2016 - DOĞU ANADOLU PROJESİ BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI.pdf

DOĞU ANADOLU PROJESĠ BÖLGE KALKINMA ĠDARESĠ BAġKANLIĞI 2016 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2017

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 3
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 3
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 4
5. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................... 5
6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ........................... 6
7. EKLER ........................................................................................................................................................ 71

TABLO FĠHRĠSTĠ Tablo 1 DAP Eylem Planı Bütçesi…………………………………………………..... 9 Tablo 2: DAP BKĠB Sorumluluğundaki ÇalıĢma Yapılmayan Projeler…………….... 10 Tablo 3: BaĢka Ġdarelerin Sorumluluğundaki ÇalıĢma Yapılmayan Projeler…………. 16 Tablo 4: 2016 Yılı Ġçerisinde Uygulanan Projelerin Ödenek ve Harcama Durumları.... 30 Tablo 5: Sermaye Gideri Projeleri…………………………………………………….. 34 Tablo 6: SESKAP (Sınır Ġlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı)………… 38 Tablo 7: 2016 Yılı SESKAP Ödemeleri………………………………………………. 38 Tablo 8: Muhtelif ĠĢler Ödenek Aktarımı……………………………………………... 45 Tablo 9: Muhtelif iĢler Harcama Durumu……………………………………………... 45 Tablo 10: 2011-2016 Yıllarında ÇalıĢan Personel Sayısı………………………………. 53 Tablo 11: DAP Eylem Planı‟nın 2016 Yılı Ġlerleme Durumu…………………………. 62

KISALTMALAR BGUS: Bölgesel GeliĢme Ulusal Stratejisi BKĠ: Bölge Kalkınma Ġdaresi DAKA: Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı DAP: Doğu Anadolu Projesi DAP BKĠB: Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı DAPĠS: DAP Bölge Ġstatistikleri Sistemi DOKAP: Doğu Karadeniz Projesi GAP: Güneydoğu Anadolu Projesi GFZT: Güçlü Yönler, Zayıf Yönler, Fırsatlar, Tehditler HĠS: Hayvan Ġçme Suyu ĠġGEM: ĠĢ GeliĢtirme Merkezi KHK: Kanun Hükmünde Kararname KBS: Kamu Harcama ve Muhasebe BiliĢim Sistemi KOP: Konya Ovası Projesi KUDAKA: Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı OSB: Organize Sanayi Bölgesi KSS: Küçük Sanayi Siteleri SESKAP: Sınır Ġlçeler Ekonomik ve Sosyal Programı SODES: Sosyal Destek Programı TĠGEM: Tarım ĠĢletmeleri Genel Müdürlüğü TGB: Teknoloji GeliĢtirme Bölgeleri TOKĠ: Toplu Konut Ġdaresi BaĢkanlığı TÜBĠTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu TÜĠK: Türkiye Ġstatistik Kurumu TÜSSĠDE: Türkiye Sanayi Sevk ve Ġdare Enstitüsü

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı (DAP BKĠB), 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟na ekli II sayılı cetvelde "Özel Bütçeli Diğer İdareler” arasında sayılan, Kalkınma Bakanlığına bağlı tüzel kiĢiliğe sahip, özel bütçeli bir idaredir. BaĢkanlık, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟na tabi olup, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟ne göre muhasebe iĢlemlerini gerçekleĢtirmektedir. Her türlü bütçe giderleri ödemeleri Kamu Harcama ve Muhasebe BiliĢim Sistemi (KBS) üzerinden yapılmakta, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Say2000i kayıt sistemi kullanılarak muhasebe iĢlemleri gerçekleĢtirilmektedir. 2016 Yılı Bütçe Gider GerçekleĢmeleri (TL) Açıklama BaĢlangıç Ödeneği Toplam Ödenek Toplam Harcanan Bütçe GerçekleĢme Oranı (%) Personel Giderleri 1.485.000 1.724.602 1.724.362 100 Sos. Güv. Kur. Dev. Primi Giderleri 200.000 236.203 235.270 100 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 3.672.000 3.461.068 2.969.331 86 Cari Transferler 26.000 26.000 5.252 20 Sermaye Giderleri 14.027.000 14.147.000 7.103.878 50 Sermaye Transferleri 89.125.000 95.905.000 85.076.682 89 Bütçe Giderleri Toplamı 108.535.000 115.499.873 97.114.775 84 Yukarıda tabloda görüldüğü üzere, BaĢkanlığa 2016 yılında tahsis edilen ödenek 115.499.873,00 TL olup, bunun büyük bölümü sermaye transferlerinden oluĢmaktadır.
   Bütçeye personel giderleri tertibinden 1.724.602 TL ödenek konmuĢken, 1.724.362 TL‟si harcanmıĢ; Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri tertibinden 236.203

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 TL ödenek konmuĢken, 235.270 TL‟si harcanmıĢ; Mal ve Hizmet Alım Giderleri tertibinden 3.461.068 TL ödenek konmuĢken, 2.969.331 TL‟si harcanmıĢ; Cari Transferler tertibinden 26.000 TL ödenek konmuĢken, 5.252 TL‟si harcanmıĢ; Sermaye Giderleri tertibinden 14.147.000 TL ödenek konmuĢken, 7.103.878 TL‟si harcanmıĢ; Sermaye Transferleri tertibinden 95.905.000 TL ödenek konmuĢken, 85.076.682 TL‟si harcanmıĢtır. 2016 Yılı Bütçe Gelir GerçekleĢmeleri (TL) Açıklama Bütçe Tahmini GerçekleĢen Gelir Toplamı GerçekleĢme Oranı (%) 03 ġartname, Basılı Evrak Form ve satıĢ Gelirleri 1.000 1.350 135 04 Hazine Yardımı (Cari) 4.777.000 4.777.000 100 04 Hazine Yardımı (Sermaye) 103.152.000 107.752.000 104 05 Mevduat Faiz Gelirleri 600.000 7.108.653 1.185 05 Diğer ÇeĢitli Gelirler 5.000 796.425 15.928 Bütçe Gelirleri Toplamı 108.535.000 120.435.428 111 BaĢkanlığın gelirleri, Kalkınma Bakanlığı bütçesinin transferler kısmında DAP için ayrılan ödenekten oluĢmaktadır. BaĢkanlığın bütçesi analitik bütçe sınıflandırmasına göre yapılmıĢtır. BaĢkanlığın kendi muhasebe birimi vardır. Muhasebe Biriminin kod numarası 28802‟dir. BaĢkanlık yeni kurulan bir teĢkilat olduğu için, tek bir harcama birimi ve harcama yetkilisi bulunmaktadır. TaĢınır Mal Yönetmeliği hükümlerine uygun taĢınır kayıt sistemi kurulmuĢ olup, taĢınır kayıtları muhasebe hesap planına paralel olarak gruplandırılıp kodlanarak TaĢınır Kayıt Sisteminden takip edilmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar‟ın 5‟inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile “Usul ve Esaslar”ın 8‟inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3  Bilanço,  Faaliyet sonuçları tablosu,  Geçici ve kesin mizan,  Kasa sayım tutanağı,  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Alınan çekler sayım tutanağı,  Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,  Teminat mektupları sayım tutanağı,  Değerli kâğıtlar sayım tutanağı,  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek; mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ile mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 5. DENETĠM GÖRÜġÜ Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının 2016 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Eylem Planı Kapsamında Tüm Kurum ve KuruluĢlara Ait Verilerin Teminindeki Güçlükler Nedeniyle, Ġzleme ve Değerlendirme Görevlerinin Yeterince Yürütülememesi 642 sayılı KHK‟da belirtildiği üzere, Eylem Planlarının ilgili kuruluĢlar tarafından uygulanmasının izlenmesi ve koordinasyonuna iliĢkin iĢ ve iĢlemlerin yürütülmesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlıklarının görevidir. 642 sayılı KHK gereğince, DAP BKĠB (DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı), DAP Eylem Planı‟nı bütün olarak izleme, değerlendirme ve raporlama faaliyetlerinden sorumludur. Bu çerçevede, Eylem Planı kapsamında sorumlu olan tüm kurum ve kuruluĢların faaliyetleri izlenerek İzleme ve Değerlendirme Raporu hazırlanmaktadır. Ġzleme ve Değerlendirme Koordinatörlüğünün görevi eylem planındaki projelerin izleme ve değerlendirmesini yapmak olup, eylem planında sorumlu kuruluĢ olarak ifade edilen kuruluĢlardan projelerin izlenmesine yönelik veriler istenmektedir. Ancak izleme değerlendirme daha çok fiziki ya da bütçe gerçekleĢmeleri üzerinden yapılmakta, her projeye özgü performans göstergeleri üzerinden takip edilememektedir. Bu sebeple izleme değerlendirmenin ilgili projelere has göstergeleri içerecek bir yazılım ile tüm sorumlu kuruluĢlardan veri temini ile yapılması gerekmektedir. Bölgesel plan ve stratejilerin oluĢturulması, destek programlarında önceliklerin sağlıklı belirlenmesi için bölgenin mevcut durum analizinin yapılmasına, geliĢme eksenlerinin, önceliklerin ve iĢbirliği alanlarının belirlenmesine ve izlenmesine imkân verecek nitelikte veriye ihtiyaç bulunmaktadır. Oysa, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının ilgili kurum ve kuruluĢlardan temin edebildiği mevcut verilerin kapsam ve çeĢit olarak yeterli olmadığı, kurumların verileri arasında farklılıklar bulunduğu ve güncellik sorunu yaĢandığı görülmüĢtür. Veri konusunda yaĢanan sıkıntıların, gerçekçi verilere dayanan eylem planı hazırlayabilmelerinin ve uygulanacak destek programlarında sağlıklı öncelikler belirleyebilmelerinin önündeki en önemli engellerden birisi olduğu anlaĢılmıĢtır. Yatırım ya da desteklerle ilgili araĢtırma, etüt ve fizibilite çalıĢmaları çok önemli

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 olmasına rağmen bu çalıĢmaların yeterince yapılmadığı görülmektedir. DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının fonksiyonlarını etkin bir Ģekilde yerine getirilebilmesine yönelik olarak; kurum ve kuruluĢlardan temin edilecek veriler, kendi görev ve fonksiyonları sonucunda oluĢturduğu istatistikler ve yapacağı araĢtırmaları sonucunda oluĢan istatistikleri bir araya getirerek analizler yapmaya imkân verecek bir sistem oluĢturması gerektiği değerlendirilmektedir. Kalkınma Bakanlığı ve DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı koordinasyonunda hazırlanan, 2014-2018 yılları arasını kapsayan DAP Eylem Planı, Bölgesel GeliĢme Yüksek Kurulu‟nda onaylanmasının akabinde, uygulanmaya baĢlamıĢtır. DAP Eylem Planı‟nda; 5 ana eksen ve 129 alt eylem tasarlanmıĢ ve söz konusu eylemlerin uygulanması için 47 sorumlu kuruluĢ tayin edilmiĢtir. DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı, DAP Eylem Planı Ġlerleme Raporu ile izleme çalıĢmalarını gerçekleĢtirmeye çalıĢmaktadır. 2016 yılına ait DAP Eylem Planı Ġlerleme Raporu henüz yayımlanmamıĢtır. Kurum ve kuruluĢ sayısının çok fazla olması ve faaliyet alanının geniĢliği göz önüne alındığında, DAP BKĠB‟nin her türlü veriye ulaĢabilen bir yapıya sahip olması daha çok önem taĢımaktadır. BaĢkanlık tarafından projeleri sistematik olarak izlemek üzere Proje Yönetim Sistemi çalıĢmaları baĢlatılmıĢtır Böylelikle, projelerin sistem üzerinden değerlendirilmek suretiyle hakediĢlerinin gerçekleĢtirilmesi hedeflenmiĢtir. Ancak, sistemin geliĢtirilmesi ihtiyacı bulunmaktadır. TÜĠK üzerinden derlenen bölgeye ait verileri bir araya getiren DAPĠS (DAP Bölge Ġstatistikleri Sistemi)‟ne kurumların veri giriĢleri sağlanmadığından sistemden istenen sonuç tam olarak alınamamaktadır. Eylem Planı‟nda sorumlu ve iĢbirliği yapmak üzere belirlenen kurum ve kuruluĢların DAP bölgesini ilgilendiren verilerinin bütünlük içerisinde temin edilmesi için Coğrafi Bilgi Sistemine dayanan Ġzleme Değerlendirme Bilgi Sistemi‟nin oluĢturulmadığı anlaĢılmaktadır. Eylem Planı kapsamında yapılan yatırımların incelenerek değerlendirilmesiyle, gereken önlemlerin zamanında alınamaması, projelerden beklenen sonuçların gerçekleĢmesini güçleĢtirmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 Kamu idaresi cevabında; 2017 yılında, Kalkınma Bakanlığı tarafından “Bölge Kalkınma İdareleri Eylem Planı İzleme Sistemi” geliĢtirme çalıĢmalarının baĢladığı, bunun için toplantılar yapıldığı açıklanmıĢtır. Ġdare tarafından desteklenen projelerin izlemelerinin daha iyi yapılması amacıyla oluĢturulacak “Proje Yönetim Sistemi” ile, 2017 yılında, proje baĢvuruları, değerlendirmeleri, ödemeleri, izlemeleri ve raporlamalarının sistem üzerinden yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; 2017 yılında, DAP BKĠB tarafından desteklenen projelerin izlemelerinin daha iyi yapılması amacıyla “Proje Yönetim Sistemi” oluĢturulacağı; böylece proje baĢvuruları, değerlendirmeleri, ödemeleri, izlemeleri ve raporlamalarının sistem üzerinden yapılacağı bildirilmiĢtir. Ancak 2016 yılında sistem uygulamaya geçirilemediğinden projelerin fiziki ve nakdi gerçekleĢmelerinin izlenmesi ile değerlendirme raporlarının geliĢtirilmesi ihtiyacı bulunmaktadır. Dolayısıyla Kamu idaresi tarafından da kabul edildiği ve bulgumuzda ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, izleme ve değerlendirme görevinin gereği gibi yürütülebilmesi için Eylem Planı kapsamında bulunan tüm kurum ve kuruluĢlara ait verilerin teminindeki güçlüklerin giderilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 2: DAP Eylem Planı’nda (2014-2018) Bulunan Projelerin Büyük Bir Kısmının Öngörüldüğü Yıllarda GerçekleĢtirilmemiĢ Olması DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı; kuruluĢ kararnamesi ile bölgenin kalkınması yönünde kamu yatırımlarının koordinasyonunu sağlamak, kamu yatırım, proje ve faaliyetleri önceliğinde olmak üzere DAP Eylem Planı‟nı hazırlamakla görevlendirilmiĢtir. Bu çerçevede hazırlanan DAP Eylem Planı 30.12.2014 tarihinde Bölgesel GeliĢme Yüksek Kurulu tarafından onaylanmıĢ ve 25.04.2015 tarihinde Erzurum‟da gerçekleĢtirilen DAP Eylem Planı Tanıtım Toplantısı ile kamuoyuna açıklanmıĢtır. DAP Eylem Planı kapsamında 5 ana eksen ve 129 ana eylem tasarlanmıĢtır. Bu eylemlerin uygulanması için 47 sorumlu kuruluĢ tayin edilmiĢtir. Ana eksenler ile eksenler itibariyle yıllara göre tahsisat yapılması düĢünülen kaynak tutarları aĢağıda belirtilmiĢtir:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 Tablo 1: DAP Eylem Planı Bütçesi (Milyon TL) EKSENLER 2014 2015 2016 2017 2018 2014-2018 Gıda ve Tarım Sektörlerinde Verimlilik ve Katma Değerin Artırılması 547 624 715 763 805 3.454 Sanayi ve Hizmetler Sektörlerinin Güçlendirilmesi 79 91 104 111 117 502 Altyapı, KentleĢme ve Çevre Koruma 1.643 1.877 2.149 2.292 2.420 10.381 BeĢeri-Sosyal Sermayenin ve Sosyal Altyapının Güçlendirilmesi 1.053 1.203 1.377 1.469 1.551 6.653 Kurumsal Kapasitenin GeliĢtirilmesi 4 5 5 6 6 26 TOPLAM 3.326 3.800 4.350 4.641 4.899 21.016 Not: Merkezi Yönetim Bütçesinden tahsis edilecek yatırım ödeneklerini göstermekte olup; diğer kaynaklardan sağlanacak ilave finansman dâhil değildir. Ayrıca, projelerin gerçekleşme durumuna göre ve bütçe imkânlarına bağlı olarak ilave kaynak tahsis edilebilmektedir. Eylem Planı‟nın temel amacı, bölgede kapsamlı bir dönüĢümü gerçekleĢtirmek, bu çerçevede tarımsal yapıda değiĢimi ve turizmde sürdürülebilirliği sağlayarak; sanayi, ticaret, ulaĢım, enerji gibi sektörleri güçlendirmek, eğitim, sağlık, kültür ve diğer sosyal hizmetlere eriĢilebilirliği artırmak, bölge içi ve bölgeler arası geliĢmiĢlik farklarını azaltmak, yenilikçi bir yaklaĢımla bölgenin rekabet gücünü geliĢtirmek, bölgenin ekonomik ve sosyal kapasitesini güçlendirerek vatandaĢların refah düzeyini yükseltmektir. Ancak, yapılan denetimlerde, Eylem Planı‟nda yer alan ve 2016 yılında tamamlanması gereken bir kısım projelerin hiç gerçekleĢmediği, 2016 ve takip eden yıllarda gerçekleĢtirilmesi planlanan projelerden 2016 yılına iliĢkin kısımlarında yine bu yıl her hangi bir ilerlemenin görülmediği anlaĢılmıĢtır. AĢağıdaki tabloda da gösterildiği üzere, gerçekleĢmeyen projelerin bir kısmı DAP BKĠB‟nin sorumluluğunda olmakla birlikte, büyük bölümünün farklı kamu kurumlarının sorumluluğunda olduğu görülmektedir. 2014-2018 yıllarını kapsayan DAP Eylem Planı‟nda bulunan projelerin planlandığı Ģekilde gerçekleĢmemesi durumunda, Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının kuruluĢ sebebi olan ve ülke kalkınması için önem arz eden temel görevlerini yürütmesinde etkili olamayacağı ve tahsis edilen mali kaynakların kullanılamayacağı değerlendirilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 Tablo 2: DAP BKĠB Sorumluluğundaki Herhangi Bir ÇalıĢma Yapılmayan Projeler DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN DAP BKĠB PROJELERĠ Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama GIDA ÜRÜNLERĠ VE KIRSAL KALKINMA SOSYAL HĠZMETLER Bölgenin sosyal analiz çalıĢması hazırlanacaktır. DAP Ġlleri DAP BKĠ 2014-2018 Bölgede sürdürülebilir insani geliĢmeyi sağlamaya yönelik il bazında insan sermayesi, sosyal dokudaki kırılganlıklar, sosyal alanda öncelikli müdahale gerektiren alanları da kapsayacak Ģekilde sosyal yapı analizleri tamamlanacaktır. (Eylem Planında sorumlu kuruluş olarak DAP BKİ belirtilmekle birlikte, Kalkınma Bakanlığı projeyi Kalkınma Ajanslarıyla hayata geçireceğini belirtmiş, Fırat Kalkınma Ajansı ile çalışma başlatılmıştır.) KÜLTÜR, GENÇLĠK HĠZMETLERĠ VE SPOR Kültür hizmetlerine eriĢim artırılacak, okuma kültürünün geliĢtirilmesi sağlanacaktır. DAP Ġlleri DAP BKĠ 2015-2015 10.000 m2 kapalı alana sahip fuar alanı yapılacaktır. (Bu eylem kapsamında Fuar alanı Erzurum Büyükşehir Belediyesi tarafından inşa edilmiştir.) DAP BKĠ VE KALKINMA AJANSLARI SĠVĠL TOPLUM KURULUġLARI STK'ların eğitim ihtiyaçları karĢılanacaktır. DAP Ġlleri DAP BKĠ 2015-2018 Kalkınma alanında çalıĢan STK'larının örgütlenme, yönetim, yönetiĢim yapıları, kayıt

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN DAP BKĠB PROJELERĠ Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama sistemleri ve personel yetkinliklerinin güçlendirilmesine, proje hazırlama ve fon sağlama yetkinliklerinin artırılmasına yönelik eğitim programları düzenlenecektir. GENEL Kamu kurumlarında üst düzey görevlerde bulunmuĢ ancak hâlihazırda emekli olan kiĢilerin bilgi ve tecrübelerinden kurumsal ihtiyaçlar doğrultusunda istifade edilecektir. DAP Ġlleri DAP BKĠ 2014-2018 Kamu kurumlarında yada özel sektörde üst düzey görevlerde bulunmuĢ ve emekli olmuĢ kiĢilerin ekonomik ve sosyal kalkınmaya iliĢkin teorik bilgilerinden ve bölgeye yönelik tecrübelerinden ihtiyaçlar doğrultusunda istifade edilecektir. Bu bilgi ve deneyim aktarımı için gerektiğinde bu kiĢilerin bölgede gönüllülük esasına göre istihdamının koordinasyonu sağlanacaktır. Yerel yönetimler, merkezi idarelerin taĢra teĢkilatları, STK'lar, üniversiteler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluĢlarının kurumsal yetkinlik analizi gerçekleĢtirilecek ve DAP Ġlleri DAP BKĠ 2015-2018 Kurumsal kapasiteyi nesnel olarak tespit etmek amacıyla idari, mali, beĢeri ve teknolojik boyutları içeren bir kurumsal yetkinlik değerlendirme çerçevesi oluĢturulacaktır. Bu çerçeve kullanılarak yerel düzeyde ilgili kurum ve kuruluĢların kurumsal yetkinlikleri ve kapasiteleri analiz

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN DAP BKĠB PROJELERĠ Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama tespit edilen idari, mali, beĢeri ve teknolojik eksikliklerin giderilmesine iliĢkin destek programları düzenlenecektir. edilecektir. ÇalıĢma neticesinde ortaya çıkan eksiklik ve darboğazların giderilmesi için gerekli tedbirler alınacak ve yapılacak önceliklendirmeler çerçevesinde bunlar giderilecektir. (Bu eylemin eylem planından çıkarılmasına dair talep yazısı Kalkınma Bakanlığına iletilmiştir.) ULAġIM Bölgenin ulaĢım altyapısına iliĢkin ihtiyaç analizi yapılacaktır. DAP Ġlleri DAP BKĠ 2015-2018 Bölge kara, hava ve iç su yolu taĢımacılık altyapı ihtiyaçları analiz edilecektir. KENTLEġME Kentsel dönüĢüm çalıĢmaları kapsamında mevcut uygulamalar sürdürülecek ve alternatif pilot uygulamalar desteklenecektir. DAP Ġlleri DAP BKĠ 2015-2018 Nüfusun sosyal, ekonomik ve mekânsal yaĢam kalitesini artırmaya yönelik yenilikçi pilot uygulamalar yapılacaktır. "Sakin ġehir" uygulamaları desteklenecektir. DAP Ġlleri DAP BKĠ 2015-2016 Ahlat ilçesinde sakin Ģehir uygulamasını gerçekleĢtirmek üzere etüt ve projelendirme çalıĢmalarına destek verilecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN DAP BKĠB PROJELERĠ Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama SANAYĠ
GiriĢimciliği teĢvik etmek amacıyla yeni iĢletme geliĢtirme merkezleri oluĢturulacaktır. Bitlis DAP BKĠ 2015-2016 Tatvan Rahova mevkiinde bulunan eski NATO Bölgesinde 60 adet küçük ve orta ölçekli iĢliğe ve 10 adet büyük ölçekli iĢliğe sahip Bitlis ĠĢletme GeliĢtirme Merkezi kurulacaktır. Hakkâri Hakkâri‟de giriĢimci sayısını artırmak üzere hem iĢyeri ihtiyacını karĢılamak hem de iĢletmeleri kuruluĢ süreçlerinde rekabete daha hazır hale getirmek amacıyla Üniversite kampüs alanında toplam 28 iĢlik kapasiteli Hakkâri ĠĢletme GeliĢtirme Merkezi oluĢturulacaktır. (Hazine MüsteĢarlığı tarafından finanse edilen proje için koordinasyon görevi üstlenilmiĢtir.) Erzurum Oltu taĢı iĢlemeciliği yapan iĢletmeleri bir araya getirerek üretim ve pazarlama koĢullarını iyileĢtirmek adına 42 iĢlik ve ortak kullanım alanlarına sahip Oltu ĠĢletme GeliĢtirme Merkezi altyapısı oluĢturulacaktır. Tunceli Tunceli Üniversitesi kampüsü bünyesinde toplam 20 iĢliğe sahip bir ĠġGEM oluĢturmak üzere

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN DAP BKĠB PROJELERĠ Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama öncelikle projelendirme çalıĢması tamamlanacak ve ardından yapım iĢlerine baĢlanacaktır. Sanayi üretiminin yoğun olduğu illerde ihtiyaç duyulan nitelikli eleman ihtiyacını karĢılamak üzere eğitim merkezleri oluĢturulacaktır. Elazığ, Malatya, Van DAP BKĠ 2015-2017 Sanayi sektörünün ihtiyaç duyduğu nitelikte ara eleman yetiĢtirilmesini mümkün kılmak üzere, sürekli eğitim merkezi kurulacak yerlerin tespiti, kapsamı ve yönetim modeline iliĢkin araĢtırmalar yapılacak ve tespit edilen modele uygun bir Ģekilde gerekli altyapının tesis edilebilmesi için fizibilite çalıĢmaları yapılacak ve gerekli merkezlerin kurulması desteklenecektir. AR-GE, YENĠLĠKÇĠLĠK VE KÜMELENME Bölgede Ar-Ge faaliyetleri canlandırılacaktır. DAP Ġlleri DAP BKĠ 2015-2018 Üniversite-sanayi iĢbirliğine iliĢkin analiz çalıĢmaları yapılacak ve üniversitelerdeki Ar- Ge çalıĢmalarını ticarileĢtirmeye yönelik çalıĢmalar gerçekleĢtirilecektir. TĠCARET HĠZMETLERĠ Sınır ötesi iĢbirlikleri geliĢtirilecektir. Ardahan, Ağrı, Hakkâri, Iğdır, Kars,Van DAP BKĠ 2015-2018 Gürcistan, Irak ve Ġran ile sınır ötesi iĢbirliği programları geliĢtirmek amacıyla sınır ötesi iĢbirliği imkânları araĢtırılacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN DAP BKĠB PROJELERĠ Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama TEġVĠK POLĠTĠKALARI Çağrı merkezi yatırımlarını teĢvik edici faaliyetler gerçekleĢtirilecektir. DAP Ġlleri DAP BKĠ 2015-2015 Çağrı merkezi yatırımları açısından Bölge illerinin daha cazip kılınması amacıyla küçük ve iĢsizliğin yoğun olduğu iller öncelikli olmak üzere ortak bir yatırım sahası oluĢturmaya yönelik fizibilite çalıĢmaları yapılacaktır. TURĠZM Turizm alt ve üst yapıları iyileĢtirilecek, alternatif turizm türlerinin geliĢimi desteklenecek ve ulusal ve uluslararası tanıtım ve organizasyonlar düzenlenecektir. Erzincan, Erzurum DAP BKĠ 2015-2017 Erzurum'da Çoruh ve Karasu, Erzincan‟da Kemah-Kemaliye bölgesi; Küçük Çakırman Köyü ve EkĢisu Bölgesi; YaylabaĢı Beldesi Ergan Tepesi Yamaç ParaĢütü Alanı; CoĢan, Ergan, Munzur ve Mülpet Kaya TırmanıĢı Parkurları‟nda macera ve su sporları için doğa sporları rotaları belirlenecek, parkur ve rotalarda üstyapı ve güvenlik yatırımları tamamlanacaktır. 2016-2017 Erzurum ve Erzincan illerinde „Kuzeydoğu Anadolu Doğa Sporları ve Ekoturizm Merkezleri‟ kurulacaktır. Erzurum ve Erzincan illerinde, inovasyona dayalı turizm danıĢma ve bilgi merkezlerinin faaliyete baĢlaması sağlanacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 Tablo 3: BaĢka Ġdarelerin Sorumluluğundaki Herhangi Bir ÇalıĢma Yapılmayan Projeler DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama SULAMA BĠTKĠSEL ÜRETĠM Öncelikli üretim alanlarında arazi ıslah faaliyetleri gerçekleĢtirilecektir . DAP Ġlleri Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2015- 2018 Bölgede toplam 100.000 ha civarında tarım arazisinin ıslah ihtiyaçlarının tespiti için öncelikli olarak Bulanık, Iğdır, MuĢ ve Pasinler ovalarında etüt çalıĢmaları yapılacak ve etüt sonuçlarına göre öncelikli alanlardan baĢlanarak drenaj baĢta olmak üzere ıslah çalıĢmaları tamamlanacaktır. Bölgede yem bitkileri üretim çeĢidi ve kalitesi hayvancılığı destekleyecek Ģekilde artırılacaktır. DAP Ġlleri Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 2015- 2018 TĠGEM tarafından baĢta yonca ve mısır olmak üzere bölge Ģartlarına uygun yem bitkileri tohumlarının sertifikalı üretimi yapılacak ve elde edilen tohumlar DAP BKĠ finansmanı ile çiftçilere ulaĢtırılarak Bölgede kullanımı yaygınlaĢtırılacaktır. Doğu Anadolu Tarımsal AraĢtırma Enstitüsü tarafından Bölgenin ekolojik Ģartlarına adapte olmuĢ yem bitkileri çeĢitlerinin geliĢtirilmesi sağlanacaktır. Hayvancılık faaliyetlerinin en önemli girdisi olan yem bitkileri üretiminin artırılması ve çeĢitlendirilmesi amacıyla Bölge illerine özel destekleme politikaları oluĢturulacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama DAP Ġlleri Kalkınma Ajansları 2015- 2018 Yem bitkileri sektörünün ticarileĢmesi sürecinde, Bölgede lisanslı yem depoları kurulabilmesi için uygun alanlar araĢtırılarak gerekli fizibilite çalıĢmaları yapılacak ve fizibilitesi uygun görülen alanlarda örnek lisanslı yem deposu kurulması desteklenecektir. Sebze ve meyve üretimi artırılacak ve pazarlanabilirliği sağlanacaktır. Ağrı, Bingöl, Erzin- can, Erzu- rum, Tunce- li, Van Kalkınma Ajansları 2015- 2018 Modern üretim teknikleri (jeotermal sera, örtü altı v.s) ve depolama ihtiyacı konusunda fizibilite çalıĢmaları yapılacaktır. SANAYĠ Devam eden KSS projeleri tamamlanacak ve il ve ilçelerin ihtiyaçları doğrultusunda yeni KSS'ler kurulacaktır. Bingöl Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 2015- 2018 Karlıova ilçesinde düzensiz bir Ģekilde hizmet veren sanayicilerin bir araya getirilmesi amacıyla KSS (40 iĢyeri) kurulacaktır. AR-GE, YENĠLĠKÇĠLĠK VE KÜMELENME Bölgede Ar-Ge faaliyetleri canlandırılacaktır. DAP Ġlleri Kalkınma Ajansları 2015- 2018 KUDAKA ve SERKA tarafından TRA1 ve TRA2 Bölgelerinin Ar-Ge ve yenilikçiliğe dair mevcut durumu incelenerek bölgesel ekonomik

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama kalkınmanın sağlanmasını teminen Ar- Ge ve yenilikçilik faaliyetlerinin sayısını ve niteliğini artırmak üzere bölgesel yenilik stratejisi hazırlanacaktır. KUDAKA ve SERKA tarafından hazırlanacak strateji belgesinin ardından kazanılan tecrübeler de dikkate alınarak diğer düzey 2 bölgelerinde de ilgili kalkınma ajansları tarafından benzeri dokümanlar hazırlanacaktır. ĠĢletmelerarası iĢbirlikleri ve kümelenme faaliyetleri desteklenecektir. DAP Ġlleri Kalkınma Ajansları 2015- 2016 Bölge'deki iĢletmelerin ortak tasarım, üretim, AR-GE, test-analiz merkezleri kurması; ortak tedarik, pazarlama, ihracat, gibi alanlardaki iĢbirlikleri ve kümelenmeyi kolaylaĢtıracak faaliyetleri ilgili kurumların koordinasyonunda desteklenecektir. Bu kapsamda Kalkınma Bakanlığı ve UNDP iĢbirliği ile hazırlanan Küme Tanılama Rehberi kullanılarak tespit edilen kümeler desteklenecek ve geliĢmeleri izlenecektir. TĠCARET MERKEZLERĠ BaĢta Ġran olmak üzere komĢu ülkeler ile ticari iliĢkiler geliĢtirilecektir. Ağrı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 2015- 2018 Öncelikli olarak Doğubayazıt ilçesinde Ġran ile ülkemiz sanayicilerinin kullanımına yönelik özel destekli ortak bir organize sanayi bölgesi kurulması amacıyla çalıĢmalar gerçekleĢtirilecektir. Ayrıca benzeri

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama uygulamaların diğer komĢu ülkelerle de gerçekleĢtirilmesi için analiz, etüt ve fizibilite çalıĢmaları yapılacaktır. Bölgeye büyük ölçekli yatırımları çekmek için çalıĢmalar yapılacaktır. DAP Ġlleri BaĢbakanlık Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı 2014- 2018 Bölgenin büyük ölçekli ve nitelikli yatırımlar baĢta olmak üzere potansiyel yatırım imkanlarının yatırımcılara tanıtılmasına ve yerelde desteklenmesine yönelik olarak bölge/il düzeyinde stratejiler hazırlanacaktır. TEġVĠK POLĠTĠKALARI Özel sektör yatırımları açısından Bölgenin daha cazip kılınmasına iliĢkin çalıĢmalar sürdürülecektir. DAP Ġlleri BaĢbakanlık Yatırım Destek ve Tanıtım Ajansı 2014- 2018 Bölge'nin büyük ölçekli ve nitelikli yatırımlar baĢta olmak üzere potansiyel yatırım imkanlarının yatırımcılara tanıtılmasına ve yerelde desteklenmesine yönelik olarak bölge / il düzeyinde stratejiler hazırlanacaktır. TURĠZM Erzurum'daki kıĢ sporları tesislerinin daha etkin kullanımına yönelik çalıĢmalar yapılacaktır. Erzuru m ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014- 2018 2011 UNIVERSIADE KıĢ Oyunları için Erzurum'da oluĢturulan kayak tesislerinin etkin kullanımını sağlamak ve uluslararası düzeyde tanınırlığını artırmak açısından özel sektör iĢletmeciliğine açılması yönünde çalıĢmalar sürdürülecektir. Bölgede ilan edilen "Kültür ve Turizm Koruma ve GeliĢim Bölgeleri" DAP Ġlleri Kültür ve Turizm Bakanlığı 2014- 2018 Bölgede ilan edilen "Kültür ve Turizm Koruma ve GeliĢim Bölgeleri" ile "Turizm Merkezleri"ne yönelik 1/1000, 1/5000 ve 1/25.000'lik

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama ile "Turizm Merkezleri"ne yönelik planlama ve projelendirme çalıĢmaları tamamlanacaktır. planlama çalıĢmaları yapılacaktır. ULAġIM Bölgenin içsu yolu potansiyelinin canlanması ve artırılması sağlanacaktır. Elazığ UlaĢtırma, Denizcilik ve HaberleĢme Bakanlığı 2014- 2015 "Ġçsu Yolu Potansiyelinin GeliĢtirilmesi" projesi kapsamında Elazığ‟ın Sivrice ilçesinde bulunan Hazar Gölü kıyısına "Denizcilik Kültürü Tanıtım ve Eğitim Merkezi" kurulacaktır. BĠLGĠ VE ĠLETĠġĠM TEKNOLOJĠLERĠ Yerel yönetimler bünyesinde Kamu BiliĢim Merkezleri kurulacaktır. DAP Ġlleri UlaĢtırma, Denizcilik ve HaberleĢme Bakanlığı 2014- 2018 Bireylerin BĠT‟e eriĢim imkânlarının artırılmasına yönelik hizmet veren mekanlar yaygınlaĢtırılacak ve iĢlevselleĢtirilecektir. Bu kapsamda, faal durumda olan Kamu Ġnternet EriĢim Merkezleri'nden hizmet sunumuna devam edilecektir. Bu merkezlerden, yerel yönetimler altında faaliyet gösterenler ve yeni kurulacak olanlar Kamu BiliĢim Merkezleri (KBM) olarak yapılandırılacaktır. KBM‟lerde eriĢim imkânlarının sunulmasına ek olarak bireylerin sayısal becerilerini geliĢtirmeye yönelik eğitimler verilecektir. Bu eğitimler için yönlendirici içerik oluĢturulacak,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama merkezlerin faaliyetleri düzenli olarak raporlanarak kamuoyuyla paylaĢılacaktır. KENTLEġME BütünleĢik afet tehlike haritaları yapılacaktır. DAP Ġlleri AFAD 2016- 2018 Bölge illerinin tamamını kapsayan ve deprem, sel, taĢkın, çığ, erozyon vb. afet risklerini gösteren haritalar oluĢturulacaktır. ÇEVRE Yeraltı ve yerüstü su kaynaklarında su kirliliğinin tespit edilerek su kalitesinin iyileĢtirilmesine yönelik çalıĢmalar yapılacaktır. DAP Ġlleri Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı 2014- 2015 Bitki koruma ürünlerinin kullanımı neticesinde meydana gelen su kirliliği tespit edilerek, madde veya madde grubu bazında çevresel kalite standartları belirlenecektir. Havza bazında hassas alanlar ve kalite hedefleri belirlenecektir. EĞĠTĠM Bilim ve Sanat merkezleri kurulacaktır. Ardahan Milli Eğitim Bakanlığı 2015- 2017 Yapılacak Bilim ve Sanat Merkezi Sayısı: 1 Bingöl Yapılacak Bilim ve Sanat Merkezi Sayısı: 1 Hakkari Yapılacak Bilim ve Sanat Merkezi Sayısı: 1 Öğretmenlerin Bölge'de uzun süreli çalıĢması için gerekli DAP Ġlleri Milli Eğitim Bakanlığı 2014- 2018 Öğretmenlerin bu Bölge'de çalıĢmalarının özendirilmesi ve mevcut öğretmenlerin Bölge'de uzun süre (en az 4 yıl) kalmalarının sağlanması amacıyla

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama tedbirler alınacaktır. konut imkanlarının sınırlı olduğu yerlerde eğitim ikamet merkezleri artırılacak, sosyal hizmet tesisleri yapımına ağırlık verilecek, bölgenin sosyo-ekonomik koĢullarını gözetecek Ģekilde öğretmenlerin sürekli hizmet-içi eğitim olanakları artırılacaktır. Bölge üniversitelerinde öğretim üyesi baĢına düĢen öğrenci sayısı azaltılacaktır. DAP Ġlleri YÖK 2014- 2018 Bölge üniversitelerinde öğretim üyesi baĢına düĢen lisans ve önlisans toplam öğrenci sayısının Onuncu Kalkınma Planı hedefi olan 36'ya düĢürülmesi amacıyla öğretim üyesi yetiĢtirme programlarında ve ilgili diğer kadrolarda yeterli artıĢ sağlanacaktır. Bölge Üniversitelerinde uluslarası öğrenci sayısının artırılması için gerekli tedbirler alınacaktır. DAP Ġlleri Üniversitele r 2014- 2018 Onuncu Kalkınma Planında 2018 yılında dünyadaki uluslararası öğrenci havuzundan alınan payın yüzde 1,50'ye yükseltilmesi hedeflenmiĢtir. Bu kapsamda, bölge üniversitelerinde öğretim gören uluslararası öğrenci sayısının artırılması amacıyla yurtdıĢı tanıtım faaliyetleri yapılacak, Türkiye Bursları, Erasmus+ ve Mevlana DeğiĢim programları etkin olarak kullanılacaktır. SAĞLIK Madde bağımlılığı ile mücadele altyapısı Erzurum Sağlık Bakanlığı
2015- 2017 1 adet Çocuk ve Ergen Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi (ÇEMATEM) kurulacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama güçlendirilecektir. Hakkari 1 adet Çocuk ve Ergen Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi (ÇEMATEM) kurulacaktır. Van 1 adet Çocuk ve Ergen Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezi (ÇEMATEM) kurulacaktır. Sağlık turizmi potansiyeli yüksek olan iller için pazar araĢtırmaları yapılacak ve altyapı güçlendirilecektir. Elazığ, Erzurum , Malatya, Van Kalkınma Ajansları 2015- 2018 Sağlık turizminde hem etkin tanıtımın yapılması hem de yatırımcıların öncelikle yönlendirilebilmesi (bu alanda faaliyet göstermek isteyen kurumlara bilgi sağlamak) için, bölgenin hizmet ticareti yapma potansiyeli yüksek olan ve bölge sağlık kuruluĢlarının avantajlı olduğu hizmet branĢlarının (hem tedavi hem bakım alanında) belirleneceği pazar araĢtırmaları yapılacaktır. Pazar araĢtırmalarının sonucuna göre ülke/bölge bazlı tanıtım ve pazara giriĢ stratejilerinin belirlenip buna göre tanıtım yapılması sağlanacaktır.
Sağlık turizm alanında çalıĢmayı planlayan üniversitelerin belli alanlarda uzmanlaĢması sağlanacaktır. DAP Ġlleri Kalkınma Bakanlığı 2014- 2018 Sağlık turizmde ihtisaslaĢmanın önemli olduğu göz önüne alınarak Bölge'deki üniversitelerin rekabet güçlerinin artması amacıyla, belli bir alanda ihtisaslaĢmak isteyen ve buna dair planlarını Kalkınma Bakanlığı'na sunan üniversitelerin bu alandaki yatırım ihtiyaçları desteklenecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama KÜLTÜR, GENÇLĠK HĠZMETLERĠ VE SPOR Kültür ve sanat faaliyetleri çeĢitlendirilecek, toplumun tüm kesimlerinin eriĢimi sağlanacaktır. DAP Ġlleri Kültür ve Turizm Bakanlığı 2014- 2018 Bölgede hali hazırda sürmekte olan sinema-film festivalleri eylem planı süresince devamlı hale getirilecek, uygun koĢullara haiz diğer illerde de sinema-film festivalleri düzenlenecektir. Uygun ortamlara sahip olmaya il ve ilçelere yönelik gezici film-sinema festivali programı uygulanacaktır. TAġRA TEġKĠLATI Ġl müdürlüklerinin eğitim ihtiyaçları analiz edilecek ve ihtiyaç duyulan alanlarda eğitim programları düzenlenecektir. DAP Ġlleri Ġlgili Bakanlıklar 2015- 2018 Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Kültür ve Turizm Bakanlığı il müdürlüklerine politika yönetimi, planlama, proje hazırlama ve mali yönetim konularında eğitimler sağlanacaktır. Ayrıca eğitim ihtiyaçları analiz edilerek tüm il müdürlüklerine ihtiyaç duyulan alanlarda ilave eğitim programları düzenlenecektir. Eğitim programları ilgili kurumun mevcut ve planlanan eğitim programlarını tamamlayıcılığı gözetilerek tasarlanacaktır. Bakanlıkların merkez ve taĢra teĢkilatları arasında bilgi ve tecrübe DAP Ġlleri Bakanlıklar 2014- 2018 Bakanlıkların merkezi ve taĢra teĢkilatında çalıĢan personelin sistemli bir Ģekilde bilgi ve tecrübe paylaĢımını sağlamak üzere bir "hareketlilik"

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama paylaĢımı sağlanacaktır. programı uygulanacaktır. Yatırım izleme ve koordinasyon baĢkanlıklarının beĢeri ve teknolojik kapasitesi geliĢtirilecektir. Erzu- rum Malat- ya, Van ĠçiĢleri Bakanlığı 2015- 2018 Yatırım izleme ve koordinasyon baĢkanlıklarının personeline izleme, değerlendirme ve raporlama eğitimleri verilecektir. Ayrıca eğitim ihtiyaçları analiz edilerek ihtiyaç duyulan diğer alanlarda eğitim programları düzenlenecektir. YEREL YÖNETĠMLER Belediyelerin stratejik plan hazırlama çalıĢmalarına teknik destek sağlanacaktır. DAP Ġlleri Kalkınma Ajansları 2014- 2016 BüyükĢehir belediyeleri baĢta olmak üzere, belediyelere stratejik plan hazırlıklarında destek sağlanacaktır. BüyükĢehir belediyelerinin biliĢim stratejisi hazırlıklarına mali ve teknik destek sağlanacaktır. Erzur- um, Malat- ya, Van Kalkınma Ajansları 2014- 2016 BüyükĢehir belediyelerinin yatırım gereksinimi, teknoloji tercihleri, kurumsal kapasite, tasarruf planları, fayda, maliyet, iĢ planı gibi unsurları kapsayacak Ģekilde biliĢim stratejileri hazırlıklarına ajanslarca mali ve teknik destek sağlanacaktır. Belediye hizmetlerinin daha Ģeffaf Ģekilde sağlanabilmesi için belediyelerin internet sitesi DAP Ġlleri Kalkınma Ajansları 2015- 2018 Belediyelerin çevrimiçi sunmaları mümkün olan hizmetlerini internet siteleri üzerinden sunulabilmeleri ve belediye faaliyetleri hakkında kamuoyunu daha etkin Ģekilde bilgilendirebilmeleri amacıyla teknik

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 DAP EYLEM PLANI‟NDA OLDUĞU HALDE HERHANGĠ BĠR ÇALIġMA YAPILMAYAN PROJELER Eylem Adı Yer Sorumlu KuruluĢ BaĢlama- BitiĢ Tarihi Yapılacak ĠĢlem ve Açıklama altyapılarının geliĢtirilmesi desteklenecektir. altyapıları desteklenecektir. ÜNĠVERSĠTELER Bölge üniversitelerinde çalıĢan personelin eğitim ihtiyaç analizi yapılacak ve ihtiyaç tespit edilen alanlarda eğitim programları düzenlenecektir. DAP Ġlleri Üniversiteler 2015- 2018 Yeni kurulanlara öncelik verilmek üzere bölge üniversitelerinde bir eğitim ihtiyaç analizi çalıĢması yapılacaktır, ihtiyaç duyulan alanlarda eğitim programları düzenlenecektir. Eğitim programları ilgili üniversiteler mevcut kurumsal kapasitelerine göre gruplandırılarak farklı seviyelerde verilecektir. Düzenlenecek tüm eğitimlerde üniversitelerin halihazırda devam eden ya da yakın zamanda gerçekleĢtirilmesi planlanan eğitimleri ile mükerrerlik oluĢturulmamasına önem verilecektir. Bölge üniversitelerinin 5018 Sayılı Kanun kapsamındaki kurumsal yapılanmaları ve süreç yönetimleri geliĢtirilecektir. DAP Ġlleri Üniversiteler 2014- 2016 BaĢta yeni kurulanlar olmak üzere bölge üniversitelerinin 5018 sayılı kanun kapsamındaki faaliyetlerini daha etkin Ģekilde yerine getirebilmelerini sağlamak amacıyla kurumsal yapılanma ve süreç yönetimleri desteklenecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 Kamu idaresi cevabında; 642 sayılı KHK‟nın 3‟üncü maddenin 2‟nci fıkrasındaki; “Eylem planlarının ilgili kuruluşlar nezdinde uygulamasının takibi ve koordinasyonu Başkanlıklar tarafından yürütülür.” bağlayıcı hükmüne rağmen, konuyla ilgili yetki veya yaptırım uygulanamadığı belirtilmiĢtir. Ġdare‟nin diğer sorumlu kuruluĢların eylem planında yer alan projelerinin hayata geçirilebilmesini sağlayamadığı; bu kapsamdaki çalıĢmalarının sadece dönemler itibariyle veri toplamaktan ibaret olduğu açıklanmıĢtır. DAP Eylem Planında olduğu halde, Yatırım Programına alınmadığı için herhangi bir çalıĢma yapılamayan DAP BKĠB projelerinin sayısının ise 14 olup, bu projelerin 10 adedinin uygulama süresinin 2016 yılı sonrasında da devam ettiği açıklanmıĢtır. Süresi dolan DAP BKĠB eylemlerine iliĢkin ise: “Kültür hizmetlerine erişim artırılacak, okuma kültürünün geliştirilmesi sağlanacaktır.” eyleminin sorumlu kuruluĢunun Erzurum BüyükĢehir Belediyesi olarak değiĢtirilmesi için Kalkınma Bakanlığına revizyon talebinde bulunulduğu; “Sakin şehir uygulamaları desteklenecektir.” eylemi kapsamında çalıĢmalar baĢlatılmıĢ olup, 2017 yılında devam edeceği; “Girişimciliği teşvik etmek amacıyla yeni işletme geliştirme merkezleri oluşturulacaktır.” eylemi için 2018 yılı Yatırım Programına projeler teklif edileceği; “Çağrı merkezi yatırımlarını teşvik edici faaliyetler gerçekleştirilecektir.” eyleminin sorumlu kuruluĢunun Kalkınma Ajansları olarak değiĢtirilmesi ve uygulama süresinin 2015- 2018 olmasına dair revizyon talebi Kalkınma Bakanlığına iletildiği” bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; DAP BKĠB‟nin temel görevi, 642 sayılı KHK‟nın 2‟nci maddesinin (a) bendi gereğince, “eylem planları hazırlamak, bunların uygulanmasını koordine etmek, izlemek ve değerlendirmek”tir. DAP 2014-2018 Eylem Planı bu çerçevede hazırlanarak, Bölgesel GeliĢme Yüksek Kurulu‟nca onaylanmıĢtır. Fakat Kamu idaresi tarafından da kabul edildiği ve bulgumuzda ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, DAP 2014-2018 Eylem Palnı‟nda yer alan projelerin önemli bir kısmı öngörüldüğü yıllarda gerçekleĢtirilememektedir. Eylem Planı‟nda yer alan diğer kurum ve kuruluĢların projelerinin baĢlatılması

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 konusunda herhangi bir yetki kullanılamamakta veya yaptırım uygulanamamaktadır. Bu nedenle DAP BKĠB, eylem planında yer alan diğer kuruluĢların projelerine iliĢkin veri toplamanın ötesine geçememektedir. DAP Eylem Planında olduğu halde, Yatırım Programına alınmadığı için herhangi bir çalıĢma yapılamayan DAP BKĠB projelerinin sayısının ise 14 olup, bu projelerin 10 adedinin uygulama süresinin 2016 yılı sonrasında da devam ettiği açıklanmıĢtır. Eylem Planı‟nda süresi biten eylemlerin ise bir kısmının sorumlu kuruluĢunun değiĢtirilmesi için revizyon talebinde bulunulduğu, diğerlerinin 2018 yılında yatırım programına alınacağı belirtilmiĢtir. 2014-2018 yıllarını kapsayan DAP Eylem Planı‟nda bulunan projelerin planlandığı Ģekilde gerçekleĢmemesi durumunda, Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının kuruluĢ sebebi olan ve ülke kalkınması için önem arz eden temel görevlerini yürütmesinde etkili olamayacağı değerlendirilmektedir. BULGU 3: DAP BKĠB’ye Tahsis Edilen Ödeneklerin Tamamının Kullanılmaması DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının, kendisine tahsis edilen proje ödeneklerinin tamamını kullanamadığı görülmektedir. DAP BKĠB, 2013 yılında, tahsis edilen 18.258.500 TL‟lik ödeneğinin 1.930.751 TL‟lik kısmını harcamıĢtır. Toplam 16.327.749,00 TL ödenek kullanılamamıĢtır 2014 yılında, tahsis edilen 71.220.000,00 TL‟lik ödeneğin 48.488.469,00 TL‟lik kısmı harcanmıĢtır. Toplam 22.731.531,00 TL ödenek kullanılamamıĢtır. 2015 yılında DAP BKĠB tarafından 17 proje için 173.480.000 TL program ödeneği ayrılmıĢ, ayrılan ödeneğin 156.484.576,12 TL‟si harcanmıĢtır. Kalan ödenek toplamı 16.995.423,88 TL olmuĢtur. 2016 yılında ise, DAP BKĠB tarafından 24 proje için 110.052.000 TL program ödeneği ayrılmıĢ, ayrılan ödeneğin 91.742.515,84 TL‟si harcanmıĢtır. Toplam 18.309.484,16 TL ödeneğin kullanılmadığı görülmektedir. 2016 yılında ödenek ayrılan aĢağıdaki projelerde harcama gerçekleĢmemiĢtir:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29

• 4.000.000,00 TL (revize ödenek tutarı 5.000,00 TL) olan Kırsal Alanda Biyogaz Tesislerini Destekleme Programı‟nda;
• 1.200.000,00 TL olan Doğu Anadolu KıĢ Turizmi Stratejisi‟nde (ihale iptal edildiğinden);
• 393.000,00 TL olan Palandöken ve SarıkamıĢ Turizm GeliĢim
• 2.500.000,00 TL olan DAP Bölgesi Kültür Envanteri
• 1.250.000,00 TL olan Manevi ġahsiyetler
• 1.500.000,00 TL olan Tarihi Kent Bölgeleri Tasarım
• 5.000 TL olan Doğa ve Bilim Kampları Tabloda görüldüğü üzere, sermaye transferi yoluyla diğer kurum ve kuruluĢlara yaptırılan projelerde harcanmayan ödeneklerin toplamı 11.266.362,24 TL olup; DAP BKĠB‟nin kendi yürüttüğü projelerde ise; harcanmayan ödenek miktarı 7.043.121,92 TL‟dir. Kamu yatırım projelerinin hazırlanması, uygulanması ve izlenmesi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, Bütçe Kanunları, 540 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Yatırım Programı Hazırlama Rehberleri hükümlerine tabidir. 2013-2015 Dönemi, 2014-2016 Dönemi, 2015-2017 Dönemi ve 2016-2018 Dönemi Yatırım Programı Hazırlama Rehberleri‟nde, “proje bazında ödenek teklif ve tahsislerinde; devam eden projelerden en kısa sürede tamamlanabilecek olanlara, yeni proje tekliflerinde ise azami oranda seçici olunarak, nitelikli yapılabilirlik etütlerine dayandırılmak kaydıyla ekonomik ve sosyal katkısı en fazla ve acil hizmet ihtiyacını karşılayabilecek yatırımlara öncelik verileceği” açıklanmıĢtır. Oysa DAP BKĠB‟nin, kendisine tahsis edilen proje ödeneklerini Yatırım Programı Hazırlama Rehberlerine göre kullanamadığı/ kullandıramadığı anlaĢılmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 Tablo 4: 2016 Yılı Ġçerisinde Uygulanan Projelerin Ödenek ve Harcama Durumları PROJENĠN YATIRIM PROGRAMINDAKĠ ADI ALT PROJE ADI GĠDER TÜRÜ ĠLGĠLĠ KURUM* PROJENĠN 2016 YILI ÖDENEK TUTARI KALAN ÖDENEK HARCAMA Hayvan Ġçme Suyu Projesi (DAP) Hayvan Ġçme Suyu Projesi Sermaye Transferi Ġl Özel Ġdareleri, BüyükĢehir Belediyeleri 8.000.000 7.939.561,77 60.438,26 Hayvancılık Altyapısının GeliĢtirilmesi Projesi (DAP) Ruhsatlı Canlı Hayvan Pazarları ve Mezbahalar (DAP) Sermaye Transferi Ġl ve Ġlçe Belediyeleri 4.380.000 2.875.858,59 1.504.141,41 Küçük Ölçekli Hayvancılık Uygulamaları Sermaye Transferi Üniversite, BüyükĢehir Belediyesi, Ġl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü 286.000 285.520 480 Sıvat Ġmalatı ve Dağıtımı Projesi Sermaye Transferi BüyükĢehir Belediyesi 3.320.000 3.320.000 0 Çiftçi Eğitim Merkezleri Eğitim Programları Sermaye Transferi Üniversiteler 420.000 420.000 0 Bitkisel Üretim Bitkisel Üretim Altyapısının Sermaye Ġl ve Ġlçe Gıda, 2.093.000 2.029.541,17 63.458,83

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 Altyapısının GeliĢtirilmesi Projesi GeliĢtirilmesi Projesi Transferi tarım ve Hayvancılık Müdürlükleri, Kaymakamlıklar GüneĢ Enerjisini Destekleme Projesi GüneĢ Enerjisini Destekleme Projesi Sermaye Transferi Ġl Özel Ġdareler, Ġl ve Ġlçe Belediyeleri 6.000.000 3.140.000 2.860.000 Kırsal Alanda Biyogaz Tesislerini Destekleme Programı Kırsal Alanda Biyogaz Tesislerini Destekleme Programı Sermaye Transferi 5.000 0 5.000 Küçük Ölçekli Tarımsal Sulama Projeleri Küçük Ölçekli Tarımsal Sulama Projeleri Sermaye Transferi Ġl Özel Ġdareleri, BüyükĢehir Belediyeleri, Yatırım Ġzleme ve Koordinasyon BaĢkanlıkları 46.925.000 45.421.138,62 1.503.861,38 DAP Bölgesi Kültür Envanteri Projesi DAP Bölgesi Kültür Envanteri Projesi Sermaye Transferi 2.500.000 0 2.500.000 Tarihi Kent Bölgelerinin Canlandırılması ve Tanıtımı Tarihi Kent Bölgelerinin Canlandırılması ve Tanıtımı Sermaye Transferi Bakanlıklar, Ġl ve Ġlçe Belediyeleri, Ġl Özel Ġdareleri 5.405.000 4.994.500,37 410.499,63 DAP Ġdaresi Muhtelif Kültür Projeleri DAP Ġdaresi Muhtelif Kültür Projeleri Sermaye Transferi Üniversiteler, Ġl Özel Ġdareleri, il ve 1.000.000 1.000.000 0

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 Ġlçe Belediyeleri Kamu kurum ve kuruluĢları Belediyelerin Sosyal Donatı Ġhtiyacının Tespiti ve Desteklenmesi Belediyelerin Sosyal Donatı Ġhtiyacının Tespiti ve Desteklenmesi Sermaye Transferi Ġl ve Ġlçe Belediyeleri 500.000 0 500.000 DAP Bölgesinde Rekreasyon Alanlarının GeliĢtirilmesi DAP Bölgesinde Rekreasyon Alanlarının GeliĢtirilmesi Sermaye Transferi Ġl ve Ġlçe Belediyeleri 3.345.000 3.345.000 0 DAP Bölgesinde Okuma Kültürünün GeliĢtirilmesi DAP Bölgesinde Okuma Kültürünün GeliĢtirilmesi Sermaye Transferi Valilikler, Kaymakamlıklar, Müftülükler, Kamu kurum ve kuruluĢları 6.726.000 5.721.429,24 1.004.570,76 Muhtelif Etüd Plan ve Proje ĠĢleri Muhtelif Etüd Plan ve Proje ĠĢleri (Bitkisel Üretim) Sermaye Gideri DAP BKĠB 594.000 593.504,60 495,40 Muhtelif Etüd Plan ve Proje ĠĢleri Muhtelif Etüd Plan ve Proje ĠĢleri (Hayvancılık) Sermaye Gideri DAP BKĠB 1.250.000 1.239.000 11.000 Doğu Anadolu KıĢ Turizmi Master Planı Doğu Anadolu KıĢ Turizmi Master Planı Sermaye Gideri DAP BKĠB 1.200.000 1.200.000 Palandöken ve SarıkamıĢ Turizm GeliĢim Projesi Palandöken ve SarıkamıĢ Turizm GeliĢim Projesi Sermaye Gideri DAP BKĠB 393.000 393.000

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 Urartu GeliĢim Koridoru Projesi Urartu GeliĢim Koridoru Projesi Sermaye Gideri DAP BKĠB 750.000 750.000 Manevi ġahsiyetler Projesi Manevi ġahsiyetler Projesi Sermaye Gideri DAP BKĠB 1.250.000 28.202,17 1.221.797,83 Tarihi Kent Bölgeleri Tasarım Projesi Tarihi Kent Bölgeleri Tasarım Projesi Sermaye Gideri DAP BKĠB 1.500.000 1.500.000 GiriĢimcilik ve Ġhtiyaç Analizi Projesi GiriĢimcilik ve Ġhtiyaç Analizi Projesi Sermaye Gideri DAP BKĠB 1.500.000 200.010,00 1.299.990 DAP Eylem Planı Kapsamında Olmayan Projeler Doğa ve Bilim Kampları Sermaye Gideri DAP BKĠB 5.000 0 5.000 Hizmet Binası Yapım ĠĢi Sermaye Gideri DAP BKĠB 3.605.000 3.605.000 0 Muhtelif ĠĢler Sermaye Gideri DAP BKĠB 2.100.000 1.438.161,31 661.838,69 DAP Bölgesi Sınır Ġlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı Sermaye Transferi Kaymakamlıklar 5.000.000 4.146.088 853.912 DAP BKİ Tarafından 2016 Yılı İçerisinde Uygulanan Projelerin Harcama Bilgileri Sermaye Gideri 14.147.000 7.103.878,08 7.043.121,92 Sermaye Transferi 95.905.000 84.638.637,76 11.266.362,24 TOPLAM 110.052.000 91.742.515,84 18.309.484,16

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 Tablo 5: Sermaye Gideri Projeleri: PROJE ADI UYGULAMA YERĠ BÜTÇESĠ HARCAMA Muhtelif Etüd Plan ve Proje ĠĢleri (DAP) (Bitkisel Üretim) Muhtelif 594.000 593.505 Muhtelif Etüd Plan ve Proje ĠĢleri (DAP) (Hayvancılık) Muhtelif 1.250.000 1.239.000 Doğu Anadolu KıĢ Turizmi Master Planı (DAP) Muhtelif 1.200.000 0 Palandöken ve SarıkamıĢ Turizm GeliĢim Projesi (DAP) Erzurum, Kars 393.000 0 Urartu GeliĢim Koridoru Projesi Muhtelif 750.000 0 Manevi ġahsiyetler Projesi Muhtelif 1.250.000 28.202 Tarihi Kent Bölgeleri Tasarım Projesi Muhtelif 1.500.000 0 GiriĢimcilik ve Ġhtiyaç Analizi Projesi Muhtelif 1.500.000 200.010 Doğa ve Bilim Kampları Ağrı, Ardahan, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Hakkari, Iğdır, Kars, Malatya, MuĢ, Tunceli, Van 5.000 0 Hizmet Binası Yapım ĠĢi Erzurum 3.605.000 3.605.000 Muhtelif ĠĢler (DAP) Erzurum 2.100.000 1.438.161 TOPLAM 14.147.000 7.103.878 Kamu idaresi cevabında; Bütçe yılının büyük bir kısmı mevzuat çalıĢmalarıyla geçmesinin ve yaĢanan olağanüstü koĢulların ödenek kullanım oranlarını düĢürdüğü açıklanmıĢtır. Urartu GeliĢim Koridoru Projesi, Tarihi Kent Bölgeleri Tasarım Projesi, Manevi ġahsiyetler Projesi ve Doğu Anadolu KıĢ Turizmi Master Planı (DAP) iĢlerine ait ihalelerin iptal edilmesinin Yatırım Programı ödeneğinin yaklaĢık yüzde 84‟ünün kullanılması sonucunu doğurduğu, bu oranın da iyi olduğu belirtilmiĢtir. 2016 yılı bütçe gerçekleĢmelerinin özet olarak sunulduğu tablo aĢağıdaki gibidir:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 Açıklama Toplam Ödenek Bütçe Gideri GerçekleĢme Oranı (%) Cari Bütçe Toplamı (01+02+03+05) 5.447.873,00 4.934.214,48 91 Personel Giderleri (01) 1.724.602,00 1.724.362,07 100 SGK Devlet Prim Giderleri (02) 236.203,00 235.269,66 100 Mal ve Hizmet Alım Giderleri (03) 3.461.068,00 2.969.331,31 86 Cari Transferler (05) 26.000,00 5.251,50 20 Sermaye Bütçe Toplamı (06+07) 110.052.000,00 91.742.515,84 83 Sermaye Giderleri (06) 14.147.000,00 7.103.878,08 50 Sermaye Transferleri (07) 95.905.000,00 84.638.637,76 88 Genel Toplam 115.499.873,00 96.676.730,32 84 Sonuç olarak; Kamu idaresi cevabında, bütçe yılının büyük bir kısmının mevzuat çalıĢmalarıyla geçmesinin ve yaĢanan olağanüstü koĢulların ödenek kullanım oranlarını düĢürdüğü açıklanmıĢtır. Urartu Gelişim Koridoru Projesi, Tarihi Kent Bölgeleri Tasarım Projesi, Manevi Şahsiyetler Projesi ve Doğu Anadolu Kış Turizmi Master Planı (DAP) iĢlerine ait ihalelerin iptal edilmesinin Yatırım Programı ödeneğinin yaklaĢık yüzde 84‟ünün kullanılması sonucunu doğurduğu, bu oranın iyi olduğu belirtilmiĢtir. Ancak, 2016 yılı bütçe gerçekleĢmelerinin özet olarak sunulduğu tabloya göre; sermaye giderleri kapsamında yapılan proje ödemelerinde 14.147.000,00 TL olan ödeneğin 7.103.878,08 TL‟si harcanmıĢ olup, gerçekleĢmenin %50 düzeyinde olduğu gözlenmektedir. Yatırım Programı kapsamında DAP BKĠB‟ye edilen ödeneklerin tamamımın kullanılamadığı/kullandırılamadığı değerlendirilmektedir. BULGU 4: 2014-2018 DAP Eylem Planı’nda Yer Almadığı Halde Sınır Ġlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı Projelerinin Yürütülmesi 2016 yılında, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı tarafından “DAP Bölgesi Sınır İlçeler Ekonomik ve Sosyal Programı (SESKAP)” yürütülmüĢtür. Ancak söz konusu program 2014-2018 DAP Eylem Planı‟nda yer almamaktadır. 2016 yılı Yatırım Programına alınan “DAP Bölgesi Sınır İlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı”nın baĢlangıç ödeneği 1.000.000 TL iken, revize ödeneği 13.000.000,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 TL olmuĢtur. 2016 yılı ödeneği 5.000.000,00 TL olan “DAP Bölgesi Sınır İlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı” kapsamında, 8 ilçede toplam 13 projeye destek sağlanması öngörülmüĢtür. Program kapsamında 10 projede 4.146.088,00 TL ödenek harcanmıĢtır. 642 sayılı KHK‟nın 2‟nci maddesinin (e) bendi gereğince, BaĢkanlığın görevi; “Bölgelerin kalkınmasının hızlandırılması amacıyla ilgili kurum ve kuruluşların proje ve faaliyetlerinin uyum ve bütünlük içinde yürütülmesini sağlayacak eylem planları hazırlamak, bunların uygulanmasını koordine etmek, izlemek ve değerlendirmek”tir. Bu çerçevede, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığınca, Kalkınma Bakanlığının koordinasyonunda, DAP 2014-2018 Eylem Planı hazırlanmıĢ ve 30.12.2015 tarihinde Bölgesel GeliĢme Yüksek Kurulu‟nda onaylanmıĢtır. DAP Eylem Planı bölgenin kalkınmasını kapsamlı Ģekilde ele alarak, eksenler ve eylemler Ģeklinde yapılandırılmıĢ ve bütçesi 21 milyar 16 milyon TL olarak öngörülmüĢtür. 2016 yılı DAP Eylem Planı kapsamında toplam revize ödeneği: 5.957 milyon TL, harcama: 4.038 milyon TL olmuĢtur. DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı eylem planları hazırlamak ve uygulanmasını sağlamak üzere oluĢturulmuĢ, kamu tüzel kiĢiliğine sahip bir kurum olduğundan hazırladığı Eylem Planı‟na öncelikle kendisinin uyması gerekir. Oysa “DAP Bölgesi Sınır İlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı”, 2014-2018 DAP Eylem Planı‟nda bulunmamaktadır. DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı, DAP Eylem Planı kapsamında BaĢkanlığın sorumlu olduğu eylemlerin uygulanması amacıyla, ilgili yılın yatırım programına sunacağı program ve projeleri kendisi belirlemektedir. 2016 yılı Yatırım Programı‟nda, “DAP Bölgesi Sınır İlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı”na Eylem Planı‟nda yer almadığı halde yer verilmiĢtir. 2015-2017 Yatırım Programı Hazırlama Rehberi‟nde proje öncelikleri Ģu Ģekilde düzenlenmiĢtir: “Sektörel, Bölgesel ve Proje Bazında Öncelikler 14. Bölgesel Öncelikler:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37 GAP, DAP, DOKAP ve KOP Bölge Kalkınma İdarelerinin sorumluluk alanındaki iller için hazırlanmış bulunan eylem planları kapsamındaki yatırımlar ve bunların etüt ve projelendirme çalışmalarına öncelik verilecektir.” Oysa 2016 Yılı Yatırım Programının hazırlanmasında DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı tarafından 14‟ncü maddeye uygun bir önceliklendirme yapılmadığı görülmektedir. Ayrıca ödenekler, BaĢkanlığın sorumlu olduğu bölgelerde uygulanacak eylem planları ile sulama sistemlerinin rehabilitasyonu ve yaygınlaĢtırılması, hayvancılık altyapısı, arazi toplulaĢtırma, tarla içi geliĢtirme hizmetleri, kırsal kalkınma, turizm altyapısı ve üstyapısı, kurumsal ve beĢeri kapasitenin artırılması konularına iliĢkin proje ve faaliyetler için 2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu‟nun E Cetveli‟nin 22‟nci maddesi gereğince kullandırılmaktadır. Sermaye transferlerine iliĢkin usul ve esaslar, 642 sayılı kuruluĢ kanunu uyarınca Kalkınma Bakanlığınca belirlenmektedir. Bu çerçevede, 2016 yılına iliĢkin “Doğu Anadolu Projesi (DAP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı Tarafından Sermaye Transferi Ödeneklerinin Kullandırılması, İzlenmesi ve Denetimine İlişkin Usul ve Esaslar” 03.05.2016 tarihli ve 23 sayılı Olur ile yürürlüğe girmiĢtir. Usul ve Esaslar, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının, sorumlu olduğu bölgede uygulanacak eylem planları ve 2016 Yılı Yatırım Programı dâhilindeki projeler dikkate alınarak sulama sistemlerinin rehabilitasyonu ve yaygınlaĢtırılması, hayvancılık altyapısı, arazi toplulaĢtırma, tarla içi geliĢtirme hizmetleri, kırsal kalkınma, turizm altyapısı ve üstyapısı, kurumsal ve beĢeri kapasitenin artırılması konularına iliĢkin proje ve faaliyetler ile bölgelerin geliĢme potansiyelini artırmaya ve kalkınmasına katkı sağlayacak araĢtırma ve etüd projelerinin desteklenmesini kapsamaktadır. “Doğu Anadolu Projesi (DAP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı Tarafından Sermaye Transferi Ödeneklerinin Kullandırılması, İzlenmesi ve Denetimine İlişkin Usul ve Esaslar”a istinaden, 2016 yılında, “DAP Sınır Ġlçeleri Sosyal ve Ekonomik Kalkınma Programı” kapsamında yer alan projelerin; uygulanması, finanse edilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi ve denetlenmesine iliĢkin usuller ve esasları kapsamak üzere “DAP Bölgesi Kalkınma Ġdaresi Tarafından Sağlanan Sermaye Transferine ĠliĢkin Protokol”ları düzenlendiği görülmüĢtür. Oysa usul ve esasları belirleme yetkisi Kalkınma Bakanlığına ait olduğundan,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38 DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı ile ilgili kurum ve kuruluĢların protokol yaparak usul ve esaslar belirleme yetkileri bulunmamaktadır. Düzenlenen Protokol‟lerde, “işbu Protokolün Bakanlığın belirlediği usul ve esaslara istinaden hazırlanmıştır” ifadelerine yer verilmiĢse de, kuruluĢ kanunu ve söz konusu Usul ve Esaslar böyle bir yetki vermediğinden bu ifade hukuken geçersizdir. 2016 yılında uygulanan “DAP Bölgesi Sınır İlçeler Ekonomik ve Sosyal Programı” DAP Eylem Planı‟nda yer almadığından belediyelere ve kaymakamlıklara sermaye transferi yapılmasının mevzuata uygun olmadığı düĢünülmektedir. 2014-2018 DAP Eylem Planı‟nın bölgesel geliĢimi ve yeni koĢulları dikkate alarak revize edilmediği görülmektedir. Tablo 6: SESKAP (Sınır Ġlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı) Proje Adı BaĢlangıç Ödeneği (TL) Revize Ödeneği (TL) Harcama (TL) DAP Bölgesi Sınır Ġlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı 1.000.000,00 13.000.000,00 11.963.645,20 Tablo 7: 2016 Yılı SESKAP Ödemeleri Ġl Uygulayıcı Proje Sayısı Ödenek Tahsisatı (TL) Harcama Toplamı (TL) Ağrı Doğubayazıt Kaymakamlığı 2 600.000,00 600.000,00 Ardahan Çıldır Kaymakamlığı 1 150.000,00 150.000,00 Ardahan Damal Kaymakamlığı 1 150.000,00 0,00 Ardahan Posof Kaymakamlığı 2 510.000,00 510.000,00 Hakkâri Çukurca Kaymakamlığı 1 230.000,00 226.088,00 Hakkâri ġemdinli Kaymakamlığı 1 800.000,00 800.000,00 Hakkâri Yüksekova Kaymakamlığı 1 100.000,00 0,00 Iğdır Aralık Kaymakamlığı 1 560.000,00 560.000,00 Kars Akyaka Kaymakamlığı 2 1.600.000,00 1.000.000,00 Kars Digor Kaymakamlığı 1 300.000,00 300.000,00 Toplam 13 5.000.000,00 4.146.088,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39 Kamu idaresi cevabında; 2014-2018 DAP Eylem Planında revizyona ihtiyaç duyulduğu; ve söz konusu planın revizyon gerçekleĢtirilebilecek dinamik bir doküman olduğu ifade edilmiĢtir. Ayrıca, 642 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede, Ġdarelerin sadece eylem planlarını uygulamakla yükümlüğünü olduğunu, baĢka bir iĢ ve iĢlem yapamayacağını ifade eden herhangi bir hüküm bulunmadığı; Ġlgili Kanun Hükmünde Kararnamenin, Ġdarelerin görevlerini sayan 2‟nci maddesinin (g) bendinde, “ Kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluĢları için baĢta kurumsal kapasite ve beĢeri kaynak konuları olmak üzere, Kalkınma Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslara göre mevcut proje ve programlarla mükerrerlik oluĢturmayacak yenilikçi destek programları tasarlamak ve uygulamak.” ile (ğ) bendinde “Kalkınma Bakanlığı tarafından verilecek diğer görevleri yapmak.” hükümlerinin yer aldığı belirtilmiĢtir. DAP Bölgesi Sınır Ġlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı projesinin 2014 yılı Kamu Yatırım Programında Kalkınma Bakanlığı tarafından tevdi edilerek, 2014 yılı yatırım programında yer alan ve 4 yıl uygulama süreli bir proje (2014-2018) olduğu ve protokol imzalama yetkisinin, 2016 yılı sermaye transferi usul ve esaslarına derç edilmiĢ olup, 2016 yılı projeleri için yürürlüğe konulduğu açıklanmıĢtır. Sonuç olarak; 642 sayılı KHK‟nın 2‟nci maddesinin (a) bendi gereğince, BaĢkanlığın temel görevi; “eylem planları hazırlamak, bunların uygulanmasını koordine etmek, izlemek ve değerlendirmek”tir. Bu çerçevede, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığınca, Kalkınma Bakanlığının koordinasyonunda, DAP 2014-2018 Eylem Planı hazırlanmıĢ ve 30.12.2015 tarihinde Bölgesel GeliĢme Yüksek Kurulu‟nda onaylanmıĢtır. DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı eylem planları hazırlamak ve uygulanmasını sağlamak üzere oluĢturulmuĢ, kamu tüzel kiĢiliğine sahip bir kurum olduğundan hazırladığı Eylem Planı‟na öncelikle kendisinin uyması gerekir. Oysa “DAP Bölgesi Sınır Ġlçeleri Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Programı”, 2014-2018 DAP Eylem Planı‟nda bulunmamaktadır. SESKAP Programının 2014 yılında Yatırım Programına alınmıĢ olması yapılan uygulamayı geçerli hale getirmemektedir. 2016 yılı hesabı incelendiğinden bulguda 2016 yılına ait Yatırım Programına yer verilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40 Ayrıca, “DAP Bölgesi Sınır Ġlçeler Ekonomik ve Sosyal Programı” projeleri DAP Eylem Planı‟nda yer almadığından bu kapsamda sermaye transferi yapılmasının mevzuata uygun olmadığı düĢünülmektedir. 2016 yılında, “DAP Sınır Ġlçeleri Sosyal ve Ekonomik Kalkınma Programı” kapsamında yer alan projelerin; uygulanması, finanse edilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi ve denetlenmesine iliĢkin usuller ve esasları kapsamak üzere “DAP Bölgesi Kalkınma Ġdaresi Tarafından Sağlanan Sermaye Transferine ĠliĢkin Protokol”ları düzenlendiği görülmüĢtür. Oysa usul ve esasları belirleme yetkisi Kalkınma Bakanlığına ait olduğundan, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı ile ilgili kurum ve kuruluĢların protokol yaparak usul ve esaslar belirleme yetkileri bulunmamaktadır. Düzenlenen Protokol‟lerde, “iĢ bu Protokolün Bakanlığın belirlediği usul ve esaslara istinaden hazırlanmıĢtır” ifadelerine yer verilmiĢse de, kuruluĢ Kanunu ve söz konusu Usul ve Esaslar böyle bir yetki vermediğinden bu ifade hukuken geçerli olmadığı düĢünülmektedir. “DAP Bölgesi Sınır Ġlçeler Ekonomik ve Sosyal Programı” projeleri DAP Eylem Planı‟nda yer almadığından, belediyelere ve kaymakamlıklara sermaye transferi yapılmasının mevzuata uygun olmadığı düĢünülmektedir. Bu nedenle 2014-2018 DAP Eylem Planı‟nın bölgesel geliĢimi ve yeni koĢulları dikkate alarak revize edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 5: GiriĢilen Taahhütlerde Taahhüt Kartının Düzenlenmemesi ve Gider Taahhütleri Hesabı ile Gider Taahhütleri KarĢılığı Hesabının Kullanılmaması Yıl içerisinde geçerli sözleĢmeler ile ertesi mali yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleĢmelere dayanılarak giriĢilen taahhütlerde “920-Gider Taahhütleri Hesabı” ile “921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı”nın kullanılmadığı ve Taahhüt Kartının düzenlenmediği tespit edilmiĢtir. 27.12.2014 tarih ve 29218 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazete‟de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nin “92 Taahhüt Hesapları” baĢlıklı 471‟inci maddesinde; bu hesap grubunun, yılı için geçerli sözleĢmeler ile ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleĢmelere dayanılarak giriĢilen gider taahhütleri, mevzuatı gereğince bu tutarlara ilave edilen taahhütler ile bunlardan yerine getirilenler veya feshedilenlerin ve kamu- özel iĢ birliği modeli çerçevesinde giriĢilen taahhütler, bunlara yapılan ilaveler, fiyat

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 41 güncellemeleri ile bunlardan yerine getirilenlerin sözleĢme fiyatlarıyla izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiĢtir. Aynı Yönetmelik‟in 472‟nci maddesinde; gerek yılı için geçerli, gerekse ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleĢmelere dayanılarak giriĢilen taahhütler, bunlara yapılan ilaveler ve fiyat farkı tutarları ile taahhüdün yerine getirilmesi dolayısıyla nakden veya mahsuben yapılan hakediĢ ödemeleri ve bu ödemelerden yapılan kesintiler, taahhüt tutarından yapılan eksiltmeler, kısmen veya tamamen bozulan sözleĢmelere iliĢkin taahhütler ve diğer bilgilerin düzenlenen bu “Taahhüt Kartları”na kaydedilmesi gerektiği belirtilmiĢtir. Ancak, bir takım mal ve hizmet alımı iĢlerine iliĢkin sözleĢmelerin imzalanmasını müteakip Taahhüt Kartı düzenlenmediği ve “920” ve “921” no‟lu hesaplarda izlenmediği anlaĢılmıĢtır. Halbuki; “920” ve “921” nolu hesapların kullanılması ile Taahhüt Kartının düzenlenmesi, idare tarafından giriĢilen taahhütlerin takibi ile bütçe ve nakit planlaması açısından son derece önemlidir. Söz konusu hesapların kullanılmaması, hem Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟ne aykırılık teĢkil etmekte, hem de Ġdare tarafından giriĢilen taahhütlerin sağlıklı bir Ģekilde takip edilmesine engel olmaktadır. Yönetmelik hükümleri çerçevesinde ilgili hesapların iĢletilmesi ve taahhüt kartlarının tutulmasının gerekli olduğu düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Taahhüt kartları”nın 2017 yılından itibaren düzenlendiği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; Kamu idaresi tarafından da kabul edildiği üzere, yıl içerisinde geçerli sözleĢmeler ile ertesi mali yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleĢmelere dayanılarak giriĢilen taahhütlerde “920-Gider Taahhütleri Hesabı” ile “921-Gider Taahhütleri KarĢılığı Hesabı”nın kullanılmadığı ve Taahhüt Kartının düzenlenmediği tespit edilmiĢtir. Söz konusu hesapların kullanılmaması, hem Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟ne aykırılık teĢkil etmekte, hem de giriĢilen taahhütlerin sağlıklı bir Ģekilde takip edilmesine engel olmaktadır. Yönetmelik hükümleri çerçevesinde ilgili hesapların iĢletilmesi ve taahhüt kartlarının tutulmuĢ olması gerekirdi.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 42 BULGU 6: Kurum Tarafından Bir Kısım Proje Harcamalarının Menkul Sermaye Üretim Giderleri Tertibinden GerçekleĢtirilmemesi DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı tarafından bir kısım proje harcamalarının bütçenin proje giderleri tertibi yerine mal ve hizmet alımları gibi diğer tertiplerinden gerçekleĢtirildiği görülmüĢtür. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünce yayımlanan; Analitik Bütçe Sınıflandırılmasına İlişkin Rehber‟in “Sermaye Giderleri” baĢlıklı “06.2 Menkul Sermaye Üretim Giderleri” kodunda, proje giderleri tanımlanmıĢtır. Analitik Bütçe Sınıflandırılmasına İlişkin Rehber‟e göre: “06.2 Menkul Sermaye Üretim Giderleri Menkul sermaye üretimi sürecinde kullanılan hammaddeler ile ara mallar ve mamul malların alım giderleri ile projelerin fizibilitesi ve kontrollüğü için müşavir firma ve kişilere yapılan ödemeler ile gayri maddi hak alımları bu bölümde sınıflandırılacak olup, III. ve IV. düzeyinde ise aşağıdaki detaylar yer alacaktır. 06.2.1 Müşavir Firma ve Kişilere Ödemeler 06.2.1.01 Proje Giderleri 06.2.1.02 Müşavirlik Giderleri 06.2.1.03 Kontrol Giderleri 06.2.1.90 Diğer Giderler 06.2.2 Hammadde Alımları 06.2.2.01 Hammadde Alımları 06.2.3 Gıda Ürünleri, İçecekler ve Tütün Alımları … 06.2.6 Kağıt ve Kağıt Ürünleri Alımları 06.2.6.01 Kağıt ve Kağıt Ürünleri Alımları … 06.2.9 Diğer Alımlar 06.2.9.01 Diğer Alımlar” Proje; uygulayıcı kurum/kuruluĢ tarafından yürütülen ve bir program kapsamında desteklenen belli bir amaca odaklanmıĢ, bütçesi ile bütünlük arz eden, belirli süreli ve düzenli

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 43 faaliyetler bütünüdür. Proje bütçesi ise, her bir müstakil projeye, proje faaliyetlerini gerçekleĢtirmek üzere tahsis edilen tutardır. Bir projenin mali kaynaklarını, bu kaynakların nasıl kullanılacağını ve faaliyetler arasında nasıl dağılacağını proje bütçesi gösterir. Kurum tarafından proje için yapılan harcamaların menkul sermaye üretim giderleri tertibinden yapılmaması, mali tablolarda proje harcamalarının gerçek tutarının görülmemesine yol açarak, mali tabloların açıklık, tamlık ve doğruluğunu olumsuz etkilemektedir. Proje kapsamında yapılan harcamalarının 06.2 Menkul Sermaye Giderleri tertibine kaydedilmesinin gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “İdaremiz bütçesinde “06.2.1.02 Müşavirlik Giderleri” tertibinde yer alan ödenekler yatırım programında yer alan ilgili projeler (Tarım-Bitkisel Üretim, Tarım-Hayvancılık, Turizm, Eğitim-Kültür, DKH-Sosyal/Belediye Hizmetleri) için tahsis edilmiş olup başka bir iş yaptırılması, mal veya hizmet alınması için kullanılmamaktadır. 2016 yılı itibariyle “03.5 Hizmet Alımları” tertibinden yapılan harcamaların hepsi cari giderler olup yatırım programında yer alan proje ödenekleri değildir. “03.5.2.01 Etüt-Proje Bilirkişi Ekspertiz Giderleri” tertibinden Okuma Kültürü, Semt Kütüphaneleri ve TÜSSİDE‟ye yapılan ödemeler yatırım programında yer alan projeler olmadığı için “06.2 Menkul Sermaye Üretim Giderleri” tertibinden çıkarılmayıp cari bütçeden giderleştirilmiştir.” denilmektedir. Sonuç olarak; DAP BKĠB'nin bir kısım proje harcamalarını bütçenin proje giderleri tertibi yerine, mal ve hizmet alımları gibi diğer tertiplerden gerçekleĢtirdiği görülmüĢtür. Kamu idaresi cevabında, yatırım programında yer almayan projelerin cari bütçeden karĢılandığı bildirilmiĢtir. DAP BKĠB tarafından proje için yapılan harcamaların menkul sermaye üretim giderleri tertibinden yapılmaması, mali tablolarda proje harcamalarının gerçek tutarının görülmemesine yol açarak, mali tabloların açıklık, tamlık ve doğruluğunu olumsuz etkilemektedir. Yapılan proje harcamalarının 06.2 Menkul Sermaye Giderleri tertibine kaydedilmesinin gerekli olduğu düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 44 BULGU 7: Mal Alımlarının “Muhtelif ĠĢler” Projesinden GerçekleĢtirilmesi DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının yeni hizmet binasına mal ve malzeme alımlarını yatırım projelerinden vazgeçmek suretiyle “muhtelif iĢler” adıyla proje oluĢturarak karĢıladığı görülmüĢtür. 2016 yılı Yatırım Programı‟nda yer almayan “Muhtelif Etüt Plan ve Proje İşleri Projesi”, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının E227, E264 sayılı yazıları ve Bakanlığın E.1867 sayılı yazısı ile Yatırım Programına dâhil edilmiĢtir. Bu proje kapsamında 2.100.000,00 TL ödeneğin 712.000,00 TL‟sinin 2015 yılı net finansman fazlasından kalan 1.388.000,00 TL‟sinin ise, 2016D000020 proje numaralı ”Kırsal Alanda Biyogaz Tesislerini Destekleme Programı” ödeneğinden aktarıldığı görülmektedir. 13.05.2016 1.388.000,00
06.1 Mamul Mal Alımları (904.000) 06.2 Menkul Sermaye Üretim Gid. (100.000) 06.3 Gayri Maddi Hak Alımları (384.000) 07.1 Yurtiçi Sermaye Transferleri Proje detayında yeni yapılan hizmet binasının makine-teçhizat, yazılım ve malzeme alımları gerçekleĢtirilmiĢtir. Projenin 2016 yılı harcaması 1.438.161,00 TL olmuĢtur. Ödeneklerin aktarılmasına iliĢkin yetki ve sınırlamalar, 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟nun 21‟inci maddesi ve 6682 sayılı 2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu‟nun 6‟ncı maddesi 8‟inci fıkrasında düzenlenmiĢtir. Ödenek aktarma iĢlemlerine iliĢkin usul ve esaslar ise, 05.04.2016 tarih ve 3027 sayılı 2016 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği (Sıra No:5) ile açıklanmıĢtır. Tebliğ‟in 4‟üncü maddesine göre: “ç) 2016 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karara uygun olarak 2016 Yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projelerde değişiklik yapılması halinde, bu değişikliğin gerektirdiği tertipler arası ödenek aktarması işlemlerinin tamamı, 5018 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan sınırlamalara tabi olmaksızın idarelerce yapılacaktır.” Yukarıdaki hükümler uyarınca, tertipler arasında mevzuatta belirlenen sınırlara

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 45 uyulmadan aktarma yapılması 2016 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Karara uygun olarak 2016 Yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projelerde değiĢiklik yapılması koĢuluna bağlanmıĢtır. Muhtelif ĠĢler Projesi kapsamında yapılan ödenek aktarımları ve harcamalar aĢağıda tabloda gösterildiği gibidir: Tablo 8: Muhtelif ĠĢler Ödenek Aktarımı Bütçe Tertibi Proje Adı Aktarım Türü Ödenek (TL) 06.1 Mamul Mal Alımları Muhtelif ĠĢler Net Finansman Fazlası- Kurum Ġçi Aktarım 1.616.000,00 06.2 Menkul Sermaye Üretim Giderleri Muhtelif ĠĢler Kurum Ġçi Aktarım 100.000,00 06.3 Gayrimaddi Hak Alımları Muhtelif ĠĢler Kurum Ġçi Aktarım 384.000,00 Toplam: 2.100.000,00 Tablo 9: Muhtelif iĢler Harcama Durumu Harcama Türü Harcama (TL) MefruĢat 644.188,50 Donanım - Mak. Teçhizat 432.718,98 Yazılım 289.015,04 Bakım-Onarım 72.238,79 Toplam 1.438.161,31 DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının bina tefriĢat alımları için yatırım programına “muhtelif iĢler projesi” adıyla proje koymasının ve mevzuatın yasakladığı ödenek aktarmalarını proje adı altında gerçekleĢtirmesinin 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu hükümlerine aykırı olduğu düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Başlangıçta yatırım programında yer almayan daha sonra yatırım programına dâhil edilen DAP Hizmet Binası projesi için ihtiyaç duyulan 2.100.000,00 TL ödeneğin mevzuat doğrultusunda kurum içi aktarma yapılarak karşılandığı” açıklanmıĢtır. “Muhtelif ĠĢler” projesinin 2015 yılında da mevcut olup, hizmet binasının sözleĢmede belirtilen sürede teslim edilmemesi nedeniyle ödeneğinin kullanılamadığı bildirilmiĢtir. 2016

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 46 yılında teslim edilen hizmet binasının yazılım, donanım, mefruĢat vb. iĢleri için 2016 yılı yatırım programına dâhil edildiği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak; DAP BKĠB‟nin bina tefriĢat alımları için yatırım programına “muhtelif işler projesi” adıyla proje konulmasının ve mevzuatın yasakladığı ödenek aktarmalarının proje adı altında gerçekleĢtirilmesinin 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu hükümlerine aykırı olduğu düĢünülmektedir. BULGU 8: 5018 Sayılı Kanuna Göre Hazırlanması Gereken Stratejik Plan ve Performans Programlarının HazırlanmamıĢ Olması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟nun “Stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme” baĢlıklı 9‟uncu maddesinde; “Kamu idareleri; kalkınma planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarını önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlarlar. Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar… Kamu idareleri, yürütecekleri faaliyet ve projeler ile bunların kaynak ihtiyacını, performans hedef ve göstergelerini içeren performans programı hazırlar. Maliye Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve ilgili kamu idaresi tarafından birlikte tespit edilecek olan performans göstergeleri, kuruluşların bütçelerinde yer alır. Performans denetimleri bu göstergeler çerçevesinde gerçekleştirilir” denilmektedir. Bu maddenin üçüncü ve sonuncu fıkralarında belirtilen “Kamu İdarelerinde Stratejik Planlamaya İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” 26.05.2006 tarih ve 26179 sayılı; “Kamu İdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik” ise, 05.07.2008 tarih ve 26927 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢtir. SayıĢtay‟ın performans denetimleri, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu‟nun 34‟üncü

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 47 maddesi ve 36‟ncı maddelerinde düzenlenmiĢtir. SayıĢtay Kanunu‟nun 34‟üncü maddesinde, denetimin amaçları arasında kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi de sayılmıĢtır. Aynı Kanun‟un “Sayıştay denetimi” baĢlıklı 36‟ncı maddesinde ise; “(1) Sayıştay denetimi, düzenlilik denetimi ve performans denetimini kapsar. … (3) Performans denetimi; hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilir.” denilmektedir. Söz konusu hükümler uyarınca, performans denetimi idarelerce belirlenen hedef ve göstergelere dayalı olarak gerçekleĢtirilecektir. Oysa DAP Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı, 5018 sayılı Kanun'a ekli II- sayılı Özel Bütçeli Ġdareler Cetvelinin (B) Özel Bütçeli Diğer Ġdareler listesinin 39‟uncu sırasında yer aldığından, Stratejik Planlamaya ilişkin Usul ve Esaslar Yönetmeliği‟nin ikinci maddesinin ilk fıkrası ile stratejik plan; Performans Programları Hakkında Yönetmelik‟in birinci maddesi uyarınca yıllık performans programı düzenlemek zorunda olduğu halde, bugüne kadar bu hükümlerin gereğinin yerine getirilmediği görülmüĢtür. DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının 2017-2021 dönemini kapsayan Stratejik Planı, DAP Eylem Planı‟nda yer alan eylemler çerçevesinde hazırlanarak uygulamaya konulmakla birlikte, 2016 yılına iliĢkin Stratejik Plan ve Performans Programı bulunmamaktadır. Bu itibarla, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu‟nun gereklerinin yerine getirilmediği ve Kurum hakkında performans denetimi yapma ve TBMM‟ye performans raporu sunma imkânı bulunmadığı değerlendirilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında; “Başkanlığımızın Stratejik Plan çalışmaları personel yetersizliği sebebiyle 2016 yılının son çeyreğinde tamamlanmıştır. Başkanlığımızın 2017-2021 Stratejik Planı 28.02.2017 tarihinde Bakanlık makamının E.66 sayılı oluru ile onaylanmıştır. 2017 yılına ilişkin Performans Programı Stratejik Plan‟a bağlı olarak hazırlandığından 2017-2021 Stratejik Plan onay süreci tamamlanması akabinde hazırlanmıştır. Söz konusu 2017-2021 Stratejik Plan ve 2017 yılına ait Performans Programı Başkanlığımız web sitesinde kamuoyuna sunulmuştur.” denilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 48 Sonuç olarak; DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının, 2017-2021 dönemini kapsayan Stratejik Planı ile 2017 yılına iliĢkin Performans Programı uygulamaya konulmakla birlikte, 2016 yılına iliĢkin Stratejik Plan ve Performans Programı bulunmamaktadır. Bu itibarla, 6085 sayılı Kanunun gereklerinin yerine getirilmediği ve 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu gereğince kurum hakkında performans denetimi yapma ve TBMM‟ye performans raporu sunma imkânı bulunmadığı değerlendirilmiĢtir. BULGU 9: Projelerde ÇalıĢtırılan Uzmanların ĠĢin ġartnamesinde Belirlenen Niteliklere Uygunluğunun Kontrol Edilmemesi DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı tarafından yürütülen projelerde çalıĢtırılan danıĢman ve uzmanların iĢin Ģartnamesinde belirlenen deneyim ve nitelikleri taĢıyıp taĢımadıkları hususunun araĢtırılmadığı görülmüĢtür. BaĢkanlığın ihalelerini gerçekleĢtirerek, yürüttüğü projelerin ihale Ģartnameleri ve sözleĢmelerinde, proje ekibi için genellikle belli Ģartlar öngörülmektedir. Projenin ihalesi yapılıp, sözleĢme imzalanmasından sonra yüklenici firma veya kurum/kuruluĢ tarafından projede çalıĢtırılmak üzere danıĢman, uzman vb. unvanlarla proje ekibi oluĢturulmaktadır. Projenin özel uzmanlık gerektiren konularında, danıĢman ve uzmanlar hizmetinden yararlanılmak üzere projede geçici olarak görevlendirilmektedir. Ancak, projede çalıĢanların proje yönetimi ve teknik uzmanlık konusunda yeterli deneyime sahip olup olmadıkları BaĢkanlık tarafından sorgulanmamaktadır. Örneğin; 08.12.2015 tarihinde ihale edilen ve 1.050.000,00 TL +kdv bedelle sözleĢmeye bağlanan DAP Bölgesi Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvancılık Yatırım Havzaları Master Planı Hizmet Alımı Teknik ġartnamesinin 8. bölümünde tam ve yarı zamanlı uzmanlardan oluĢacak proje ekibinde aranan özellikler belirtilmiĢtir. Buna göre; takım liderinin özellikle büyükbaĢ ve küçükbaĢ hayvancılık sektörlerine iliĢkin ulusal ve uluslararası deneyime sahip olması; en az 10 (on) yıllık iĢ tecrübesine sahip veya doçent düzeyinde akademik kariyere sahip olması; stratejik planlama iĢinde çalıĢmıĢ olması, değer zincir analizi ve GZFT analizi yapmıĢ olması; Ġngilizce için YDS veya eĢdeğer bir sınavdan en az 60 puan alması gibi koĢullar öngörülmüĢtür. Yine ġartname‟ye göre, 3 Bağımsız DanıĢmanın et ve et ürünleri, süt ve süt ürünleri sektörlerinde saha çalıĢmaları, toplantı moderasyonlar ile rapor deruhtesi/en az doçent

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 49 düzeyinde, tarım ekonomisi/iktisat/iĢletme alanında tarımsal ekonomi ve ihracat stratejilerine yönelik saha araĢtırmaları ve rapor deruhtesi/ en az doçent düzeyinde olması hükme bağlanmıĢtır. ġartname‟de 8 yarı zamanlı uzman çalıĢtırılması da hükme bağlanmıĢtır. Buna göre;

• En az 7 yıllık sektör deneyimine sahip 2 Hayvancılık Sektör Uzmanının (200 iĢgünü/proje),
• En az 5 yıllık sektör deneyimine sahip 1 Yem Bitkileri Uzmanının (100 iĢgünü/proje)
• En az 5 yıllık iĢ deneyimine sahip 1 CBS Uzmanının (50 iĢgünü/proje)
• En az 8 yıllık iĢ deneyimine sahip 1 Eğitim Uzmanının (30 iĢgünü/proje)
• En az 8 yıllık iĢ deneyimine sahip 1 Rekabetçilik Uzmanının (50 iĢgünü/proje)
• En az 4 yıllık iĢ deneyimine sahip 2 Fizibilite Uzmanının (80 iĢgünü/proje) çalıĢtırılması hükme bağlanmıĢtır. Ayrıca uzmanlarda aranan özellikler (örneğin; en az 3 projede rekabetçilik analizi çalıĢmaları yapmak gibi) daha ayrıntılı olarak açıklanmıĢtır. Ayrıca ġartname‟de, “yüklenicinin ihtiyaç duyulan sayıda anketör istihdam etmesi” beliritilmiĢtir. ġartname‟nin 8/e maddesinde ise; “İdare‟nin pozisyonlarda görev almak üzere teklif edilen adayları mülakata davet edebileceği ve tüm uzmanlar ve anketörlerin İş Planı kapsamında tespit edilen çalışma saatleri içerisinde görevleri başlarında bulunacakları” hükmüne yer verilmiĢtir. Bununla birlikte söz konusu iĢin yürütülmesi sırasında DanıĢman firma tarafından çalıĢtırılan uzmanların iĢin teknik Ģartnamesindeki öngörülen disiplinlerin gereği doğrultusunda olup olmadıkları ile iĢ deneyimleri ve niteliklerine iliĢkin bilgilerin tespit edilmediği anlaĢılmıĢtır. Denetim sırasında, diğer projelerde de proje ekibinin uzmanlıkları ile çalıĢma metodolojisi hakkında bilgi talebinin ya hiç ya da zamanında alınmadığı görülmüĢtür. Proje için yararlanılan uzmanlıkların ve deneyimlerinin SözleĢme imzalanmadan önce araĢtırılmasının ve uygulama sırasında izlenmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir. Ayrıca projenin öngörülen iĢ programına uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin geliĢme raporları

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 50 ve proje sorumlusu görevliler tarafından izlenerek, gerektiğinde yerinde inceleme yapılması gerekir. Özellikle danıĢmanlık ve uzman çalıĢtırılmasına yönelik ihalelerde, iĢin Teknik ġartname ve SözleĢmeye uygunluğun kontrolünün yapılmadığı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında özetle; Yürütülen projelerde çalıĢtırılan danıĢman ve uzmanların iĢin Ģartnamesinde belirtilen deneyim ve nitelikleri taĢıdıkları konuyla ilgili olarak verilen “DAP Bölgesi Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvancılık Yatırım Havzaları Master Planı Projesi” örneğine yönelik olarak ayrıntılarıyla açıklanmıĢtır. ĠĢin “teknik Ģartnamesinde “… Ayrıntılı İş Planı Raporu İdare ile müzakere edip onay alacaktır.” ibaresi yer almaktadır. Teknik Ģartnamede istenilen “Ayrıntılı ĠĢ Planı” için Yüklenici firma ile Teknik Komisyon görevlileri 27 Ocak 2016 tarihinde toplantı yapmıĢ olup, “Ayrıntılı ĠĢ Planı” kabul edilmiĢtir…” “…Başkanlığımız tarafından Ek-5„te örnek olarak sunulan projenin uygulama sahasında bulunan tüm İl Valilikleri ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüklerine yazılan yazı gereği izlemesi yapılmıştır. Ayrıca yapılan her toplantı için katılımcı listesi düzenlenmiş ve imza altına alınmış olup, tüm bu dokümanlar toplantı raporlarıyla birlikte Başkanlığımız tarafından arşivlenmiştir.” denilmektedir. Sonuç olarak; Kamu idaresi tarafından örneği verilen proje için yapılan açıklamalarda iĢin niteliklerine uygun uzmanların çalıĢtırıldığı iĢ deneyimi belgeleriyle birlikte açıklanmıĢtır. Buna karĢılık, bulgumuzda DanıĢman firma tarafından çalıĢtırılan uzmanların iĢ deneyimleri ve niteliklerine iliĢkin bilgilerin iĢin yürütülmesi sırasında tespit edilmediği hususu üzerinde durulmuĢtur. Denetim sırasında, diğer projelerde de proje ekibinin uzmanlıkları ile çalıĢma metodolojisi hakkında bilgi talebinin ya hiç ya da zamanında alınmadığı tespitine yönelik olarak; BaĢkanlık tarafından projenin uygulama sahasındaki tüm Ġl Valilikleri ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Ġl Müdürlüklerine yazılan yazı gereği izlemesinin yapıldığı belirtilmiĢ ise de, bulgu cevabına boĢ formlar eklenmiĢtir. Ayrıca yapılan her toplantı için katılımcı listesi ile tüm bu dokümanların toplantı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 51 raporlarıyla birlikte arĢivlendiğinden söz edilmekle birlikte, yine kanıtlayıcı belgeler eklenmemiĢtir. SözleĢme eki “Ayrıntılı İş Planı Raporu” gönderilmekle beraber, bulguda plan değil, yapılmıĢ çalıĢmaların raporlarından söz edilmektedir. Özellikle danıĢmanlık ve uzman çalıĢtırılmasına yönelik ihalelerde, iĢin Teknik ġartname ve SözleĢmeye uygunluğunun kontrolünün yeterince yapılmadığı değerlendirilmektedir. Proje için yararlanılan uzmanlıkların ve deneyimlerinin SözleĢme imzalanmadan önce araĢtırılmasının ve uygulama sırasında izlenmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir. Ayrıca projenin öngörülen iĢ programına uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin geliĢme raporları ve proje sorumlusu görevliler tarafından izlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 10: DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığına Verilen Görevlerin, Hizmet Alımı Ġhalesi Kapsamında ÇalıĢtırılan Personele Gördürülmesi 642 sayılı KHK ile bölgesinin kalkınmasını koordine etmek ve katkıda bulunmak üzere, Kalkınma Bakanlığına bağlı ayrı tüzel kiĢiliğe sahip olarak kurulmuĢ olan Doğu Anadolu Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının 39 adet boĢ kadrosu olduğu halde, bu kadrolara naklen ve açıktan atama yapılması yerine, personel ve müĢavir hizmeti alımı kapsamında personel çalıĢtırıldığı görülmüĢtür. 642 KHK‟nin 4‟üncü maddesinde; BaĢkanlıkların, bir BaĢkan, iki baĢkan yardımcısı ile yeteri kadar personelden oluĢacağı, bütün statüler itibarıyla çalıĢtırılabilecek toplam personel sayısının hiçbir surette yüzü geçemeyeceği hükme bağlanmıĢtır. Aynı KHK‟nin istihdam Ģekillerini düzenleyen 5‟inci maddesinde; “(1) Başkanlıkların personeli 657 sayılı Kanuna tâbidir. … (3) Ayrıca, özel bilgi ve ihtisası gerektiren konularda kadro aranmaksızın ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın yerli ve yabancı uzmanlar Başkanlıklarda sözleşmeli olarak çalıştırılabilir. (5) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, özel bütçeli idareler, iktisadî devlet teşekkülleri ve kamu iktisadî kuruluşları ile bunlara bağlı kuruluşlar ve müesseselerde

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 52 çalışanlar, belirtilen nitelikleri taşımak kaydıyla, Başkanlıklarda sözleşmeli olarak istihdam edilebilir…. (6) Ayrıca, beşinci fıkrada belirtilen kurumlarda görevli personel; aylık, ödenek, her türlü zam ve tazminatlar ile diğer malî, sosyal hak ve yardımları kurumlarınca ödenmek kaydıyla geçici olarak Başkanlıklarda görevlendirilebilir. …” hükme bağlanmıĢtır. Aynı KHK‟nin 2‟nci maddesinde, Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlıklarının görevleri ayrıntılı olarak sayılmıĢtır. Yine aynı KHK‟nin “Eylem planları” baĢlıklı 3‟üncü maddesinde aynen: “(1) Eylem planları, bölgedeki illerin tamamını kapsayacak şekilde, Düzey 2 İstatistikî Bölge Birimleri bazındaki bölge planları ve ilgili diğer plan ve programlar esas alınarak hazırlanır. Eylem planlarının hazırlanmasında bölgedeki kalkınma ajansları başta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşların görüş ve önerileri alınır. Eylem planları, Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulunun onayına sunulmak üzere Başkanlıklar tarafından Kalkınma Bakanlığına gönderilir. (2) Eylem planlarının ilgili kuruluşlar nezdinde uygulanmasının takibi ve koordinasyonu Başkanlıklar tarafından yürütülür. Başkanlıklar bu kapsamdaki iş ve işlemlerin yürütülmesinden Kalkınma Bakanlığına karşı sorumludur” denilmektedir. Ağrı, Ardahan, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Hakkâri, Iğdır, Kars, Malatya, MuĢ, Tunceli, Van illerini kapsayan yetki ve etki alanında KHK‟nin verdiği bu kapsamlı görevleri beĢ yıl süreyle ve en fazla yüz personelle yapacağı hüküm altına alınmıĢtır. (Bakanlar Kurulunun 08.06.2016 tarih ve 29736 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararıyla Sivas ilinin eklenmesiyle, il sayısı 15'e yükselmiĢtir). Ayrıca hazırlanması ve uygulanmasını sağlamakla sorumlu olduğu 2014-2018 DAP Eylem Planı, Ġdare‟nin kuruluĢ kanununda öngörülen beĢ yıllık süresini (2011-2016) aĢar Ģekilde uygulamaya konulmuĢtur. 2014-2018 yıllarını kapsayan DAP Eylem Planı‟nda 21 milyar 16 milyon TL kaynak tahsisatı yapılması planlanmıĢtır. 14 ilde uygulanması hedeflenen DAP Eylem Planı ile:  Gıda ve Tarım Sektörlerinde Verimlilik ve Katma Değerin Artırılması,  Sanayi ve Hizmetler Sektörlerinin Güçlendirilmesi,  Altyapı, KentleĢme ve Çevresel Koruma,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 53  BeĢeri-Sosyal Sermayenin ve Sosyal Altyapının Güçlendirilmesi,  Kurumsal Kapasitenin GeliĢtirilmesi olmak üzere 5 ana eksen ve 129 eylem tasarlanmıĢtır. Doğaldır ki, DAP Eylem Planının gereklerinin yerine getirilmesi için ihtiyaç duyulan ve öngörülen elamanların, 642 KHK‟nin 5‟inci maddesinde düzenlenen istihdam Ģekline bağlı kalınarak, DAP BKĠB‟nin bünyesine asli ve sürekli olarak katılması gerekmektedir. Özellikle, Kurumda sektör uzmanlarının çalıĢtırılması önem arz etmektedir. 08.10.2015 ve 09.11.2016 tarihlerinde açık ihale usulü ile ihale edilen “6 Personel Hizmet Alımı” ile (asgari ücretin %200 fazlası) 1 kiĢi; ve 20.11.2015 tarihinde açık ihale usulüyle ihale edilen “3 MüĢavir Hizmet Alımı” (asgari ücretin %300 fazlası) ile 3 kiĢinin Kurumun görevlerinde çalıĢtırıldığı tespit edilmiĢtir. AĢağıdaki tabloda, BaĢkanlığın kurulduğu tarihten itibaren (2011-2016 yıllarında) çalıĢanların sayısı gösterilmiĢtir. 2016 yılında, Ģoför ve temizlik görevlileri dıĢındaki kiĢiler, memurlar veya sözleĢmeli personel tarafından yerine getirilmesi gereken görevler için, hizmet alımı ihalesi kapsamında çalıĢtırılmıĢtır.
Tablo 10: 2011-2016 Yıllarında ÇalıĢan Personel Sayısı YILLAR Kadrolu Personel Sayısı SözleĢmeli Uzman Personel Geçici Görevli Personel Kadrolu, SözleĢmeli ve Geçici Görevli Personel Sayısı Hizmet Alımı Suretiyle ÇalıĢan Personel 2011 - - - - - 2012 15 - 2 17 5 2013 26 - 3 29 14 2014 27 1 - 28 16 2015 31 4 1 36 16 2016 31 4 - 35 22 Kanun ile verilen kadro sayısı 70 adet olup, bunun 31 adedinin dolu, 39 adedinin boĢ olduğu görülmektedir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası‟nın 128‟inci maddesinde, “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 54 görevlileri eliyle görülür.” denilmekte olup, buna bağlı olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‟nun “İstihdam şekilleri” baĢlıklı 4‟üncü maddesinde de, kamu hizmetlerinin, memurlar, sözleĢmeli personel ve iĢçiler eliyle görüleceği hükme bağlanmıĢtır. Mevcut istihdam Ģeklinin, baĢta Anayasa olmak üzere, 657 sayılı DMK ile 642 sayılı KHK hükümlerine uygun olmadığı; bu nedenle BaĢkanlığın personel ihtiyacını giderecek hukuki ve idari düzenlemelerin Kalkınma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı tarafından uygulamaya geçirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, bulguda bahsi geçen hususlara katılmaktadır. Personel istihdamı noktasında KHK‟da belirtilen usulde ihtiyacın karşılanamaması ve İdareye tahsis edilen kadroların yeterli sayıda serbest bırakılmaması nedeniyle İdaremiz uhdesindeki görevlerin bir kısmı hizmet alımı yoluyla istihdam edilen personel vasıtasıyla yerine getirilmektedir.” denilmektedir. Sonuç olarak; Kamu idaresi tarafından da kabul edildiği üzere, DAP BKĠB‟e verilen görevlerin, hizmet alımı ihalesi kapsamında çalıĢtırılan personel eliyle yürütülmesi yerine, Kanunda (KHK) belirtilen Ģekilde istihdam edilen personel eliyle yürütülmesi gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 11: GiriĢimcilik ve Yenilikçilik Ġhtiyaç Analizi Projesi” ĠĢinin Öngörülen Takvime Göre Yürütülmemesi DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının yürüttüğü “Girişimcilik ve Yenilikçilik İhtiyaç Analizi Projesi Danışmanlık Hizmet Alımı İşi”nde öngörülen çalıĢma takvimine uyulmadığı ve hazırlanması gereken raporların hazırlanmadığı anlaĢılmıĢtır. 03.09.2015 tarihinde Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İktisadi İşletmesi‟ne ihale edilen ve 03.12.2015 tarihinde sözleĢmesi imzalanan 1.695.000,00 TL bedelli Girişimcilik ve Yenilikçilik İhtiyaç Analizi Projesi Danışmanlık Hizmet Alımına Ait Sözleşme‟nin 9.1 maddesinde iĢin süresinin iĢe baĢlama tarihinden itibaren 14 ay olduğu açıklanmıĢtır. ĠĢe baĢlama tarihi ise 16.12.2015 olarak belirtilmiĢtir. Buna göre iĢin bitim tarihi 16.02.2017‟dir. SözleĢme‟nin 13‟üncü maddesinde ise, ödeme Ģartları hükme bağlanmıĢtır: “13.3.1. Sözleşmede işin ödemeye esas aşamaları ve bu aşamaların tamamlanması halinde yapılan iş kısmı için ödeneceği öngörülen tutarları gösteren ödeme cetveli

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 55 aşağıdadır:” Aşamalar: Ödenecek Bedel (%):

1. AĢama 10
2. AĢama (Çıktıların %30‟unun kabulünün ardından) 30
3. AĢama AĢama (Çıktıların %60‟unun kabulünün ardından) 39
4. AĢama (Çıktıların %30‟unun kabulünün ardından) 30 Girişimcilik ve Yenilikçilik İhtiyaç Analizi Projesi Danışmalık Hizmet Alımına Ait Sözleşme‟nin 18‟inci maddesinde ise, süre uzatımı verilecek mücbir sebep olarak kabul edilen haller ve Ģartlar sayılmıĢtır. “2016 Yılı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı Tarafından Sermaye Transferi Ödeneklerinin Kullandırılması, İzlenmesi ve Denetimine İlişkin Usul ve Esaslar”ın 10‟uncu maddesinde; “İdare, izleme raporları ve gerekli görürse saha ziyaretleri doğrultusunda değerlendirmeler yaparak yatırımların gecikmesi ya da tamamlanamama riskinin bulunduğu projelere ilişkin olarak erken uyarı raporları hazırlar ve Uygulayıcı Kuruluşa gönderir.” denilmektedir. Görüldüğü üzere, BaĢkanlık, sermaye transferi yoluyla ödenekleri kullandırırken, yatırımların gecikme ya da tamamlanmama riskine karĢı yaptırım uygulayabilmektedir. Oysa BaĢkanlığın doğrudan gerçekleĢtirdiği projelerin zamanında tamamlanmasını sağlayacak düzenlemeler yapılmamıĢtır. Bu nedenle BaĢkanlığın gerçekleĢtirdiği projelerin hiçbiri zamanında tamamlanamamaktadır. Söz konusu iĢte, 1. AĢama hakediĢ bedeli olan 200.010,00 TL‟nin 23.11.2016 tarihinde ödendiği görülmektedir. ĠĢe ait Teknik ġartname‟de, gerçekleĢtirilecek faaliyetler, yapılacak kümelenme yol haritaları, yapılanma değerlendirmeleri, geliĢim stratejileri, fizibilite çalıĢmaları, sektör analizleri ve strateji belgesi gibi çalıĢmalar gün olarak ayrıntılarıyla belirtilmiĢtir. Oysa, SözleĢme eki Ek 4 ÇalıĢma Planında 18 kalem halinde sıralanan proje çıktıları/raporlarından sadece 5 kalemde çalıĢmaların yapıldığı görülmüĢtür. OSB ve KSS yönetim süreçlerine iliĢkin geliĢim stratejileri; ĠġGEM‟lerin karĢılaĢtırmalı analizi, destek

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 56 modeli önerisi; TGB‟lerin stratejik yol haritası; iyi uygulama örnekleri ile karĢılaĢtırmalı etki değerlendirme analizleri; KOBĠ‟lerin büyüme ve finansman sorunlarını tespit etmeye yönelik durum; KSS kurulmasına iliĢkin değerlendirme sistem tasarımı; Teknoloji transfer yapılanması ilgili fizibilite çalıĢması gibi birçok rapor 5-10 aylık teslim tarihi öngörülmesine rağmen hazırlanmamıĢtır. BaĢkanlığın iĢin öngörülen takvime bağlı kalarak yürütülmesi için Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İktisadi İşletmesi‟ne herhangi bir uyarı raporu göndermediği de anlaĢılmıĢtır. ĠĢin Teknik ġartnamesi ile SözleĢmesi‟nde öngörülen takvimde ilerlemeyen söz konusu projede, BaĢkanlığın gecikmelere karĢı gerekli önlemleri almadığı düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Girişimcilik ve Yenilikçilik İhtiyaç Analizi Projesi”ne ait Teknik ġartnamede gerçekleĢtirilecek 6 faaliyetin içeriği ile sürelerine iliĢkin açıklamalarda bulunulmuĢtur. ÇalıĢmaların alt baĢlıklara ayrılması ile mevcut durum ve ihtiyaç analizi, etki değerlendirme analizi, sektör analizi, potansiyel analizi, geliĢim stratejileri, yol haritası, strateji belgesi, fizibilite raporu olmak üzere 22 adet „çıktı‟ tanımlanmıĢtır. Proje çalıĢmaları sonucunda yüklenicinin 6 ana baĢlığa dair raporlarını, elde edilecek çıktılar ile birlikte sunmasının beklendiği belirtilmiĢtir. Projeye ait saha çalıĢmalarının paydaĢlarla yapılan mülakat, toplantı ve çalıĢtayları kapsadığı, 15 Temmuz 2016 tarihinde yaĢanan darbe giriĢiminin ve 21 Temmuz 2016 tarihinde ilan edilen Olağanüstü Hal durumunda bölgede baĢta üniversiteler olmak üzere kamu kurum ve kuruluĢlarında yaĢanan kadro değiĢimleri ve yaĢanan güvenlik sıkıntılarının planlanan birçok mülakat ve toplantının zamanında yapılmasını engellediği açıklanmıĢtır. ĠĢin bitim tarihi 16.02.2017‟den önce 27.01.2017 tarihinde süre uzatımı talebinde bulunulması üzerine 14.02.2017 tarihinde proje bitim tarihinin 30.06.2017 tarihi olarak revize edildiği ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak; “Girişimcilik ve Yenilikçilik İhtiyaç Analizi Projesi Danışmanlık Hizmet Alımı İşi”nde öngörülen çalıĢma takvimine uyulmadığı ve hazırlanması gereken raporların hazırlanmadığı anlaĢılmıĢtır. Kamu idaresi cevabında, yüklenicinin 6 ana baĢlığa dair raporlarını, elde edilecek çıktılar ile birlikte proje çalıĢmaları sonucunda sunmasının beklendiği belirtilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 57 Projeye ait saha çalıĢmalarının paydaĢlarla yapılan mülakat, toplantı ve çalıĢtayları kapsadığı, 15 Temmuz 2016 tarihinde yaĢanan darbe giriĢiminin ve 21 Temmuz 2016 tarihinde ilan edilen Olağanüstü Hal durumunda bölgede baĢta üniversiteler olmak üzere kamu kurum ve kuruluĢlarında yaĢanan kadro değiĢimleri ve yaĢanan güvenlik sıkıntılarının planlanan birçok mülakat ve toplantının zamanında yapılmasını engellediği açıklanmıĢtır. ĠĢin bitim tarihi 16.02.2017‟den önce 27.01.2017 tarihinde yüklenicinin süre uzatımı talebinde bulunulması üzerine 14.02.2017 tarihinde proje bitim tarihinin 30.06.2017 tarihi olarak revize edildiği ifade edilmiĢtir. ĠĢe ait Teknik ġartname‟de, gerçekleĢtirilecek faaliyetler, yapılacak kümelenme yol haritaları, yapılanma değerlendirmeleri, geliĢim stratejileri, fizibilite çalıĢmaları, sektör analizleri ve strateji belgesi gibi çalıĢmalar ayrıntılarıyla ve çalıĢma günü olarak hükme bağlanmıĢtır. ĠĢe iliĢkin SözleĢmede ise, iĢin ödemeye esas aĢamaları ve bu aĢamaların tamamlanması halinde yapılan iĢ kısmı için ödeneceği öngörülen tutarlar ödeme cetvelinde gösterilmiĢtir. Oysa, SözleĢme eki Ek 4 ÇalıĢma Planında 18 kalem halinde sıralanan proje çıktıları / raporlarından OSB ve KSS yönetim süreçlerine iliĢkin geliĢim stratejileri; ĠġGEM‟lerin karĢılaĢtırmalı analizi, destek modeli önerisi; TGB‟lerin stratejik yol haritası; iyi uygulama örnekleri ile karĢılaĢtırmalı etki değerlendirme analizleri; KOBĠ‟lerin büyüme ve finansman sorunlarını tespit etmeye yönelik durum; KSS kurulmasına iliĢkin değerlendirme sistem tasarımı; Teknoloji transfer yapılanması ilgili fizibilite çalıĢması gibi birçok raporun hazırlanmadığı tespit edilmiĢtir. Bununla birlikte, proje bitim tarihi yaklaĢırken dahi yüklenici Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İktisadi İşletmesi‟ne herhangi bir uyarıda bulunulmadığı da anlaĢılmıĢtır. Nitekim Yüklenici tarafından iĢin bitim tarihine iki hafta kala 27.01.2017 tarihinde süre uzatımı talebinde bulunulmuĢ ve 14.02.2017 tarihinde proje bitim tarihi 30.06.2017 olarak revize edilmiĢtir. ĠĢin Teknik ġartnamesi ile SözleĢmesinde öngörülen takvimde ilerlemesi için DAP BKĠB tarafından gereken önlemlerin alınmadığı değerlendirilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 58 BULGU 12: “2016 Yılı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı Tarafından Sermaye Transferi Ödeneklerinin Kullandırılması, Ġzlenmesi ve Denetimine ĠliĢkin Usul ve Esaslar”ın a) Genel Hükümler Ġçerdiği Halde Her Yıl Yenilenmesi; b) Mali Konular Ġçerdiği Halde SayıĢtay GörüĢü Alınmadan Yürürlüğe KonulmuĢ Olması; a) “Usul ve Esaslar”ın her yıl yenilenmesi; Bütçe kanunlarına dayanarak her yıl ayrı ayrı çıkarılan “Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı Tarafından Sermaye Transferi Ödeneklerinin Kullandırılması, İzlenmesi ve Denetimine İlişkin Usul ve Esaslar” BaĢkanlık tarafından yapılacak sermaye transferlerine iliĢkin genel düzenlemeler getirmektedir. Bu nedenle Usul ve Esaslar‟ın her yıl yeniden yayımlanması yerine, genel düzenleme olarak yürürlüğe konulmasının ve takip eden yıllarda ihtiyaç olması halinde sadece ilave ve güncellemelerin yapılmasının daha verimli olarak uygulanmasını sağlayacağı düĢünülmektedir. 2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu‟nun E Cetveli‟nin 22‟nci maddesindeki “... Bu ödenekten 2015 yılında girişilen yüklenme artıkları da dahil olmak üzere yıllara sari olarak yapılacak harcamalara ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kalkınma Bakanı yetkilidir.” hükmü uyarınca, Usul ve esasların, tüm Bölge Kalkınma Ġdarelerinde geçerli olmak üzere, Kalkınma Bakanlığı tarafından bir yönetmelik ile belirlenmesi gerektiği düĢünülmektedir. b) Mali konular içerdiği halde Usul ve Esaslar’ın Sayıştay görüşü alınmadan yürürlüğe konulmuş olması; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu‟nun 27‟nci maddesine istinaden genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince mali konularda düzenlenecek yönetmelikler ile yönetmelik niteliğindeki düzenleyici iĢlemler, SayıĢtay‟ın istiĢari görüĢü alınarak yürürlüğe konulabilmektedir. 19 Ocak 2005 tarih ve 2005/9986 karar sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik‟in 6‟ncı maddesine göre; “Başbakanlığa sunulmadan önce, yönetmelik taslakları hakkında ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının görüşleri alınır.” Bu çerçevede ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluĢlarının yanı sıra; Bakanlıklar ile SayıĢtay‟ın denetimine tâbi diğer kamu kurum ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 59 kuruluĢlarınca malî konularda düzenlenecek yönetmelik taslakları hakkında SayıĢtay BaĢkanlığının görüĢünün alınması zorunlu olmaktadır. “2016 Yılı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı Tarafından Sermaye Transferi Ödeneklerinin Kullandırılması, İzlenmesi ve Denetimine İlişkin Usul ve Esaslar”, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı tarafından hazırlanmıĢ ve 29.04.2016 tarih ve 69 sayılı Kalkınma Bakanı Oluru ile onaylanmıĢtır. Ancak söz konusu yönetmelik niteliğindeki düzenleyici iĢlem, mali hükümler içermesine ragmen, SayıĢtay‟ın görüĢü alınmadan yürürlüğe konulmuĢtur. Mali hüküm içeren yönetmelikler ve yönetmelik niteliğindeki diğer düzenleyici iĢlemler açısından 6085 sayılı Kanunun ilgili maddesindeki düzenleme, SayıĢtay mütalaasının “yürürlük şartı” olduğudur. Söz konusu maddede yer alan “Sayıştay‟ın istişari görüşü alındıktan sonra yürürlüğe konulabilir” Ģeklindeki hükmü bunu ifade etmektedir. Mali hükümler içeren Usul ve Esaslar‟da SayıĢtay‟ın görüĢünün alınması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; a) “Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, bulguda yer alan hususa katılmaktadır.” b) “Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, bulguda yer alan hususa katılmaktadır. Bu kapsamda, 2017 yılı Usul Esasları hazırlandıktan sonra Kalkınma Bakanlığı tarafından Sayıştay ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınıp 31.03.2017 tarihinde onaylanarak yürürlüğe girmiştir.” denilmektedir. Sonuç olarak; a) Kamu idaresi bulguda yer alan hususa katıldığını ve 2017 yılı Usul Esasları hazırlandıktan sonra SayıĢtay uygun görüĢünün alındığını açıklamıĢtır. Bununla birlikte, “2016 Yılı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı Tarafından Sermaye Transferi Ödeneklerinin Kullandırılması, İzlenmesi ve Denetimine İlişkin Usul ve Esaslar” mali hükümler içermesine rağmen, SayıĢtayın görüĢü alınmadan yürürlüğe konulmuĢtur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 60 b) Kamu idaresi bulguda yer alan hususa katıldığını açıklamıĢtır. Usul ve Esasların, tüm Bölge Kalkınma Ġdarelerinde geçerli olmak üzere, Kalkınma Bakanlığı tarafından bir yönetmelik ile belirlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 13: DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının KuruluĢundaki Temel Amaç Olan Koordinasyon Sağlama Görevini, Mevcut Düzenlemelerin Yetersizliğinden Dolayı Gereği Gibi Yerine Getirememesi DAP BKĠB, çeĢitli sektörlerde farklı kurum ve kuruluĢlar tarafından yürütülmekte olan yatırımların ve faaliyetlerin eĢgüdüm içerisinde gerçekleĢmesi amacıyla, bölgedeki kurum ve kuruluĢlar arasında koordinasyonu sağlamak ve yatırımları yönlendirmekle görevlidir. 642 sayılı KHK‟nın 2 ve 3‟üncü maddelerinde BaĢkanlığın görevleri Ģu Ģekilde tanımlanmıĢtır: “Görevler MADDE 2- (Değişik: 8/8/2011-KHK-649/35 md.) (1) Başkanlıkların görevleri şunlardır: a) Bölgelerin kalkınmasının hızlandırılması amacıyla ilgili kurum ve kuruluşların proje ve faaliyetlerinin uyum ve bütünlük içinde yürütülmesini sağlayacak eylem planları hazırlamak, bunların uygulanmasını koordine etmek, izlemek ve değerlendirmek. b) Eylem planları kapsamındaki kamu yatırımlarının etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesi için kurumlar arası koordinasyonu sağlamak. c) Eylem planlarının gerektirdiği yatırımlara ilişkin teklifleri ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde hazırlamak, önceliklendirmek ve ilgili kurum ve kuruluşlar ile Kalkınma Bakanlığına göndermek. …” Eylem planları MADDE 3 – (1) Eylem planları, bölgedeki illerin tamamını kapsayacak şekilde, Düzey 2 İstatistikî Bölge Birimleri bazındaki bölge planları ve ilgili diğer plan ve programlar esas alınarak hazırlanır. Eylem planlarının hazırlanmasında bölgedeki kalkınma ajansları başta olmak üzere ilgili kurum ve kuruluşların görüş ve önerileri alınır. Eylem planları, Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulunun onayına sunulmak üzere Başkanlıklar tarafından Kalkınma

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 61 Bakanlığına gönderilir. (2) Eylem planlarının ilgili kuruluşlar nezdinde uygulanmasının takibi ve koordinasyonu Başkanlıklar tarafından yürütülür. Başkanlıklar bu kapsamdaki iş ve işlemlerin yürütülmesinden Kalkınma Bakanlığı‟na karşı sorumludur.” Görüldüğü üzere, Bölge Kalkınma Ġdarelerinin temel fonksiyonu kalkınmaya yönelik eylem planları hazırlamak ile bunların uygulanması amacıyla kurumlar arası koordinasyonu sağlamak olarak öne çıkmaktadır. Bu kapsamda, DAP BKĠB bölgede kalkınmaya yönelik eylem planları hazırlayarak, kamu sektörü yatırımlarını koordine etmek üzere çalıĢmalar yürütmektedir. DAP Eylem Planı‟nda da öngörülen eylemlerin gerek programlama gerekse uygulama aĢamalarında kurumlar arasında iĢbirliği ve uyumun gerçekleĢtirilmesinden DAP BKĠB‟nin sorumlu olduğu vurgulanmıĢtır. 2014-2018 yılları arasında 14 ilde uygulanması hedeflenen DAP Eylem Planı kapsamında: 5 ana eksen ve 129 eylem tasarlanmıĢtır. DAP Eylem Planı kapsamında 47 farklı kurum ve kuruluĢ sorumlu kuruluĢ olarak tayin edilmiĢtir. DAP Eylem Planı‟nın bütçesi 21 milyar 16 milyon TL‟dir. DAP Eylem Planı Bütçesi (Milyon TL) Eksenler 2014 2015 2016 2017 2018 2014-2018 Gıda ve Tarım Sektörlerinde Verimlilik ve Katma Değerin Artırılması 547 624 715 763 805 3.454 Sanayi ve Hizmetler Sektörlerinin Güçlendirilmesi 79 91 104 111 117 502 Altyapı, KentleĢme ve Çevre Koruma 1.643 1.877 2.149 2.292 2.420 10.381 BeĢeri-Sosyal Sermayenin ve Sosyal Altyapının Güçlendirilmesi 1.053 1.203 1.377 1.469 1.551 6.653 Kurumsal Kapasitenin GeliĢtirilmesi 4 5 5 6 6 26 Toplam 3.326 3.800 4.350 4.641 4.899 21.016 Not: Merkezi Yönetim Bütçesinden tahsis edilecek yatırım ödeneklerini göstermekte olup; diğer kaynaklardan sağlanacak ilave finansman dâhil değildir. Ayrıca, projelerin gerçekleşme durumuna göre ve bütçe imkânlarına bağlı olarak ilave kaynak tahsis edilebilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 62 2014-2016 yılları toplam revize ödeneği: 16.949 milyon TL, harcama: 13.834 milyon TL olarak gerçekleĢmiĢtir. 2016 yılında sorumlu kuruluĢlar tarafından, DAP Eylem Planı‟nda uygulaması olan 60 eylem kapsamında 1015 proje için 5,9 milyar liralık program ödeneği ayrılmıĢ, ayrılan ödeneğin 4,03 milyar lirası harcanmıĢtır. Tablo 11: DAP Eylem Planı’nın 2016 Yılı Ġlerleme Durumu 1- Gıda ve Tarım Sektörlerinde Verimlilik ve Katma Değerin Artırılması Ekseni: Toplam 25 eylemden; 2016 yılında uygulaması olan 12 eylem kapsamında, Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı 42, Et ve Süt Kurumu Genel Müdürlüğü 2, Gıda,Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı 23, Tanm ĠĢletmeleri Genel Müdürlüğü 1 ve DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 188 olmak üzere toplam 256 adet proje gerçekleĢtirilmiĢ olup; 2016 yılı sonu itibarıyla 487 milyon 280 bin liralık ödeneğin 375 milyon 795 bin lirası harcanmıĢtır. 2- Sanayi ve Hizmetler Sektörlerinin Güçlendirilmesi Ekseni: Toplam 21 eylemden; 2016 yılında uygulaması olan 8 eylem kapsamında, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 25, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 3, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 5, Kültür ve Turizm Bakanlığı 3, MTA Genel Müdürlüğü 24 olmak üzere toplam 60 adet proje gerçekleĢtirilmiĢ olup; 2016 yılı sonu itibarıyla 81 milyon 097 bin liralık ödeneğin 71 milyon 439 bin lirası harcanmıĢtır. 3- Altyapı, KentleĢme ve Çevre Koruma Ekseni: Toplam 27 eylemden; 2016 yılında uygulaması olan 16 eylem kapsamında, AFAD 2, BOTAġ Genel Müdürlüğü 15, Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 17, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 7, DHMĠ Genel Müdürlüğü 9, EÜAġ Genel Müdürlüğü 11, ĠLBANK A.ġ. 44, Karayolları Genel Müdürlüğü 182, Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı 161, TCDD Genel Müdürlüğü 12, TEĠAġ 65, UlaĢtırma, Denizcilik ve HaberleĢme Bakanlığı 2, VASKĠ 1 olmak üzere toplam 528 adet proje gerçekleĢtirilmiĢ olup; 2016 yılı sonu itibarıyla 2 milyar 525 milyon 429 bin liralık ödeneğin 2 milyar 102 milyon 188 bin lirası harcanmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 63 4- BeĢeri-Sosyal Sermayenin ve Sosyal Altyapının Güçlendirilmesi Ekseni: Toplam 38 eylemden; 2016 yılında uygulaması olan 23 eylem kapsamında, Ağrı Ġbrahim Çeçen Üniversitesi 4, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı 18, Ardahan Üniversitesi 7, Atatürk Üniversitesi 9, Bingöl Üniversitesi 9, Bitlis Eren Üniversitesi 7, Cumhuriyet Üniversitesi 10, Çevre ve ġehircilik Bakanlığı 45, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 90, Erzincan Üniversitesi 8, Erzurum Teknik Üniversitesi 5, Fırat Üniversitesi 10, Hakkari Üniversitesi 8, Iğdır Üniversitesi 7, Ġnönü Üniversitesi 9, Kafkas Üniversitesi 9, Kültür ve Turizm Bakanlığı 22, Milli Eğitim Bakanlığı 182, Munzur Üniversitesi 7, MuĢ Alparslan Üniversitesi 8, Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı 4, Sağlık Bakanlığı 244, Spor Genel Müdürlüğü 68, Vakıflar Genel Müdürlüğü 64, YURT-KUR 25, Yüzüncü Yıl Üniversitesi 10 olmak üzere toplam 889 adet proje gerçekleĢtirilmiĢ olup; 2016 yılı sonu itibarıyla 2 milyar 086 milyon 859 bin liralık ödeneğin 1 milyar 242 milyon 767 bin lirası harcanmıĢtır. 5- Kurumsal Kapasitenin GeliĢtirilmesi Ekseni: Harcama gerçekleĢtirilmemiĢtir. Projelerden beklenen sonuçların gerçekleĢmesi, Eylem Planı kapsamında yatırım yapan sorumlu kuruluĢlarla koordinasyonun gerçekleĢtirilmesine bağlıdır. Eylem Planı‟ndaki tüm yatırımların bölgesel düzeyde bir bütünlük içerisinde projelendirilmesi ve koordinasyonuyla, aynı alanda faaliyette bulunan çok sayıda kamu kurumunun elindeki kaynakların dengeli, planlı ve programlı kullanımının önü açılarak, mevcut kaynakların daha verimli ve dengeli kullanımı sağlanmıĢ olacaktır. Örneğin; tarımın desteklenmesi için Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Orman ve Su ĠĢleri Bakanlığı, Kalkınma Bakanlığı, Devlet Su ĠĢleri Genel Müdürlüğü, Orman Genel Müdürlüğü, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu, il özel idareleri, belediyeler ve Avrupa Birliği fonları tarafından yatırımlar yapılmaktadır. Bu kuruluĢlar tarafından yapılacak yatırımlar bir bütünlük içerisinde planlanıp koordine edilmediğinden, bir yerde mükerrer yatırım yapıldığı gibi, bir baĢka yerde hiçbir yatırımın yapılmadığı görülmektedir. Ayrıca, kaynaklar sınırlı olduğu için bazen her bir kuruluĢ tarafından baĢlatılan yatırım yarım kalabilmekte ve kullanılan bu kaynaklar atıl kalabilmektedir. Hâlbuki bu kuruluĢlar arasında iĢbirliği ve koordinasyon olması durumunda, mevcut imkânlar birleĢtirilerek, projelerin daha hızlı tamamlanması sağlanmıĢ olacaktır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 64 DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı, baĢta tarım ve hayvancılık olmak üzere çeĢitli sektörlerdeki proje destekleri uygulamalarıyla bölge kalkınmasına hizmet etmeye çalıĢmaktadır. DAP Eylem Planı‟nın baĢarısı, bölgedeki kamu kurum ve kuruluĢlarının yatırım çalıĢmalarının yönlendirilmesine bağlıdır. Bu da etkin bir koordinasyonu gerekli kılmaktadır. Fakat DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı, diğer kurum/kuruluĢlarla aynı hizmet alanlarında faaliyet gösterdiği; buna karĢın görev ayrımları net olmadığı için diğer kurum/kuruluĢlarla yetki çatıĢması yaĢamakta; koordinasyon görevinin yerine getirilmesinde yaptırım gücü bulunmamaktadır. Örneğin; tarımsal sulama projelerinde, il özel idareleri ve belediyelerle iĢbirliğinin; canlı hayvan pazarı ruhsat projelerinde Kalkınma Ajanslarıyla iĢbirliğinin beklenen düzeyde olmadığı değerlendirilmektedir. Kurumlardan bilgi gelmemesi, verilerin güvenilir olmaması DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının mali destek faaliyetlerinde aksamalara yol açmaktadır. Yatırım Programına girecek projelerin hazırlanmasında ilgili kurum ve kuruluĢlara mali ve teknik destek sağlamakla görevli kılınan DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının uygulamada Yatırım Programının hazırlanmasında iĢlevi bulunmamaktadır. Bölge planları yapma yetkisi ise Kalkınma Ajanslarına aittir. Kamu kurum ve kuruluĢları, üniversiteler ve kalkınma ajansları bölge kalkınmasına yönelik faaliyetlerinde aynı tür projeler ve mali destek programları uygulayabilmektedirler. Oysa kamu kurum ve kuruluĢları, üniversiteler ve kalkınma ajanslarının destek verilecek projeleri DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı ile koordineli olarak belirlemeleri yatırım harcamalarında kaynak israfını önleyerek, yatırımların daha uygun alanlara yönlendirilmesini sağlayacaktır. Ayrıca, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının koordinasyon yetkisini kullanabilmesi, kalkınma projelerini yürütürken, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Ajanslar ve diğer kurum ve kuruluĢlar ile zaman zaman yaĢadığı yetki ve görev çatıĢmalarının da önüne geçecektir. Kalkınma ajanslarında yönetim kurulu ve vali aracılığıyla yaptırım gücü sağlanmaktadır. Ancak, Bölge Kalkınma Ġdarelerinin böyle bir yaptırım gücü bulunmamaktadır. Kalkınma projelerinde birden fazla kurum ve kuruluĢun aynı konularda çalıĢmalar yapması aralarında uyum sağlanmasını zorunlu kılmaktadır. Bununla birlikte, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresinin görevlerine iliĢkin yasal düzenlemelerin kurum ve kuruluĢlar arasında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 65 iĢbirliğini gerçekleĢtirmek ve projelerde mükerrerliği önlemek bakımından yeterli olmadığı; sorumluluklarına uygun yetkilerinin bulunmadığı değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, Doğu Anadolu Bölgesinde yapılacak kamu yatırımları ve farklı kurum ve kuruluĢlarca uygulanan destekler konusunda, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığının koordinasyon göreviyle ilgili yetkilerinin yaptırımlarıyla birlikte somut olarak tanımlanması gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Bulguda bahsi geçen koordinasyon görevinin etkin bir şekilde yerine getirilebilmesi için bulguda belirtildiği üzere birtakım mevzuat düzenlemeleri gerekmektedir. Gerekli mevzuat düzenlemeleriyle birlikte, bulguda yer alan koordinasyon sağlama görevi etkin bir şekilde yerine getirilebilecektir.” denilmektedir. Sonuç olarak; Kamu idaresi tarafından da kabul edildiği ve bulgumuzda ayrıntılı olarak belirtildiği üzere, DAP BKĠB‟nin kuruluĢ amaçları doğrultusunda görevlerini etkin yürütebilmesi için “koordinasyonu sağlama görevleri” konusunda yasal ve yönetsel düzenlemelerin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 14: DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı ile Kalkınma Ajansları Arasındaki Yetki ve Sorumluluğun Mevzuatta Açık Bir ġekilde DüzenlenmemiĢ Olması DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı ile Kalkınma Ajansları arasında bölge planları ile eylem planlarının gerek hazırlanması, gerekse uygulanması sürecinde iĢbirliği ve uyum sağlanması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır. DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığınca hazırlanan eylem planlarının temelini Kalkınma Ajanslarının bölge planları teĢkil etmektedir. Oysa, DAP BKĠB ile bölgedeki kalkınma ajansları DAKA, FIRAT, KUDAKA ve SERHAT Kalkınma Ajanslarının çalıĢmaları arasındaki iliĢkiler konusunda açık bir yasal ve yönetsel düzenlemenin olmadığı görülmektedir. Avrupa Birliği‟ne üyelik sürecinde Türkiye, teĢvik sistemi üzerine oturan bölgesel geliĢme politikalarını terk ederek yeni bir uygulama içine girmiĢtir. Yeni uygulamada hem Kalkınma Ajansları kurulmuĢ hem de GAP Ġdaresi örneğinden yararlanılarak 3 bölgede daha Bölge Kalkınma Ġdareleri kurulmuĢtur. Kalkınmayı yerinden planlamak ve geliĢtirmek üzere kurulan 26 Kalkınma Ajansı Kalkınma Bakanlığının koordinasyonunda faaliyetlerine devam etmektedir. Ayrıca, 81 ilde Ajanslara bağlı yatırım destek ofisi kurulmuĢtur. 25.01.2006 tarih

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 66 ve 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu, Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanun ile Kalkınma Ajanslarına verilen görevler arasında kalkınma faaliyetleri ve projelerinin desteklenmesinin yanı sıra, “Bölge plân ve programlarının uygulanmasını sağlayıcı faaliyet ve projelere destek olmak; bu kapsamda desteklenen faaliyet ve projelerin uygulama sürecini izlemek, değerlendirmek ve sonuçlarını Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bildirmek” (5449 sayılı Kanun, madde 5 b bendi) görevi yer almaktadır. Aynı maddenin devam eden c, d ve e bentlerinde de aĢağıdaki görevler verilmiĢtir: “c) Bölge plân ve programlarına uygun olarak bölgenin kırsal ve yerel kalkınma ile ilgili kapasitesinin geliştirilmesine katkıda bulunmak ve bu kapsamdaki projelere destek sağlamak. d) Bölgede kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları tarafından yürütülen ve bölge plân ve programları açısından önemli görülen diğer projeleri izlemek. e) Bölgesel gelişme hedeflerini gerçekleştirmeye yönelik olarak; kamu kesimi, özel kesim ve sivil toplum kuruluşları arasındaki işbirliğini geliştirmek.” Görüldüğü üzere, bölgede sektörler arası entegrasyonu sağlayacak Ģekilde bölge planlamasını gerçekleĢtirmek Kalkınma Ajanslarının görev ve yetkileri arasındadır. Bölge planlamasına esas alınan bölgeler, TÜĠK‟in Düzey 2 sınıflandırmasıdır. Türkiye‟de 2002/4720 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bölgesel istatistiklerin toplanması, geliĢtirilmesi, bölgelerin sosyo-ekonomik analizlerinin yapılması, bölgesel politikaların çerçevesinin belirlenmesi ve Avrupa Birliği Bölgesel Ġstatistik Sistemine uygun karĢılaĢtırılabilir istatistiki veri tabanı oluĢturulması amacıyla ülke genelinde Ġstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması tanımlaması yapılmıĢtır. Bu kapsamda 81 il Düzey 3, 26 bölge Düzey 2 ve 12 bölge Düzey 1 olarak sınıflandırılmıĢtır. Bölgesel geliĢmenin kurumsal aracı olarak görülen kalkınma ajansları da Düzey 2 bölgelerinin coğrafi sınırları esas alınarak oluĢturulmuĢtur. Aynı Ģekilde bölge planlarının da Düzey 2 bölgeleri için yapılması ile birlikte, bu bölgeler aynı zamanda plan bölgesi hüviyetine de kavuĢmuĢtur. Onuncu Kalkınma Planı döneminde; Bölgesel GeliĢme Ulusal Stratejisi‟nin yürürlüğe girmesi, düĢük gelirli bölgelerde; ekonomik faaliyet kollarının çeĢitlendirilmesi, KOBĠ ve mikro iĢletmelerin geliĢtirilmesi, tarımsal verimliliğin artırılması, sınır bölgelerinin sınır ötesiyle sosyal ve ekonomik iliĢkilerinin geliĢtirilmesi, yoğun göç alan Ģehirlerde sosyal uyumun güçlendirilmesi gibi stratejiler tespit edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 67 Bölgesel GeliĢme Ulusal Stratejisi‟nin (BGUS), bölgesel geliĢme ve bölgesel rekabet edebilirlik açısından ulusal düzeyde öncelik ve hedefleri belirlemek, mekânsal geliĢme ve sosyo-ekonomik kalkınma politikaları arasındaki uyumu güçlendirmek ve alt ölçekli plan ve stratejilere genel çerçeve oluĢturması öngörülmektedir. Bölgesel GeliĢme Ulusal Stratejisi öncesinde Doğu Anadolu Bölgesi‟nin sosyo- ekonomik geliĢimini sağlamak üzere bugüne kadar çeĢitli politika ve stratejiler hayata geçirilmiĢtir. Bunlardan birisi de Devlet Planlama TeĢkilatı MüsteĢarlığı koordinasyonunda Atatürk Üniversitesi (Erzurum), Fırat Üniversitesi (Elazığ), Ġnönü Üniversitesi (Malatya), Kafkas Üniversitesi (Kars) ve Yüzüncü Yıl Üniversitesi‟nin (Van) ortak çalıĢması sonucu hazırlanan Doğu Anadolu Projesi (DAP) Ana Planı‟dır. 2000 -2020 yılları arasına iliĢkin stratejiler belirleyen Doğu Anadolu Projesi; Ağrı, Ardahan, Bayburt, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, GümüĢhane, Hakkâri, Iğdır, Kars, Malatya, MuĢ, Tunceli ve Van illerini kapsamaktadır. DAP Ana Planı doğrultusunda bölgedeki kamu yatırımları ve projeler hayata geçirilmeye baĢlanmıĢtır. Bu planın, GAP örneğinde olduğu gibi Bölge Kalkınma Ġdaresi mekanizması ve dönemsel eylem planları ile pekiĢtirilmesinin, bölgeler arası geliĢmiĢlik farkını gidermede önemli katkılar sağlayacağı öngörülmüĢtür. Bu öngörü dikkate alınarak; 2008 yılında hazırlanan GAP Eylem Planı vasıtasıyla bölgesinin sosyo-ekonomik geliĢimine önemli katkılar sunan GAP Bölge Kalkınma Ġdaresi tecrübesinden de yararlanılarak, 2011 yılında 642 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Doğu Anadolu Projesi (DAP), Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ve Konya Ovası Projesi (KOP) Bölge Kalkınma Ġdareleri kurulmuĢtur. DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi; Ağrı, Ardahan, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Hakkâri, Iğdır, Kars, Malatya, MuĢ, Tunceli ve Van illerini kapsamaktadır. Bakanlar Kurulunun 08.06.2016 tarih ve 29736 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan kararıyla bu illere Sivas'ta eklenmiĢ olup, il sayısı 15'e yükselmiĢtir. Bölge Kalkınma Ġdareleri, bölgelerin kalkınması yönünde kamu yatırımlarının koordinasyonunu sağlamak, ağırlığı kamu yatırım, proje ve faaliyetlerinde olmak üzere kalkınma ajanslarıyla iĢbirliği içinde eylem planlarını hazırlamakla görevlendirilmiĢtir. Eylem planlarının temelini oluĢturan ana unsurlardan birisi de Bölge Planlarıdır. Kalkınma Ajanslarının koordinasyonunda hazırlanan bölge planları, eylem planlarının sorun, durum tespitinde ve amaçların/stratejilerin belirlenmesinde olduğu gibi geliĢtirilen eylemlerde de temel teĢkil etmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 68 DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı ile Kalkınma Ajansları finansman desteği veren kurumlar konumunda olduğundan benzeri alanlarda destekleme yaptıkları görülmektedir. Ayrıca yalnızca desteklemeye iliĢkin faaliyetler değil araĢtırma, planlama, projelendirme vb. iĢlerde de aynı risk bulunmaktadır. 642 sayılı KHK‟nın 2/e maddesinde, DAP BKĠB‟nin görevleri arasında; “Bölge planlarının tamamlayıcılığını ve bütünlüğünü gözeterek, kalkınma ajanslarının ortak ve daha etkili çalışmalarına yardımcı olmak ve bu konularda görüş ve öneriler geliştirmek” görevi bulunduğu halde, bu madde hükmü uygulanmamaktadır. Bölge Kalkınma Ġdareleri ve Kalkınma Ajansları yöneticileri arasında yetki ve sorumlukların sistematik ve yasal bir düzenlemeye dayanması kiĢilere bağlı bir durumun ortaya çıkmasının engellenmesi açısından önemlidir. Bölge Kalkınma Ġdareleri ve Kalkınma Ajanslarının çalıĢma programları ve bütçeleri arasında uyum, koordinasyon ve kaynakların daha doğru kullanılmasını sağlayacak düzenlemelere ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; 642 sayılı KHK‟nın 2/e maddesinde, Ġdare‟nin görevleri arasında yer alan; “Bölge planlarının tamamlayıcılığını ve bütünlüğünü gözeterek, kalkınma ajanslarının ortak ve daha etkili çalışmalarına yardımcı olmak” hükmü uyarınca bölgede yer alan 5 Kalkınma Ajansı (Doğu Anadolu Kalkınma Ajansı, Fırat Kalkınma Ajansı, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı, Serhat Kalkınma Ajansı ve Orta Anadolu Kalkınma Ajansı) ile toplantılar yapıldığı belirtilmiĢtir. Böylelikle, destekleme ve planlamalarda mükerrerliğin önlenmesine çalıĢıldığı açıklanmakla beraber, Bölge Kalkınma Ġdareleri ile Kalkınma Ajansları arasındaki yetki ve sorumluluk çakıĢmasının olduğu kabul edilmektedir. Sonuç olarak; Eylem Planının, Kalkınma Ajanslarının hazırlamıĢ olduğu Bölge Planlarının doğrultusunda hazırlandığı ve Kalkınma Ajansları ile toplantılar gerçekleĢtirildiği ifade edilmektedir. Bununla birlikte, DAP BKĠB ile bölgedeki kalkınma ajansları olan DAKA, FIRAT, KUDAKA ve SERHAT Kalkınma Ajanslarının çalıĢmaları arasındaki iliĢkiler konusunda açık bir yasal ve yönetsel düzenlemenin bulunmadığı değerlendirilmektedir. Uygulamada, DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı ile Kalkınma Ajanslarının benzer alanlarda destekleme yaptıkları ve yine aynı Ģekilde araĢtırma, planlama, projelendirme vb iĢlerinde de birlikte yetkili oldukları görülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 69 Kamu idaresince de kabul edildiği üzere, Bölge Kalkınma Ġdareleri ile Kalkınma Ajansları arasında yetki ve sorumlukların sistematik ve yasal bir düzenlemeye dayanmasının önemli olduğu düĢünülmektedir. Bu nedenle, Bölge Kalkınma Ġdareleri ve Kalkınma Ajanslarının çalıĢma programları ve bütçeleri arasında uyum, koordinasyon ve kaynakların daha doğru kullanılmasını sağlayacak düzenlemelere ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir. BULGU 15: Mevzuatın Gerektirdiği Ġç Kontrol, Ġç Denetim ve Ön Mali Kontrol Sistemlerinin Kurulmaması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟nun 55‟inci maddesinde, iç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiĢ politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir Ģekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluĢturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünü olarak tanımlanmıĢtır. Kanun‟un 58‟inci maddesinde ise, ön mali kontrol sistemi düzenlenmiĢ olup, ön malî kontrolün, harcama birimlerinde iĢlemlerin gerçekleĢtirilmesi aĢamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsayacağı belirtilerek, ön malî kontrol sürecinin, malî karar ve iĢlemlerin hazırlanması, yüklenmeye giriĢilmesi, iĢ ve iĢlemlerin gerçekleĢtirilmesi ve belgelendirilmesinden oluĢacağı ve kamu idarelerinde ön malî kontrol görevinin, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütüleceği hüküm altına alınmıĢtır. Aynı Kanun‟un 63‟üncü maddesinde, iç denetimin, kamu idaresinin çalıĢmalarına değer katmak ve geliĢtirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danıĢmanlık faaliyeti olduğu ifade edilmiĢtir. Ġç kontrol ve iç denetimle ilgili olarak DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığında; 1- 5018 sayılı Kanun ve bu kanuna dayanılarak Maliye Bakanlığınca yayımlanan ve yürürlüğe konulan Ġç Kontrol ve Ön Mali Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslar, Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliği, Kamu Ġç Kontrol Standartları Uyum Eylem Plan Rehberi ile kuruluĢ kanununda belirtilen, görev sorumluluk ve yetki sınırları içerisinde iç kontrol sisteminin daha iyi ve verimli iĢleyebilmesi için gereken tedbirlerin alınması ve mevzuatın gerektirdiği iç

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 70 denetimin yapılabilmesi için iç denetim biriminin kurulmasının gerekli olduğu; 2- Ġlgili mevzuatın öngördüğü biçimde Kurumsal Ġç Kontrol Eylem Planının hazırlanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereği iç kontrol, ön mali kontrol ve iç denetim altyapısı yönünde çalışmalar tamamlanmış olup personel yetersizliği sebebiyle istenilen seviyeye getirilememiştir. Ön mali kontrol görevini gerçekleştirme görevlileri yürütmektedir.” denilmektedir. Sonuç olarak; Kamu idaresi tarafından da kabul edildiği üzere, mevzuatın gerektirdiği iç kontrol, iç denetim ve ön mali kontrol sistemlerinin yetersiz olduğu tespit edilmiĢtir. Ġç kontrol ve iç denetimle ilgili olarak DAP Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığında; 1- 5018 sayılı Kanun ve bu kanuna dayanılarak Maliye Bakanlığınca yayımlanan ve yürürlüğe konulan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar, Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, Kamu İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Plan Rehberi ile kuruluĢ kanununda belirtilen, görev, sorumluluk ve yetki sınırları içerisinde iç kontrol sisteminin daha iyi ve verimli iĢleyebilmesi için gereken tedbirlerin alınması ve mevzuatın gerektirdiği iç denetimin yapılabilmesi için iç denetim biriminin kurulmasının gerekli olduğu; 2- Ġlgili mevzuatın öngördüğü biçimde Kurumsal İç Kontrol Eylem Planının hazırlanması ve Eylem Planında yer verilecek çalıĢmalara baĢlanmasının uygun olacağı, değerlendirilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 71 7. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları BĠLANÇO Kurum Kodu : 40.54Adı : DOĞU ANADOLU PROJESĠ BÖLGE KALKINMA ĠDARESĠ BAġKANLIĞI Yıl : 2016 AKTĠF HESAPLAR N Yılı 2016 PASĠF HESAPLAR N Yılı 2016 1 DÖNEN VARLIKLAR 28.860.926,14 3 KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 2.995.433,76 10 Hazır Değerler 28.555.072,91 33 Emanet Yabancı Kaynaklar 2.836.147,54 12 Faaliyet Alacakları 115.561,21 36 Ödenecek Diğer Yükümlülükler 159.286,22 15 Stoklar 75.185,14 5 ÖZKAYNAKLAR 43.126.865,34 16 Ön Ödemeler 115.106,88 50 Net Değer Hesabı -70.624,04 2 DURAN VARLIKLAR 17.394.233,89 57 GeçmiĢ Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları 15.987.390,33 25 Maddi Duran Varlıklar 17.394.233,89 59 Dönem Faaliyet Sonuçları 27.210.099,05 26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar 0,00
AKTĠF TOPLAMI 46.255.160,03 PASĠF TOPLAMI 46.255.160,03

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 72 TABLO 1.13 FAALĠYET SONUÇLARI TABLOSU Kurum Kodu:40.54 Adı: DOĞU ANADOLU PROJESĠ BÖLGE KALKINMA ĠDARESĠ BAġKANLIĞI Yıl:2016 Ekonomik Kodlar Giderin Türü Cari Yıl (N) Ekonomik Kodlar Gelirin Türü Cari Yıl (N) 630 GĠDERLER HESABI 93.453.924,42 600 GELĠRLER HESABI 120.664.023,47 630 01 Personel Giderleri 1.724.362,07 600 03 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 1.350,00 630 02 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 235.269,66 600 04 Alınan BağıĢlar ve Yardımlar 112.529.000,00 630 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 3.079.112,75 600 05 Diğer Gelirler 8.133.673,47 630 05 Cari Transferler 5.251,50
630 07 Sermaye Transferleri 85.076.682,23
630 13 Amortisman Giderleri 1.051.921,59
630 14 Ġlk Madde ve Malzeme Giderleri 207.145,18
630 30 Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler 2.074.179,39
630 99 Diğer Giderler 0,05
GĠDERLER TOPLAMI 93.453.924,42 GELĠR TOPLAMI 120.664.023,47 Giderler Toplamı ( A) 93.453.924,42 Net Gelir ( D= B- C) 120.664.023,47 Gelirler Toplamı( B) 120.664.023,47 Ġndirim,Ġade,Ġskonto Toplamı (C) 0,00 FAALĠYET SONUCU ( D – A) 27.210.099,05

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 73

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 74
T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma Ġdaresi BaĢkanlığı 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 75