ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018
İÇERİK ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI ÖZELLEŞTİRME FONU 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 14
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İdare Taşınır Mal Yönetimi Hesabı İcmal Cetveli Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu, Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 6. EKLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI BİLANÇO AKTİF TOPLAMI 80.148.568,03 PASİF TOPLAMI 80.148.568,03
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Bilanço Dipnotları: 910 ALINAN TEMİNAT MEKTUPLARI HESABI 1.084.543,00 911 ALINAN TEMİNAT MEKTUPLARI EMANETLERİ HESABI 1.084.543,00 920 GİDER TAAHHÜTLERİ HESABI 2.180.699,18 921 GİDER TAAHHÜTLERİ KARŞILIĞI HESABI 2.180.699,18 948 BAŞKA BİRİMLER ADINA İZLENEN ALACAKLAR HESABI 1.513.978,10 949 BAŞKA BİRİMLER ADINA İZLENEN ALACAK EMANETLERİ HESABI 1.513.978,10 990 Kiraya Ver,İrtifak Hakkı Tesis Ed Mad Duran Var Kayıtlı Değ 27.423.500,00 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gel 250.456,74 999 DİĞER NAZIM HESAPLAR KARŞILIĞI HESABI 27.673.956,74
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI ÖZELLEŞTİRME FONU 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR AŞ Anonim Şirket DSİ Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü EPDK Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu HES Hidroelektrik Santral KHK Kanun Hükmünde Kararname ÖYK Özelleştirme Yüksek Kurulu TL Türk Lirası USD Amerikan Doları
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Firma Bazında Eksik Tahsil Edilen Faizlere İlişkin Hesap Tabloları 21-26
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 tutulmaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 49'uncu maddesi, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile 4046 sayılı Kanun'un hükümlerine dayanılarak hazırlanan bu Yönerge'nin 53'üncü maddesinde, Yönerge'de hüküm bulunmayan hallerde Genel Bütçe Muhasebe Yönetmeliği hükümleri uygulanacağı belirtilmiştir. 01.01.2007 tarihinde yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ise Genel Bütçe Muhasebe Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldırarak bu Yönetmelik'e yapılan atıfların, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine yapılmış sayılacağı hükmünü getirmiştir. Muhasebe hizmetleri “Mali İşler ve Muhasebe Yönetmeliği” hükümleri uyarınca İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı bünyesinde görevli uzmanlar tarafından, Maliye Bakanlığının sgb.net saymanlık otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Bilanço Faaliyet Sonuçları Tablosu Geçici Mizan Kesin Mizan Banka Mevcutları Tespit Tutanakları Bütçe Teminat Mektupları Listesi Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosuna verilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Türk Lirasına Çevrilen Döviz Cinsi Alacaklara TL Faiz Oranları Yerine Döviz Cinsi Faiz Oranları Uygulanması Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile ABD Doları cinsinden satış/devir borcu bulunan alıcılara; taksit bedellerini Türk Lirası cinsinden ödeyebilmeleri imkânı getirildiği, 02.01.2017 tarihli ABD Doları döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilen anapara alacaklarına bu tarihten itibaren TL cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranı uygulanması gerekir iken, ek sözleşmeler yapılıncaya kadar ABD Doları cinsinden alacaklar için uygulanan faiz oranlarının uygulandığı görülmüştür. 28.04.2017 tarih ve 2017/13 sayılı “Özelleştirme Taksitleri”ne ilişkin Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararında; “1) Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’na ABD Doları cinsinden satış/devir borcu bulunan alıcılara; taksit bedellerini ABD Doları veya Türk Lirası cinsinden ödeyebilmeleri konusunda yeni bir imkân getirilmesine ve borçlarının 6 yılı geçmemek üzere yıllık eşit taksitlerde vadelendirilmesine,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 2) i. Taksit bedellerinin ABD Doları Cinsinden vadelendirilmesi durumunda, Hazine Müsteşarlığı tarafından ABD Doları cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranlarından taksit ödemelerinin ortalama vadesine denk gelen oranın esas alınmasına, ii. Taksit bedellerini Türk Lirası cinsinden ödemek isteyen alıcıların bakiye anapara borçlarının 02.01.2017 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD Doları döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmesine ve Hazine Müsteşarlığı tarafından TL cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranı esas alınmasına, 3) 2.maddede belirilen düzenlemelerden yararlanmak isteyen alıcıların, bu konuda hazırlayacakları yeni ödeme planlarını, bu kararın İDARE tarafından kendilerine tebliğini müteakip en geç 31.05.2017 tarihine kadar İDARE’ye sunmalarına, 4) Alıcılardan, yeniden vadelendirilen taksit bedelleri için vade farklarını da kapsayacak şekilde İDARE tarafından belirlenecek formatta düzenlenecek yeni teminat mektupları alınmasına, 5) Talepleri uygun bulunan ve yeni teminat mektuplarını İDARE tarafından tanınan süre içinde İDARE’ye sunan alıcılarla ek sözleşme imzalanması hususunda İDARE’nin yetkili kılınmasına, karar verilmiştir.” denilmektedir. Anılan Kurul Kararına göre Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ABD Doları cinsinden satış/devir borcu bulunan alıcılara, borçlarını 6 yılı geçmemek üzere eşit taksitlerde vadelendirme ve taksit bedellerini Türk Lirası cinsinden ödeme imkânı sağlanmış ve taksit bedellerini Türk Lirası cinsinden ödemek isteyen alıcıların bakiye anapara borçlarının da, 02.01.2017 tarihinde TCMB tarafından açıklanan ABD Doları döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmesi ve Hazine Müsteşarlığı tarafından TL cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranının uygulanması esası belirlenmiştir. Buna karşın Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca “Özelleştirme Taksitleri”ne ilişkin olarak 22.05.2017 tarih ve 31388994/418 sayılı yazı ile “Türk Lirası cinsinden ödenecek taksit bedellerine ilişkin vade farkı hesaplamalarında, ek sözleşmelerin imzalanacağı tarihe kadar mevcut sözleşmelerde belirlenen faiz oranlarının, ek sözleşmelerin imzalanacağı tarihten sonra, Türk Lirası cinsinden Hazine alacakları ile ilgili olarak 2017 Mayıs ayı için tespit edilen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 faiz oranlarından, taksit ödemelerinin ortalama vadesine denk gelen oranın uygulanmasına” karar verildiği de anlaşılmaktadır. Yapılan incelemede, ABD Doları cinsinden borçlarını Türk Lirası cinsinden ödemek isteyen alıcıların bakiye anapara borçlarının, 02.01.2017 tarihinde TCMB tarafından açıklanan ABD Doları döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrildiği, ancak 02.01.2017 tarihli kur üzerinden Türk Lirasına çevrilen ÖİB alacaklarının tahsilinde bu tarihten itibaren TL cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranının uygulanması gerekirken, ek sözleşme imzalanıncaya kadar geçen dönemde de, ABD Doları cinsinden alacaklar için belirlenen faiz oranlarının uygulanmaya devam edildiği tespit edilmiştir. ÖYK Kararı, ABD Doları cinsinden borcu bulunan alıcılara seçimlik bir hak tanımakta, alıcı ile İdare arasında yürürlükte bulunan mevcut sözleşmenin ödemeye ilişkin bölümlerinde değişiklik imkânı sunmakta ve TL’ye çevrilen ÖİB alacaklarına TL cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranının uygulanması gerektiğini açıkça belirlemektedir. Buna göre, 02.01.2017 tarihli kur üzerinden TL’ye çevrilen ÖİB döviz alacaklarına, bu tarihe kadar mevcut sözleşmelerinde ABD doları için uygulana gelen (LİBOR+2.5, %3.5 %5 gibi) faiz oranının uygulanması, döviz alacaklarının TL’ye çevrildiği tarihten itibaren de TL cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranının uygulanması gerekmektedir. ABD Doları cinsinden borcu bulunurken bunu TL cinsinden ödemek isteyen alıcılara tanınan seçimlik hak, bu borca uygulanan faiz ile de sıkı sıkıya bağlıdır. Döviz alacaklarına döviz için uygulanan faiz oranlarının, TL alacaklarına ise TL için belirlenen faiz oranlarının uygulanması gerektiği açıktır. Döviz alacaklarının TL’ye çevrildiği tarih sonrasında döviz için uygulanan faiz oranın uygulanması ÖYK Kararına aykırılık teşkil etmektedir. Özelleştirme İdaresi Başkanlığının, Özelleştirme Yüksek Kurulu kararlarına aykırı karar alması mümkün değildir. Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı incelendiğinde, bakiye anapara borçlarının 02.01.2017 tarihinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD Doları döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmesine ve Hazine Müsteşarlığı tarafından TL cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranının esas alınmasına karar verildiği görülmektedir. Yukarıda da yer verildiği üzere faiz borçları anaparaya sıkı sıkıya bağlı borçlardır ve ÖYK kararında bu iki husus birlikte ele alınmıştır. ÖİB ’ye döviz cinsinden borcu bulunan alıcıların TL’ye çevrilen anapara borçları için TL’ye dönüştürülme tarihinden itibaren
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 ÖYK kararı doğrultusunda TL cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranının uygulanması gerekmektedir. Diğer taraftan ek sözleşmelerin imzalanacağı tarihten sonra, Türk Lirası cinsinden Hazine alacakları için tespit edilen faiz oranlarının esas alınacağına ilişkin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı yazısı nedeniyle ek sözleşmesini erken imzalayan firmalar, dövize uygulanan düşük faiz oranlarından daha kısa süre (147 gün) yararlanmışken daha geç ek sözleşme imzalayan firmalar daha uzun süre (274 gün) düşük faiz oranlarından yararlanmışlardır. 02.01.2017 tarihli kur üzerinden TL’ye çevrilen Özelleştirme İdaresi Başkanlığı alacakları için Özelleştirme Yüksek Kurulu kararına aykırı olarak, ek sözleşme imzalanıncaya kadar ABD Doları cinsinden alacaklar için uygulanan (LİBOR+2.5, %3.5 %5 gibi) faiz oranlarının uygulanması sonucunda hesabı aşağıda yapıldığı üzere 474.407.731,68-TL eksik tahsilat yapılmıştır. ÖYK Kararı döviz cinsinden ÖİB alacaklarının TL’ye dönüştürülmesine dayanak oluşturmakta olup yukarıda açıklamasına yer verildiği üzere ÖYK kararına aykırı olarak tespit edilen faiz oranlarına ilişkin ek sözleşme hükümlerinin ÖYK kararı doğrultusunda düzenlenmesi ve eksik tahsilatların önlenmesi gerekir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
21
Tablo 1: Firma Bazında Eksil Tahsil Edilen Faizlere İlişkin Hesap Tabloları
-02.01.2017 tarihinde Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD Doları döviz alış kuru:
3.5338
-02.01.2017 tarihinde Hazine Müsteşarlığı tarafından TL cinsinden Hazine alacakları
için uygulanan faiz oranı 11,42’dir.
-02.01.2017 tarihinde LİBOR %1,68 olup, döviz borcunun TL’ye dönüştürüldüğü döviz
kuru tarihi olan 02.01.2017 itibari ile hesaplama yapılmıştır.
1- ... Elektrik Dağıtım A.Ş
Hesaplanan Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç (TL) Gün Uygulanan
faiz % Tahakkuk Eden Faiz TL
29.05.2017 337.654.590,00 365 4,22 14.253.143,08 TL
Hesaplanması Gereken
Vade Faize Esas Borç
ABD Doları
29.05.2016 tarihinden
02.01.2017 tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
29.05.2016-
02.01.2017 Tarihleri
Arasında Faiz
Alacağı Dolar
29.05.2017 95.550.000,00 218 gün 4,22 4,18
(LİBOR+2.5)
2.385.451,56 Dolar
8.429.708,73 TL
Vade Faize Esas Borç
TL
02.01.2017 tarihinden
29.05.2017 tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
02.01.2017-
29.05.2017 Tarihleri
Arasında Faiz
Alacağı (TL)
29.05.2017 337.654.590,00 147 gün 4,22 11,42 15.529.705,93TL
Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı Toplamı 23.959.414,66TL
Eksik Tahsil Edilen Faiz Tutarı 9.706.271,58TL
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
22
2- ... Elektrik Üretim A.Ş
Hesaplanan Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç (TL) Gün Uygulanan faiz % Tahakkuk Eden Faiz TL
5.06.2017 7.801.770,42 365 4,23 329.677,07 TL
Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç
ABD Doları
05.06.2016-
02.01.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz % Uygulanması
Gereken Faiz%
05.06.2016-02.01.2017 Tarihleri
Arasında Faiz Alacağı Dolar
5.06.2017 2.207.756,64 211 gün 4,23 4,18
(LİBOR+2.5) 53.347,87 Dolar
188.520,70TL
Vade Faize Esas Borç
TL
02.01.2017-
05.06.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz % Uygulanması
Gereken Faiz%
02.01.2017-05.06.2017 Tarihleri
Arasında Faiz Alacağı (TL)
5.06.2017 7.801.770,42 154 gün 4,23 11,42 375.912,81TL
Toplam Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı Toplamı 564.433,51TL
Eksik Tahsil Edilen Faiz Tutarı 234.756,44TL
3- ... Termik Santralleri
Hesaplanan Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç (TL) Gün Uygulanan
faiz %
Tahakkuk Eden Faiz TL
22.06.2017 1.104.665.880,00 365 3,5 38.663.305,80 TL
Hesaplanması Gereken
Vade Faize Esas Borç
ABD Doları
22.06.2016
tarihinden
02.01.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
22.06.2016-02.01.2017
Tarihleri Arasında Faiz Alacağı
Dolar
22.06.2017 312.600.000,00 194 gün 3,5 3,5 5.815.216,44 Dolar
20.549.811,85 TL
Vade Faize Esas Borç TL 02.01.2017
tarihinden
22.06.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
02.01.2017-22.06.2017
Tarihleri Arasında Faiz Alacağı
(TL)
22.06.2017 1.104.665.880,00 171 gün 3,5 11,42 59.101.743,12 TL
Toplam Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı Toplamı 79.651.554,97 TL
Eksik Tahsil Edilen Faiz Tutarı 40.988.249,17 TL
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
23
4- ... Termik Santrali
Hesaplanan Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç (TL) Gün Uygulanan faiz % Tahakkuk Eden Faiz TL
22.06.2017 1.308.106.746,00 365 3,5 45.783.736,11 TL
Hesaplanması Gereken
Vade Faize Esas Borç
ABD Doları
22.06.2016
tarihinden
02.01.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
22.06.2016-02.01.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı Dolar
22.06.2017 370.170.000,00 194 gün 3,5 3,5 6.886.176,16 Dolar
24.334.369,33 TL
Vade Faize Esas Borç TL 02.01.2017
tarihinden
22.06.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
02.01.2017-22.06.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı (TL)
22.06.2017 1.308.106.746,00 171 gün 3,5 11,42 69.986.219,61 TL
Toplam Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı Toplamı 94.320.588,94 TL
Eksik Tahsil Edilen Faiz Tutarı 48.536.852,83 TL
5- ... Elektrik Dağıtım A.Ş
Hesaplanan Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç (TL) Gün Uygulanan faiz % Tahakkuk Eden Faiz TL
28.06.2017 193.500.000,00 365 4,24 8.143.639,76TL
Hesaplanması Gereken
Vade Faize Esas Borç
ABD Doları
28.06.2016
tarihinden
02.01.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
28.06.2016-02.01.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı Dolar
28.06.2017 193.500.000,00 188 gün 4,24 4,18 (LİBOR+2.5) 4.166.028,49 Dolar
14.721.911,49TL
Vade Faize Esas Borç
TL
02.01.2017
tarihinden
28.06.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
02.01.2017-28.06.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı (TL)
28.06.2017 683.790.300,00 177 gün 4,24 11,42 37.867.744,79 TL
Toplam Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı Toplamı 52.589.656,28 TL
Eksik Tahsil Edilen Faiz Tutarı 44.446.016,52 TL
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
24
6- ... Fosfat Tesisleri
Hesaplanan Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç (TL) Gün Uygulanan faiz % Tahakkuk Eden Faiz TL
14.07.2017 14.841.960,00 365 5 742.098,00 TL
Hesaplanması Gereken
Vade Faize Esas Borç
ABD Doları
14.07.2016
tarihinden
02.01.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
14.07.2016-02.01.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı Dolar
14.07.2017 4.200.000,00 172 gün 5 5 98.958,90 Dolar
349.700,98 TL
Vade Faize Esas Borç TL 02.01.2017
tarihinden
14.07.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
02.01.2017-14.07.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı (TL)
14.07.2017 14.841.960,00 193 gün 5 11,42 896.234,80TL
Toplam Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı Toplamı 1.245.935,78TL
Eksik Tahsil Edilen Faiz Tutarı 503.837,78TL
7- ... Elektrik Dağıtım A.Ş
Hesaplanan Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç (TL) Gün Uygulanan faiz
%
Tahakkuk Eden Faiz TL
26.07.2017 208.494.200,00 365 4,24 8.832.273,00 TL
Hesaplanması Gereken
Vade Faize Esas Borç ABD
Doları
26.07.2016
tarihinden
02.01.2017
tarihine kadar
Uygulanan faiz
%
Uygulanması
Gereken Faiz%
26.07.2016-02.01.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı Dolar
26.07.2017 59.000.000,00 160 gün 4,24 4,18 (LİBOR+2.5) 1.081.073,97 Dolar
3.820.299,20 TL
Vade Faize Esas Borç TL 02.01.2017
tarihinden
26.07.2017
tarihine kadar
Uygulanan faiz
%
Uygulanması
Gereken Faiz%
02.01.2017-26.07.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı (TL)
26.07.2017 208.494.200,00 205 gün 4,24 11,42 13.372.760,87 TL
Toplam Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı Toplamı 17.193.060,07TL
Eksik Tahsil Edilen Faiz Tutarı 8.360.787,07 TL
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
25
8- ... Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş
Hesaplanan Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç (TL) Gün Uygulanan
faiz %
Tahakkuk Eden Faiz TL
1.08.2017 64.889.912,82 365 4,23 2.742.033,58TL
Hesaplanması Gereken
Vade Faize Esas Borç
ABD Doları
01.08.2016
tarihinden
02.01.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
01.08.2016-02.01.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı Dolar
1.08.2017 18.362.644,41 154 gün 4,23 4,18 (LİBOR+2.5) 323.846,62 Dolar
1.144.409,17 TL
Vade Faize Esas Borç TL 02.01.2017
tarihinden
01.08.2017
tarihine kadar
Uygulanan
faiz %
Uygulanması
Gereken Faiz%
02.01.2017-01.08.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı (TL)
1.08.2017 64.889.912,82 211 gün 4,23 11,42 4.283.836,49 TL
Toplam Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı Toplamı 5.428.245,65 TL
Eksik Tahsil Edilen Faiz Tutarı 2.686.212,07 TL
9- ... Termik Santralleri
Hesaplanan Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç (TL) Gün Uygulanan faiz % Tahakkuk Eden Faiz TL
1.12.2017 1.542.150.320,00 365 3,5(27.09.2017'ye
kadar)-10,92
(27.09.2017'den sonra
74.352.770,77 TL
Hesaplanması Gereken
Vade Faize Esas Borç
ABD Doları
01.12.2016
tarihinden
02.01.2017
tarihine kadar
Uygulanan faiz % Uygulanması
Gereken Faiz%
01.12.2016-02.01.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı Dolar
1.12.2017 436.400.000,00 32 gün 3,5 3,5 1.339.090,41 Dolar
4.732.077,69TL
Vade Faize Esas Borç
TL
02.01.2017
tarihinden
01.12.2017
tarihine kadar
Uygulanan faiz % Uygulanması
Gereken Faiz%
02.01.2017-01.12.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı (TL)
1.12.2017 1.542.150.320,00 333 gün 3,5(27.09.2017'ye
kadar)-
10,92 (27.09.2017'den
sonra
11,42 160.673.473,04TL
Toplam Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı Toplamı 165.405.550,73TL
Eksik Tahsil Edilen Faiz Tutarı 91.052.779,96TL
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
26
10- ... ve ... Termik Santrali
Hesaplanan Faiz Tutarı
Vade Faize Esas Borç (TL) Gün Uygulanan faiz % Tahakkuk Eden Faiz TL
23.12.2017 3.775.511.920,00 365 3,5(02.10.2017'ye kadar)-
10,92 (02.10.2017'den sonra
195.079.149,33 TL
Hesaplanması Gereken
Vade Faize Esas Borç
ABD Doları
23.12.2016
tarihinden
02.01.2017
tarihine kadar
Uygulanan faiz
%
Uygulanması
Gereken Faiz%
23.12.2016-02.01.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı Dolar
23.12.2017 1.068.400.000,00 10 gün 3,5 3,5 1.024.493,15 Dolar
3.620.353,90TL
Vade Faize Esas Borç TL 02.01.2017
tarihinden
23.12.2017
tarihine kadar
Uygulanan faiz
%
Uygulanması
Gereken Faiz%
02.01.2017-23.12.2017
Tarihleri Arasında Faiz
Alacağı (TL)
23.12.2017 3.775.511.920,00 355 gün 3,5(02.10.2017'ye
kadar)-
10,92
(02.10.2017'den
sonra
11,42 419.350.763,70TL
Toplam Hesaplanması Gereken Faiz Tutarı Toplamı 422.971.117,59TL
Eksik Tahsil Edilen Faiz Tutarı 227.891.968,26TL
Kamu idaresi cevabında özetle; ÖYK Kararında, ABD Doları cinsinden borçların
02.01.2017 tarihi itibariyle Türk Lirasına çevrileceğine, Türk Lirası cinsinden ödemelerde esas
alınacak faizin 02.01.2017 tarihinden itibaren uygulanacağına ve faiz oranı olarak Hazine
Müsteşarlığı tarafından Türk Lirası cinsinden Hazine alacakları için 02.01.2017 tarihinde
uygulanan faiz oranının esas alınacağına ilişkin herhangi bir hükme yer verilmediği gibi,
yalnızca Türk Lirası'na çevrilerek vadelendirilecek borçlar için düzenleme yapılmadığı, mevcut
borçların, 02.01.2017 tarihi ile herhangi bir ilgisi olmaksızın, ABD Doları cinsinden
yapılandırılabilmesine de imkân tanındığı;
Öte yandan, Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca ödeme planlarını 31.05.2017 tarihine
kadar İdareye sunan alıcılara, yeni teminat mektuplarını getirerek ek sözleşme imzalamaları
hususunda 90 güne kadar süre verildiği, bu çerçevede ek sözleşmesini erken imzalayan
firmaların daha kısa, ek sözleşmesini geç imzalayan firmaların daha uzun süre düşük faiz
oranından yararlanması gibi bir durum da söz konusu olmadığı;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 Sayıştay Başkanlığı Denetim Grubu raporundaki değerlendirme ve hesaplamalarda, ÖYK Kararında ABD Doları veya Türk Lirası cinsinden ödenebilmesi imkânı getirilen borçlar için yapılandırma tarihi olarak 02.01.2017 tarihinin esas alınamayacağı, kararda da bu konuda herhangi bir düzenlemenin yer almadığı, dolayısıyla İdare tarafından yapılan uygulamada ÖYK Kararına aykırı bir hususun bulunmadığı ve tahsili gereken herhangi bir eksik ödemenin söz konusu olmadığı hususlarına yer verilmiştir. Sonuç olarak Türk Lirasına çevrilen döviz cinsi alacaklara Türk Lirası faiz oranları yerine döviz cinsi faiz oranları uygulanması tespitine ilişkin olarak, İdare cevabında, ABD Doları cinsinden borçların 02.01.2017 tarihi itibariyle Türk Lirasına çevrileceğine, Türk Lirası cinsinden ödemelerde esas alınacak faizin 02.01.2017 tarihinden itibaren uygulanacağına ve faiz oranı olarak Hazine Müsteşarlığı tarafından Türk Lirası cinsinden Hazine alacakları için 02.01.2017 tarihinde uygulanan faiz oranının esas alınacağına ilişkin ÖYK Kararında herhangi bir hükme yer verilmediği belirtilmektedir. Buna karşın, ilgili ÖYK Kararında; “Taksit bedellerini Türk Lirası cinsinden ödemek isteyen alıcıların bakiye anapara borçlarının 02.01.2017 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından açıklanan ABD Doları döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilmesine ve Hazine Müsteşarlığı tarafından TL cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranı esas alınmasına” hükümlerine yer verilmiştir ve bu hükümlerde de görüleceği üzere anapara borçlarının Türk Lirasına dönüştürüleceği tarih ile Türk Lirasına dönüştürülen alacaklara uygulanacak faiz oranı değişim tarihi arasında bir ayrım yapılmamıştır. ÖYK Kararı, alıcı ile İdare arasında yürürlükte bulunan mevcut sözleşmenin ödemeye ilişkin bölümlerinde değişiklik imkânı sunmakta ve Türk Lirasına çevrilen ÖİB alacaklarına Türk Lirası cinsinden Hazine alacakları için uygulanan faiz oranının uygulanması gerektiğini açıkça belirlemektedir. ABD Doları cinsinden borcu bulunurken bunu Türk Lirası cinsinden ödemek isteyen alıcılara tanınan seçimlik hak, bu borca uygulanan faiz ile de sıkı sıkıya bağlıdır. Döviz alacaklarına döviz için uygulanan faiz oranlarının, Türk Lirası alacaklarına ise Türk Lirası için belirlenen faiz oranlarının uygulanması gerektiği açıktır. Buna karşın, ABD Doları cinsinden borçlarını Türk Lirası cinsinden ödemek isteyen alıcıların bakiye anapara borçlarının, 02.01.2017 tarihinde TCMB tarafından açıklanan ABD Doları döviz alış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrildiği, ancak Türk Lirasına çevrilen ÖİB
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 alacaklarına ek sözleşme imzalanıncaya kadar geçen dönem için, ABD Doları cinsinden alacaklar için belirlenen faiz oranlarının uygulanmaya devam edildiği görülmüştür. Döviz alacaklarının Türk Lirasına çevrildiği tarih sonrasında döviz için uygulanan faiz oranın uygulanması ÖYK Kararına aykırılık teşkil etmektedir. 02.01.2017 tarihli kur üzerinden Türk Lirasına çevrilen ÖİB alacakları için ek sözleşme imzalanıncaya kadar ABD Doları cinsinden alacaklar için uygulanan (LİBOR+2.5, %3.5 %5 gibi) faiz oranlarının uygulanması sonucunda hesabı bulgumuzda yapıldığı üzere 474.407.731,68-TL eksik tahsilat yapılmıştır. ÖYK Kararı döviz cinsinden ÖİB alacaklarının Türk Lirasına dönüştürülmesine dayanak oluşturmakta olup, yukarıda açıklamasına yer verildiği üzere ÖYK kararına aykırı olarak tespit edilen faiz oranlarına ilişkin ek sözleşme hükümlerinin ÖYK kararı doğrultusunda düzenlenmesi ve eksik hesaplanan faiz tutarlarının tahsili gerekir. BULGU 2: Harç Muafiyeti Olmasına Rağmen “Cezaevi Harcı” Ödenmesi 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 27’nci maddesi gereğince, İdarenin taraf olduğu dava ve takiplerde, İdare her türlü harçtan muaf tutulduğu halde icra takibine konu olan alacakların tahsilinde “cezaevi harcı” adı altında harç kesintisi yapıldığı görülmüştür. 4046 sayılı Kanun'un Muafiyet başlıklı 27’nci maddesinde; “a) Bu Kanun hükümleri gereğince yapılacak özelleştirme uygulamalarına ilişkin işlemler (danışmanlık hizmet alımları ile nihai devir işlemlerine ilişkin sözleşmeler dâhil) Katma Değer vergisi hariç her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. İdarenin taraf olduğu dava ve takiplerde, İdare her türlü harçtan muaftır…” hükmü yer almaktadır. Bu hükümden açıkça anlaşılacağı üzere Özelleştirme İdaresi Başkanlığının taraf olduğu dava ve takiplerde İdare her türlü harçtan muaftır. Yapılan incelemelerde İdarenin alacağını tahsil etmek üzere giriştiği icra takibi sonucunda tahsili gerçekleşen tutarlara ilişkin olarak İcra Daireleri’nin “tahsil harcı”, “cezaevi harcı” ve “başvurma harcı” adı altında harç tahsilatı yaptığı anlaşılmıştır. “Tahsil harcı” borçludan alınmış olmakla birlikte, İdare alacağından “Cezaevi Harcı” adı altında harç kesintisi yapıldığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
29
4046 Sayılı Kanun'un 27’nci maddesi gereği, İdarenin taraf olduğu icra takiplerinde her
ne ad altında olursa olsun herhangi bir harç ödenmemesi; “cezaevi harcı” adı altında ödenen
harçların ise iadesi için gerekli işlemlerin başlatılması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında özetle; 2548 sayılı Cezaevleri ile Mahkeme Binaları İnşası
Karşılığı Olarak Alınacak Harçlar ve Mahkûmlara Ödettirilecek Yiyecek Bedelleri Hakkında
Kanun'un 1'inci maddesi ile ilamlı ve ilamsız alacaklardan tahsil olunan paranın %2'si oranında
cezaevi harcı alınacağı, bu harcın da borçluya yükletilemeyeceğinin düzenleme altına alındığı;
2548 sayılı Kanun'un uygulanmasına yönelik olarak, Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri
Genel Müdürlüğü tarafından Cumhuriyet Başsavcılıklarına gönderilen 22.2.2008 tarihli ve
153.3/5051 sayılı yazı ile "Cezaevi yapı harcı, özel nitelikte olan 2548 sayılı Kanuna
dayanılarak tahsili gereken bir harç çeşidi olup, kanunlarında özel olarak cezaevi yapı
harcından muaf olduğu belirtilen kurumlar dışında hiç bir istisna ve muafiyet söz konusu
değildir." açıklamasına yer verildiği;
4046 sayılı Kanun'un 27’nci maddesinde İdarenin dava ve icra takiplerinde her türlü
harçtan muaf olacağı düzenlenmiş ise de, 2548 sayılı Kanun ile getirilmiş olan cezaevi
harcından muaf olunacağına dair ayrık bir düzenlemeye yer verilmediği;
İcra müdürlükleri nezdinde girişimlerde bulunulduğu ancak belirtilen nedenle olumlu
bir sonuç alınamadığı; bu çerçevede bulguda belirtilen öneri doğrultusunda cezaevi yapı harcı
alınmaması hususunda icra müdürlükleri ve mahkemeler nezdinde gerekli girişimlerde
bulunulmaya devam edileceği belirtilmektedir.
Sonuç olarak İdare, taraf olduğu dava ve takiplerde her türlü harçtan muaf tutulduğu
halde, icra takibine konu olan alacaklarının tahsilinde “cezaevi harcı” ödenmesi tespitine ilişkin
olarak verilen cevapta, 4046 sayılı Kanun'un 27’nci maddesinde 2548 sayılı Kanun ile
getirilmiş olan cezaevi harcından muaf olunacağına dair ayrık bir düzenlemeye yer verilmediği
belirtilmekte ve açıkça muafiyet tanınmadığı sürece genel olarak getirilen harç muafiyetlerinin
cezaevi yapı harcının tahsiline engel teşkil etmeyeceği yönünde Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri
Genel Müdürlüğü tarafından Cumhuriyet Başsavcılıklarına gönderilen yazı örnek
gösterilmektedir.
4046 sayılı Kanun'un Muafiyet başlıklı 27’nci maddesinde; “İdarenin taraf olduğu dava
ve takiplerde, İdare her türlü harçtan muaftır…” hükmü açıktır ki gerek Harçlar Kanunu
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
30
gerekse de özel kanunlarında yer alan harçlar ayrım yapılmaksızın İdare, taraf olduğu dava ve
takiplerde her türlü harçtan muaf tutulmuştur. Kanun hükmünün uygulanabilmesi için muafiyet
kapsamındaki harçların ayrı ayrı sayılmasına gerek yoktur.
Kanun hükümlerinin yine kanun hükümleri ile değiştirilebileceği hukukun genel
prensiplerindendir. Nitekim 2548 sayılı Kanun’da, 4046 sayılı Kanun'un 27’nci maddesinde yer
alan muafiyet hükmünü daraltan ya da kısıtlayan herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Buna göre; İdarenin taraf olduğu icra takiplerinde her ne ad altında olursa olsun herhangi
bir harç ödenmemesi; “cezaevi harcı” adı altında ödenen harçların ise iadesi için gerekli
işlemlerin başlatılması gerekmektedir.
BULGU 3: Veznelerde Fiilen Mevcut Olmayan Kişilere Ait Menkul Kıymetlerin
Nazım Hesaplarda İzlenmesi
Özelleştirme Fonu veznelerinde fiilen mevcut olmayan hisse senetlerinin 912 Kişilere
Ait Menkul Kıymetler Hesabı ve 913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetler Hesabında
izlenmeye devam edildiği görülmüştür.
Fon işlemlerinin muhasebe kayıtları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan
“Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Muhasebe Yönergesi ve Detaylı Hesap
Planı” hükümlerine göre tutulmaktadır. İlgili Yönerge’nin 53'üncü maddesinde, Yönerge’de hüküm
bulunmayan hallerde Genel Bütçe Muhasebe Yönetmeliği hükümleri uygulanacağı belirtilmiştir.
01.01.2007 tarihinde yürürlüğe giren Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ise Genel Bütçe
Muhasebe Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldırarak bu Yönetmelik'e yapılan atıfların Merkezi
Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'ne yapılmış sayılacağı hükmünü getirmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin;
912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı başlıklı 462'nci maddesinde aynen;
“Hesabın niteliği
(1) Kişilere ait menkul kıymetler hesabı; muhasebe birimlerine kişi malı olarak teslim
edilen menkul kıymetler ile bunlardan paraya çevrilenler, başka muhasebe birimlerine
gönderilenler ve ilgililerine geri verilenlerin izlenmesi için kullanılır” hükmüne yer verilmiş.
“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 463'üncü maddesinde de muhasebe birimlerine kişi malı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 olarak teslim edilen ve veznede saklanması gereken kişilere ait menkul kıymetlerin çeşitleri sayılmıştır. 913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabına ilişkin 455'inci maddesinde ise; “Hesabın niteliği (1) Kişilere ait menkul kıymet emanetleri hesabına, kişilere ait menkul kıymetler hesabına yazılan tutarlar kaydedilir.” hükmü yer almaktadır. Yapılan incelemelerde, özelleştirme işlemi sonucunda satışı/devri gerçekleştirilen; Varlık Fonuna devredilen, özelleştirme kapsam ve programından çıkarılan ya da Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayımlanan Seri:IV No:28 sayılı “Kaydileştirilen Sermaye Piyasası Araçlarına İlişkin Kayıtların Tutulmasının Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ” ile kaydi sisteme geçilmesi sonucunda Merkezi Kayıt Kuruluşu nezdinde kaydileştirme işlemleri tamamlanan hisse senetlerinin, 912 ve 913 no.lu Nazım Hesaplarda izlendiği tespit edilmiştir. Veznede fiilen bulunmadığı halde anılan Nazım Hesaplarda kayıtlı olan hisse senedi ve geçici belgelerin toplam tutarı 1.272.380.688,31-TL’dir. Veznede fiilen bulunmayan kişilere ait menkul kıymetlerin, 912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı ve karşılığı 913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetler Hesabında kaydedilmesi sonucunda; izleme ve bilgi verme fonksiyonu olan Bilanço dip notu niteliğindeki ilgili Nazım Hesapların 1.272.380.688,31-TL kadar fazla gösterilerek mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesini etkileyen hataya neden olunmuştur. Kamu idaresi cevabında; “Özelleştirme Fonu veznelerinde fiilen mevcut olmayan hisse senetlerinin Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayımlanan Seri:IV No: 28 sayılı “Kaydileştirilen Sermaye Piyasası Araçlarına İlişkin Kayıtların Tutulmasının Usül ve Esasları Hakkında Tebliğ” ve SPK’nın 28.10.2005 tarih ve 43/1318 sayılı kararı ile 28.11.2005 tarihi itibariyle kaydi sisteme geçilerek sermaye piyasası araçları ile bunlara ilişkin haklar MKK tarafından izlenmeye başlandığından 912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı ve 913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetler Hesabı muhasebe kaydı sonucunda karşılıklı olarak kapatılmıştır.” denilmektedir. Sonuç olarak Özelleştirme Fonu veznelerinde fiilen mevcut olmayan hisse senetlerinin 912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı ve 913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetler
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 Hesabında izlenmesi hususuna ilişkin olarak İdare tarafından verilen cevaptan, ilgili hesapların karşılıklı olarak kapatıldığı anlaşılmaktadır. Buna göre, veznede fiilen bulunmayan kişilere ait menkul kıymetlerin, 2017 yılı mali tablolarında 912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı ve karşılığı 913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetler Hesabında kaydedilmesi sonucunda; izleme ve bilgi verme fonksiyonu olan Bilanço dip notu niteliğindeki ilgili nazım hesapların 1.272.380.688,31-TL kadar fazla göstermesine neden olunmuştur. BULGU 4: Kamu Yararına Kullanılması Kaydıyla Kamu İdarelerine Devredilen Taşınmazların Amacı Dışında Kullanılması Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararı ile kamu yararına kullanılması kaydıyla bedelli/bedelsiz olarak kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idarelere devredilen bazı taşınmazların amacı dışında kullanıldığı görülmüştür. 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un İlkeler başlıklı 2’nci maddesinin i bendinde; “Özelleştirme uygulamalarında; … i) Özelleştirme uygulamalarında, milli güvenlik ve kamu yararının gerektirdiği durumlar hariç, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu tüzel kişiliğine sahip eğitim kurumları ve mahalli idarelere devir yapılmaması, İlkeleri esas alınır. Yukarıda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tabi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usuller kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca belirlenir.” hükmü yer almaktadır. Bu kapsamda Özelleştirme Yüksek Kurulunca özelleştirme kapsam ve programına alınan kuruluşlara ait bazı taşınmazlar, kamu yararı dikkate alınarak, belirli bir amaçla kullanılması ya da belirli bir kuruma tahsis edilmesi amacıyla kamu kurum ve kuruluşlarına ya da mahalli idarelere bedelli/bedelsiz olarak devredilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 4046 sayılı Kanun’da devrin kimlere ve hangi usulle yapılacağına ilişkin olarak başkaca bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu nedenle Kanun’da yer alan milli güvenliğin veya kamu yararının gerektirdiği durumlarda devre ilişkin şartlar, ilgili Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı veya Özelleştirme Yüksek Kurulu kararında atıf yapılan protokollerle belirlenmektedir. Uygulamada, söz konusu devir işlemlerine yönelik Özelleştirme Yüksek Kurulu kararlarında kamu yararına kullanım şartı belirtilmekle birlikte, taşınmazın hangi amaçla kullanılmak üzere devredildiği de çoğu zaman açıkça zikredilmekte ve bu kullanım amacı tapuya şerh edilmektedir. Hasredilen amaca aykırı bir kullanımın söz konusu olması ve bu durumun tespiti halinde ise devre konu taşınmaz bir başka Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı ile geri alınmakta ve ne şekilde kullanılacağına ilişkin tasarrufta bulunulmaktadır. Ancak devre konu bazı taşınmazlar üzerinde yapılan incelemelerde devir amacına aykırı bir takım kullanımların söz konusu olduğu ve bu ihlallere ilişkin herhangi bir yaptırımın uygulanmadığı tespit edilmiştir. Bu husus 2014, 2015 ve 2016 yılı Sayıştay Denetim Raporunda konu edilmiş ve İdare de cevabında, bulguda belirtilen Özelleştirme Yüksek Kurulu Kararlarına ilişkin aykırılıkların giderilmesi amacıyla çalışma yapılacağını bildirmiştir. 4046 sayılı Kanun’un 2/i maddesine istinaden kamu kurum ve kuruluşlarına devredilen taşınmazların mevcut durumlarının tespiti amacıyla yerinde inceleme yapılmak üzere 03.01.2017 tarih ve 12 sayılı Başkanlık Makamının oluru ile bir komisyon oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Komisyonun tespitleri doğrultusunda Özelleştirme Yüksek Kurulu kararlarına aykırılığın giderilmesi ya da devir amacının yeni bir Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı ile değiştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca devredilen taşınmazların devir amacına aykırı olarak kullanılmasının veya üçüncü kişilere devredilmesinin önlenmesi için devir sonrası, idarenin hak ve menfaatlerini koruyacak düzenlemelerin ve devredilen taşınmazlarla ilgili olarak periyodik kontrollerin yapılması gerekir. Kamu idaresi cevabında özetle; 4046 sayılı Kanun’un 2/i maddesine istinaden kamu kurum ve kuruluşlarına devredilen taşınmazların mevcut kullanım durumlarının tespiti için yapılan çalışmalar sonucunda 67 ilde bulunan 1.993 taşınmaza ilişkin inceleme işlemi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 tamamlandığı; tespit raporları ile bu raporlar eki tapu kayıtları esas alınarak taşınmazların mevcut kullanım durumlarını gösteren listeler hazırlandığı; Söz konusu taşınmazlardan, üçüncü şahıslara devrinin yapıldığı veya amacı dışında kullanıldığı tespit edilenler için, bu konuda devir kararlarında yer alan düzenlemeler de dikkate alınarak yapılacak değerlendirmeyi müteakip gerekli işlemlerin tesis edileceği belirtilmektedir. Sonuç olarak Kamu yararına kullanılması kaydıyla bedelli/bedelsiz olarak kamu idarelerine devredilen bazı taşınmazların amacı dışında kullanılması ile ilgili olarak İdare tarafından çalışma başlatıldığı ancak çalışmaların henüz sonuçlandırılmadığı anlaşılmaktadır. 2015 ve 2016 yılı Mali Denetim Raporunda "Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler" başlığı altında yer verilen bulgu konusu ile ilgili olarak başlatılan çalışmaların sonuçlandırılması ve amaç dışında kullanıldığı tespit edilen taşınmazlar ile ilgili gerekli işlemlerin tesis edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, devredilen taşınmazların devir amacına aykırı olarak kullanılmasının veya üçüncü kişilere devredilmesinin önlenmesi için devir sonrası, idarenin hak ve menfaatlerini koruyacak düzenlemelerin ve devredilen taşınmazlarla ilgili olarak periyodik kontrollerin yapılması gerekir. BULGU 5: Özelleştirme İşlemlerine Ait Değer Tespit Sonuçlarının Kamuoyuna Duyurulmaması Özelleştirme programına alınan kuruluşların özelleştirilmesinde komisyonlarca belirlenen değer tespit sonuçlarının kamuoyuna duyurulmadığı tespit edilmiştir. 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un “Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri” başlıklı 18’inci maddesinin Değer Tespit Komisyonunun Görevleri ile ilgili bölümünde; “…Değer tespit sonuçları, kuruluşun özelleştirme işlemi tamamlanarak devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyuna duyurulur. Özelleştirme programındaki kuruluşun özelleştirme işlemlerini bu Kanunun 4 üncü maddesinin son fıkrasına istinaden yürütmesi durumunda; değer tespiti işlemleri, ilgili kuruluşun karar almaya yetkili organlarının kararı ile kuruluş ita amirinin başkanlığında oluşturulacak komisyon tarafından bu bentte belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır.” hükmüne yer verilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 4046 sayılı Kanun’a dayanılarak çıkarılan Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği’nin “Değer Tespit Sonuçları” başlıklı 7’nci maddesinde ise; “Değer tespit sonuçları, ihale sonuçlarının Kurul veya İdarece onaylanmasını müteakip yapılacak sözleşmenin imzalanmasından sonra, kamuoyuna duyurulur.” hükmü yer almaktadır. Yukarıda belirtilen kanun hükmüne göre, özelleştirilecek kuruluşun varlık veya hisse değerinin tespitine yönelik değer tespit komisyonu tarafından gerçekleştirilen işlemleri kapsayan değer tespit çalışmaları, Kanun’da belirtilen metotlardan en az ikisi uygulanmak suretiyle yürütülür ve bu çalışmalara ilişkin değer tespit sonuçları, kuruluşun özelleştirme işlemi tamamlanarak alıcı tarafından devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyuna duyurulur. Kanun’daki bu düzenleme, özelleştirme uygulamalarına şeffaflık kazandırılması amacıyla yapılmıştır. Yönetmelik’e göre ise değer tespit sonuçları, ihale sonuçlarının Özelleştirme İdaresi Başkanlığı veya Özelleştirme Yüksek Kurulu tarafından onaylanmasını müteakip yapılacak sözleşmenin imzalanmasından sonra kamuoyuna duyurulur. 2014, 2015 ve 2016 yılı Sayıştay Denetim Raporunda konu edilen bu hususla ilgili olarak yapılan incelemelerde, tespit edilen değerinin altında özelleştirme ihalesi yapılmadığı görülmekteyse de, değer tespit komisyonu tarafından gerçekleştirilen işlemleri kapsayan değer tespit sonuçlarının, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; kuruluşun özelleştirme işlemi tamamlanarak devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyuna duyurulması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında özetle; 4046 sayılı Kanun çerçevesinde gerçekleştirilen özelleştirme ihalelerinin bir kısmının işletme hakkı devri, bir kısmının satış şeklinde yapıldığı; imzalanan sözleşmelerde alıcının yerine getirmesi gereken bir takım taahhütler ve yatırımların söz konusu olduğu; bu yatırım ve taahhütlerin gerçekleştirilmesinin yıllara yayıldığı; Kanun gereğince ancak bu taahhüt ve yatırımlar tamamlandıktan sonra değer tespit sonuçlarının açıklanacak duruma geldiği; Diğer taraftan özelleştirme ihalesi yapılırken ihale komisyonu tarafından, Değer Tespit Komisyonunca yapılan değer tespiti dikkate alınarak özelleştirilecek kuruluşa ilişkin ihalenin gerçekleştirildiği ve bu değerin altında özelleştirme işlemi yapılmadığı belirtilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 Sonuç olarak 2015 ve 2016 yılı Mali Denetim Raporunda "Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler" başlığı altında yer verilen husus ile ilgili olarak İdarenin verdiği cevapta; alıcının yerine getirmesi gereken bir takım taahhütler ve yatırımlar tamamlandıktan sonra 4046 sayılı Kanun gereğince değer tespit sonuçlarının açıklanacak duruma geldiği; değer tespitinin altında bir özelleştirme işlemi yapılmadığı ve özelleştirme sürecinin şeffaf bir şekilde gerçekleştirildiği belirtilmektedir. Uygulamada değer tespitinin altında bir özelleştirme işlemi yapılmadığı görülmekledir. Diğer taraftan; değer tespit sonuçlarının kamuoyuna duyurulması Kanuni bir zorunluluktur ve alıcının yerine getirmesi gereken taahhüt ve yatırımlar tamamlandıktan sonra, değer tespit sonuçlarının kamuoyuna açıklanmadığı görülmektedir. 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 18’inci maddesi ve Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği’nin 7’nci maddesine göre değer tespit sonuçlarının, kuruluşun özelleştirme işlemi tamamlanarak devir sözleşmesinde yer alan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sonra kamuoyuna duyurulması gerekir. BULGU 6: Özelleştirme Programına Alınan Taşınmazların Mali Tablolarda Yer Almaması 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’a göre özelleştirme kapsam ve programına alınan taşınmazların Özelleştirme Fonu muhasebe kayıtlarında yer almadığı görülmüştür. Özelleştirme Fonu Muhasebe Yönergesi’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesine göre; “Bu Yönergenin amacı, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu'nun, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas, usul, ilke ve standartların belirlenmesidir.” Aynı Yönerge’nin “Hesap Planı” başlıklı 8’inci maddesinde ise;
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
37
“İhtiyaç duyulduğunda, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirlenen çerçeve
hesap planında; belirtilenen hesaplar dışında yeni hesaplar açmaya, Maliye Bakanlığının
uygun görüşü üzerine Özelleştirme İdaresi Başkanlığı yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir.
Yapılan incelemelerde, 4046 sayılı Kanun çerçevesinde Özelleştirilme Yüksek Kurulu
Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınarak İdarenin hüküm ve tasarrufuna bırakılan
taşınmazlarla ilgili Fon hesap planında uygun hesapların yer almadığı dolayısıyla bu işlemlerle
ilgili herhangi bir muhasebe kaydının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Özelleştirme kapsamına alınan taşınmazlar, ilgili kurumun muhasebe kayıtlarında yer
almaktadır. Ancak hangi taşınmazların özelleştirme kapsamına alındığı Özelleştirme Fonu
muhasebe kayıtlarından anlaşılamamaktadır.
Muhasebenin temel kavramlarından biri olan tam açıklama kavramına göre mali
tabloların yeterli, açık ve anlaşılır olması gerekir. Özelleştirme Fonu Muhasebe Yönergesi’nde
Fon’un işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine
uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesin amaçlandığı
belirtilmektedir.
2014, 2015 ve 2016 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da yer verilen bu husus ile ilgili
olarak, Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınan
taşınmazların muhasebeleştirilmesi için Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak
Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yeni nazım hesapların açılması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında; “Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün
22.05.2017 tarih ve 28165485-010.03-11839 sayılı uygun görüş yazısına istinaden Fon hesap
planında 998 Diğer Nazım Hesaplar Hesabı ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı
açılmıştır.
Öte yandan, konu ile ilgili olarak 05.09.2017 tarih ve 56091892-756.99-16517 sayılı
yazıyla, 01.01.2018 tarihinden itibaren ÖYK Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına
alınacak taşınmazların ait olduğu kuruluşun muhasebe kayıtlarında yer alan değerleri ve tapu
(taşınmazın il, ilçe, mahalle, ada, parsel, metrekare gibi) bilgilerinin temin edilerek İlgili
Daire Başkanlığına yazı ekinde intikal ettirilmesinin gerektiği bildirilmiş olup söz konusu
taşınmazlara ilişkin gerekli muhasebe kayıtları 2018 yılı itibarıyla ilgili hesaplara
alınacaktır.” denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 Sonuç olarak 2015 ve 2016 yılı Mali Denetim Raporunda "Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler" başlığı altında yer verilen husus ile ilgili olarak İdarenin verdiği cevapta, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün görüş yazısına istinaden Fon hesap planında 998 Diğer Nazım Hesaplar Hesabı ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı açıldığı ve taşınmazlara ilişkin gerekli muhasebe kayıtlarının 2018 yılı itibarıyla ilgili hesaplara alınacağı belirtilmektedir. Buna göre; ÖYK Kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınan taşınmazlara ilişkin gerekli muhasebe kayıtlarının Fon hesap planında Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün görüş yazısına istinaden açılan 998 Diğer Nazım Hesaplar ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabında takibi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Özelleştirme Fonu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 7. EKLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40
EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI FON YÖNETİMİ BİLANÇO
YILI :2017
2017 (TL)
2016 YILI CARI YIL (2017) 2016 YILI CARI YIL (2017)
TL TL TL TL
AKTİF PASİF
I DÖNEN VARLIKLAR 10.284.368.575,59 3.347.166.517,01 III
KISA VADELİ YABANCI
KAYNAKLAR 574.337.969,36 614.413.432,48
A HAZIR DEĞERLER 4.406.997.804,90 16.915.755,27 A KISA VADELİ İÇ MALİ BORÇLAR 567.089.560,16 603.225.697,14
3 BANKA HESABI 2.119.699.861,15 15.055.879,13 4
KAMU İDARELERİNE MALİ
BORÇLAR HESABI 567.089.560,16 603.225.697,14
4
VERİLEN ÇEKLER VE GÖNDERME
EMİRLERİ HESABI ( - ) 0,00 0,00 C FAALİYET BORÇLARI 2.106,24 2.106,24
6 DÖVİZ HESABI 2.287.297.943,75 1.859.876,14 10 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR HESABI 2.106,24 2.106,24
7 DÖVİZ GÖNDERME EMİRLERİ 0,00 0,00 D EMANET YABANCI KAYNAKLAR 6.937.892,56 10.969.307,08
C FAALİYET ALACAKLARI 5.595.074.085,84 3.269.899.249,98 1
ALINAN DEPOZİTO VE
TEMİNATLAR HESABI 6.859.833,56 3.943.033,56
1 GELİRLERDEN ALACAKLAR HESABI 5.322.007.293,96 3.191.863.953,70 4 EMANETLER HESABI 78.059,00 7.026.273,52
2
GELİRLERDEN TAKİPLİ ALACAKLAR
HESABI 269.907.722,33 77.356.086,51 G
ÖDENECEK DİĞER
YÜKÜMLÜLÜKLER 290.697,20 214.896,34
8
DİĞER FAALİYET ALACAKLARI
HESABI 3.159.069,55 679.209,77 1
ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR
HESABI 290.697,20 214.896,34
D KURUM ALACAKLARI 195.199.664,87 6.447.781,41 I
GELECEK AYLARA AİT
GELİRLER VE GİDER
TAHAKKUKLARI 17.713,20 1.425,68
3
KURUMCA VERİLEN BORÇLARDAN
ALACAKLAR HESABI 195.199.664,87 6.447.781,41 2 GİDER TAHAKKUKLARI HESABI 17.713,20 1.425,68
E DİĞER ALACAKLAR 0,00 0,00 IV
UZUN VADELİ YABANCI
KAYNAKLAR 279.774.297,03 53.874.976,42
1 KİŞİLERDEN ALACAKLAR HESABI 0,00 0,00 A UZUN VADELİ İÇ MALİ BORÇLAR 86.033.062,37 53.091.086,62
G ÖN ÖDEMELER 78.402,49 78.402,49 4
KAMU İDARELERİNE MALİ
BORÇLAR HESABI 86.033.062,37 53.091.086,62
1 İŞ AVANS VE KREDİLERİ HESABI 78.402,49 78.402,49 D 783.889,80 783.889,80
I
GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
VE GELİR TAHAKKUKLARI 1.001.399,53 8.018,72 1
ALINAN DEPOZİTO VE
TEMİNATLAR HESABI 783.889,80 783.889,80
2 GELİR TAHAKKUKLARI HESABI 1.001.399,53 8.018,72 I
GELECEK YILLARA AİT
GELİRLER VE GİDER
TAHAKKUKLARI 192.957.344,86 0,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41
J DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 86.017.217,96 53.817.309,14 1
GELECEK YILLARA AİT GELİRLER
HESABI 192.957.344,86 0,00
9
DİĞER ÇEŞİTLİ DÖNEN VARLIKLAR
HESABI 86.017.217,96 53.817.309,14 V ÖZ KAYNAKLAR 46.145.223.537,83 19.973.401.528,16
II DURAN VARLIKLAR 36.714.967.228,63 17.294.523.420,05 A NET DEĞER 18.697.022.592,64 15.233.990.723,72
C FAALİYET ALACAKLARI 7.468.318.655,00 8.349.582.805,46 1 NET DEĞER HESABI 18.697.022.592,64 15.233.990.723,72
1 GELİRLERDEN ALACAKLAR HESABI 7.468.318.655,00 8.349.582.805,46 H
GEÇMİŞ YILLAR OLUMLU
FAALİYET SONUÇLARI 31.637.200.771,85 31.637.200.771,85
E MALİ DURAN VARLIKLAR 29.246.648.573,63 8.944.940.614,59 1
GEÇMİŞ YILLAR OLUMLU
FAALİYET SONUÇLARI HESABI 31.637.200.771,85 31.637.200.771,85
1
MALİ KURULUŞLARA YATIRILAN
SERMAYELER HESABI 638.929.596,14 104.096,14 I
GEÇMİŞ YILLAR OLUMSUZ
FAALİYET SONUÇLARI 0,00 -4.188.999.826,66
2
MAL VE HİZMET ÜRETEN
KURULUŞLARA YATIRILAN
SERMAYELER HESABI 37.389.647.315,34 13.978.497.799,77 1
GEÇMİŞ YILLAR OLUMSUZ
FAALİYET SONUÇLARI HESABI ( - ) 0,00 -4.188.999.826,66
8 SERMAYE TAAHHÜTLERİ HESABI(-) -8.781.928.337,85 -5.033.661.281,32 J DÖNEM FAALİYET SONUÇLARI -4.188.999.826,66 -22.708.790.140,75
AKTİF TOPLAMI 46.999.335.804,22 20.641.689.937,06 1
DÖNEM OLUMLU FAALİYET
SONUCU HESABI 0,00 0,00
2
DÖNEM OLUMSUZ FAALİYET
SONUCU -4.188.999.826,66 -22.708.790.140,75
Bilanço Dipnotları : PASİF TOPLAMI 46.999.335.804,22 20.641.689.937,06
910 TEMİNAT MEKTUPLARI HESABI 7.368.702.420,67 14.697.081.491,69
911
TEMİNAT MEKTUPLARI EMANETLERİ
HESABI 7.368.702.420,67 14.697.081.491,69
912
KİŞİLERE AİT MENKUL KIYMETLER
HESABI 1.272.380.688,31 1.272.380.688,31
913
KİŞİLERE AİT MENKUL KIYMET
EMANETLERİ HESABI 1.272.380.688,31 1.272.380.688,31
920 Gider Taahhütleri Hesabı 12.086.285,60 36.526.450,39
921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı 12.086.285,60 36.526.450,39
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42
FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Fon Yönetimi YILI :2017
2017 (TL)
HESAP
KODU
EKONOMİK
GİDERİN TÜRÜ
2016 YILI CARI YIL (2017) HESAP
KODU
EKONOMİK
GELİRİN TÜRÜ
2016 YILI CARI YIL
(2017)
I II III IV TL TL I II III IV TL TL
630 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 53.023.157,04 23.278.250,86 600 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 3.980.879.208,63 2.817.646.638,77
630 03 YOLLUKLAR 0,00 3.068,00 600 01 Mal ve Hizmet Satış Gelirleri 3.723.079.438,54 2.642.199.348,97
630 01 Yurtiçi Geçici Görev Yollukları 0,00 3.068,00 600 01 Mal Satış Gelirleri 3.723.079.438,54 2.642.199.348,97
630 01 Yurtiçi Geçici Görev Yollukları 0,00 3.068,00 600 01
Şartname, Basılı Evrak, Form Satış
Gelirleri 2.319.116,50 2.055.178,58
630 04 GÖREV GİDERLERİ 43.124.889,75 10.143.698,55 600 99 Diğer Mal Satış Gelirleri 3.720.760.322,04 2.640.144.170,39
630 02 Yasal Giderler 708.363,20 399.007,93 600 03 Kit ve Kamu Bankaları Gelirleri 204.170.864,35 170.555.448,61
630 04 Mahkeme Harç ve Giderleri 708.363,20 399.007,93 600 01 Hazine Portfoyü ve İştirak Gelirleri 204.170.864,35 170.555.448,61
630 03
Ödenecek Vergi, Resim, Harçlar ve
Benzeri Gid 42.416.526,55 9.744.690,62 600 02 İştirak Gelirleri 204.170.864,35 170.555.448,61
630 01 Vergi Ödemeleri ve Benzeri giderler 42.344.515,37 9.695.704,54 600 06 Kira Gelirleri 0,00 0,00
630 90
Diğer Vergi, resim, harç ve benzeri
Giderler 72.011,18 48.986,08 600 01 Taşınmaz Kiraları 0,00 0,00
630 05 HİZMET ALIMLARI 9.898.267,29 13.123.548,31 600 99 Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri 0,00 0,00
630 01 Müşavir Firma ve Kişilere Ödemeler 8.211.796,65 9.531.435,22 600 09
Diğer Teşebbüs ve Mülkiyet
Gelirleri 53.628.905,74 4.891.841,19
630 90
Diğer Müşavir Firma ve Kişilere
Ödemeler 8.211.796,65 9.531.435,22 600 09 Diğer Gelirler 53.628.905,74 4.891.841,19
630 02 Haberleşme Giderleri 11.618,84 6.048,91 600 99
Diğer Çeşitli Teşebbüs ve Mülkiyet
Gelirleri 53.628.905,74 4.891.841,19
630 01 Posta ve Telgraf Giderleri 11.618,84 6.048,91 600 05 Diğer Gelirler 900.441.784,59 911.668.913,17
630 04 Tarifeye Bağlı Ödemeler 1.549.605,22 3.533.254,89 600 01 Faiz Gelirleri 834.051.069,23 906.554.073,93
630 01 İlan Giderleri 1.549.605,22 3.533.254,89 600 03
Kurumca Verilen Borçlardan
Alacakların Faizleri 10.715.657,53 10.433.840,30
630 09 Diğer Hizmet Alımları 125.246,58 52.809,29 600 01
Kurumca Verilen Borçlardan
Alacakların Faizleri 10.715.657,53 10.433.840,30
630 90 Diğer Hizmet Alımları 125.246,58 52.809,29 600 04
Takipteki Kurum Alacakları
Faizleri 4.640.380,48 4.554.267,88
630 06
TEMSİL VE TANITMA
GİDERLERİ 0,00 7.936,00 600 01
Takipteki Kurum Alacakları
Faizleri 4.640.380,48 4.554.267,88
630 02 Tanıtma Giderleri 0,00 7.936,00 600 09 Diğer Faizler 818.695.031,22 891.565.965,75
630 01
Tanıtma Ağırlama Tören Fuar Organ
Gid 0,00 7.936,00 600 01 Kişilerden Alacaklar Faizleri 0,00 12.991,16
630 04 FAİZ GİDERLERİ 1.569.448,92 1.120.822,77 600 03 Mevduat Faizleri 78.990.884,80 24.125.344,06
630 02 Diğer İç Borç Faiz Giderleri 1.569.448,92 1.120.822,77 600 99 Diğer Faizler 739.704.146,42 867.427.630,53
630 09 Diğer İç Borç Faiz Giderleri 1.569.448,92 1.120.822,77 600 03 Para Cezaları 15.764,90 64.303,58
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43
630 02
Dövize Endeksli ve Döviz Cinsinden
Diğer İç Borç Faiz Giderl 1.569.448,92 1.120.822,77 600 09 Diğer Para Cezaları 15.764,90 64.303,58
630 05 CARİ TRANSFERLER 11.031.497.083,96 9.357.108.859,13 600 99
Yukarıda Tanımlanmayan Diğer
Para Cezaları 15.764,90 64.303,58
630 02 Hazine Yardımları 10.987.467.845,64 9.340.949.934,41 600 09 Diğer Çeşitli Gelirler 66.374.950,46 5.050.535,66
630 01 Genel Bütçeye Hazine Yardımı 10.959.463.845,64 9.312.709.934,41 600 01 Diğer Çeşitli Gelirler 66.374.950,46 5.050.535,66
630 01 Hazineye Aktarmalar 10.959.463.845,64 9.312.709.934,41 600 01
İrat Kaydedilecek Nakdi
Teminatlar 736.000,00 1.922.000,00
630 02
Özel Bütçeli İdarelere Hazine
Yardımları 28.004.000,00 28.240.000,00 600 03
İrat Kaydedilecek Teminat
Mektupları 65.054.150,00 510.000,00
630 35
Özelleştirme İd,Bşk
(4046/10md)8%5PAY) 28.004.000,00 28.240.000,00 600 06 Kişilerden Alacaklar 0,00 72.900,00
630 04 Hane Halkına Yapılan Transferler 10.625.968,32 10.417.170,71 600 99
Yukarıda Tanımlanmayan Diğer
Çeşitli Gelirler 584.800,46 2.545.635,66
630 09 Diğer Transferler 10.625.968,32 10.417.170,71 600 11
Değer ve Miktar Değişimleri
Gelirleri 3.499.997.022,93 1.911.485.648,24
630 01 Diğer 10.625.968,32 10.417.170,71 600 01
Döviz Mevcudunun
Değerlemesinde Oluşan Olumlu
Kur Farkları 3.499.997.022,64 1.911.485.647,78
630 05
Devlet Sosyal Güvenlik
Kurumlarından Hane Halkına
Yapılan 33.403.270,00 5.741.754,01 600 99
Diğer Değer ve Miktar
Değişimleri Gelirleri 0,29 0,46
630 04 Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü 33.403.270,00 5.741.754,01 T O P L A M 8.381.318.016,15 5.640.801.200,18
630 01 Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü 33.403.270,00 5.741.754,01
630 11
Değer ve Miktar Değişimleri
Giderleri 1.411.125.515,17 1.989.986.293,92
630 01
Döviz Mevcudunun
Değerlemesinde Oluşan Olumsuz
Kur Farkları 1.411.125.515,12 1.989.986.290,76
630 99
Diğer Değer ve Miktar Değişimleri
Giderleri 0,05 3,16
630 12
Gelirlerin Ret ve İadesinden
Kaynaklanan Giderler 73.102.637,72 51.199.933,69
630 03
TEŞEBBÜS VE MÜLKİYET
GELİRLERİ 61.972.595,00 51.108.689,49
630 01 Mal ve Hizmet Satış Gelirleri 31.992.595,00 51.108.689,49
630 01 Mal Satış Gelirleri 31.992.595,00 51.108.689,49
630 09 Diğer Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 29.980.000,00 0,00
630 09 Diğer Gelirler 29.980.000,00 0,00
630 05 Diğer Gelirler 11.130.042,72 91.244,20
630 01 Faiz Gelirleri 11.130.042,72 91.244,20
630 09 Diğer Faizler 11.130.042,72 91.244,20
630 09 Diğer Çeşitli Gelirler 0,00 0,00
630 01 Diğer Çeşitli Gelirler 0,00 0,00
630 20
Silinen Alacaklardan Kaynaklanan
Giderler 0,00 69.417.807,04
630 01
Gelirlerden Alacaklardan
Silinenler 0,00 65.564.054,79
630 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 0,00 65.564.054,79
630 03 Kurum Alacaklarından Silinenler 0,00 3.853.752,25
630 04 Satıştan Mahsup Edilecek Alacaklar 0,00 2.479.859,78
630 01 Milli Piyango Şans Oyunları 0,00 2.479.859,78
22.708.790.140,75