2017 - DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ.pdf
DEVLET TİYATROLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 2
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 3
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 3
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 4
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 11
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 11
- EKLER ........................................................................................................................................................ 30
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı özerk yapıda ve özel bütçeli bir kuruluştur. Kurumun merkezi Ankara da olup,12 ilde tiyatro müdürlükleri şeklinde teşkilatlanmıştır. Merkez teşkilatı Genel Müdüre bağlı sanatsal ana hizmet birimleri, danışma ve denetim birimleri ve destek hizmetleri birimlerinden oluşmaktadır. Genel Müdürlük dışındaki tiyatro müdürlükleri ise sanatçı müdür yönetiminde örgütlenmiştir. Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na tabi olup, bu Kanuna ekli II sayılı cetvelin Özel Bütçeli Diğer İdareler bölümünde yer almaktadır. Bütçesinin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre yerine getirilmektedir. Muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığının Say2000İ saymanlık otomasyon sistemi ve Kamu Bilişim Sistemi üzerinden yürütülmektedir Bütçe Gelir ve Giderleri: Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü gelirleri, gişe geliri ile sahnelediği oyunları tanıtıcı bilgilerin yer aldığı dergi ve broşürlerin satış geliri ve hazine yardımından oluşmaktadır. 2017 yılında 10.054.231,20 lira mal ve hizmet satışı, 228.892.000,00 lira hazine yardımı ile 3.909 908,51 lira diğer gelirler ve 136,98 lira bağış olmak üzere olmak üzere toplam 242.856.276,69 lira gelir elde etmiştir. Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğüne 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile toplam 237.292.000Türk lirası başlangıç ödeneği tahsisi edilmiştir.Ek ödenekle birlikte 250.864.040,00 lira toplam ödeneğin 247.537.429,06 Türk lirası bütçe gideri olarak kullanılmış olup, tahsis edilen ödeneklerin 2017 yılı gerçekleşme oranı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo: Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Bütçe Gerçekleşmeleri (TL) GİDER ÇEŞİDİ Ödeneği Gerçekleşme Gerçekleşme Oranı % Personel Giderleri 154.303.000,00 153.253.659,00 99 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 78.583.040,00 78.188.820,00 90 Cari Transferler 7.732.000,00 7.563.100,06 97 Sermaye Giderleri 10.246.000,00 8.531,850,00 83
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 TOPLAM 250.864.040,00 247.537.429,06 95,7 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu . Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi,
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4
belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri
oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve
uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI
BULGU 1: Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik
Gereğince Taşınmaz Kaydına İlişkin İşlemlerin Yapılmaması.
İdare tarafından, Diyarbakır Devlet Tiyatrosu Müdürlüğü bünyesinde bulunan 8 dairenin
taşınmaz kaydının ve cins tashihinin yapılmadığı ve bunlara ilişkin Kamu İdarelerine Ait
Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince hazırlanması gereken
taşınmaz formlarının düzenlenmediği görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol
işlemleri ” başlıklı 5’inci maddesinde;
“(1) Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla
birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve
değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması
esastır.
(2) (Ek: 3/6/2014-2014/6455 K.)
Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan
taşınmazlar maliyet bedeli üzerinden, bu taşınmazlardan maliyet bedeli belirlenemeyenler ise
rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınır. Ancak;
a) Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan
taşınmazlardan maliyet ve rayiç bedeli belirlenemeyen taşınmazlar,
b) Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan
taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal
ihtiyaçlarda kullanılan taşınmazlar,
c) Ek 1’deki Kayıt Planının “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazlar,
ç) Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazlar,
d) Bakanlık tarafından iz bedeli ile takip edilmesine karar verilen taşınmazlar,
iz bedeli üzerinden kayıtlara alınır.
(3) (Ek: 3/6/2014-2014/6455 K.) Taşınmazların rayiç değeri; maliki kamu idaresince, başka
bir kamu idaresinin yönetiminde veya kullanımında olanlar ise bu idarelerce tespit edilir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5
(4) (Ek: 3/6/2014-2014/6455 K.) Taşınmazların kayıtlara alınan değeri, 3/5/2005 tarihli ve
2005/8844 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe
Yönetmeliği hükümlerine göre güncellenir.
(5) Kayıt işlemleri; taşınmaz giriş ve çıkış kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere
kaydedilmesi süreçlerini kapsar.
(6) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde ve
kullanımında bulunan taşınmazların kaydı ve yönetimi ile ilgili olarak bu Yönetmelik
gereğince yapılması gereken kayıt ve kontrol işlemleri; kuruluş kanunları ile özel
mevzuatlarındaki hükümler uyarınca, bu idarelerin yetkili ve görevli birimleri tarafından
yapılır.
(7) Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre,
harcama yetkilileri tarafından görevlendirilecek personele yaptırılabilir.” denilmektedir.
Aynı yönetmeliğin geçici 1’inci maddesinde de, yönetmeliğin 5 inci maddesine göre
yapılması gereken işlemlerin 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanması gerektiği
belirtilmektedir.
Bahsedilen hükümler karşısında, İdare tarafından taşınmaz kayıt işlemlerinin
tamamlanmadığı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin “ cins
tahsislerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesinde yer alan;” Kamu idarelerince,
mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut
kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut
kullanım şekli ile kayıtlara alınır. Kamu idareleri taşınmazların cins tahsisinin yapılması için
gerekli işlemleri yapar” hükmü gereği 8 daire misafirhane olarak kullanıldığından, mesken
olan tapu kaydının kullanım şekline uygun olarak cins tahsisinin yapılması gerekir.
Kamu idaresi cevabında; "Misafirhane olarak kullanılan 8 adet tapulu dairenin
belediyeden rayiç bedelleri alınmış ve 14/05/2018 tarihinde Müdürlüğümüz muhasebe
kayıtlarına alınmıştır. "denilmiştir.
Sonuç olarak söz konusu taşınmazlar denetim tespitleri doğrultusunda 2018 yılında
muhasebe kayıtlarına alınmış olduğundan, bilançonun 25 hesap gurubu varlık hesaplarında
eksiklik mevcuttur.
BULGU 2: İç Denetim Biriminin Faaliyet Göstermemesi
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü iç denetim biriminin mevzuatta öngörülen iç
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 kontrol, iç denetim, hesap ve işlemleri kontrol etme görevlerini yerine getirmediği ve denetim programı ile raporunun düzenlemediği görülmüştür. İç Denetçiler Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 5'nci maddesinde iç denetimin amacı;" (1) İç denetim faaliyeti; kamu idarelerinin faaliyetlerinin amaç ve politikalara, kalkınma planına, programlara, stratejik planlara, performans programlarına ve mevzuata uygun olarak planlanmasını ve yürütülmesini; kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını; bilgilerin güvenilirliğini, bütünlüğünü ve zamanında elde edilebilirliğini sağlamayı amaçlar. İç denetim faaliyeti sonucunda, kamu idarelerinin varlıklarının güvence altına alınması, iç kontrol sisteminin etkinliği ve risklerin asgarîye indirilmesi için kamu idaresinin faaliyetlerini olumsuz etkileyebilecek risklerin tanımlanması, gerekli önlemlerin alınması, sürekli gözden geçirilmesi ve mümkünse sayısallaştırılması konularında yönetime önerilerde bulunulur. (2) İç denetim, nesnel güvence sağlamanın yanında, özellikle risk yönetimi, kontrol ve yönetim süreçlerini geliştirmede idarelere yardımcı olmak üzere bağımsız ve tarafsız bir danışmanlık hizmeti sağlar. Danışmanlık hizmeti, idarenin hedeflerini gerçekleştirmeye yönelik faaliyetlerinin ve işlem süreçlerinin sistemli ve düzenli bir biçimde değerlendirilmesi ve geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmasıdır. (3) Nesnel güvence sağlama, kurum içerisinde etkin bir iç denetim sisteminin var olduğuna; kurumun risk yönetimi, iç kontrol sistemi ve işlem süreçlerinin etkin bir şekilde işlediğine; üretilen bilgilerin doğruluğuna ve tamlığına; varlıklarının korunduğuna; faaliyetlerin etkili, ekonomik, verimli ve mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirildiğine dair, kurum içine ve kurum dışına yeterli güvencenin verilmesidir. “olarak açıklanmıştır. Söz konusu madde ile amaçlanan sonuçlara ulaşılabilmesi etkin bir iç denetim faaliyetinin varlığı ile mümkündür. Etkin bir iç denetim ortamının sağlanmasının üst yöneticinin sorumluluğundadır. Üst yöneticinin bu konuda yapması gerekenler bahsedilen Yönetmeliğin 12'nci maddesinde düzenlenmiştir. Diğer taraftan bahsedilenYönetmeliğin 13’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; iç denetim yönergesinin, iç denetim birimleri tarafından hazırlanacağı ve üst yönetici tarafından yürürlüğe konulacağı, 40’ıncı maddesinde; iç denetim planıyla uyumlu bir iç denetim programı hazırlanacağı ve üst yönetici tarafından onaylanacağı, 41’inci maddesinde; denetimlerin hazırlanacak çalışma planına göre yürütüleceği, 43’üncü maddesinde de; denetim faaliyetinin sonuçlarının düzenlenecek raporla kayıt altına alınacağı, hüküm altına alınmıştır. 2008/14374 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü'ne
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 tahsis edilmiş olan üç denetçi kadrosuna 2013 ve 2014 yıllarında iki iç denetçi atanmış olup, iç denetim faaliyetleri bu denetçiler tarafından yürütülmektedir. Ancak 2017 yılı sonuna kadar söz konusu iç denetçiler tarafından hazırlanıp, üst yönetici tarafından yürürlüğe konulmuş “İç Denetim Yönergesi”, yine iç denetçi tarafından hazırlanmış ve üst yönetici tarafından onaylanmış “Yıllık İç Denetim Programı” ve “İç Denetim Raporu’nun bulunmadığı ve İç Denetim Koordinasyon Kuruluna gönderilmediği görülmüştür. Bu itibarla, anılan Yönetmeliğin ilgili hükümleri uyarınca, üst yönetim ve İç denetçiler mevzuat gerekliliklerini yerine getirmemişlerdir. İç denetçiler tarafından bugüne kadar iç denetim yönergesi, programı ve bunların sonucu olarak hazırlanmış bir rapor yoktur. 2016 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer alan ve izlemeye alınan bu konuda, herhangi bir çalışma yapılmamasında ısrar edilmesi, kurum tarafından faaliyetlerin etkili, ekonomik, verimli ve mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirildiğine dair yeterli güvencenin verilmemesi anlamına gelmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü İç Denetim yönergesi Genel Müdürlük Makamının09.08.2017 tarih ve 8454 sayılı yazıları ile Maliye Bakanlığı İç Denetim Koordinasyon Kurulunun uygun görüşüne sunulmuştur. Maliye Bakanlığı İç Denetim Koordinasyon Kurulu 11.08.2017 tarih ve 6683 sayılı yazıları ile İç Denetim Yönergesinde bazı değişiklikler ve düzeltmeler yapılması gerektiğini bildirmiştir. Bunun akabinde söz konusu İç Denetim Yönergesi revize edilmiş ve Genel Müdürlük Makamının 18.09.2017 tarih ve 11325 sayılı yazısı ile Maliye Bakanlığı İç Denetim Koordinasyon Kuruluna tekrar sunulmuştur.Genel Müdürlük Makamının 11.01.2018 tarih ve 020.991 sayılı olurları ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü İç Denetim Birimi ihdas edilmiştir. Ayrıca durum aynı tarihte İç Denetim Koordinasyon Kuruluna bildirilmiştirGenel Müdürlük İç Denetim Birimi ihdas edildikten sonra denetim evreni oluşturulmuş ve kapsamlı ve nesnel bir risk analizi yapılarak 2018-2020 iç denetim planı 06.03.2018 tarih ve 22867162-661.02- E.07683 sayılı yazı 2018 yılı İç Denetim Programı ise aynı tarih ve 22867162-020-E.7684 sayılı yazı ile Genel Müdürlük Makamının Olur'larına sunulmuştur. Genel Müdürlük Makamının olurları ile İç Denetim Plan ve Programının yürürlüğe girmesi ile iç denetim faaliyetlerine başlanmıştır." denilmiştir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabına göre, İdare 2018 yılına kadar iç denetim faaliyetlerine ilişkin mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8
BULGU 3: Tahsisli Taşınmazların Muhasebe Kaydının Hatalı Yapılması ve
Tiyatro Müdürlüklerine Tahsis Edilen Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarında
Gösterilmemesi
2017 yılı mali tablolarının incelenmesinde, Devlet Tiyatroları Müdürlüklerine tahsis
edilen taşınmazın Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırı şekilde “252-
Binalar Hesabı”nın detayında tahsis edilen taşınmazların izlenebilmesi amacıyla oluşturulan
“03-Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar” ayrıntı kodunda takip edilmediği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği değişikliği ile ilgili Muhasebat Genel
Müdürlüğünün 27/04/2015 tarih ve 90192509-010.03-4167 sayılı Taşınmaz Tahsis İşlemleri
konulu yazısında ;
“Kamu idarelerine ait mali tabloların doğru ve güvenilir bir şekilde üretilebilmesi
amacıyla; mülkiyeti Hazineye veya diğer kamu idarelerine ait olup bir başka kamu idaresine
tahsis edilen taşınmazların tahsis edildikleri kamu idarelerinin mali tablolarında gösterilmesini
teminen, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 130, 131 ve 132 nci maddeleri ile
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 170, 172, 174, 176 ve 186 ncı maddelerinde
gerekli düzenlemeler yapılarak, “250-Arazi ve Arsalar Hesabı”, “251-Yeraltı ve Yerüstü
Düzenleri Hesabı” ve “252-Binalar Hesabı”nın detayında tahsis edilen taşınmazların
izlenebilmesi amacıyla “02- Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar” ve kamu idarelerine
tahsisli olan taşınmazların izlenebilmesi amacıyla da “03-Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar”
olmak üzere, 27/12/2014 tarihli ve 29218 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Maliye Bakanlığının 41 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü (Genel Yönetim
Kapsamındaki Kamu İdarelerinin Detaylı Hesap Planları) Genel Tebliğinde yardımcı hesaplar
belirlenmiş ve bu yardımcı hesaplar merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin detaylı
hesap planına eklenmiştir.
Tahsisli olarak kullanılan taşınmazlara ait belgeler kullanan kamu idaresi tarafından
muhasebe kayıtlarına alınmak üzere muhasebe birimine verilecektir.
Taşınmaz maliki kamu idaresi tarafından tahsis işlemine ilişkin belgeler muhasebe
birimine verildiğinde; 500-Net Değer Hesabına (11.Tahsis Edilen Taşınmazlar) borç, ilgisine
göre 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252-Binalar
Hesabına (02.Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar) alacak; varsa taşınmaza ilişkin
amortisman tutarları 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, 500-Net Değer Hesabına
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 (13.Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarı) alacak kaydedilecektir. Bu kayıtlar taşınmazın mülkiyet kayıtlarının bulunduğu muhasebe birimlerince yapılacaktır. Taşınmazın tahsis edildiği kamu idaresi tarafından tahsis işlemine ilişkin belgeler muhasebe birimine verildiğinde; ilgisine göre 250-Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252-Binalar Hesabına (03.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar) borç, 500-Net Değer Hesabına (12.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar) alacak; varsa taşınmaza ilişkin amortisman tutarları 500-Net Değer Hesabına (13.Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarı) borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilecektir. Bu kayıtlar taşınmazı tahsisli olarak kullanan idarenin taşınmaza ilişkin harcamalarını muhasebeleştiren ilgili muhasebe birimlerince yapılacaktır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 175’inci maddesinde aynen; Binalar hesabı;” Binalar hesabı, eklenti ve bütünleyici parçaları dâhil olmak üzere, kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır.” 176’ıncı maddenin a /7’inci fıkrasında ; “ Tahsise konu edilen binalar tahsis edilen kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir. Ayrıca, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarı 500-Net Değer Hesabına borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilir.” 176’ıncı maddenin b /4’üncü fıkrasında ise; “ Tahsise konu edilen binalar tahsis eden kamu idaresine hizmet veren muhasebe birimince kayıtlı değer üzerinden bu hesaba alacak, 500-Net Değer Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca, varlığa ilişkin ayrılmış amortisman tutarı 500-Net Değer Hesabına alacak, 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç kaydedilir.” denilmektedir. Buna göre, yukarıdaki mevzuat hükümleri uyarınca ,tahsisli binaların kullanan kamu idaresi tarafından muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir. Ancak; Bursa, Trabzon, Adana, Van, ve Konya tiyatro müdürlüklerine tahsis edilen binaların yukarıda mevzuat hükümlerine göre muhasebe birimleri tarafından kayıt işlemlerinin yapılmadığı
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10
dolayısıyla mali tablolara yansıtılmadığı tespit edilmiştir.
Diğer taraftan, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü muhasebe kayıtlarında tahsisli
taşınmaz kayıtlarının 500-Net Değer Hesabına (11.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar) alacak
olarak kaydedildiği ancak yukarıdaki yönetmelik gereği tahsisli taşınmazın 500-Net Değer
Hesabının (12.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar) ekonomik kodunda izlenmesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında; "Müdürlüklerimize tahsis edilen taşınmazların ilgili
(250.251, 252) hesaplarına alınıp takip edilmesi işlemi 2018 yılı içinde
yapılacaktır."denilmiştir.
Sonuç olarak bulguda belirtilen mevzuat gereğinin yerine getirilmemesi sonucu,
tahsisli taşınmazların kayıtlara alınmadığı görüldüğünden bilançonun 25 hesap gurubu gerçeği
yansıtmamaktadır.
BULGU 4: Gider Taahhütleri Hesabının Kullanılmaması.
Kurumun yıllık ve gelecek yılları da kapsayan sözleşmeye dayalı yapım işleri ile mal ve
hizmet alımları olduğu halde, 920 Gider Taahhütleri hesabı ve 921 Gider Taahhütleri Karşılığı
hesabının kullanılmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 473’üncü maddesinde “ Gider taahhütleri
hesabı, yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan
sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt
tutarlarıyla bunlardan yerine getirilenler ve feshedilenlerin sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi
için kullanılır.” hükmü yer almaktadır.
Buna göre anılan yönetmeliğin açık hükmüne karşın söz konusu hesaplar kullanılmayarak
mevzuat gereklilikleri yerine getirilmemiştir.
Kamu idaresi cevabında; "2018 yılı içinde ve gelecek yılları kapsayan sözleşmeye
dayalı yapım işleri ile mal ve hizmet alımları merkezi muhasebe yönetmeliğinin 473.
Maddesine uygun olarak 920 – 921 gider taahhütleri hesabında izlenmesine başlanacaktır"
denilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11
Sonuç olarak 2017 yılı sonuna kadar mevzuata aykırı olarak "Gider Taahhütleri"
hesabına mali tablolarda yer verilmemesi bu hesap gurubunda yer alması gereken işlemlerin
raporlanmadığı sonucuna neden olmuştur.
6. DENETİM GÖRÜŞÜ
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer
alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde açıklanan
hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine
varılmıştır.
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE
DEĞERLENDİRMELER
BULGU 1: Misafirhane Hesap İşlemlerinin Tiyatro Bütçesi İçinde Yürütülmesi,
Mevzuat Gereği Tutulacak Kayıt ve Belgelerin Düzenlenmemesi.
Diyarbakır Tiyatro Müdürlüğü mülkiyetinde bulunan 8 adet dairenin misafirhane olarak
kullanıldığı, ancak defter kayıt ve belgelerinin olmadığı, kalanların dilekçesi üzerine
maaşlarından kesinti olarak tahsilat yapıldığı, çalışanların yakınlarının kalması halinde ücret
alınmadığı, gider işlemlerinin tiyatro bütçesi içinde yürütüldüğü görülmüştür.
2017 yılı Bütçe Kanunu’nun “Mali Kontrole ilişkin hükümler” başlıklı 8’inci maddesinin
7’nci fıkrasında; “Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerince işletilen eğitim ve
dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin
giderleri, münhasıran bu tesislerin işletilmesinden elde edilen gelirlerden karşılanır..” hükmü
yer almaktadır.
Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Kamu Sosyal Tesislerine ilişkin 2017/3 no’lu
Tebliğin 7’nci maddesinde de,”
Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi,
misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için
ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.
Söz konusu tesislerin bakım ve onarımlarının yaptırılabilmesini sağlamak amacıyla, bu
tesislerden yıl içinde elde edilen gelirlerin brüt tutarının % 5’inden az olmamak üzere
ayrılacak tutarlar ayrı bir hesapta tutularak söz konusu ihtiyaçlar için harcanır. Bu hesaptan
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12
yapılacak harcamalarda, hizmetin sunumu açısından ihtiyaç duyulan döşeme ve demirbaş
alımlarında Başbakanlık ve/veya Bakanlığımızca çıkarılmış veya çıkarılacak olan tasarruf
genelgesi, talimatı ve tebliğlerine uyulması zorunludur.”.
denilmektedir.
Buna göre, anılan mevzuat gereği misafirhane ve diğer sosyal tesislerin hesabının ayrı
tutulması, bütçeden herhangi bir katkı sağlanmaması gerektiği açıktır. Ancak, misafirhanenin
tüm taşınır alımları, elektrik, su, doğalgaz giderleri ve bütün onarımları tiyatro bütçesinden
karşılanmıştır.
Diğer taraftan, Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe
Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü ile Taşra
Teşkilatı Misafirhane Yönergesine belirtilen defter ve belgeler kullanılmamıştır.
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü ile Taşra Teşkilatı Misafirhane Yönergesinin
“Tutulacak kayıtlar ve kullanılacak Formlar başlıklı 17’nci maddesinde; misafirhane kayıt
defteri, gelen ve giden evrak defteri, İşletme defteri, gelir ve gider belgesi dosyası, evrak
zimmet defteri, demirbaş kayıtları dosyasının tutulacağı belirtilerek bunlardan işletme defteri
ve gelir gider belgesi dosyasının resmi örneklerine uygun olarak temin edilip ilgili amirin
tasdiki ile kullanılacağı, diğerlerinin ise daire başkanı ve bölge müdürlüğünce hazırlanarak
kullanılacağı belirtilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, misafirhanenin mevzuata aykırı olarak hesap
verilebilir ve mali saydamlığı sağlayacak şekilde belge düzeni olmadığı, keyfi hareket edildiği
(örneğin görevli personelin yakınlarından ücret tahsil edilmediği) dolayısıyla kamu
kaynağının ekonomik, etkili ve verimli kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında; "Müdürlüğümüze ait olan ve misafirhane olarak kullanılan 8
adet dairenin gider ve gelirine ait işletme defteri 2017 Kasım ayından itibaren aylık
tutulmaktadır. Misafirhanede konaklayan tüm personelden ücret tahsil edilmektedir."
denilmiştir.
Sonuç olarak bulgumuzda ileri sürülen hususlara açıklık getirilmemesi nedeniyle
kamu idaresi cevabı yeterli görülmemiştir.Bu durumda mali tablolarda 630-830 Gider grubu
hesap alanlarının doğru ve güvenilir olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 BULGU 2: Verilen Çekler ve Gönderme Emri Hesabının Borç Tutarı ile Banka Hesabının Alacak Tutarının Eşit Olmaması Kuruma ait mali tabloların incelenmesinde, aşağıda belirtilen harcama birimlerinin 102 no’lu Banka Hesabı alacak toplamı ile, 103 no’lu Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabının borç toplamının eşit olmadığı görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin;
- “102 no’lu Bankalar Hesabı” başlıklı 17’ nci maddesinde “Banka hesabı, muhasebe birimleri adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya tahsil için verilen çeklerden tahsil işlemi tamamlananlar ile muhasebe birimlerince düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının izlenmesi için kullanılır”;
- “Hesabın İşleyişi” başlıklı 19’ uncu maddesinin (b) bendinde “Banka hesap özet cetvelleri ile ödendiği veya ilgili hesaplara aktarıldığı bildirilen çek veya gönderme emri tutarları bu hesaba alacak, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç kaydedilir”;
- “103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri” başlıklı 20 nci maddesinde “Verilen çekler ve gönderme emirleri hesabı, muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalardan çekle veya gönderme emri düzenlemek suretiyle yaptıracakları ödeme ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır”;
- “Hesabın İşleyişi” başlıklı 22’nci maddesinde ise “Verilen çekler ve gönderme
emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a-Alacak
1-Muhasebe birimlerince düzenlenen çek veya gönderme emri tutarları bu hesaba
alacak, ilgili hesap veya hesaplara borç kaydedilir.
b-Borç
1-Düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden, bankaca hak sahiplerine ödendiği veya
ilgili hesaplara aktarıldığı banka hesap özet cetveliyle bildirilen paralar bu hesaba borç, 102-
Banka Hesabına alacak kaydedilir” hükümlerine yer verilmiştir.
Buna göre, yukarıda yer verilen mevzuat kuralları çerçevesinde yılsonu itibariyle Mizanda yer alan “103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri” Hesabının borç toplamı ile “102 Bankalar” Hesabının alacak toplamının birbirine eşit olması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Muhasebe Birimi 103- Borç Tutarı 102- Alacak tutarı Fark Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 284.511.896,03 313.443.768,36 28.931.872,33 Trabzon Tiyatro Müdürlüğü 7.768.364,90 7.826.076,44 57.711,54 İstanbul Tiyatro Müdürlüğü 47.971.023.39 133.210.970,87 85.239.947.48 Sivas Tiyatro Müdürlüğü 6.941.859,28 6.964.359,28 22.500,00 Konya Tiyatro Müdürlüğü 7.745.407.61 7.819.474,76 74.067.15 Erzurum Tiyatro Müdürlüğü 6.430.506,63 6.544 870.60 114.363,97 Adana Tiyatro Müdürlüğü 8.934.134,42 9.671.045,42 736.911,00 Bursa Tiyatro Müdürlüğü 9.794.678.12 12.018.492.49 2.223.814.37 Diyarbakır Tiyatro Müdürlüğü 13.238.514,68 10.244.413,19 2.994.104,49 VanTiyatro Müdürlüğü 6.913.026.99 8.803.895.87 1.890.868.88 Antalya 8.162.930.77 24.538.335.26 16.375.404.49
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15
Kamu idaresi cevabında; özetle "Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün daha önce
Ziraat Bankası Bakanlıklar Ankara kamu girişimci şubesinde olan hesaplarının bankanın ilgili
şubesinin kapanarak, Ankara kamu şubesine dönüşmesi nedeniyle yeni şube hesaplarına
aktarımın 102 hesabının borç-alacak kullanılarak yapıldığ,hesaplar arasında virman yapılırken
bazı işlemlerde 103 hesabı kullanılmadan direkt 102 hesap borç, 102 hesap alacak
çalıştırıldığı, diğer tiyatro müdürlüklerince de bu çerçevede cevap verildiği , Trabzon ve
Erzurum Tiyatro müdürlüklerince 102 alacak 103 borç eşitliğinin sağlandığı,ancak Van
Tiyatro Müdürlüğüne ilişkin açıklama olmaksızın mizan,banka ekstresi ve banka mevcut
tutanağının kamu idaresince cevap ekinde gönderildiği" anlaşılmıştır.
Sonuç olarak verilen cevaplardan 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri”
Hesabının borç toplamı ile “102 Bankalar” Hesabının alacak toplamının birbirine eşit
olmamasında banka hesapları arasındaki aktarım işlemlerinin gönderme talimatı ile
yapılmamasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.Bu konu 2016 yılında Kamu İdaresine
cevaplandırılmak üzere gönderilen Sayıştay taslak raporunda da yer aldığı halde , anılan
muhasebe yönetmeliğinin açık hükmüne karşın kamu idaresi mevzuat hükmünü
uygulamamakta ısrar etmektedir.
BULGU 3: Mevduat Faiz Gelirlerinden Bankalarca Tevkif Edilen Vergi
Tutarlarının Muhasebeleştirilmemesi.
Mevduat faiz gelirlerinin net tutarlar üzerinden kayıtlara alındığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 19’uncu maddesinin 1’inci fıkrasının
(a) bendinin 8’inci alt bendinde “Muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca
tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarları bu hesaba, tevkifat tutarları 630-
Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmı 600- Gelirler Hesabına,
geçmiş aylara ait kısmı 181- Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir. Banka hesabına
aktarılan tutarın tamamı aynı zamanda 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800- Bütçe
Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.” hükmü yer almaktadır.
Buna göre , bankaca işletilen faiz gelirlerinden yapılan tevkifatların 630 –Giderler
hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak, İdarece muhasebenin gayrisafilik ilkesine
aykırı olarak bankaca mevduat faizinden tevkif edilmiş olan vergi tutarları muhasebe
kayıtlarına alınmamıştır. Sadece net faizin muhasebe kayıtlarında yer alması mali tablolarda
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 faaliyet hesapları olan 600 -Gelirler ve 630 -Giderler hesabının doğruyu yansıtmadığı sonucunu ortaya koymaktadır. Kamu idaresi cevabında; "Mevduat faizlerinden elde edilen gelir, bürüt tutar üzerinden vergiler kesildikten sonra muhasebeleştirilecektir" denilmiştir. Sonuç olarak kamu İdaresi cevabı gereği konunun takip eden yıl denetimlerinde uygulaması izlenecektir. BULGU 4: Temsillerde Görevlendirilmeyen Sanatçılara Teşvik İkramiyesi Ödenmesi Sözleşmeli olarak çalışanlardan, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın onayı ile ödenebilen teşvik ikramiyesinin temsillerde görevlendirilmeyen personellere de ödendiği tespit edilmiştir. 07.06.1987 tarih ve 19480 sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren “ Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar”ın Sözleşme Ücretlerinin Tespiti bölümünün 27.07.1993-4664 sayılı ile değişik 9'uncu maddesinin 2’nci fıkrasında; “Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak ( hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilebilir.” denilmektedir. Yukarıdaki madde hükmünden de anlaşılacağı üzere yılda 2 defa öngörülen teşvik ikramiyesinin; olağan üstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yapanlara ödenmesi gerekmektedir. Ancak uygulamada oyunlarda görevlendirilmeyen sanatçılara da söz konusu ikramiyenin ödendiği görülmüştür. Bahsedilen düzenlemeden olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yapanlara yıllık 4 aylık ikramiyenin yanında ilave 2 aylık ikramiye ile ödüllendirilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Ancak ayrım yapılmaksızın hiç bir temsilde görevlendirilmeyen sanatçılara da teşvik ikramiyesi ödenmesi bahsedilen esasların amacına ters düşmektedir. Buna göre, yıl boyunca oyuna, konsere, festivale vb faaliyetlere katılmayan sanatçıların olağanüstü gayret ve çalışması söz konusu olamayacağına göre, görevlendirilmeyen sanatçılar için teşvik ikramiyesi ödenmemesi gerektiği düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17
Kamu idaresi cevabında; "Genel Müdürlüğümüzde Sözleşmeli olarak görev yapmakta
olan Sanatkar, Uygulatıcı Uzman ve Uzman Memurlara 07.05.1987 tarih ve 87/11782 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Devlet Sanatçılarının Sözleşmeli Olarak
Çalıştırılmalarına Dair Esaslar” ın 9.maddesinin ikinci fıkrasında yapılan değişiklikle
“Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerde orantılı olarak (hastalık ve senelik izin
süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere Mali Yıl içinde dört
aylık ikramiye verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre
başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın teklifi ve Başbakanlık onayı ile iki
aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilir” hükmünce 2015 yılı ve
önceki yıllarda Haziran ve Aralık aylarında ödenecek teşvik ikramiye listesi Bakanımızın
teklifi ile Başkanlık tarafından onaylanması sağlanmıştır.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal
Haklara ilişkin 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4.Dönemin Toplu İş Sözleşmesinin “Kültür
ve Sanat Hizmet koluna ilişkin Toplu Sözleşme” başlıklı 6.Bölümün Sözleşmeli Sanatçıların
ikramiyelerine ilişkin 9.Maddesinde; 07.05.1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararının 9.Maddesinin 2.Fıkrasında yer alan “ İlgili Bakanın teklifi ve Başbakanlık onayı
ile” ibaresi “ İlgili Bakanın onayı ile” şeklinde uygulanır hükmü yer almaktadır.
Personelin görev yaptığı Müdürlüklerce yapılan değerlendirme ile teşvik
ikramiyesini alacak – almayacakların listeleri hazırlanarak Genel Müdürlüğümüze
gönderilmektedir. Ancak bu değerlendirme yapılırken rol dağılımı sırasında Müdürlükçe
görev verilmeyen sanatçılar teşvik ikramiyesi dışında bırakılmamaktadır. Zira rol verilmemesi
sanatçının isteği dışında olmaktadır. Yönetmenlerin o oyuna mahsus kaskta o sanatçılara
uygun rol olmamasından dolayı. Maaşlarının zaten düşük olduğu bir durumda teşvik
ikramiyesini de alamayan personelin ücret ortalaması oldukça düşük duruma gelmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, son değerlendirme Kurumumuz Sanat ve
Yönetim Kurulu tarafından yapılarak teşvik ikramiyesi alacak personelin listesi onaylanmak
üzere Bakanımıza gönderilmektedir. " denilmiştir.
Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında;sanatçının isteği dışında rol dağılımı sırasında
Müdürlükçe görev verilmeyen sanatçıların teşvik ikramiyesi dışında bırakılmadığı ifade
edilmiştir.Ancak bu durum yukarıda bahsedilen Esaslar'ın "ancak olağanüstü gayret ve
çalışma gösterilmesi ve başarılı olunması" kriterine bağladığı teşvik ödemesinin, rutin bir
ödemeye dönüşmesi sonucuna yol açmaktadır. Bu durumda,Kamu idaresinin yapması gereken
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18
öne sürdüğü gerekçelerle ödemeye konu düzenlemeyi fiili duruma uygun olarak değiştirme
yoluna gitmek olmalıdır.
BULGU 5: Salon ve Sahne Tahsis Yönergesinde Kanuna Aykırı Düzenleme
Yapılması
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü bünyesinde bulunan salon ve sahnelerin kurum ve
kuruluşlara kira ücreti karşılığı tahsis edilmesine ilişkin " Salon ve Tahsis Yönergesinde" kira
bedelinin yanında tahsislerde görevlendirilecek tiyatro personeli için ücret düzenlemesi
yapıldığı görülmüştür.
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Salon ve Sahne Tahsis Yönergesinin 18’inci
maddesinde “Tahsislerde Müdürlüklerce zorunlu görevlendirilecek personel için prova ve
temsil günü için kişi başına günlük ücret alınmasını prova ve temsillerde çalışma süresi sekiz
saati aşması halinde bu ücret üzerinden %50 zamlı olarak kiralayınca ödenecek ve personel
ücretleri ile birlikte yerleşik Tiyatro saymanlıklarına yatırılmasını, personel ücretleri ise ilgili
saymanlıklarca görevli personele yatırılacaktır. Saymanlığı bulunmayan tiyatro
müdürlüklerinde tahsis ücretlerinin Merkez Saymanlığı hesabına yatırılmasını ve tahsislerde
görevlendirilecek personelin ücretlerinin ise Tiyatro Müdürlüğünce bir tutanakla teslim
alınarak ücretlerin imza karşılığında görevli personele dağıtılacaktır.” düzenlemesi
yapılmıştır.
Bilindiği üzere Anayasanın 128' inci maddesinde; "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri
ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri
eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve
yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla
düzenlenir." hükmü yer almaktadır.
Buna göre, kamu görevlilerine herhangi bir ödeme yapılabilmesi için personelin tabi
olduğu mevzuatta buna imkan sağlayan açık bir düzenlemenin varlığı halinde mümkün
olmaktadır.
Ancak, yukarıda bahsi geçen salon görevlilerine ödenmesi öngörülen ücrete ilişkin, ne
söz konusu Yönergenin dayanağı olan 5441 sayılı Devlet Tiyatroları Kanununda ne de diğer
mevzuatta buna imkan sağlayan bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle,anılan
Yönetmeliğin 18’inci maddesinin uygulanabilirliğinin mümkün olmadığı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 Kamu idaresi cevabında; "Sahne tahsislerinde, kamu malının korunması bağlamında ses, ışık sisteminin maliyetlerinin yüksek olmasından dolayı bu sistemlerin kullanımı konusunda uzman personelce gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Teknik anlamda tüm aksamın teknik personelce kullanılmadığı takdirde telafisi mümkün olmayan olumsuz sonuçlara sebep olabilir. Sahnelerimizin kurum ve kuruluşlara tahsis edilmesi Kültür ve Turizm Bakanlığı ve hükümetin özel tiyatrolara, Sivil Toplum Kuruluşlarına destek verilmesi gereğini yerine getirmek amacıyla yapılmaktadır. Pazartesi hariç diğer bütün günlerde oyun oynanmaktadır. Tahsisler genellikle oyunlarımızın oynanmadığı pazartesi günü gerçekleştirilmektedir. Genel Müdürlüğümüzce tahsislerde görevlendirilen personelin tatil günü olduğundan ulaşım, yemek ücretlerinin karşılanması için böyle bir ücret düzenlemesi yapılmıştır. "denilmiştir. Sonuç olarak bulguda yapılan açıklamalar çerçevesinde, bahsedilen düzenleme hükmünün uygulanabilirliği mümkün değildir. Kamu idaresinin öne sürdüğü gerekçelerle bu şekilde bir ödeme yapabilmesi için kanun değişikliği gerektiği açıktır. Kanunda olmayan bir ödemenin kurum gelirlerinden düşülerek yapılması 600 ve 630 kodlu hesap alanlarının doğru ve güvenilir olmadığı sonucunu ortaya koymaktadır. BULGU 6: Onarım İşlerinin Yapım İşi Olarak İhale Edilmesi Gerekirken Pazarlık Usulü İle İhale Edilmesi. İdarece yapım işi kapsamında olan binalara ilişkin gerçekleştirilen onarımların hizmet alımı kapsamında değerlendirilmesi suretiyle 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (f) bendine göre pazarlık suretiyle ihale edildiği görülmüştür. 4734 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde hizmet kavramı; “Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, … ve benzeri diğer hizmetleri” şeklinde tanımlanırken, yapım kavramı da; “Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, … gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, …” şeklinde tanımlanmıştır. 22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı resmi Gazetede yayımlanan ve 4734 sayılı Kanunun 53' üncü maddesine dayanılarak hazırlanan Kamu İhale Genel Tebliğinin “Amaç ve kapsam” başlıklı 1' inci maddesinde; bu tebliğin amacının 4734 sayılı Kanunun uygulanmasında
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20
karşılaşılan tereddütlere açıklık getirilmesi ve bu hususlarda uyulması gereken esasların
belirlenmesi olduğu belirtilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet Alımı İhalelerine İlişkin Özel Hususlar”
bölümünün “Bakım ve onarım işleri” başlıklı 63' üncü maddesinde; “4734 sayılı Kanunun 4'
üncü maddesinde, büyük onarım yapım tanımı içinde, bakım ve onarım ise hizmet tanımı
içinde sayılmıştır. Bu çerçevede, bütçe tertiplerine bakılmaksızın makine ve ekipmanın bakım
ve onarımının hizmet alımı olarak ihale edilmesi gerekmektedir. Küçük onarımlar da dahil
olmak üzere yapıma ilişkin onarımların ise hizmet alımı olarak ihale edilmesi mümkün
değildir.” hükmü yer almaktadır.
4734 sayılı Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 5' inci maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü
temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.”
denilmekte ve aynı Kanunun “Görevlilerin ceza sorumluluğu” başlıklı 60' ıncı maddesinin
3' üncü fıkrasında "Kanunun 5' inci maddesinde belirtilen ilkelere aykırı olarak ihaleye
çıkılmasına izin verenler ve ihale yapanlar hakkında 60' ıncı maddede belirtilen
müeyyidelerin uygulanacağı" belirtilmiştir.
Küçük onarımlar da dahil olmak üzere yapıma ilişkin onarımların, yapım işi olarak
değerlendirilmeyip hizmet alımı olarak değerlendirilmesi ve söz konusu onarım işlerinin
Kanunda belirtilen “özel hal” kavramı içine sokularak Kanunun 21/f bendine göre pazarlık
usulü ile ihale edilmesinde mevzuata uyarlılığın bulunmadığı değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında; "İhalesi yapılan iş piyasada hazır halde alınıp satılmayan;
bir talep üzerine üretimi yapılacak olan, özel ihtisas ve üretim tekniği gerektirmektedir.
Söz konusu iş yapım işi olmayıp sahne zemininde kullanılmak üzere mal alımı işi olup
montajı yüklenici tarafından üstlenilmiştir.
Mal alımı ihalesine çıkılmasında limitlerinin 4734 sayılı Kanunun 21. maddesinin (f)
bendi içerisinde kalması sebebi ile bu ihale yöntemi tercih edilmiştir."denilmiştir.
Sonuç olarak Kamu idaresi cevabındaişin yapım işi olmadığı iddia edilse de ;işe ait
teknik şartnamenin ilgili bölümlerinden işin yapım işi olduğu anlaşılmaktadır. Kaldı ki
bahsedilen Tebliğde küçük onarımlar da dahil olmak üzere yapıma ilişkin onarımların, yapım
işi olarak değerlendirileceği açıkça belirtilmiştir.Dolayısıyla verilen cevabın kabülü mümkün
olmayıp idarenin İhale Kanunu ve ikincil mevzuat hükümlerini ihlal ettiği değerlendirilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21
BULGU 7: İç Kontrol Sistemi Yapılandırma Çalışmalarının Yapılmaması
İdarenin iç kontrol sistemi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanununun 55, 56
ve 57’nci maddeleri, Maliye Bakanlığınca yayımlanmış olan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole
İlişkin Usul ve Esaslar, Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, Kamu İç Kontrol Standartları
Rehberi, Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi ile 02.12.2013 tarih
ve 70451396-24 sayılı “Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum” konulu genelge çerçevesinde
değerlendirilmiştir
5018 sayılı Kanunun 55’inci maddesinde iç kontrol, "idarenin amaçlarına, belirlenmiş
politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde
yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak
tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini
sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi
kapsayan malî ve diğer kontroller bütünü" olarak tanımlanmıştır.
• Kanunun 56’ncı maddesinde iç kontrolün amaçları;
• Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli bir
şekilde yönetilmesini,
• Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet
göstermesini,
• Her türlü malî karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini,
• Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi
edinilmesini,
• Varlıkların kötüye kullanılması ve israfını önlemek ve kayıplara karşı korunmasını,
sağlamak olarak belirlenmiştir.
• Kanunun 57’nci maddesinde ise kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol
sistemlerinin harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç
denetimden oluştuğu belirtilmiş, yeterli ve etkili bir kontrol sisteminin oluşturulabilmesi için;
• Mesleki değerlere ve dürüst yönetim anlayışına sahip olunması,
• Malî yetki ve sorumlulukların bilgili ve yeterli yöneticilerle personele verilmesi,
• Belirlenmiş standartlara uyulmasının sağlanması,
• Mevzuata aykırı faaliyetlerin önlenmesi,
• Kapsamlı bir yönetim anlayışı ile uygun bir çalışma ortamının ve saydamlığın
sağlanması, bakımından ilgili idarelerin üst yöneticileri ile diğer yöneticileri tarafından görev,
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22
yetki ve sorumluluklar göz önünde bulundurulmak suretiyle gerekli önlemlerin alınması
öngörülmüştür.
Kanunun 1’ inci maddesinde, üst yöneticilerin, mali yönetim ve kontrol sisteminin
işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine
getirilmesinden sorumlu oldukları ve bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali
hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri hükme bağlanmıştır.
Buna göre üst yöneticilere, iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesi, iç kontrol
sisteminin bir gereği olarak yazılı prosedür ve talimatların oluşturulması gibi her türlü
düzenlemelerin yapılması, harcama yetkililerine ise görev ve yetki alanları çerçevesinde, idari
ve malî karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişini sağlama sorumluluğu verilmiş
bulunmaktadır.
Yukarıdaki mevzuat çerçevesinde İdare, kendi personelinden oluşturacağı çalışma
grupları ile yapması gereken iç kontrol çalışmalarını, 2013 yılında 38.150,00 lira bedelle,
hizmet alımı yoluyla danışmanlık firmasına yaptırarak iç kontrol sistemi oluşturma raporu
hazırlatmıştır. Ancak bu çalışmanın eyleme dönüştürülmediği anlaşılmaktadır. Söz konusu
çalışmanın sonunda olması gereken süreç; hazırlanan düzenlemelerin eylem planına
dönüştürülmesi, eylem planının üst yönetici tarafından onaylandıktan sonra Kamu İç Kontrol
Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu ile İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme
Kurulunun değerlendirmeleriyle son şekli verilen düzenlemelerin üst yöneticinin onayı ile
yürürlüğe konularak uygulanması, eylem planında öngörülen faaliyet ve düzenlemelerin
gerçekleşme sonuçlarının, idarenin strateji geliştirme birimleri tarafından en az altı ayda bir
olmak üzere düzenli olarak izlenerek değerlendirilmesi ve eylem planı formatında üst
yöneticiye raporlanmasıdır. Ayrıca İç kontrol sistemine ilişkin yürürlüğe konulan
düzenlemelerin, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 27’nci maddesi
uyarınca, üst yöneticinin onayını izleyen on işgünü içinde Maliye Bakanlığına (Bütçe ve Mali
Kontrol Genel Müdürlüğü) gönderilmesi gerekmektedir. Ancak İdare, bahsedilen sürece
uygun hareket etmemiş, yapılan çalışma güncellenmeyerek 2013 yılıyla sınırlı kalmış ve
hizmet alımından öteye gidememiştir.
Buna göre, İç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi ve
geliştirilmesi sorumluluğu esas olarak üst yöneticilere ait bulunmaktadır. Bu nedenle, iç
kontrol sistemine yönelik çalışmaların üst yönetici onayıyla başlatılması, üst düzey
sahiplenmeyi, yetkilendirmeyi ve izlemeyi sağlamasının yanında, üst yöneticinin olumlu
iradesini göstermesi açısından büyük önem arz etmektedir. Bu çerçevede, Kamu İç Kontrol
Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlık çalışmalarının üst yönetici onayıyla başlatılması ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23
strateji geliştirme biriminin teknik desteği ve koordinatörlüğünde ve harcama birimlerinin
katılımıyla yürütülmesi ve standartlara uygun olarak bu çalışmaların kurum personeline
duyurulmasının sağlanması ve iç denetim biriminin danışmanlık desteğinden yararlanılması
gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında; "24.12.2003 tarihli ve 25326 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe giren 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa
istinaden çıkarılan Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik gereğince Müdürlüğümüz koordinasyonunda, Fast Strateji Danışmanlık Proje
Eğitim Ltd. Şti’nin danışmanlığında, Birimlerimizden katılan personelden oluşan proje ekibi
oluşturulmuştur. Anılan danışmanlık firmasınca, Kurum geneline ve ayrıca proje ekibine
gerekli eğitimleri verilmiş olup; Uygulama adımları doğrultusunda Proje Ekibince yapılan
çalışmalar sonucunda, “Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Kamu İç Kontrol Standartlarına
Uyum Eylem Planı” taslağına esas teşkil edecek olan dokümanlar hazırlanmıştır.
“Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem
Planı” taslağına esas teşkil edecek olan dokümanlarda yer alan hususlar ile formların
08.07.2013 tarihi itibarıyla yürürlüğe konulması için, İç Kontrol Proje Dökümanları
08.07.2013 tarih ve 08 sayılı makam onayı ekinde Genel Müdürümüze ve İç Kontrol İzleme
ve Yönlendirme Kurulu üyelerine teslim edilmiştir.
Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlık çalışmalarına üst yönetici
onayı, harcama birimlerinin katılımı, strateji geliştirme biriminin teknik desteği ve
koodinatörlüğünde, iç denetim biriminin danışmanlığında, 2017 sonu itibariyle başlanmıştır."
denilmiştir.
Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında "Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem
Planı Hazırlık çalışmalarına üst yönetici onayı, harcama birimlerinin katılımı, strateji
geliştirme biriminin teknik desteği ve koodinatörlüğünde, iç denetim biriminin
danışmanlığında, 2017 sonu itibariyle başlanmıştır." denilmek suretiyle 2017 yılı sonuna
kadar mevzuat gerekliliklerinin yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.Bu durum idare
faaliyetlerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesi, varlık ve kaynakların
korunması, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulması hususlarında risk
oluşturmuştur.
Mali yönetim ve kontrol sisteminin kurulması ve işleyişinin gözetilmesinden,Devlet
Tiyatroları Genel Müdürünün üst yönetici olarak sorumlu olduğu ve bu sorumluluğunun
gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getireceği,
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24
5018 sayılı Kanunun 11'inci maddesi ile hükme bağlanmış olup iyi yönetim aracı olarak üst
yönetici tarafından adı geçen ve kurulması zorunlu sistemlerin benimsenmesi ve personelin teşvik
edilerek katılımcı yöntemlerle yeterli düzeyde sistemin yapılandırılması ve uygulanması için
sürecin gözetilmesi gerektiği düşünülmektedir.
BULGU 8: Malî yetki ve Sorumlulukların Mevzuatta Öngörülen Şartları
Taşımayan Personele Verilmesi.
Diyarbakır Devlet Tiyatrosu Müdürlüğünde asilde bulunması gerekli şartları taşımayan
oyuncuya, tedviren görevlendirilerek harcama yetkisi verildiği görülmüştür.
5442 sayılı devlet Tiyatroları Kanunu 1’inci maddesine göre; İhtiyaca göre Ankara ve
İstanbul dışında Genel Müdürlüğe bağlı olarak kurulacak tiyatrolar, tercihan rejisör
niteliğinde bir müdür yönetiminde yönetileceği,
657 sayılı kanunun geçici Ek 16’maddesinde de sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici
kadrolarına atananların bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak
çalıştırılabilecekleri
hükmolunmuştur. Ayrıca yönetici kadrolara atamalarda 657 sayılı kanunun 68’inci
maddesinin (B) bendinde yazılı şartlar aranacaktır.
Diyarbakır Devlet Tiyatrosu Müdürlüğü görevi kanunda belirtilen söz konusu şartları
taşımayan personel tarafından mevzuatında yer almayan bir usül olan tedviren görevlendirme
yoluyla yürütülmektedir.
5018 sayılı Kanunun 57’ nci maddesinde kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol
sistemlerinin harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç
denetimden oluştuğu belirtilmiş, yeterli ve etkili bir kontrol sisteminin oluşturulabilmesi için;
• Malî yetki ve sorumlulukların bilgili ve yeterli yöneticilerle personele verilmesi,
• Belirlenmiş standartlara uyulmasının sağlanması,
• Mevzuata aykırı faaliyetlerin önlenmesi,
bakımından ilgili idarelerin üst yöneticileri ile diğer yöneticileri tarafından görev, yetki
ve sorumluluklar göz önünde bulundurulmak suretiyle gerekli önlemlerin alınması
hükmolunmuştur. Bu amaçla Maliye Bakanlığınca Kamu İç Kontrol standartları Tebliği
yayınlanmıştır.
Bahsedilen Tebliğin;
“Standart: 3. Personelin yeterliliği ve performansı” bölümünde ;
İdareler, personelin yeterliliği ve görevleri arasındaki uyumu sağlamalı, performansın
değerlendirilmesi ve geliştirilmesine yönelik önlemler almalıdır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25
Bu standart için gerekli genel şartlar:
3.1. İnsan kaynakları yönetimi, idarenin amaç ve hedeflerinin gerçekleşmesini
sağlamaya yönelik olmalıdır.
3.2. İdarenin yönetici ve personeli görevlerini etkin ve etkili bir şekilde yürütebilecek
bilgi, deneyim ve yeteneğe sahip olmalıdır.
3.3. Mesleki yeterliliğe önem verilmeli ve her görev için en uygun personel
seçilmelidir.
3.4. Personelin işe alınması ile görevinde ilerleme ve yükselmesinde liyakat ilkesine
uyulmalı ve bireysel performansı göz önünde bulundurulmalıdır.
Standart: 4. Yetki Devri bölümünde
İdarelerde yetkiler ve yetki devrinin sınırları açıkça belirlenmeli ve yazılı olarak
bildirilmelidir. Devredilen yetkinin önemi ve riski dikkate alınarak yetki devri yapılmalıdır.
4.3. Yetki devri, devredilen yetkinin önemi ile uyumlu olmalıdır.
4.4. Yetki devredilen personel görevin gerektirdiği bilgi, deneyim ve yeteneğe sahip
olmalıdır.”
denilerek idarelerin bu standartları sağlamaları istenmiştir.
Bahsedilen normlar ile kamu harcamalarının bilgili ve deneyimli personel tarfından
keyfiyetten uzak , belli bir disiplin içinde yürütülmesi, harcamalarda verimlilik ve
tutumluluğun hedeflenmesi amaçlanmıştır. Söz konusu standartların göz ardı edilerek
harcama yetkisi verilmesi adı geçen Müdürlük harcamalarında olduğu gibi,harcamalarda
keyfiyet ve savurganlık sonucunu doğuracaktır..Genel Müdürlüğe bağlı 12 tiyatro
müdürlüğünün 10’unda müdürler asaleten atandığı halde , görevin gerektirdiği bilgiye sahip
olmamaları nedeniyle harcama yetkileri yardımcılarına devredilmişken ,burada aksi bir
tasarrufta bulunularak 657 sayılı Kanunda yer almayan bir görevlendirme usulüyle ,harcama
yetkisinin bilgi ve deneyimi olmayan bir çalışana verilmesinin mali sorumluluk yönüyle
sakıncalı olduğu düşünülmektedir.
Yukarıda bahsedilen düzenlemeler karşısında , kurumların 1-4 derecelerine yönetici
olarak atanacaklarda aranılan süre ve öğrenim şartlarını düzenleyen 657 sayılı Yasanın
68’incı maddesindeki nitelikleri taşımayan bir oyuncunun tedviren de olsa bu göreve
getirilerek harcama ve ihale yetkisi verilmesi ,bu yetkilerin gerektirdiği bilgi , deneyim ve
görevin önemi ile doğru orantılı olmadığı, dolayısıyla idarenin bahsedilen standartları dikkate
almayarak söz konusu görevlendirmede keyfi davrandığı kanaati oluşmuştur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 Kamu idaresi cevabında; "5441 sayılı Kuruluş Kanunumuzun 4/A maddesi gereği Devlet Tiyatrosu Genel Müdürünün “15 yıl hizmet görmüş; sahne hayatında başarılarıyla tanınmış sanatçılar, tiyatro yazarları, eleştirmenleri, temayüz etmiş tiyatro yönetmenleri ile üniversitelerde tiyatro sanatı dalında görev yapan öğretim elemanları arasından..” ve 1.maddesi gereği bölge Müdürlerinin “ihtiyaca göre Ankara ve İstanbul dışında Genel Müdürlüğümüze bağlı olarak kurulacak tiyatrolar, tercihen Rejisör niteliğinde bir müdür yönetiminde..” ibaresiyle Kurumumuzun yaptığı faaliyetin mahiyeti bakımından Sanatkar sınıfında olması gerekmektedir. Bu sebeple, Kuruluşumuzdan bu yana 2011 tarihine kadar kadro olmaksızın bölge müdürlerinin yöneticileri sanatkar sınıfında bulunan personel tarafından yürütülmüş nihayetinde Bakanlar Kurulunun 13/11/2010 tarih ve 2010/988 sayılı kararı ile Genel Müdürlüğümüz Taşra Müdürlüklerine 657 sayılı kanuna tabi 1.derce +2200 ek göstergeli Devlet Tiyatrosu Müdürü kadrosunun verilmesi ile Tiyatro Müdürlüklerine ASLİ GÖREVLERİ UHDELERİNDE olmak üzere 5441 saylı kanunun 4/D, 657 sayılı kanunun 68/B ve ek geçici 16.maddeleri gereğince asaleten atamaları yapılması sağlanmıştır. Devlet Tiyatrosu Müdürlüğünde uzun yıllar görev yapmış Sanatkarlarımızın Konya, Van, Diyarbakır, Erzurum, Antalya, Adana, Trabzon, Sivas gibi bölgelerde yaşamasının sanatsal açıdan kısırlaşmasına sebep olacağından ve Sanatsal faaliyetlerin daha çok bulunduğu büyük şehirlerde bulunmak istemelerinden; anılan bölgelere üniversitelerden yeni mezun olmuş ve Sanatçı olmak isteyenlere Kurumumuz tarafından yapılan Stajyer Sanatçı sınavı ile eleman temin edilmekte ve bu bölgelerde Stajyerlik de dahil olmak üzere 6 yıl hizmet şartı ile bu bölgelerde çalıştırılmaktadır. Temel amacımızın yerli ve yabancı eserlerle halkın genel eğitimini, dil ve kültürünü yükseltmek, Türk Sahne Sanatlarının yurt içinde ve yurt dışında gelişimini ve yayılmasını, tanıtılmasını sağlamak, Türk dilini yerleştirmek ve şive birliğini meydana getirmek, temel değerler üzerinde doğru yargılara varılmasını sağlamak, sanat estetik duygusunu geliştirmek amacı ile yurt içinde tiyatrolar açmak, yurt içinde ve yurt dışında turneler ile milli ve milletler arası festivaller düzenlemek, yönetmek olmasından bahisle Devlet Tiyatrosu olarak herkese ulaşabilmek için bölge müdürlüklerimiz artırılmaya çalışılmaktadır. Ancak her bölgede görev yapan sanatkarlarımız, 657 sayılı kanunun 68/B şartlarını taşıyamadıklarından dolayı tedviren atama yoluyla bölge müdürü olarak görevlendirilmektedirler. Ayrıca, bölgenin en üst amiri niteliğinde olan bölge müdürünün yetki devri kendi ehliyetinde olduğundan Genel Müdürlükçe bir işlem yapılamamaktadır." denilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27
Sonuç olarak Devlet Tiyatroları Müdürlükleri bölge teşkilatı değil,Genel Müdürlük
bünyesinde 12 ilde taşra harcama birimi olarak , tiyatro müdürlükleri şeklinde teşkilatlanmış
olup , bu müdürlüklere 657 sayılı kanunun 68/B ve ek geçici 16.maddelerindeki şartları
taşıyan sanatçılar müdür olarak atanmaktadırlar.Genel Müdürlük bünyesinde söz konusu
atanma şartlarını taşıyan yüzlerce sanatçı bulunmaktadır.Ancak idare, yönetici atamasında
657 sayılı Kanun ile 5018 sayılı Kanun ve Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği hükümlerini
dikkate almamıştır.Ayrıcaharcama yetkilisi ve yetki devri konusunda kamu idaresi cevabında;
"bölge müdürünün yetki devri kendi ehliyetinde olduğundan Genel Müdürlükçe bir işlem
yapılamamaktadır" denilmiş ise de; 2 No'lu Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğin 1/f
bölümünde" İdare bütçelerinde kurumsal sınıflandırmanın dördüncü düzeyinde taşra teşkilatı
için toplu olarak (61) ve (62) kodlarında tertiplenmiş ve herhangi bir harcama birimi ile
ilişkilendirilmemiş ödeneklerin merkez dışı birimlere gönderilmesine yetkili merkez teşkilatı
harcama yetkilileri, idarelerin üst yöneticileri tarafından belirlenecektir.Diğer taraftan,
idarelerin bütçelerinde belirli bir harcama birimine tahsis edilmemiş ve toplu olarak
bütçeleştirilmiş ödeneklerin harcama yetkilileri üst yönetici tarafından belirlenecektir.
"hükmü yer almaktadır. Buna göre, tiyatro müdürlükleri ödeneği toplulaştırılmış bir ödenek
olduğundan ,Genel Müdürlük bütçesinin kurumsal sınıflandırmanın dördüncü düzeyinin 62
kodunda tertiplenen ödeneğin harcama yetkilisinin, üst yönetici tarafından belirlenmesi
gerektiği açıktır.İdare, kamu kaynağının etkin ,verimli ve hukuka uygun kullanılmasını
teminen; yönetici atanmasında, harcama yetkilisinin ve yetki devrinin belirlenmesinde
yukarıda bahsedilen Standartları dikkate alarak keyfiyetten uzak tasarruflarda bulunmalıdır.
BULGU 9: Zorunlu ve Acil Durumlarda Başvurulması Gereken Ön ödeme
Usülünün Her Türlü alımlarda Genel Olarak Kullanılması
Zorunlu ve acil nitelik taşımadığı düşünülen giderler için avans vermek suretiyle
harcama yapıldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kanunun “Ön ödeme” başlıklı 35'inci maddesinde “Harcama yetkilisinin
uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen
haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu
giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabilir. Verilecek
avansın üst sınırları merkezî yönetim bütçe kanununda gösterilir." hükmü yer
almaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 6'ncı maddesinde de; Avans verilmek veya kredi açılmak suretiyle yapılabilecek ön ödemeler belirtilerek “Yılları merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen tutara kadar olan yapım işleri, mal ve hizmet alımları, yabancı konuk ve heyetlerin ağırlanmasına ilişkin giderler ile benzeri giderler için avans verilebileceği” belirtilmiştir. Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, avans vermek suretiyle harcama yapılmasının gerek ve yeter şartı, "ihtiyacın" ihale sürecinin beklenilemeyecek derecede zorunlu ve acil olmasıdır. Kurumun avans yoluyla yaptığı harcamalar ise önceden öngörülmesi mümkün olan taşıt bakım onarım ve temsil ağırlama tertibinden yapılan harcamalardan oluşmaktadır. Yönetmelik hükmünde yabancı konuk ve heyetlerin ağırlanmasına ilişkin giderlerin avans yoluyla karşılanabileceği belirtilmişken, temsil ağırlama tertibinden yapılan tüm harcamalar avans yoluyla karşılanmıştır. Bu ihtiyaçlar doğrudan temin suretiyle karşılanabilecek ihtiyaçlardır. Zaten asıl olan ihtiyaçların ihale suretiyle karşılanması olup, kanun koyucu istisnai olarak idarelerin günlük ihtiyaçlarına yönelik gereksinimlerini karşılamak amacıyla ihale yöntemi olmayan doğrudan temin usülünü getirmiştir. Bu yöntemle cari ihtiyaçların uygun fiyattan temini amaçlanmıştır. Festival ve oyun gösterimi tarihlerinin önceden belli olması , avansa konu harcamaların ihtiyaçların doğrudan temin sürecini beklemeyecek derecede acil ve zorunlu nitelikte olmadığının göstergesidir. Kanunda belirli şartların oluşması halinde öngörülen ön ödeme usulünün, kanunla verilen bir hak olduğu düşüncesiyle genel uygulama haline dönüştürülmesi, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılması amacıyla bağdaşmamaktadır. Ön ödeme uygulamasında kaynakların kötüye kullanılmamasını teminen, ancak acil ve zorunlu ihtiyaçların avans verme suretiyle gerçekleştirilmesi gerektiği düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 81 il ve ilçelerine ve Anadolu’nun en ücra köylerine kadar turneler düzenlemektedir. Bu turnelerde kat edilen binlerce kilometre yolda kuruma ait araçlarda oluşabilecek her türlü teknik ve mekanik arızanın, cam kırılmasının, lastik değişimi gibi ön görülemeyen arızaların meydana gelmesi olağandır. Bu sebepten dolayı Genel Müdürlük Olur’u ile turne de görevli kurum şoförlerine bakım onarım avansı verilmektedir. Ayrıca Genel Müdürlüğümüzün hizmetinde 7/24 çalışan kurum araçlarında meydana gelebilecek ön görülemeyen arıza, kaza vb. durumlar için görevli mutemede avans verilmektedir. Temsil Ağırlama giderlerinde ise Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü diğer kurumlar gibi 08:30-17:30 çalışan standart bir kurum değildir. Genel Müdürlüğümüz, yurt genelinde 65 sahnede Pazartesi günü hariç haftanın 6 günü 7’şer oyun ile hizmet vermektedir. Bu nedenle
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 Genel Müdürlük makamı da sabah 08:30’dan oyun bitim saati olan 23:30’a kadar makamında görev başındadır. Bu bağlamda saat 17:30 sonrası Genel Müdürlük makamına gelebilecek olan yabancı yönetmen, oyuncu, dekoratör, yazar, kreatör vb. konuklar ve heyetlerin ağırlanması için öngörülemeyen ihtiyaçlar oluşabilmektedir. Bu ve benzeri acil harcamalar için mutemetlerimize Temsil Ağırlama tertibinden avans verilmektedir. Bu harcamaların 22. Bulgu da bahsedilen ön görülebilir harcamalar kapsamına girmeyip, zorunlu ve acil nitelik taşıyan harcamalardır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu hükmünce yapılan harcamalarda kamu kaynaklarını en etkin, en verimli ve de hukuka uygun kullanılmasına azami ölçüde dikkat edilecektir." Sonuç olarak İdarece verilen cevabın aksine, denetimler esnasında yapılan incelemelerde acil nitelik taşımayan ihtiyaçların da avans verme suretiyle temin edildiği ve bunun genellik arzettiği gözlemlenmiştir.Ayrıca tarihleri bir yıl öncesinden belli olan festival harcamalarının bütün giderlerinin avans verme suretiyle gerçekleştirilmesi, bahsedilen Yönetmelikte belirlenen sınırlamalarla bağdaşmamaktadır. Kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılması açısından ancak zorunlu durumlarda ön ödeme usulüne başvurulması hususunda kurumun hassasiyet göstermesi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 8. EKLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43
T.C. Sayıştay Başkanlığı Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44