ATATÜRK KÜLTÜR DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018
İÇERİK ATATÜRK KÜLTÜR DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 ATATÜRK KÜLTÜR DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 2017 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU 31
ATATÜRK KÜLTÜR DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2017 Yılında Tahsis Edilen Ödeneklerin Gerçekleşme Oranları ......................... 4
KISALTMALAR
EPDK : Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu
KPSS : Kamu Personeli Seçme Sınavı
SGK : Sosyal Güvenlik Kurumu
TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi
TDK : Türk Dil Kurumu
ÜFE : Üretici Fiyatları Endeksi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 bilişim sistemi altyapısının oluşturulması amacıyla Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü koordinasyonunda ayrıca yürütülen Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi Projesi’nin ilk adımını teşkil eden “Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sistemi” ile “Yeni Harcama Yönetim Sistemi”, temel fonksiyonları itibarıyla 2017 yılında kullanıma hazır hale getirilerek Merkezi Yönetim kapsamında belirlenmiş altmış sekiz kamu idaresinde (Yüksek Kurum dahil) pilot olarak devreye alınmıştır. 16.05.2017 tarih ve 30068 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış bulunan “Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi Politika Belgesi ve Eylem Planı” konulu 2017/7 sayılı Başbakanlık Genelgesi kapsamında Onuncu Kalkınma Planı Kamu Harcamalarının Rasyonelleştirilmesi Programı, Ulusal e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı, Orta Vadeli Program ve Orta Vadeli Mali Planlarda kamu harcamalarının etkinliğinin artırılması ve kamu mali yönetiminde kullanılan bilişim sistemleri altyapılarının entegre edilmesi amaçlarına yönelik olmak üzere, “Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi” oluşturulması hedeflenmiştir. Bu çerçevede, Maliye Bakanlığının, 5018 sayılı Kanuna Ekli (I), (II), (III) Sayılı Cetvelde Yer Alan Kamu İdarelerine hitaplı 20.12.2017 tarih ve 27345 sayılı yazısında özetle; 2017/7 sayılı Başbakanlık Genelgesi kapsamında, Muhasebat Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi Projesiyle; mali işlemlerin yürütülmesine ilişkin olarak geliştirilen merkezi sistemler ile diğer kurumların kendi sorumluluğu altındaki yönetim bilgi sistemlerinin birlikte çalışabilirlik prensipleri doğrultusunda entegre edilerek, birlikte çalışmayı sağlayan teknik bir mimari yapı hedeflendiği, Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi Projesinin ilk adımını teşkil eden; entegrasyona açık, süreç yaklaşımını esas alan ve elektronik belge altyapısına uygun “Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sistemi” ile “Yeni Harcama Yönetim Sistemi”nin temel fonksiyonları itibarıyla kullanıma hazır hale getirildiği ve Merkezi Yönetim kapsamında belirlenmiş altmış sekiz kamu idaresinde (Yüksek Kurum dahil) pilot olarak devreye alındığı, Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sistemi ile Yeni Harcama Yönetim Sisteminin, 2018 yılı başından itibaren Merkezi Yönetim kapsamındaki tüm idarelerin kullanımına açılacağı; 02.01.2018 tarihi itibarıyla ve 2018 yılı içinde Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sistemine geçecek olan kamu idarelerinin 2017 yılı dönem sonu ve mahsup işlemlerinin, mevcut
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 muhasebe sistemi (Say2000i) üzerinden gerçekleştirecekleri; ancak, 2017 yılında Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sistemini pilot olarak kullanmaya başlayan kamu idarelerinin (Yüksek Kurum dahil) ise yılsonu muhasebeleştirme işlemlerini yeni sistemde (Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sisteminde) yapacakları belirtilmiştir. Ancak, 01.10.2017 tarihi itibarıyla Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sistemini pilot olarak kullanmaya başlayan Yüksek Kurum, 2017 yılı dönem sonu ve mahsup işlemlerini Muhasebat Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi’ndeki kimi entegrasyon sorunları nedeniyle mevzuatla öngörülen ikinci ayın sonuna kadar gerçekleştirememiştir. Nitekim, Yüksek Kurumun Sayıştay Başkanlığına hitaplı 07.03.2018 tarihli ve E.282 sayılı yazılarında; Maliye Bakanlığınca kurumların muhasebe birimlerinde kullanılmak üzere Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sistemi hazırlandığı ve seçilen pilot kurumlarda 2017 yılında ilk kez uygulamaya geçildiği; Kurumlarında da pilot kurum olarak 01.10.2017 tarihi itibarıyla Yeni Devlet Muhasebesi Bilişim Sisteminin kullanılmaya başlandığı; Ancak “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında yer alan ve 2018 yılı Şubat ayı sonuna kadar Sayıştaya verilmesi gereken 2017 yılına ait mali tablo ve belgelerin, Maliye Bakanlığınca oluşturulan yeni sistemden kaynaklanan hatadan dolayı diğer tüm pilot kurumlarda olduğu gibi Kurumlarınca da üretilemediğinden Sayıştaya gönderilemediği; Bahse konu mali tablo ve belgelerin anılan sistem tarafından üretildiğinde Sayıştay Başkanlığına gönderileceği belirtilmiştir. Yüksek Kurum, yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, dönem sonu işlemlerini mevzuatla öngörülen Şubat ayı sonuna kadar tamamlayamadığından 2017 yılı faaliyet dönemine ilişkin olarak “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasaslar Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde tadat olunan birleştirilmiş veriler defteri, geçici ve kesin mizan, bilanço, bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırma tablosu ve faaliyet sonuçları tablosu olmak üzere hesap dönemi sonunda Sayıştay Başkanlığına gönderilmesi gereken kimi defter, mali tablo ve belgeleri ancak Nisan/2018 tarihinde tamamlamıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim
Raporu
4
Bütçe Gelir ve Giderleri
1983 yılında özel bütçeli olarak kurulan Yüksek Kurum, Merkezî Yönetim Bütçe
Kanununa Yüksek Kurum için konulan ödenekler ve diğer kaynaklar ile faaliyetlerini
sürdürmektedir. Yüksek Kurumun Bütçesini Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı, stratejik
plan ve yıllık performans programına uygun olarak hazırlamakta, Kurum faaliyetlerinin bu
plan ve programlara uygunluğunu izlemekte ve değerlendirmektedir.
Yüksek Kurumun bütçe giderleri, Maliye Bakanlığı bütçesine kurum için konulan
hazine yardımları ödeneğinden yapılan aktarmalarla finanse edilmektedir.
Yüksek Kurumun gelir kaynakları; 664 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek
Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 26'ncı maddesine
göre; genel bütçeden yapılacak yardımlar, her türlü bağış, yardım ve diğer gelirlerden
oluşmaktadır.
Yüksek Kurumun 2017 yılı gelirleri 11.605.000,00 TL hazine yardımı, 30.925,93 TL
teşebbüs ve mülkiyet gelirleri ile diğer gelirler olmak üzere toplam 11.635.925,93 TL
olmuştur.
Yüksek Kuruma 2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile toplam 11.645.000,00
TL başlangıç ödeneği tahsis edilmiş olup, eklenen 470.286,37 TL ödenekle birlikte toplam
ödenek 12.115.286,37 TL olmuştur. Bu ödeneğin 11.599.086,08 TL’si kullanılmış olup,
ödeneklerin 2017 yılı gerçekleşme oranları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 1: 2017 Yılında Tahsis Edilen Ödeneklerin Gerçekleşme Oranları
Gider çeşidi Ödeneği
TL
Gerçekleşme
TL
Gerçekleşme
Oranı
%
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Kasa defteri Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, Taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetimimiz sonucunda aşağıda belirtilen hususlar hariç denetim
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 4’üncü maddesinde, Bütçe belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belge şeklinde tanımlanmış; 5’inci maddesinde ise, kamu idarelerinin mal ve hizmet üretimi ile ihtiyaçlarının karşılanmasında, ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır kuralına yer verilerek kamu maliyesinin temel ilkeleri belirtilmiş; yine Kanun’da bütçe ilkeleri belirlenirken, “bütçelerin kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik planları ile performans ölçütlerine ve fayda- maliyet analizine göre hazırlanıp, uygulanacağı; tüm gelir ve giderlerin gayri safi olarak bütçelerde gösterileceği; bütçe gelir ve gider tahminleri ile uygulama sonuçlarının raporlanmasında açıklık, doğruluk ve mali saydamlığın esas alınacağı; kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile bağlı kuruluşlarından Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi aynı binanın değişik katlarında hizmet vermekte olup, söz konusu hizmet binasının 2017 yılına ilişkin elektrik tüketim, temizlik hizmetleri alım, personel servis, özel güvenlik, doğal gaz, su tüketim ve hizmet binası kirası olmak üzere toplam 4.080.446,31 TL tutarındaki ortak giderleri, 5018 sayılı Kanun’un yukarıdaki paragrafta zikredilen düzenleme kurallarına uygun düşmeyecek şekilde tek taraflı olarak Yüksek Kurum tarafından üstlenilmiştir. Ekli mali tablolarda bu giderlerin tamamı Yüksek Kuruma ait tahakkuk etmiş/ödenmiş giderler olarak gösterilmiştir. Bahsi geçen giderlerin tahakkuk eden toplam tutarları, aynı binada hizmet veren bağlı kuruluşlar Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezine ait ortak gider payları dikkate alınmadan hesaplanmıştır. Bu giderlerin Yüksek Kurumun 31.12.2017 tarihli bilançosu ile aynı tarihte sona eren döneme ait faaliyet sonuçları tablosuna yansıtılması gereken tutarları, önemli ölçüde farklılık gösterebilir. Ancak, 31.12.2017 tarihi itibarıyla Yüksek Kurum tarafından üstlenilen hizmet binası ortak giderler toplamı 4.080.446,31 TL ile faydalanma oranına göre tahakkuk ettirilmesi gereken ortak gider payları arasında ortaya çıkacak farklılıkların mali tablolar üzerindeki muhtemel etkilerinin ölçülmesi mümkün olmamıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumunun 2017 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Bağlı Kuruluş Bütçesinden Karşılanması Gereken Giderlerin Üstlenilmesi Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi payına düşen temizlik, güvenlik, taşıma hizmeti, elektrik, su ve doğalgaz giderlerinin Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bütçesinden karşılandığı görülmüştür. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bağlı kuruluşları olan Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi ile birlikte aynı hizmet binasının değişik katlarında faaliyet göstermeleri nedeniyle temizlik, güvenlik ve taşıma hizmet alımlarının bağlı kuruluşları kapsayacak şekilde Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu tarafından tek ihale yapılarak gerçekleştirilmesi öngörülmüş ve giderleri de Yüksek Kurum bütçesinden karşılandığı gibi kira, su, elektrik ve doğalgaz giderleri de Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bütçesinden ödenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde bütçe “Belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belge” olarak tanımlanmış, aynı Kanun’un “Kamu maliyesinin temel ilkeleri” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde ise “Kamu idarelerinin mal ve hizmet üretimi ile ihtiyaçlarının karşılanmasında, ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır.” denilmiştir. Anılan Kanun’un “Bütçe ilkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde; bütçelerin kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik planları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 ile performans ölçütlerine ve fayda-maliyet analizine göre hazırlanıp, uygulanacağı, tüm gelir ve giderlerin gayri safi olarak bütçelerde gösterileceği, bütçe gelir ve gider tahminleri ile uygulama sonuçlarının raporlanmasında açıklık, doğruluk ve malî saydamlığın esas alınacağı, kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır. Bahsedilen Kanun hükümleri karşısında, ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip ve ayrı özel bütçeli bir kuruluş olan bağlı kuruluşların temizlik, güvenlik, taşıma, elektrik, kira, su, doğalgaz ve benzeri ortak giderlerinin bu kurumların üst kuruluşu olan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bütçesinden karşılanması kamu maliyesi ilkeleri ve bütçe ilkeleri ile bağdaşmamaktadır. Fayda maliyet analizi ve faaliyet sonuçlarının gerçeği yansıtması açısından söz konusu hizmetlere ilişkin giderlerin bina kullanım alanı ve insan kaynakları göz önünde bulundurularak bağlı kuruluşların payına düşen kısmının hesaplanması ve söz konusu kuruluşlardan tahsil edilmesinin bütçe ilkeleri açısından daha doğru bir uygulama olacağı değerlendirilmektedir. Yevmiye No Hesap Adı H. Kodu Tutar (TL) 41 Elektrik Alımları 630 18.886,52 94 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 89.001,10 96 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 68.015,20 102 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 31.083,11 138 Elektrik Alımları 630 19.828,72 214 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 30.687,80 220 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 89.612,21 216 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 61.832,00 256 Elektrik Alımları 630 17.803,85 290 Hizmet Binası Kiralama Giderleri 630 191.594,92 293 Hizmet Binası Kiralama Giderleri 630 191.594,92 346 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 30.687,80 352 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 93.882,87 351 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 71.106,80 369 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 54.919,10 389 Elektrik Alımları 630 17.919,91 454 Yakacak Alımları 630 1.380,00 463 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 30.996,75 470 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 107.358,70 478 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 55.837,60 493 Hizmet Binası Kiralama Giderleri 630 199.606,81
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 494 Hizmet Binası Kiralama Giderleri 630 199.606,81 543 Elektrik Alımları 630 14.553,61 591 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 31.479,63 596 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 93.680,67 617 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 58.629,48 661 Elektrik Alımları 630 13.716,12 664 Su Alımları 630 10.000,00 665 Yakacak Alımları 630 3.000,00 730 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 31.760,42 732 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 95.516,64 748 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 55.837,60 781 Elektrik Alımları 630 11.811,78 848 Yakacak Alımları 630 3.000,00 876 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 30.586,49 880 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 96.859,07 891 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 58.629,48 947 Elektrik Alımları 630 15.985,03 993 Hizmet Binası Kiralama Giderleri 630 158.733,85 994 Hizmet Binası Kiralama Giderleri 630 158.733,85 1002 Yakacak Alımları 630 3.000,00 1003 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 30.951,20 1004 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 99.186,82 1011 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 53.045,72 1063 Elektrik Alımları 630 16.200,33 1120 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 31.895,98 1143 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 97.224,29 1150 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 53.045,72 1186 Elektrik Alımları 630 12.287,40 1240 Yakacak Alımları 630 3.000,00 1254 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 31.048,93 1255 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 113.401,22 1269 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 61.421,36 1326 Elektrik Alımları 630 15.726,28 1388 Hizmet Binası Kiralama Giderleri 630 184.279,46 1389 Hizmet Binası Kiralama Giderleri 630 184.279,46 1390 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 97.363,44 1391 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 31.048,93 1393 Yakacak Alımları 630 17.832,00 1407 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 61.421,36
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim
Raporu
11
1453 Yakacak Alımları 630 25.000,00
1454 Su Alımları 630 40.000,00
1497 Elektrik Alımları 630 16.548,60
1571 Özel Güvenlik Hizmeti Alım Giderleri 630 30.166,00
1602 Personel Servis Kiralama Giderleri 630 58.629,48
1603 Temizlik Hizmet Alım Giderleri 630 96.685,11
Toplam 4.080.446,31
Kamu idaresi cevabında; “Yüksek Kurum ve bünyesinde yer alan kurumlardan
Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi farklı hizmet binalarında faaliyet
göstermekte iken; personel sayısındaki artışlar, yer sorunları ve benzeri nedenlerle yeni bir
hizmet binasına taşınma ihtiyacı hâsıl olmuş ve maliyetlerin en aza indirilmesi amacıyla
müşterek kullanılabilecek bir hizmet binasına 2010 yılı Şubat ayında taşınılmıştır. Bu
bağlamda Anayasa’nın 134’üncu maddesi gereği 2876 sayılı Kanunla kurulan Atatürk Kültür,
Dil ve Tarih Yüksek Kurumu bünyesindeki Kurumların birer araştırma Kurumu olması
sebebiyle destek hizmetlerinin tek elden toplanmasının zaman ve ekonomik açıdan daha
rasyonel olacağı düşünülmüştür. Bunun neticesinde bünyesindeki Kurumların Başkanlarının
da uygun görüşüyle Yüksek Kurum Başkanlığından alınan ekli “02/08/2010 tarihli 323 sayılı”
ve “19/08/2011 tarihli 408 sayılı” olurlarla aynı hizmet binasının müşterek kullanılmasından
kaynaklı ortak ihtiyaçların Yüksek Kurum Başkanlığınca karşılanması sağlanmıştır. Her ne
kadar Yüksek Kurum ve bünyesinde yer alan Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür
Merkezi ayrı özel bütçeli kuruluşlar olsa da, bütçelerinin hazineden karşılanması nedeniyle
Maliye Bakanlığının bilgisi dâhilinde söz konusu harcamalara ilişkin ödenekler ilgili
Kurumların bütçelerinden kesilerek Yüksek Kurum bütçesine konulması sağlanmıştır.
Daha sonra 02/11/2011 tarihli mükerrer 28103 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 664
sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname’nin 18’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde “Yüksek
Kurumun ve Kurumların ortak ihtiyacı olan her türlü yapım, satın alma, kiralama, basım,
bakım ve onarım, arşiv ve benzeri idarî hizmetleri yürütmek.” hükmü yer almaktadır.
Teşkilat Kanunu’muzun vermiş olduğu bu yetkiye istinaden Atatürk Kültür, Dil ve Tarih
Yüksek Kurumu ile bünyesinde yer alan kurumlardan Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk
Kültür Merkezinin aynı hizmet binasında faaliyet göstermeleri nedeniyle temizlik, güvenlik
ve taşıma hizmet alımları tüm Kurumları da kapsayacak şekilde tek ihale yapılarak
karşılanmıştır. Kira, su, elektrik ve doğalgaz giderleri de Atatürk Kültür, Dil ve Tarih ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Yüksek Kurumu tarafından ödenmiştir. İhale işlemleri ve ödemelerin Yüksek Kurum tarafından tek elden yapılması, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde fayda-maliyet analizi kapsamında değerlendirildiğinde; gerek personel ve zaman açısından tasarruf edilmiş, gerekse ihtiyaçlar daha uygun fiyatlarla karşılanarak maddi tasarruf sağlanmıştır. Örneğin “Taşıma Hizmeti Alımı” ihalesinin Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu tarafından yapılmasıyla servis güzergâhları birleştirilmiş ve böylece ihtiyacın daha düşük maliyetle alınması sağlanmıştır. Aksi takdirde örneğin aynı semte üç ayrı kuruma ait servisin gitmesi söz konusu olacaktır. Bu durum ise kamuya maliyeti oldukça artıracaktır. Özel kanunun öncelikle uygulanmasının hukuki gerekliliği dikkate alındığında mezkûr uygulamaya Maliye Bakanlığı da imkân tanımış ve Yüksek Kurumla aynı hizmet binasını kullanan ve Yüksek Kuruma bağlı olan adı geçen kurumların ortak ihtiyaçlarının karşılanmasını temin edecek ödenek Yüksek Kurum Bütçesine konulmuştur. Bu durum, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda öngörülen “etkililik ve verimlilik” ilkelerine de uygundur. Yapılan uygulamanın kamu yararına ve hizmetin gereğine daha uygun olduğu düşünülmektedir. Hukuka uygun olan bu uygulamanın Sayıştay tarafından Bulgu konusu yapılmamasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Sayıştay tarafından yukarıda bahsi geçen gerekçelere itibar edilmediği takdirde hizmet binasının müşterek kullanılmasından kaynaklanan ortak giderlere ilişkin ödeneklerin Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi 2019 yılı bütçelerine konulması için bütçe tekliflerinin hazırlanması sürecinde gerekli çalışmalar yapılacaktır.” Denilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında özetle; "zaman ve ekonomik açıdan daha rasyonel olacağı gerekçesiyle destek hizmetlerinin tek elden yapıldığı" belirtilmiş ise de, bulguda destek hizmeti alımlarının neden tek elden yapıldığı değil, söz konusu giderlerin bütçe ilkeleri açısından özel bütçeli idareler olan bağlı kuruluşlara yansıtılmaması konu edilmiştir. Atatürk Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 yılı bütçe tasarısı ve ekli cetvellerde bağlı kuruluşların (Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi) destek hizmetlerini de karşılayacak şekilde bütçe teklifi yer almamıştır. Dolayısıyla söz konusu giderlerin, bulguda yapılan açıklamalar çerçevesinde bütçe ve muhasebe ilkeleri açısından ayrı bir tüzel kişiliği
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 olan ve özel bütçeli Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi arasında önceden belirlenmiş faydalanma oranlarına göre hesaplanarak paylaştırılması gerekmektedir. Öte yandan, söz konusu bulgumuz 2016 yılına ilişkin raporda da yer almış ve Kamu İdaresi tarafından benzer cevap verilmiştir. Buna göre, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile bağlı kuruluşlarından Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezini de kapsayacak şekilde alınan destek hizmetlerine ilişkin olarak tahakkuk eden giderlerin, önceden belirlenmiş faydalanma oranına göre paylaştırılmaması nedeniyle Yüksek Kurumun Nazım Hesaplarında kayıtlı ödenek hesapları (‘‘900–Gönderilecek Bütçe Ödenekleri’’, ‘’901–Bütçe Ödenekleri’’, ‘’902–Bütçe Ödenek Hareketleri’’, ‘’903–Kullanılacak Ödenekler’’, ‘’904–Ödenekler’’, ‘’905–Ödenekli Giderler’’) ile “103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri”, “102- Banka”, “630- Giderler” ve “830- Bütçe Giderleri” hesapları bağlı kurumlar için tek taraflı biçimde üstlenilen ortak gider payları kadar mali tabloların sıhhatini etkilediğinden; Hizmet binasının müşterek kullanılmasından kaynaklanan elektrik tüketim, temizlik, personel servis, özel güvenlik, doğal gaz tüketim, su tüketim ve kira kalemlerinden oluşan ortak giderlere ilişkin ödeneklerin Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezi yılı bütçelerine ayrı ayrı konulmasının uygun olacağı değerlendirilmekte olup, bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 2: Temsil Ağırlama Giderlerinin 631 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 14/B Maddesi İle Getirilen Sınırlamaya Uyulmaksızın Yapılması 631 sayılı “Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname”nin 14/B maddesinde; “Madde 14/B – (Ek: 21/3/2006-5473/10 md.) Özel kanunlarla kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kurum, kurul, üst kurul, enstitü, teşebbüs, fon ve sair adlarla kurulmuş kamu kurum ve kuruluşlarında, kanunlarında aksine hükümler olsa dahi, kendi özel mevzuatındaki hükümler uyarınca yapılacak temsil ve ağırlama giderlerinin yıllık toplamı, başkan ile temsil yetkisini haiz olan personelin bir aylık ortalama net ücretinin iki katını geçemez. Temsil yetkisini haiz personelin unvan ve sayıları, karar organlarınca üyeler dahil toplam personel sayısının yüzde ikisini geçmemek üzere belirlenir.”
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Kararname’nin bu hükmü çerçevesinde Yüksek Kurumun 2017 yılı yevmiye kayıtları incelendiğinde, aşağıdaki tabloda kayıtlı verilerden temsil ağırlama giderlerinin 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile getirilen tavanı aştığı görülmektedir. Öte yandan, Kararname ile karar organlarınca toplam personelin %2’sini geçmemek üzere temsil yetkisini haiz olan personele de temsil ağırlama ödeneği verilmesi imkanı verilmesi öngörülmüş ise de, bu yetkinin kullanılmadığı ve belirleme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca halen yürürlükte olan 17 Ocak 2007 tarih ve 2007/3 sayılı Başbakanlık Genelgesinde; “Uluslararası toplantılar ile milli bayramlar hariç, açılış, konferans, seminer, yıldönümü ve benzeri kutlama ve organizasyonlara ilişkin faaliyetler nedeniyle gezi, kokteyl, yemek ve benzeri davetler düzenlenmeyecek, hediye ve diğer adlar altında ödeme yapılmayacaktır.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu mevzuat hükümleri karşısında, temsil ağırlama kapsamında yapılan harcamaların mevzuata uygun olarak yapılmadığı kanaati oluşmuştur. Yev. No Hesap Adı H. Kodu Tutar (TL) 80 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.286,85 117 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 662,97 226 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.283,49 254 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 690,73 291 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.517,00 292 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 413,00 297 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.275,48 330 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.250,80 364 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 891,22 424 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.184,17 444 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.257,77 488 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.219,03 565 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.130,34 587 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 433,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim
Raporu
15
615 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 501,00
694 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.092,45
725 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.285,51
831 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.274,72
901 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.272,00
935 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.185,81
949 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.266,26
1015 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.000,00
1017 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.265,57
1019 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 2.785,00
1034 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 953,39
1059 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.215,00
1076 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 621,50
1080 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 152,00
1107 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.103,69
1156 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 164,00
1167 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 913,91
1170 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.300,00
1250 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 4.425,00
1294 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.404,20
1328 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 501,50
1349 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 754,53
1392 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.277,72
1403 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 4.265,70
1458 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 886,00
1479 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.217,37
1537 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 573,00
1554 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.114,82
1581 Temsil, Ağırlama, Tören, Fuar, Organizasyon Giderleri 630 1.277,82
Toplam 51.545,32
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 Kamu idaresi cevabında; “Kurumumuzun temsil ağırlama giderlerinden yapılan harcamalar Maliye Bakanlığınca her yıl yayımlanan Bütçe Çağrısı ve Eki Bütçe Hazırlama Rehberinde yer alan Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberindeki tertip açıklamalarına uygun olarak 2017 yılı bütçesine konulan ödenek çerçevesinde, 2007/3 sayılı “Tasarruf Tedbirleri” konulu Başbakanlık Genelgesi gereği Başbakanlıktan alınan 22.02.2017 tarih ve 491 sayılı ekli uygun görüş yazısı kapsamında yapılmaktadır. Ancak bulgu 4’de, 631 sayılı “Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Mali ve Sosyal Haklarında Düzenlemeler İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname”nin 14/B maddesine göre belirlenen usul eksikliği giderilmiştir.” Denilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında bulguda belirtilen hususlara iştirak edilmiş olup, iki başkan yardımcısı için de temsil ağırlama kararı alınarak 2018 yılı için limit aşımı oluşmasının önüne geçilmesine yönelik tedbir alınmıştır. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 3: Personele Yapılan Harcırah Ödemelerinde, Harcırah Unsurlarının Ayrı Bütçelerden Ödenmesi: 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Harcırahın unsurları” başlıklı 5’inci maddesinde “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.” Denilmekte iken aynı Kanun’un “Harcırahın sureti tediyesi” başlıklı 57’nci maddesinde; “Madde 57 – Harcırah hizmetin taallük ettiği kurum bütçesinden ödenir. …” düzenlemesine yer verilmek suretiyle harcırahın hizmetin ilgili olduğu kurum bütçesinden ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile bağlı kuruluşları olan Atatürk Araştırma Merkezi, Atatürk Kültür Merkezi, Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu personelinin harcırah ödemeleri yapılırken, harcırahın farklı unsurlarının farklı Kurum bütçesinden ödendiği görülmektedir. Örneğin, harcırahın yevmiye unsuru Yüksek Kurum Bütçesinden ödenirken, yol masrafı Atatürk Araştırma Merkezi bütçesinden
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 ödenebilmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde bütçe “Belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belge” olarak tanımlanmış, aynı Kanun’un “Kamu maliyesinin temel ilkeleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde ise “Kamu idarelerinin mal ve hizmet üretimi ile ihtiyaçlarının karşılanmasında, ekonomik veya sosyal verimlilik ilkelerine uygun olarak maliyet-fayda veya maliyet-etkinlik ile gerekli görülen diğer ekonomik ve sosyal analizlerin yapılması esastır.” denilmiştir. Anılan Kanun’un “Bütçe ilkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde; bütçelerin kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik planları ile performans ölçütlerine ve fayda-maliyet analizine göre hazırlanıp, uygulanacağı, tüm gelir ve giderlerin gayri safi olarak bütçelerde gösterileceği, bütçe gelir ve gider tahminleri ile uygulama sonuçlarının raporlanmasında açıklık, doğruluk ve malî saydamlığın esas alınacağı, kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır. Bahsedilen Kanun hükümleri karşısında, ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip ve ayrı özel bütçeli bir kuruluş olan Yüksek Kurum ve bağlı kuruluşların harcırah giderlerinin hizmetin taalluk ettiği kurum bütçesinden ve harcırahın tüm unsurları ile beraber bütünlük içerisinde ödenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ulusal ve uluslararası alanda yapılan organizasyonları izlemek ve ortaya çıkan sonuçları ilgili kişi, kurum ve kuruluşlarla paylaşmak amacıyla diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen bilimsel etkinliklere katılım sağlamaktadır. Bu etkinler kapsamında harcırahın unsurları arasında yer alan bazı giderler etkinliği düzenleyen kamu kurum ve kuruluşlarınca karşılanmaktadır. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun Harcırahın Sureti Tediyesi başlıklı 57’nci maddesinde “Harcırah hizmetin taalluk ettiği kurum bütçesinden ödenir….” hükmü yer almaktadır. “Taalluk etmek” kelimesi TDK güncel sözlüğünde “ilgili bulunmak, ilgili olmak, ilgilendirmek” şeklinde açıklanmıştır. Bu açıklama ışığında ilgili Kanun maddesi hükümde geçen “hizmetin taalluk ettiği kurum” ibaresinden hizmet ile ilgili olan kurumun anlaşılması
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim
Raporu
18
gerekmektedir. Atatürk Araştırma Merkezi, Atatürk Kültür Merkezi, Türk Dil Kurumu ve
Türk Tarih Kurumunun Yüksek Kurumun bünyesinde yer alması, paydaşı olması ayrıca
birbirleriyle ilgili ve ilinti olması nedeniyle bu kurumlar tarafından düzenlenen etkinliklere
ilişkin hizmet aynı zamanda Yüksek Kurumda da taalluk etmektedir. Mezkur kanunun 57’nci
maddesi deyimsel ve amaçsal olarak tahlil edildiğinde “hizmetin taalluk ettiği” kavramından
hizmetin tüm taraflarının anlaşılması gerektiği açıktır. Yani bir etkinlik için personelini
görevlendiren her kurum ayrı ayrı hizmetin tarafı olacaktır. Bu çerçevedeki uygulama tüm
kamu kurumlarında bu yöndedir.
Örneğin Maliye Bakanlığınca her yıl tüm kurumlara yönelik düzenlenen Strateji
Geliştirme Birim Yöneticileri toplantılarında etkinlik Maliye Bakanlığınca düzenlenmesine
rağmen davet yazılarında harcırah ödemelerinin toplantıya katılan kurumlarca ödeneceği
bildirilmektedir. Bu gibi uygulamalara birçok örnek verilebilir.
6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı başlıklı
34’üncü maddesinin birinci fıkrası gereği her yıl Bakanlar Kurulunca çıkarılan “Yurtdışı
Gündeliklerine Dair Karar”ın 3’üncü maddesinin ikinci fıkrası “Kurumlar, hizmetin
özellikleri, mevcut ödenek miktarı, yabancı devlet, uluslararası kuruluş, resmi veya özel diğer
kurum ve kuruluşlar tarafından ödeme yapılması, görev yerinde ücretsiz veya düşük ücretli
yatacak yer temin edilmesi, yemek ihtiyaçlarının kısmen veya tamamen karşılanması gibi
hususları dikkate almak suretiyle, ekli cetvelde gösterilen miktarlardan daha aşağı miktarda
gündelik ödeyebilirler. Ancak, bu şekilde ödenecek gündeliklerin ilgililerce kabul edildiğinin
görev mahallinden ayrılmadan önce idarelerine yazılı olarak bildirilmesi gerekir.” hükmü
doğrultusunda Yüksek Kurumca katılım sağlanan başka kamu kurum ve kuruluşlarca
düzenlenen etkinlerde bu kurumlarca sağlanan giderler dışında kalan gündelikler ilgililere
ödenmektedir.
Yüksek Kurum bünyesinde yer alan Atatürk Araştırma Merkezi, Atatürk Kültür
Merkezi, Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu ayrı tüzel kişiliğe sahip özel bütçeli kamu
kurumlarıdır. Bu Kurumlarca düzenlenen etkinliklere zaman zaman Yüksek Kurum personeli
de katılmakta olup bu Kurumlar tarafından karşılanmayan gündelikler anılan Bakanlar Kurulu
Kararı’nın ilgili maddesine istinaden ödenmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda Yüksek Kurum tarafından yapılan bu
ödemeler 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim
Raporu
19
başlıklı 34’üncü maddesinin birinci fıkrası gereği her yıl Bakanlar Kurulunca çıkarılan
“Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar”ın 3’üncü maddesinin ikinci fıkrası doğrultusunda
yapıldığından mevzuata aykırılık teşkil etmemektedir.”
Denilmiştir.
Sonuç olarak Bulgumuzda uygun görülmeyen husus yapılan görevlendirmeler ile
ilgili harcırahın farklı unsurlarının farklı kurum bütçelerinden karşılanmasıdır. Yukarıda
belirtildiği üzere örneğin harcırahın yevmiye unsuru Yüksek Kurum Bütçesinden ödenirken,
yol masrafı Atatürk Araştırma Merkezi bütçesinden ödenebilmektedir. En önemlisi, bu
uygulama mevzuata uygun olmadığı gibi kamu idaresi cevabında da açıklanmamıştır. Bu
çerçevede, ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahip ve ayrı özel bütçeli bir kuruluş olan Yüksek
Kurum ve bağlı kuruluşların harcırah giderlerinin hizmetin taalluk ettiği kurum bütçesinden
ve harcırahın tüm unsurları ile beraber bütünlük içerisinde ödenmesinin uygun olacağı
değerlendirilmektedir.
BULGU 4: Kurum Tarafından Kiralanmış Olan Hizmet Binası İle Kurum
Başkan ve Başkan Yardımcıları İçin Kiralanan Lojmanların Yıllık Kira Artışlarının
Hatalı Yapılması:
Maliye Bakanlığının 2009-1 sayılı “Kamu İdarelerinin Taşınmaz Kiralamalarına
İlişkin Genelge”sinin “YENİ KİRALAMALAR” başlıklı bölümünde;
“(1) 4734 sayılı Kanun uyarınca yapılacak yeni taşınmaz kiralamalarında
sözleşmelere;
a) Yıllık kira bedelinin en fazla üçer aylık (tercihen aylık) eşit taksitler halinde ve
dönem başlarında ödeneceğine,
b) Bir yıllık kullanım süresi bittikten sonra kiralamaya devam edilmesi halinde kira
bedelinde artış yapılacak ise, bu artışın artışın yapılacağı ayda yayımlanan Üretici Fiyatları
Endeksi (ÜFE bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim oranı) oranını geçmeyeceğine,
c) Kiralama ile ilgili vergi, resim ve harçların kiraya verene ait olduğuna,
ç) Gelir Vergisi Kanununa göre, kira bedelinden vergi tevkifatı yapılması gereken
hallerde; kira bedelinden gelir vergisi ve sair kanuni kesintiler yapıldıktan sonra kalan
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 kısmının kiraya verene ödeneceğine, d) Yakıt bedelinin kira bedelinden ayrı olarak kiracı tarafından karşılanacağına, e) Ödemelerin kiraya verenin belirteceği banka hesabına makbuz karşılığı yapılacağına, dair hükümler konulacaktır.” Denilmektedir. Bu düzenlemeye göre kiralamalarda sözleşmeye yıllık artış ile ilgili olarak “bu artışın, yapılacağı ayda yayımlanan “Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE bir önce yılın aynı ayına göre yüzde değişim oranı) oranını geçmeyeceğine” ilişkin hüküm konulması ve buna göre uygulama yapılması gerekmektedir. Uygulamada kira sözleşmelerine; “Yıllık Kira artış oranı 08 Ekim 2009 tarih ve 27370 sayılı Resmi Gazetede Maliye Bakanlığınca yayınlanan 2009-1 sayılı “Kamu İdarelerinin Taşınmaz Kiralamalarına İlişkin Genelgesi”nde belirtilen (ÜFE- Üretici Fiyat Endeksi) şartlar aynen geçerlidir.” Maddesi konulmuş olup, madde metninde uygulanacak ÜFE’nin “Bir Önceki Yılın Aynı Ayına Göre Yüzde Değişim Oranı”mı yoksa “On İki Aylık Ortalamalara Göre Değişim Oranı” mı olacağı belirtilmemiş, fakat artışlar Genelgenin aksine “On İki Aylık Ortalamalara Göre Değişim Oranı” uygulanmak suretiyle yapılmıştır. Yukarıda yer alan mevzuat ve açıklamalar çerçevesinde yıllık kira artışlarının, artışın yapılacağı ayda yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişim oranı)’ne göre yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Kurumumuz tarafından kiralanan hizmet binası ile Kurum Başkan ve Başkan Yardımcıları için kiralanan lojmanların yıllık kira artışlarının, artışın yapılacağı ayda yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (On İki Aylık Ortalamalara Göre Değişim Oranı)’ne göre yapılmasından doğan hatalı uygulamanın giderilmesi amacıyla Bulgu 5’de yapılan tespite uygun olarak gerekli düzeltmeler yapılmıştır.” Denilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında bulguda belirtilen hususlara iştirak edilmiştir. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 7. EKLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30
ATATÜRK KÜLTÜR DİL VE TARİH YÜKSEK KURUMU 2017 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 31
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 32 performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilir. Bu çerçevede, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığının yayımladığı 2013-2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2017 yılı Performans Programı ve 2017 yılı Faaliyet Raporu incelenmiştir. 5. GENEL DEĞERLENDİRME Kurumsal performans bilgisinin üretilmesi, yönetilmesi ve raporlanmasına ilişkin Yüksek Kuruma ait iç politikalar, yapılar ve süreçler; 2017 dönemi Stratejik Planı, aynı döneme ait Performans Programı ve Faaliyet Raporu ile birlikte incelenerek Yüksek Kurumun
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 33 hizmet sunumunu konu alan ve mali olmayan nitelikte üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı açısından mevcudiyet, zamanlılık, sunum, tutarlılık, doğrulanabilirlik, ilgililik, ölçülebilirlik, iyi tanımlanma, geçerlilik/ikna edicilik kriterleri bazında aşağıda değerlendirilmiştir. Stratejik Plan Yüksek Kurumun orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, bunlara ulaşmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını ortaya koyan stratejik plana ilişkin altı kriter bazında yapılan değerlendirmelere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo:1- Stratejik Planın Değerlendirilmesi KRİTER AÇIKLAMA DEĞERLENDİRME Mevcudiyet Stratejik planın yayımlanmış olması. Stratejik Plan 2013-2017 dönemine ait olmak üzere yayımlanmıştır. Zamanlılık Stratejik planın yasal süreler içerisinde hazırlanması. Stratejik plan, yasal süreler içerisinde hazırlanmıştır. Sunum Stratejik planın şekil ve içeriğinin ilgili mevzuata uygun olarak hazırlanması. Stratejik planın şekil ve içeriğinde ilgili mevzuata aykırılık tespit olunmamıştır. İlgililik Amaçlar ve hedefler arasında mantıksal bağlantı olması. Amaçlar ve hedefler arasında ilgisiz olarak görülen bir husus bulunmamaktadır. Ölçülebilirlik Hedeflerin veya göstergelerin ölçülebilir olması. Hedefler ve göstergeler büyük oranda ölçülebilir bulunmuştur. İyi Tanımlanma Hedeflerin açık ve net bir tanımının olması. Hedeflerin tanımlanmasında bir eksiklik tespit olunmamıştır. Performans Programı Yüksek Kurumun 2017 yılı performans hedeflerini, bu hedeflere ulaşmak için yürüteceği faaliyetleri ile bunların kaynak ihtiyacını ve performans göstergelerini içeren performans programına ilişkin altı kriter bazında yapılan değerlendirmelere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 34 Tablo:2- Performans Programının Değerlendirilmesi KRİTER AÇIKLAMA DEĞERLENDİRME Mevcudiyet Performans programının yayımlanmış olması. 2017 yılı Performans Programı yayımlanmıştır. Zamanlılık Performans programının yasal süreler içerisinde hazırlanması. 2017 yılı Performans Programı, yasal süreler içerisinde hazırlanmıştır. Sunum Performans programının şekil ve içeriğinin ilgili mevzuata uygun olarak hazırlanması. 2017 yılı Performans Programının şekil ve içeriğinde ilgili mevzuata aykırılık tespit olunmamıştır. İlgililik Performans hedeflerinin hedefle, performans göstergelerinin de performans hedefleriyle ilgili olması. Performans hedeflerinin Stratejik Plandaki hedeflerle, performans göstergelerinin de performans hedefleriyle ilgililiği yönüyle yapılan örnekleme çalışmalarda tespit olunmuş bir uyumsuzluk bulunmamaktadır. Ölçülebilirlik Performans hedeflerinin veya göstergelerin ölçülebilir olması. Performans hedefleri ve göstergeleri kabul edilebilir oranda ölçülebilir bulunmuştur. İyi Tanımlanma Performans hedeflerin açık ve net bir tanımının olması. Hedeflerin tanımlanmasında bir eksiklik tespit olunmamıştır. Faaliyet Raporu Yüksek Kurumun yılsonu faaliyet sonuçlarını gösteren; mali bilgiler başlığı altında kullanılan kaynaklara, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, varlık ve yükümlülüklerine, temel mali tablolara; performans bilgisi başlığı altında Yüksek Kurumun stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumuna ve bunlara ilişkin değerlendirmelere yer verilen faaliyet raporuna ilişkin altı kriter bazında yapılan değerlendirmelere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 35 Tablo:3- Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesi KRİTER AÇIKLAMA DEĞERLENDİRME Mevcudiyet Faaliyet Raporunun yayımlanmış olması. 2017 yılı Faaliyet Raporu yayımlanmıştır. Zamanlılık Faaliyet Raporunun yasal süreler içerisinde hazırlanması. Faaliyet Raporu yasal süreler içerisinde hazırlanmıştır. Sunum Faaliyet Raporunun şekil ve içeriğinin ilgili mevzuata uygun olarak hazırlanması. Faaliyet Raporunun şekil ve içeriğinde ilgili mevzuata aykırılık tespit olunmamıştır. Tutarlılık Performans hedef ve göstergelerinin planlama ve raporlama dokümanlarında tutarlı olarak kullanılması. Tutarlılık yönüyle yapılan örnekleme çalışmalarında tespit olunmuş bir uyumsuzluk bulunmamaktadır. Doğrulanabilirlik Raporlanan performans bilgisinin kaynağına kadar izlenebiliyor olması. Doğrulanabilirlik yönüyle yapılan örnekleme çalışmasında tespit olunmuş bir uyumsuzluk bulunmamaktadır. Geçerlilik/İkna Edicilik Planlanan ve raporlanan performans arasındaki her tür sapmanın denetlenen idare tarafından ele alınıyor olması ve sapmayı açıklayan nedenlerin inandırıcı ve ikna edici olması. Geçerlilik ve İkna Edicilik yönüyle yapılan örnekleme çalışmasında tespit olunmuş bir uyumsuzluk bulunmamaktadır. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi Yüksek Kurumun hizmet sunumunu konu alan mali olmayan nitelikteki performans bilgisini üreten veri kayıt sistemleri değerlendirilmiş, raporlanan verilerde yeterli kontroller olup olmadığı ve hata riski irdelenmiş ve sonuca esaslı biçimde etki edebilecek bir hususa rastlanmamıştır. Yüksek Kurum, 2017 yılı Performans Programı’nda 2013-2017 yıllarını kapsayan ve stratejik planda belirlenmiş 1 amaç ve 5 hedef doğrultusunda 12 performans hedefi ve 29 performans göstergesine ilişkin, hedefe ulaşma derecesine yönelik %0-55 arası başarısız (iyileştirilmeli), %56-75 arası makul ve %76-100 arası başarılı olmak üzere farklı değerlendirme kriterleri belirlemiştir. Buna göre, 2017 Yılı Performans Programı’nda yer alan göstergelerden %93,10’u hedeflenen düzeye ulaşmış, %6,90’ı ise hedeflenen değerlerin gerisinde kalmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 36