının geç alınması nedeniyle ödemelerin gerçekleştirilemediği, tahsilatların zamanında yapılabilmesi amacıyla borçlu tüm kamu kurum ve kuruluşlarla periyodik aralıklarla yazışmalar yapıldığı ifade edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 Sonuç olarak tahakkuk eden ancak tahsil edilemeyen alacaklar içinde en yüksek pay sahibi olan Cumhuriyet Başsavcılıklarının yıllar itibariyle artarak devam eden borçları da dikkate alınarak Kurumun asli görev alanına giren ruhsat ve izin numuneleri haricinde sunduğu tetkik ve analiz hizmetlerine ilişkin talepte bulunabilecek idarelerin tahakkuk edecek ücretleri nasıl ödeyeceklerine ilişkin düzenlemelerin yapılması, tetkik ve analiz talebinde bulunabilecek kamu kurumlarının usul, esas ve fiyatlandırmaya ilişkin bilgilendirilmesi ve önceki yıllardan devreden alacakların takip ve tahsiline ilişkin yasal süreçlerin başlatılması gerekir. BULGU 2: Dava Konusu Alacakların Takipli Alacaklar Hesabında İzlenmemesi Vadesinde tahsil edilememiş, Hukuk Müşavirliğine intikal ettirilerek takibe alınan Kurum alacaklarının 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’nda izlenmediği görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kayıt Zamanı” başlıklı 50’nci maddesinde; “Bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir.” hükmüne yer verilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 67’nci maddesinde de; mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen alacaklardan takibe alınan tutarların izlenmesi için 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’nın kullanılacağı hükme bağlanmıştır. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu Hukuk Müşavirliğinden alınan veriye göre; 31.12.2017 tarihi itibariyle Kurumun dava yoluyla takibinde toplam 441.052,18 TL tutarında alacağı bulunmaktadır. Kurumun takibindeki toplam 441.052,18 TL tutarındaki alacağının 192.652,44 TL’si analiz bedeli alacağı, 35.353,74 TL’si imha bedeli alacağı, 213.046,00 TL’si ise geri çekme bedeli alacağından oluşmaktadır. Dava yoluyla takibi yapılan toplam 441.052,18 TL tutarındaki kurum alacağının hesap planında sınıflandırmaya uygun raporlanmadığı, vadesi geçmiş kurum alacaklarının 120 Gelirlerden Alacaklar hesabında bekletildiği görülmektedir. Ancak, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 67’nci maddesi uyarınca, Kurum alacaklarından takibe alınan tutarların muhasebe sisteminde kayıt altına alınması ve 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’nda izlenmesi gerekmektedir. 121 nolu hesabın kullanılmaması, mali tablo kullanıcılarına TİTCK’nın takipli alacağının bulunmadığı bilgisini raporlamaktadır ki, bu durum gerçeği yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; özetle raporda geçen 444.512,56 TL’nin 248.399,74 TL’lik
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 tutarının 140 Kişilerden Alacaklar hesabında kayıtlı olduğu, geri kalan tutarın 4.424,22 TL’sinin tahsil edildiği, 98.051,06 TL’nin de Halk Sağlığı Kurumu dönemine ait olduğundan Gelirlerden Takipli Alacaklar hesabına kayıt edilmemesi gerektiği, ancak geri kalan 93.637,54 TL’nin 121 Gelirlerden Takipli Alacaklara ilişkin kayıt işlemlerinin tamamlandığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında bulguda belirtilen hususa iştirak etmiş ve 121 Gelirlerden Takipli Alacaklara ilişkin kayıt işlemlerini tamamlamıştır. Kurum alacaklarının muhasebe sistemine tam ve doğru şekilde yansıtılmasını temin etmek üzere dava ya da icra yoluyla takibi yapılan tutarların 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’na düzenli olarak kaydedilip mali tablolarda raporlanması sağlanmalıdır. BULGU 3: Kurum Bünyesinde Üretilen ve Satılan Canlı Hayvanlara İlişkin Olarak Taşınır İşlem Fişi Düzenlenmemesi ve Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması Kurumun canlı hayvanlarla ilgili olarak taşınır işlem fişi düzenlemediği, iç imkânlarla üretmiş olduğu canlı hayvanların 150- İlk Madde ve Malzeme Hesabında, söz konusu canlı hayvanların satılması işlemlerinin 630- Giderler Hesabında muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 21’inci maddesinde; kamu idarelerinin kendi kullanımları için iç imkânlarıyla ürettiği taşınırların Taşınır İşlem Fişi düzenlenerek giriş kaydedileceği, 26’ıncı maddesinde; ilgili mevzuatı çerçevesinde satılan taşınırların Taşınır İşlem Fişi düzenlenerek çıkış kaydedileceği, Bahsi geçen Yönetmeliğin 30’uncu maddesinde ise edinilen taşınırların girişleri ve taşınırların çıkışları için düzenlenen Taşınır İşlem Fişlerinin birer nüshasının, düzenleme tarihini takip eden en geç on gün içinde ve her durumda malî yıl sona ermeden önce muhasebe birimine gönderilmesinin zorunlu olduğu, muhasebe yetkililerinin taşınır giriş ve çıkış işlemlerine ilişkin olarak kendilerine gönderilen Taşınır İşlem Fişlerinde gösterilen tutarları ilgili hesaplara kaydetmesi gerektiği, Hüküm altına alınmıştır. Ancak ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilmiş olan üretim sonucu elde edilmiş 23.168 adet canlı hayvan için taşınır işlem fişi düzenlenmeyerek Kurumun taşınır kayıtlarına alınmadığı ve 150- İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenmediği, söz konusu üretilmiş canlı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 hayvanlardan satılan 135 adeti içinse 630- Giderler Hesabı ile çıkış yapılmadığı görülmüştür. Tablo 5: TİTCK Tarafından Üretilen ve Satılan Canlı Hayvan Sayıları YIL ÜRETİLEN SATILAN CANLI HAYVAN FARE RAT TAVŞAN KOBAY FARE RAT TAVŞAN KOBAY 2017 19347 532 104 3185 63 21 6 45 Kamu idaresi cevabında; deney Hayvanları Araştırma ve Uygulama Merkezinde üretilen deney hayvanlarının kayıt altına alınması, muhafazası ve takip edilmesi amacıyla ambar oluşturulduğu, bu işleri yürütmek üzere Taşınır Kayıt Yetkilisi görevlendirilerek, üretilen deney hayvanlarının giriş ve çıkış işlemlerine ilişkin tüm taşınır işlem fişleri düzenlendiği ve muhasebe kayıtlarının yapıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak Kamu idaresi bulguda belirtilen hususa iştirak etmiş ve gerekli düzenlemeleri yapmıştır. Bu bağlamda; Kurumun iç imkânları ile üretmiş olduğu canlı hayvanların taşınır kayıt sisteminde ve mali tablolarda izlenebilmesi için taşınır işlem fişi düzenlenerek ilgili hesaplarda takibi gerekir. BULGU 4: Taşınır Mal Yönetiminde Mevzuat Hükümlerine Uyulmaması Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’nun sahip olduğu taşınırların Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak kayıtlara alındığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanunu’nun 44’üncü maddesinde, kamu idarelerine ait taşınmaz ve taşınır malların kaydına ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığınca hazırlanacak ve Bakanlar Kurulu Kararı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hükmüne yer verilmiştir. Bu hükme istinaden çıkarılan Taşınır Mal Yönetmeliği 18.01.2007 tarih ve 26407 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmeliğin bazı maddeleri 2010 ve 2016 yıllarında değişikliğe uğramıştır. Anılan Yönetmeliğin “Taşınırların Kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde yer alan düzenleme şu şekildedir: “Kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınması esastır. Taşınır kayıtları, harcama birimleri itibarıyla yönetim hesabı verilmesine esas olacak şekilde tutulur. Her bir kaydın belgeye dayanması şarttır.” İdarelerin bu madde kapsamında yapacakları kayıt işlemleri sırasında dayanıklı taşınırlara birer sicil numarası vermesi ve bu numaraların o taşınırlar üzerinde belirtilmesi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 gerekir. Dayanıklı taşınırların numaralandırılması işlemi Yönetmeliğin 36’ncı maddesinde aşağıdaki şekilde belirlenmiştir: “Giriş kaydı yapılan dayanıklı taşınırlara, taşınır kayıt yetkilisi tarafından bir sicil numarası verilir. Bu numara yazma, kazıma, damga vurma veya etiket yapıştırma suretiyle taşınırın üzerinde kalıcı olacak şekilde belirtilir. Fiziki veya kullanım özellikleri nedeniyle numaralandırılması mümkün olmayan taşınırlara bu işlem uygulanmaz. Sicil numarası üç grup rakamdan oluşur. Birinci grup rakam, taşınırın Dayanıklı Taşınırlar Defterinde ayrıntılı izlenmek üzere kaydedildiği taşınır kodundan; ikinci grup rakam, taşınırın giriş kaydedildiği yılın son iki rakamından; üçüncü grup rakam ise taşınıra verilen giriş sıra numarasından oluşur.” Bu madde hükmünden de anlaşılacağı üzere dayanıklı taşınırlara verilen sicil numaraları, taşınıra ilişkin kimlik bilgisi niteliğindedir ve taşınırı emsallerinden ayıran bir kriterdir. Dayanıklı taşınırların numaralandırılması ve bunların o taşınır üzerinde belirtilmesi, hem kullanıma verilen hem de ambarda bekletilen taşınırların Kurum tarafından takibine imkân tanıyan önemli bir uygulamadır. Ancak yapılan incelemelerde TİTCK taşınırlarına ÇKYS (Çekirdek Kaynak Yönetim Sistemi) tarafından birer taşınır numarası verildiği, bu numaranın da Yönetmelikte belirlenen kriterlerde bir sicil numarası olmadığı görülmüştür. Kurumda taşınırların üzerinde sicil numaralarının belirtildiği herhangi bir uygulama (örneğin barkod sistemi) bugüne kadar yapılmamıştır. Dolayısıyla taşınırların yönetiminde ve amortisman hesaplamalarında çeşitli aksaklıklar yaşanmaktadır. Örneğin, Yönetmeliğin 10'uncu maddesinde sayılan belge ve cetvellerden Taşınır Teslim Belgesi, taşınırlara sicil numarası verilmediğinden ve bu numaralar o taşınırlar üzerinde belirtilmediğinden hangi taşınırın kimin üzerine zimmetli olduğunu göstermemektedir. Bir başka ifadeyle taşınırı emsallerinden ayıran herhangi bir bilgi olmadığından kullanıma verilen taşınır ile kullanılan taşınırın aynı olup olmadığının kontrolü yapılamamaktadır. Bununla birlikte Kurumun harcama birimi ve ambarlarının kodlanması da Yönetmelikte belirtilen usullere uygun yapılmamıştır. Yönetmeliğin 38’inci maddesine göre harcama birimlerine iki grup ve on bir rakamdan oluşan kod verilmelidir. Birinci grup (00.00.00.00) sekiz karakterden oluşmalı ve idarenin analitik bütçe uygulamasına ilişkin kurumsal sınıflandırmadaki düzeylerini göstermelidir. İkinci grup ise (000) üç karakterden oluşmalı ve o ilçe, il, bölge veya merkezdeki harcama birimi sayısını göstermelidir. Harcama birimlerinin bünyesinde bulunan ambarlara ise harcama yetkililerince bir düzeyli ve iki karakterden oluşan kod verilmeli ve bu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 kod aynı harcama birimine bağlı ambarların sayısını göstermelidir. Ambarların, bağlı olduğu harcama birimi koduyla birlikte tanımlanması ve bu kodların taşınır kayıt yetkilileri ile taşınır konsolide görevlilerince yapılan taşınır işlemlerine ilişkin olarak düzenlenen belge ve cetvellerde kullanılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle dayanıklı taşınırlar kayıt altına alındığı anda sistem tarafından sicil numarası verilmiş olmasına rağmen fiziki olarak sicil numaraları ilgili taşınırların üzerinde belirtilmediği, şu an itibariyle barkod marifetiyle tüm dayanıklı taşınırların üzerinde sicil numaralarının belirtildiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak Kamu idaresi bulguda belirtilen hususa iştirak etmiştir. Bu itibarla, Kurumun sağlıklı bir taşınır envanter sisteminin kurulabilmesi açısından mevzuat hükümlerine uygun olarak taşınırlara sicil numarası verilmesi ve bu sicil numaralarının taşınırlar üzerinde belirtilmesinin düzenli olarak uygulanması sağlanmalıdır. BULGU 5: Hurdaya Ayrılan Demirbaşlar İçin Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile Birikmiş Amortismanlar Hesabının Kullanılmaması Kurumun, kayıttan düşme teklif ve onay belgesi düzenleyerek hurdaya ayırmış olduğu demirbaşları 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında, söz konusu demirbaşlara ilişkin amortismanları 299- Birikmiş Amortismanlar Hesabında izlemediği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 215’inci maddesinde; kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden 294- Hesabına borç, 255- Demirbaşlar Hesabına alacak; ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, 299-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır. Ancak Kurum tarafından ekonomik ömrünü doldurduğu için kayıtlı değeri 1.610.845,75 TL olan 411 adet demirbaş için kayıttan düşme teklif ve onay belgesi ile taşınır işlem fişi düzenlenmesine karşın söz konusu demirbaşlar 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına, demirbaşlara ait birikmiş amortismanlar ise 299- Birikmiş Amortismanlar Hesabına alınmamıştır. Kamu idaresi cevabında; özetle hurdaya ayrılan demirbaşların ambardan ilgili yerlere teslim edildikten sonra kayıtlardan çıkarılmak üzere kesilen taşınır işlem fişi ve kayıttan
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 düşme ve teklif onay belgesi muhasebe birimine gönderildiğinden, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre kayıt altına alındığı, bu nedenle hurdaya ayrılan taşınırlar Kurum ambarında veya hurdalığında olmadığından doğrudan ilgili yerlere teslim edilmesi nedeniyle elden çıkarılacak stoklara ilişkin herhangi bir kayıt yapılamadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak Kurumun hurdaya ayırmış olduğu demirbaşlara ilişkin taşınır işlem fişlerinin, taşınırların ilgili yerlere teslimi ile birlikte kesilmesi nedeniyle elden çıkarılacak stoklara ilişkin herhangi bir kayıt yapılamadığı anlaşılmıştır. Bu bağlamda; Kurumun ekonomik ömrünü doldurduğu için hurdaya ayrılan demirbaşlarının mali tablolarda görülmesi için ilgili yerlere teslim edilmeden önce taşınır işlem fişi düzenlenerek 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında, demirbaşlara ait amortismanların ise 299- Birikmiş Amortismanlar Hesabında izlenmesi gerekir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 7. EKLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI BİLANÇO
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23
TÜRKİYE İLAÇ VE TIBBİ CİHAZ KURUMU 2017 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 24
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 25 işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, TİTCK’nın yayımladığı 2017 yılı Performans Programı ve 2017 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir. Kurumun 2013-2017 dönemine ait Stratejik Planına ilişkin değerlendirmelere 2015 yılı performans denetimi raporunda yer verildiği için bu raporda söz konusu stratejik plana ilişkin değerlendirmelere yeniden yer verilmeyecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 26
5. GENEL DEĞERLENDİRME
2017 yılı performans denetimi kapsamında TİTCK’nın yayımladığı 2017 yılı
Performans Programı ve 2017 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının
ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı
değerlendirilmiştir.
TİTCK 2017 yılı Performans Programı incelendiğinde, programın zamanında ve ilgili
mevzuat hükümlerine uygun olarak yayımlandığı görülmüştür. TİTCK, 2017 yılı Performans
Programında 13 adet performans hedefi ve bunlara ilişkin 24 adet peformans göstergesi
belirlemiştir. Yapılan inceleme neticesinde, performans hedefleri ile bunlara ilişkin belirlenen
24 adet performans göstergesinin amaç ve hedeflerle ilgili olduğu, ölçülebilir şekilde
belirlendiği ve iyi tanımlandığı değerlendirilmiştir.
TİTCK 2017 yılı Faaliyet Raporu incelendiğinde, raporun zamanında ve ilgili mevzuat
hükümlerine uygun olarak hazırlandığı görülmüştür. Kamu idaresinin Performans
Programında yer verdiği performans hedef ve göstergelerine faaliyet raporunda da tutarlı bir
şekilde yer verdiği ve raporlanan hedef ve gösterge gerçekleşmelerinin birim faaliyet raporları
ve son ölçüm kaynakları ile doğrulanabilir olduğu görülmüştür.
TİTCK 2017 faaliyet raporunda yer alan faaliyet sonuçlarının değerlendirilmesi
neticesinde Kurumun, belirlediği performans göstergelerini ölçmek amacıyla veri kayıt
sistemleri kurduğu görülmüştür. Kamu idaresi tarafından belirlenen performans
göstergelerinden 4'ü faaliyet raporunda beyan edilen gerçekleşme rakamlarının güvenilirliğine
yönelik olarak incelenmiştir. Sözkonusu performasn göstergelerinin ait olduğu performans
hedefleri şunlardır:
-Ürünlerin analizlerinde uluslararası standartlara uygunluk sağlanarak analiz
sonuçlarından kaynaklanan şikayetleri azaltmak.
-Halk sağlığının korunması amacıyla ürün takip sistemlerini kurmak ve güvenli ürüne
erişimi sağlayarak kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında ülke ekonomisine katkıda
bulunmak.
-Akılcı ilaç kullanımı hususunda farkındalık oluşturmak.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 27 Yapılan inceleme neticesinde, performans göstergelerine ilişkin veri kayıt sistemlerinin performansı ölçme ve raporlama amacına uygun olduğu görülmüş ve bunlara ilişkin faaliyet raporunda sunulan verilerin güvenilirliğini etkileyecek bir hususa rastlanmamıştır. Sonuç olarak, TİTCK’nın performans yönetimi sistemini ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde oluşturduğu ve belirlemiş olduğu hedeflere ilişkin gerçekleşmeleri gerçeğe uygun olarak beyan ettiği değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, 5018 sayılı Kanun’a uygun olarak, mali saydamlık ve hesapverebilirlik ilkeleri çerçevesinde; Kurum bütçesinin performans programına uygun hazırlanması, bütçede performans göstergelerine yer verilmesi sağlanmalıdır. 6. DENETİM BULGULARI BULGU 1: Performans Göstergelerinin 5018 Sayılı Kanun’un Öngördüğü Sistemde Hazırlanmaması İdarenin performans göstergelerini tek taraflı hazırladığı ve bütçesinde yer vermediği görülmüştür. 5018 sayılı Kanun’un Bütçe İlkeleri başlıklı 13’üncü maddesinde; “c) Bütçeler kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik planları ile performans ölçütlerine ve fayda-maliyet analizine göre hazırlanır, uygulanır ve kontrol edilir.” Stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme başlıklı 9’uncu maddesinde, “Maliye Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve ilgili kamu idaresi tarafından birlikte tespit edilecek olan performans göstergeleri, kuruluşların bütçelerinde yer alır. Performans denetimleri bu göstergeler çerçevesinde gerçekleştirilir.” denilmektedir. 5018 sayılı Kanunun yukarıya alınan 9’uncu maddesi hükmü gereği performans göstergelerinin Maliye Bakanlığı ve Kalkınma Bakanlığı ile birlikte tespit edilmesi gerekmekte iken; Maliye Bakanlığı’nca çıkarılan “Kamu İdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik” ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan “Performans Programı Hazırlama Rehberi” ile 5018 sayılı Kanun’un öngördüğü sistemin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 28 uygulamaya konulmadığı görülmektedir. Yasal olarak üç kurumun (Maliye Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı ve ilgili kamu idaresi) birlikte hazırlamaları gereken performans göstergelerinin, ilgili kamu idaresinin bütçesinde yer alması gerekmekte iken, göstergelere sadece performans programında yer verilmektedir. İdare, performans göstergelerini tek taraflı hazırlayıp ve bu göstergelere bütçelerinde yer vermediğinden, program ve proje bazında bütçe usulüne uygun olarak hazırlanmayan performans göstergeleri ile bütçe ilişkisi kurulamamaktadır. 6085 sayılı Kanun’un "Denetimin amacı" başlıklı 34’üncü maddesinde; denetimin amacının Kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi amacıyla gerçekleştirileceği ve 36’ıncı maddesinde performans denetiminin; hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirileceği ifade edilmektedir. 5018 sayılı Kanun’un öngördüğü sistemin uygulamaya konulmaması ile; yapılan performans denetimi, tartışmaya konu olmamış, tek taraflı hazırlanmış, performans esaslı bütçeleme sisteminin temelini oluşturan, bütçeden plan- program- performans göstergesi bağının kurulamamış olması kısıtları altında gerçekleştirilmiştir. Kamu idaresi cevabında; Performans esaslı bütçeleme sisteminde harcamaların amaç ve hedef bazlı takip edilebileceği, yürütülen faaliyetlerin amaç ve hedeflere yönelik olarak gerçekleştirilebileceği kanaatiyle bu kapsamda yapılan faaliyetlerin idare faaliyet raporuna ilişkin bölümde yer aldığı, halihazırda uygulanmakta olan bütçe sisteminde, bütçe gerçekleşmelerinin performans göstergeleri bazında takip edilemeyeceği, bunun için yeni bir bütçe sistemi ve anlayışına ihtiyaç olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak Performans yönetiminin ve performans yönetimi denetiminin 5018 sayılı Kanun’da öngörülen amaçlara hizmet etmesi için; Performans göstergelerinin usulüne uygun olarak yukarıda anılan kurumlarla birlikte tespit edilmesi, Bütçenin performans göstergelerine uygun olarak hazırlanması, Performans göstergelerine bütçede yer verilmesi, sağlanmalıdır.