2013 - AĞRI İL ÖZEL İDARESİ.pdf
AĞRI ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2013 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Eylül 2014
İÇİNDEKİLER KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ .................................. 1 DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ........................................................ 4 SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU ....................................................................................................................... 4 DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ................................................................... 4 DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI .................................................................................................... 6 DENETĠM GÖRÜġÜ ......................................................................................................................................... 15 DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER .................................. 17 EKLER................................................................................................................................................................. 26
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 1 KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisi olup, faaliyetlerini 2013 yılı bütçesi ile verilen ödenekler ve ilgili kanunlarla merkezi idareden aktarılan diğer kaynaklarla yürütmektedir. Bu kapsamda Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin 2013 yılı bütçesiyle 45.000.000,00 TL gelir ve ödenek öngörülmüĢ olup, 94.476.160,86 TL 2012 yılından devreden ödenek, Merkezi Ġdare Bütçesinden kullanım amacı belirlenmiĢ yatırımlar için aktarılan toplam 261.964.530,20 TL kaynak ve eklenen 5.500.000,00 TL ödenek ile birlikte yılı ödenekleri 406.940.691,06 TL’na ulaĢmıĢtır. Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin sunulan mali tablolarına göre 2013 yılı Gelir ve Gider durumu aĢağıda gösterilmiĢtir. 2013 YILI BÜTÇE GELĠRLERĠ TABLOSU Tahmini GerçekleĢen Vergi Gelirleri 100.000,00 54.434,14 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 200.000,00 8.629.360,31 Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Diğer Gelirler (Tahsisli ) 0,00 258.124.871,61 Diğer Gelirler 44.700.000,00 52.579.960,31 Sermaye Gelirleri 0,00 0,00 TOPLAM Öz Gelir 45.000.000,00 61.263.754,76 TOPLAM Genel Gelir 45.000.000,00 319.388.626,37
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 2 2013 YILI ÖDENEKLER TABLOSU Bütçe ile Verilen Ödenek Önceki Yıldan Devreden Ödenekler Merkezi Ġdareden Aktarılan Ödenekler Ek Ödenek Net Bütçe Ödeneği Toplamı Bütçe Gideri Toplamı Sonraki Yıla Devreden Ödenek 45.000.000,00 94.476.160,86 261.964.530,20 5.500.000,00 406.940.691,06 246.036.109,59 158.788.789,48 2013 YILI BÜTÇE GĠDERLERĠ CETVELĠ Bütçe Tahmini GerçekleĢen Gider Personel Giderleri 9.099.600,00 27.546.626,55 Sosyal Güv. Kurumlarına Devlet Prim Gideri 1.164.764,00 4.446.713,93 Mal ve Hizmet Alım Gideri 3.901.513,00 35.187.334,86 Faiz Giderleri 0,00 0,00 Cari Transferler 2.836.022,00 26.547.600,47 Sermaye Giderleri 25.993.101,00 152.307.833,78 Sermaye Transferi 0,00 0,00 Yedek Ödenekler 2.005.000,00 0,00 TOPLAM 45.000.000,00 246.036.109,59 Muhasebe ve Raporlama Sistemi Ağrı Ġl Özel Ġdaresi mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanunla belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. 5018 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 3 Söz konusu kanunun 49 uncu maddenin son fıkrasında ise muhasebe iĢlemlerine, hesap planlarına ve iĢlemlerin muhasebeleĢtirilmesinde kullanılacak belgelerin Ģekil ve türlerine iliĢkin düzenlemenin mahalli idareler için ĠçiĢleri Bakanlığınca yapılacağı hükmü getirilmiĢtir. Bu kapsamda il özel idarelerince de uygulanan Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çıkarılmıĢtır. Ağrı Ġl Özel Ġdaresinde mali iĢlemlerle ilgili muhasebe kayıtları Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde ĠçiĢleri Bakanlığının sunduğu e-ĠçiĢleri otomasyon sistemi üzerinden yürütülmekte olup, mali nitelikteki hesap ve iĢlemleri Mali Hizmetler Müdürlüğünce gerçekleĢtirilmektedir. 2013 yılı denetimi kapsamında Ağrı Ġl Özel Ġdaresi tarafından “Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. • BirleĢtirilmiĢ veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Banka mevcudu tespit tutanağı • Alınan çekler sayım tutanağı • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı • Teminat mektupları sayım tutanağı • Değerli kağıtlar sayım tutanağı • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu • Faaliyet sonuçları tablosu Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 4 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 5 Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 6 DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar için amortisman ayrılmaması. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 163, 178, 179 ve 257 nci maddelerinde maddi duran varlıkların, 185, 190, 191 ve 268 inci maddelerinde Maddi olmayan duran varlıkların, 196, 201 ve 202 nci maddelerinde de diğer duran varlıklar hesap grubunda yer alan varlıkların, genel nitelikleri, uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarının ne Ģekilde tespit edileceği, ayrılan amortisman tutarının gider olarak muhasebeleĢtirilmesi gerekliliği, varlıkların amortisman değerinin ne olduğu, kullanılma olanaklarını yitiren maddi duran varlıkların amortisman tutarlarının ne olduğu açıklanmıĢtır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Varlıklara iliĢkin ilkeler” baĢlıklı 9 uncu maddesinde de bilançoda duran varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile diğer duran varlıkların maliyetlerini, bunlardan yararlanılan dönemlere dağıtmak amacıyla, her dönem ayrılan amortismanların birikmiĢ tutarlarının bilançoda ayrıca gösterileceği ifade edilmiĢtir. Hangi duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara iliĢkin esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının duran varlık çeĢitlerine göre Bakanlıkça belirleneceği yine Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 27 nci maddesinde hükme bağlanmıĢtır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin amortisman iĢlemlerine iliĢkin hükümlerinde belirtilen, Maliye Bakanlığına tanınan amortisman süre, yöntem ve oranlarını belirleme yetkisi ise Bakanlığın Vergi Usul Kanununun 318 inci maddesindeki yetkisinden gelmektedir. Maliye Bakanlığı bu yetkisini 333, 339, 365, 389, 399 ve 418 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri çıkartarak kullanmıĢ ve tebliğ eki listelerde amortisman uygulamasına iliĢkin gerekli açıklamalara yer vermiĢtir. Amortisman ve tükenme payı ayırma yöntemleri ise 10 Ocak 2008 tarihli 26752 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sayılı Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Genel Tebliğinde açıklanmıĢtır
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 7 Yukarıda açıklanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile bahsi geçen Vergi Usul Kanunu Tebliğleri ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Genel Tebliğinin amortisman iĢlemlerine iliĢkin hükümlerine aykırı olarak maddi ya da maddi olmayan duran varlıklar için amortisman ayrılmaması sonucu Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin varlıklarını gösteren; 250-Arazi ve Arsalar Hesabı 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı 252- Binalar Hesabı 253- Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı 254- TaĢıtlar Hesabı 255- DemirbaĢlar Hesabı 256- Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı 259- Yatırım Avansları Hesabı 260- Haklar Hesabı 264- Özel Maliyetler Hesabı 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile, bu hesaplara iliĢkin amortisman miktarlarını gösteren 257- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı (-) 268- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı (-) 299- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı (-) nın yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenecek mali tablolarda gerçek değerleri ile yer almamasına yol açmaktadır. Aynı zamanda amortisman uygulaması sonucu Giderler Hesabına yansıması gereken amortisman giderleri kadar 630-Giderler Hesabı, Dönem sonunda 630-Giderler Hesabının yansıması sonucu oluĢacak faaliyet sonuçlarını gösteren 690-Faaliyet Sonuçları Hesabı,
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 8 Faaliyet sonuçlarının bakiyeleri üzerinden değerlendirilecek dönem faaliyet sonucunu gösteren 590-Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı ya da 591-Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-), Yılı dönem faaliyet sonucuna göre yılı geçtikten sonra önceki yıllar faaliyet sonuçlarını takip etmek için kullanılan 570-GeçmiĢ Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ya da 580-GeçmiĢ Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı (-), GeçmiĢ yıllar olumlu ya da olumsuz faaliyet sonuçlarının 5 yıl sonunda net değere aktarılması gerektiğinden, 5 yıllık süreyi doldurmuĢ geçmiĢ dönemler için 500- Net Değer/Sermaye Hesabı, Mali tablolar üzerinde gerçeği yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında: "Maddi ve maddi olmayan varlıklar için amortisman hesapları 2014 yılında yapılarak sisteme yüklenmesi sağlanacaktır." denmektedir. Sonuç olarak: Maddi yada maddi olmayan varlıklar için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve bu Kanun uyarınca Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Tebliğler gereği amortisman ayrılması hususunda kurumla görüĢ birliğine varılmıĢtır. Ancak, amortisman iĢlemleri gerçekleĢtirilmediğinden 257- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı ile 268- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı mali tablolarda yer almamıĢ olup, ayrılmamıĢ amortisman tutarı kadar 630- Giderler Hesabında yer alan bilgiler 2013 yılı mali tablolarında gerçek durumu yansıtmamaktadır. BULGU 2: 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmekte olan yatırımlardan tamamlananların, bu hesaptan düĢülüp ilgili hesaplara aktarılmaması. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 163 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen maddi duran varlıkların, geçici kabul iĢlemi tamamlandıktan sonra ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacağı belirtilmiĢtir. Adı geçen yönetmeliğin “Hesabın Niteliği” baĢlıklı 180 inci maddesinde de
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 9 “Bu hesap, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.” denilerek bu hesabın yapımı süren yatırımlar için yapılan giderleri izlemek maksadıyla kullanılacağına açıklık getirilmiĢ, “Hesabın iĢleyiĢi” baĢlıklı 181 inci maddesinin (b) bendinde de tamamlanan yatırımlardan bu hesapta izlenenlerin bu hesaba alacak kaydedilmek suretiyle hesaptan çıkarılma yöntemi açıklanmıĢtır. Yönetmeliğin bu amir hükümlerine rağmen 2013 yılı açılıĢ kaydının 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında yer alan 88.605.407,60 TL tutarındaki çeĢitli yatırımın yıl içinde iĢlem görmeden ve değiĢiklik göstermeden yılsonuna taĢındığı görülmektedir. 2013 yılı baĢından 2013 yılı sonuna kadar hiçbir iĢlem görmeden taĢınan sözkonusu kayıtların 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının borç kaydında yer alan yatırımlardan, tamamlandığı halde ilgili hesaplara aktarılmayan ya da yarım kalan yatırımlara dair harcamalar olduğu anlaĢılmaktadır. Bahse konu eksik iĢlemler dolayısıyla Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin yıl içinde ve yılsonunda düzenlenen mali tabloları üzerinde 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı gerçek durumu göstermemektedir. Bu durum Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin halen yürütmekte olduğu yatırımların gerçek değerinin mali tablolarda olduğundan çok görünmesine yol açtığı gibi, bu yatırımların tamamlanması ile aktarılacağı ilgili varlık hesabının da (baĢka kurumlar adına yürütülenler için de ilgili kurumun varlık hesaplarının) olduğundan düĢük görünmesine neden olmaktadır. Kamu idaresi cevabında: "Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenmekte olan yatırımlardan tamamlananların 258 no.lu hesaptan düĢümü 06.05.2014 tarih ve 1861 yevmiye nolu muhasebe iĢlem fiĢi ile yapılmıĢtır." denmektedir. Sonuç olarak: 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmekte olan yatırımlardan tamamlananların, bu hesaptan düĢülüp ilgili varlık hesaplarına aktarılması konusunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup ilgili düzeltme kayıtlarının 2014 yılı içinde yapıldığı belirtilmektedir. Ancak 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı, 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252- Binalar Hesabı bakımından 2013 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 10 BULGU 3: Ağrı Ġl Özel Ġdaresince, baĢka kurumlar adına, bedeli merkezi yönetim tarafından gönderilen ödeneklerle karĢılanmak üzere satın alınan taĢınırların Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin envanterini gösteren varlık hesaplarına kaydedilmesi ve mali tablolar üzerinde 2014 yılına devir gösterilmesi. BaĢka kurumlar adına satın alınan mal ve malzemelerden, TaĢınır Mal Yönetmeliğinin 13 üncü maddesine göre ilgilisi olduğu kurumca TaĢınır ĠĢlem FiĢi düzenlenen ve aynı kurumun envanter kayıtlarına alınan, yönetmeliğin 30 uncu maddesi hükümlerince de muhasebeleĢtirilmek üzere il özel idaresinin muhasebe birimine bildirilen sözkonusu taĢınırların Ġl Özel Ġdaresinin stok bilgilerini gösteren varlık hesaplarına kaydedilerek muhasebeleĢtirilmesi sonucu bu varlıklar Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin envanter varlığına dahilmiĢ gibi gözükmekte ve Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin varlık hesaplarında ertesi yıla devredilmektedir. Kamu idarelerine verilmek üzere Ġl Özel Ġdaresi tarafından alınan taĢınırların muhasebeleĢtirilmesinde karĢılaĢılan tereddütlerin giderilmesi amacıyla Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından 07.04.2008 tarih ve 5021 sayılı yazı ile bir açıklama getirilmiĢ olup bu yazıda, merkezi idare bütçesinden özel idarelere aktarılan kaynaklarla temin edilerek ilgili okul ve idarelere verilen taĢınırların, özel idarenin envanter kayıtları ve ilgili varlık hesaplarına alınmaması gerektiği ifade edilmiĢtir. Bu durumda Ağrı Ġl Özel Ġdaresi eliyle kullandırılan kaynaklar ile temin edilen bu taĢınırların il özel idaresinin varlık hesaplarında değil, gider hesabında muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. Yukarıda belirtilen esas ve usullere aykırı olarak, baĢka kurumlara devredilmek üzere edinilen taĢınırlar için kullanılan merkezi idare bütçesinden aktarılmıĢ kaynakların karĢılığında gider kaydı yapılmayıp il özel idaresinin envanterine dahil taĢınır hesap kodlarının kullanılması ve bu hesapların, sözkonusu kayıtları da içeren yıl sonu bakiyelerinin ertesi yıla devredilmesi sonucu, Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin yıl içinde ve yılsonunda düzenlenen mali tabloları üzerinde, 150-Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı, 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 255- DemirbaĢlar Hesabı ve 630-Giderler Hesabı gerçek durumu göstermemektedir. Bu Ģekilde iĢlem gören (8) finansman kodundan taĢınırların toplam tutarı 7.911.257,91 TL dır. Kamu idaresi cevabında: "Bedeli merkezi yönetim tarafından gönderilen ödeneklerle
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 11 karĢılanmak üzere satın alınan taĢınırlar idaremiz envanterinde gösterilmeyecektir. Ġdaremizin envanterinde “(8) Finansta Gösterilen TaĢınırlar” hesabında gösterilen taĢınırlar 05.05.2014 gün ve 1837 yevmiye nolu muhasebe iĢlem fiĢi ile Ġdaremiz envanterinden düĢümü yapılmıĢtır. Uygulamaya belirtilen Ģekilde devam edilecektir." denmektedir. Sonuç olarak: BaĢka kurumlar adına, bedeli merkezi yönetim tarafından gönderilen ödeneklerle karĢılanmak üzere satın alınan taĢınırların Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin envanterini gösteren varlık hesaplarında yer almaması konusunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup 2014 yılında düzeltme kayıtlarının yapıldığı bildirilmiĢtir. Ancak 150-Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı, 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254- TaĢıtlar Hesabı, 255- DemirbaĢlar Hesabı ve 630-Giderler Hesabı bakımından 2013 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir. BULGU 4: Ağrı Ġl Özel Ġdaresince, Ġller bankası tarafından kullandırılan kredilere iliĢkin faizlerin Ġller bankasınca ödenen kurum paylarından mahsup edilmesi nedeniyle giderleĢtirilmeyerek doğrudan doğruya pay hesabından düĢülmesi. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “300 Banka Kredileri Hesabı”nı açıklayan 205-206 ncı maddelerinden “hesabın iĢleyiĢi” baĢlıklı 206 ncı maddesinin “borç” baĢlıklı (b) bölümünün 1 inci bendinde; “İller Bankasından alınan borçlara karşılık İller Bankasınca kurum paylarından mahsubu yapılan tutarlardan ana para tutarı bu hesaba borç, faiz tutarının içinde bulunulan yıla ilişkin olan kısmı 630-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ilişkin olan kısmı ise 381- Gider Tahakkukları Hesabına borç, paylardan borç mahsubu yapıldıktan sonra gönderilen tutar 102- Banka Hesabına borç, o ayki toplam kurum payı 600- Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan faiz tutarı 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, kurum payı toplamı 805-Gelir Yansıtma hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.” denilerek Ġller Bankasınca kurum paylarından mahsuben yapılan kesintilerin muhasebeleĢtirilmesinde izlenecek yol açıkça belirtilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 12 Bütçenin gayrisafiliği ilkesi gereği, bütçelerde tüm gelir ve giderler gayri safi olarak gösterilmek durumundadır. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 206 ncı maddesindeki bu düzenleme de bütçenin gayrisafiliği ilkesi gereğidir. Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin Ġller Bankası payı 2013 yılı toplamı 44.763.846,99 TL olup, kredi geri ödemesi 2.064.982,74 TL si anapara, 868.638,52 TL sı faiz olmak üzere toplam 2.933.621,26 TL Ġller Bankasınca bu paydan mahsup edilmiĢtir. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 206 ncı maddesi hükümlerince anapara tutarları Ağrı Ġl Özel Ġdaresince gelir olarak kaydedilmiĢ ve Banka Kredileri Hesabına borç kaydedilmek suretiyle kredi hesabından düĢülmüĢtür. Ancak faiz tutarları gelir ve gider hesaplarına kayıt edilmemiĢtir. Temel bütçe prensipleri ve Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin sözkonusu hükümlerine aykırı olarak Ġller Bankasınca kullandırılan krediler için ödenen faizlerin gider ve bu faiz tutarları kadar payın gelir olarak kaydedilmemesi nedeniyle Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenen mali tabloları üzerinde, 600-Gelirler Hesabı, 800- Bütçe Gelirleri Hesabı (800-04 Alınan BağıĢ ve Yardımlar yardımcı hesabı), 630- Giderler Hesabı ve 830- Bütçe Giderleri Hesabı (830.04 Faiz Giderleri yardımcı hesabı) 868.638,52 TL farkla gerçek durumu göstermemektedir. Kamu idaresi cevabında: "2014 Yılında Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 205–206 ncı maddesi hükümlerince Ġller Bankası tarafından kullandırılan kredilere iliĢkin anapara tutarları, ayrı, faizler ayrı olarak iĢlenmiĢ, muhasebe kayıtlarında gerekli düzeltmeler 30.04.2014 tarih ve 1808 sayılı yevmiye numarası ile yapılmıĢtır. Uygulamaya belirtilen Ģekilde devam edilecektir." denmektedir. Sonuç olarak: Ġller Bankası tarafından kullandırılan kredilere iliĢkin faizlerin gider hesaplarında muhasebeleĢtirilmesi konusunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup, 2014 yılından itibaren muhasebe kayıtlarının bu yönde düzeltildiği bildirilmiĢtir. Ancak 600- Gelirler Hesabı, 800- Bütçe Gelirleri Hesabı (800-04 Alınan BağıĢ ve Yardımlar yardımcı hesabı), 630- Giderler Hesabı ve 830- Bütçe Giderleri Hesabı (830.04 Faiz Giderleri yardımcı hesabı) bakımından 2013 yılı mali tablolarındaki hata devam etmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 13 BULGU 5: Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin ortağı bulunduğu, Diyadin Jeotermal Turizm Seracılık ve Ticaret A.ġ.’ne 1998 yılında nakden verilen sermaye tutarının ve sonrasında 2013 yılında hisselerinin büyük bir kısmının satıĢı karĢılığı ödenen tutarın 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında izlenmemesi. 1998 yılında kurulan Diyadin Jeotermal Turizm Seracılık ve Ticaret A.ġ.’nin beĢ ortağından biri olan Ağrı Ġl Özel Ġdaresi'nin hisse oranı %80,4 olup sermaye tutarı 402.000 TL nakit olarak ödenmiĢtir. Ancak sermaye olarak ödenen bu tutar 241-Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmemiĢtir. Ağrı Ġl Özel Ġdaresi, Diyadin Jeotermal Turizm Seracılık ve Ticaret A.ġ.’nin toplam 5.000 adet (% 100) olan hisselerinden kendine ait olan 4.020 adedinden 2.550’ sini 02.12.2013 tarihinde, 2886 Sayılı Devlet Ġhale Kanunu’nun 35. maddesinin (a) bendi gereğince kapalı teklif usulü ile 5.150.000,00 TL bedelle satarak özelleĢtirmiĢtir. Bu tutarın tamamı alıcı tarafından Ġl Özel Ġdaresine ödenmiĢtir. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Uygulama Yönetmeliğinin 159 uncu maddesinde 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabının mal ve hizmet üreten kuruluĢlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının iĢletilmesinden doğan kar ve zararların, bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiĢtir. Aynı Yönetmeliğin 160 ıncı maddesinde de mal ve hizmet üreten kuruluĢlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi Ģeklindeki iĢtiraklerin rayiç değerleri ile bu hesaba kaydedileceği ifade edilmiĢtir. Yönetmeliğin yukarıda yer alan hükümlerine göre Ağrı il Özel Ġdaresinin söz konusu Ģirkete iĢtirak durumunun kayıt altına alınmaması, kurumun ortağı olduğu Ģirketin varlığı ile ilgili bilgi eksikliğini neden olmakta ve mali tabloları sahip olunan varlıklar yönünden etkilemektedir. Kamu idaresi cevabında: "Mal ve hizmet üreten kuruluĢlara yatırılan sermayeler hesabına iliĢkin iĢlemlerde Ġdaremizin ortağı bulunduğu, Diyadin Jeotermal Turizm Seracılık ve Ticaret Aġ’ye verilen sermaye tutarı ile ilgili kayıtlar 29.04.2014 gün ve 1774 nolu
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 14 muhasebe iĢlem fiĢi ile muhasebeleĢtirilmiĢtir. 241 nolu hesap kodu çalıĢtırılmıĢtır. Uygulamaya belirtilen Ģekilde devam edilecektir." denmektedir. Sonuç olarak: Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin ortağı bulunduğu Diyadin Jeotermal Turizm Seracılık ve Ticaret A.ġ.’ne nakden verilen sermaye tutarının ve hisse satıĢı karĢılığı ödenen tutarın 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında izlenmemesi konusunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup 2014 yılında 241- Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabının çalıĢtırıldığı ifade edilmiĢtir. Ancak yapılan iĢlemin 2013 yılı mali tablolarında 241- Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ile ilgili hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. BULGU 6: TaĢınmaz kira gelirlerinden ve maden iĢletmelerinden alınan paylardan tahsil edilemeyen tutarların 120 Gelirlerden Alacaklar hesabına tahakkuk kaydının yapılması gerektiği halde yapılmaması ve tahsil edilemeyen bu gelirlerin takibinin yapıldığı121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına da kaydedilmemesi. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 120-Gelirlerden Alacaklar hesabının niteliğini tanımlayan 82 nci maddesinde “Bu hesap, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacakları ile duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ve bunlardan yapılan tahsilat ve terkinlerin izlenmesi için kullanılır.” denmektedir. Yönetmeliğin 83 üncü maddesinde de muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkuklarının, düzenlenecek muhasebe iĢlem fiĢiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtları yapılacağı ve gün içindeki gelirlerden alacak tahakkuklarının gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirileceği belirtilmiĢtir. Aynı Yönetmeliğin 86 ncı maddesinde 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarından takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 15 Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin yukarıda yer alan hükümleri uyarınca, söz konusu gelirlerin tahakkuk kayıtlarının 120- Gelirlerden Alacaklar Hesabına, tahsil edilemeyerek takibe alınması durumunda ise 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına kaydının yapılması gerekmektedir. Adı geçen yönetmeliğin sözedilen hükümlerine uyulmaması 600- Gelirler Hesabı ile 800-Bütçe Gelirleri Hesabını etkilemektedir. Kamu idaresi cevabında: "TaĢınmaz kira gelirlerinin tahsil edilmeyen tutarların 120 Gelirlerden Alacaklar hesabına tahakkuk kaydı yapılarak, tahsil edilmeyen bu gelirlerin takibinin yapıldığı 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına 30.04.2014 tarih ve 2817, 1848, 1849, 1850, 1851, 1852, 1853,1 854, 1855, 1856, 1857, 1858, 1859 yevmiye numaralı muhasebe iĢlem fiĢleri ile muhasebe kaydı yapılmıĢtır. Maden iĢletmelerinden alınacak payların tahakkuklarının Maden ĠĢleri Genel Müdürlü’ğü Maden Dairesi BaĢkanlığı’nca yapılıp yapılmadığı bilinmediğinden ve idaremize bildirilmediğinden tahakkuk paylarından tahsil edilmeyen tutarların takibi için 120 ve 121 nolu hesapları çalıĢtırılmamıĢtır. Uygulamaya belirtilen Ģekilde devam edilecektir." denmektedir. Sonuç olarak: TaĢınmaz kira gelirlerinin tahsil edilmeyen tutarların 120- Gelirlerden Alacaklar Hesabına tahakkuk kaydı yapılması, tahsil edilmeyenlerin 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarılması hususunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup 2014 yılında ilgili kayıtların yapıldığı belirtilmiĢtir. Ancak yapılan iĢlemin 2013 yılı mali tablolarındaki 120- Gelirlerden Alacaklar Hesabı ve 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı ile ilgili hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. DENETİM GÖRÜŞÜ Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin 2013 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı 120- Gelirlerden Alacaklar Hesabı, 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı, 241- Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252- Binalar Hesabı, 253-Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254- TaĢıtlar
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 16 Hesabı, 255- DemirbaĢlar Hesabı, 257- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı, 268- BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı, 600-Gelirler Hesabı, 630- Giderler Hesabı, 800- Bütçe Gelirleri Hesabı ve 830- Bütçe Giderleri Hesabı hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 17 DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: 3213 sayılı Maden Kanununun Devlet Hakkı ve Özel Ġdare Payı baĢlıklı 14 üncü maddesine göre ruhsat sahiplerince sözkonusu maddede belirlenen oranlar üzerinden hesaplanacak payın Devlet Hakkı olarak Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne yatırılması gerekirken yatırılmaması ve sözkonusu Devlet Hakkından Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünce il özel idaresi hesabına aktarılması gereken payların da aktarılamaması. 3213 sayılı Maden Kanununun “Tanımlar” baĢlıklı 3 üncü maddesinde “Devlet Hakkı: Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen kısım” Ģeklinde tanımlanmıĢtır Aynı Kanununun 14 üncü maddesine göre Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne, ruhsat verdiği madenlerle ilgili olarak ruhsat sahiplerince her yıl Nisan ayının sonuna kadar satıĢ bilgi formu verilmesi, satıĢ bilgi formundaki hasılatlara göre de söz konusu 14 üncü maddede saptanan oranlara göre bulunacak “Devlet Hakkı”nın her yıl Haziran ayı sonuna kadar ruhsat sahipleri tarafından Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne yatırılması gerekmektedir. Aynı Kanunun yine 14 üncü maddesine 10.06.2010 tarih ve 5995 sayılı Kanunla getirilen ek fıkrada; “Ruhsat sahibi tarafından yatırılan Devlet hakkının % 25’i il özel idare payı olarak ruhsatın bulunduğu ilin özel idaresine, % 25’i ruhsatın bulunduğu bölgeyle sınırlı olarak altyapı yatırımlarında kullanılmak üzere, doğrudan ilgili ilçe veya ilçelerin Köylere Hizmet Götürme Birlikleri hesabına, % 50’si de Hazine hesabına yatırılır.” denilerek madenlerden sağlanacak “Devlet Hakkı”nın kamu gelirleri olarak nasıl pay edileceği açıklanmıĢtır. Devlet Hakkı kapsamındaki il özel idaresi paylarının doğru yatırılıp yatırılmadığının tespiti için Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünden Ağrı iline ait veriler temin edilerek Ġl Özel Ġdaresi Gelir Müdürlüğü ile Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü verileri ile karĢılaĢtırılmıĢtır. Yapılan değerlendirmede bazı firmaların bu payları hiç yatırmadığı, bazı firmaların ise eksik yatırdığı tespit edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 18 Ağrı Ġl Özel Ġdaresine aktarılması gereken 2013 yılı ödenmesi gereken maden payı 57.525.44 TL ve 44.824,7 TL tahsilat Ģeklinde olup, yatırılmayan maden payı alacağı toplamının 12.700,74 TL olduğu anlaĢılmıĢtır. Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin maden payı alacağı olarak tahsil edemediği söz konusu tutar nedeniyle yıl içinde ve yıl sonunda düzenlenecek mali tablolar üzerinde gelir hesapları etkilenmektedir. Kamu idaresi cevabında: "ĠĢin takibi 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 3. ve 14.maddesinde belirtilmiĢ olup, Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü’nce ruhsat verilen madenlerle ilgili olarak ruhsat sahiplerine her yıl Nisan ayının sonuna kadar satıĢ bilgi formu verilmesi, satıĢ bilgi formundaki hasılatlara göre bulunacak “Devlet Hakkı”nın, her yıl Haziran sonuna kadar ruhsat sahipleri tarafından Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü’ne yatırılması gerekmektedir. Ġl Özel Ġdaresi’ne aktarılması gereken miktarların eksik yatırıldığı, 26.04.2014 tarih ve 2748 sayılı yazımız ile Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğü’ne bildirilmiĢtir. Maden Dairesi BaĢkanlığı’nca tahakkuk hesapları yapılıp ilgili kiĢilerden, firmalardan “Devlet Hakkı” alınıp hesaplarımıza yatırılması halinde tahsil-tahakkuk muhasebe iĢlemleri yapılacaktır." denmektedir. Sonuç olarak: 3213 sayılı Maden Kanununun 3 ve 14 üncü maddelerine göre Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne yatırılması gereken maden paylarının takibi konusunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢtır. BULGU 2: Ağrı Ġl Özel Ġdaresi bütçesinden Köylere Hizmet Götürme Birliklerine 5355 sayılı Kanunun 18 inci maddesi kapsamında olmayan personel giderleri ile diğer bazı cari giderler, köye yönelik yatırım niteliğinde olmayan iĢler ve ne amaçla aktarıldığı belirtimediğinden niteliği bilinmeyen iĢler için kaynak aktarımı yapılması. “5355 sayılı Mahalli Ġdare Birlikleri Kanunu'nun “Köylere Hizmet Götürme Birlikleri” baĢlıklı 18 inci Maddesinde: " ... Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri; köye yönelik hizmetlere ilişkin yapım, bakım ve onarım işleri, bölünmüş yol, elektrifikasyon, köy yolu, içme suyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımlarını, kendi bütçelerinde bu hizmetler için ayrılan ödenekleri köylere hizmet götürme birliklerine
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 19 aktarmak suretiyle gerçekleştirebilirler. Aktarma işlemi merkezi idare kuruluşlarında ilgili bakanın, il özel idarelerinde valinin onayıyla yapılır ve bu ödenekler tahsis amacı dışında kullanılamaz. ... Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile il özel idareleri tarafından aktarılacak ödeneklerle gerçekleştirilecek yatırımlar, birliğin hizmet ve görev alanı sınırlamasına tabi olmaksızın yapılabilir...." denilerek aktarılacak ödeneklerle ilgili kıstaslar belirlenmiĢtir. Ġlçe Köylere Hizmet Götürme Birliklerine yukarıda yer alan madde hükmüne göre, sadece yatırımlar için ödenek aktarılabilecekken, aĢağıdaki tablolarda gösterildiği üzere, personel ve diğer cari giderler için aktarmalar yapılmıĢtır. Köylere Hizmet Götürme Birlikleri, 5355 Sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren kuruluĢlardır. Söz konusu Kanun’un 15 ve 16 ncı maddelerinde, birliklerin gelir ve giderleri de sayılmıĢtır. Bu nedenle bu kuruluĢların kendi giderlerini karĢılayacak gelir kaynakları bulunmaktadır. Personel istihdamı açısından da, birlik bünyesinde gerek kadrolu olarak, gerekse hizmet akdi ile personel istihdam edebilmenin yanısıra vali ve kaymakamların onayı ile kamu kurum ve kuruluĢlarından personel görevlendirilmesi de mümkündür. Ġl özel Ġdaresi bütçesinden gerek personel, gerekse diğer cari giderler için Köylere Hizmet Götürme Birliklerine ödenek aktarılmasının uygun olmadığı değerlendirilmektedir. Bir baĢka aktarma da köye yönelik hizmetler kapsamında olmayan iĢler için yapılan aktarmalardır. Yukarıda belirtilen Kanun’un 18/3 maddesinde köye yönelik hizmetlere iliĢkin yapım, bakım ve onarım iĢleri, bölünmüĢ yol, elektrikifikasyon, köy yolu, köy içmesuyu, sulama suyu ve kanalizasyon yatırımları olarak sayılmıĢ iĢler için aktarma yapılabilecek olup, bunun dıĢındaki iĢler için aktarma yapılamayacaktır. Zaten köye yönelik hizmetlerin ne olduğu da 3202 sayılı Köye Yönelik Hizmetler Kanunu’nun 2 nci maddesinde açıklanmıĢ olup yine aĢağıdaki tablolarda gösterilen aktarmaları bu kapsamda nitelendirmek mümkün değildir. Yine aktarma karar ve onaylarında hangi yatırım için olduğuna dair proje adı zikredilmeyen yada hangi amaç için kullanılacağına dair bir açıklama olmayan bazı aktarımlar da aĢağıdaki tablolarda yer almaktadır. Mahiyeti belirtilmeyen sözkonusu kaynak aktarımlarının da 5355 sayılı Kanun kapsamında olmadığı değerlendirilmektedir. AĢağıdaki tablolarda ayrıntıları gösterilen Köylere Hizmet Götürme Birliklerine
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 20 yapılmıĢ aktarmalar bu üçlü ayrım içinde yer almaktadır. A) Köylere hizmet götürme birliklerinde yada emrinde, greyder, dozer, loder, kepçe, ekskavatör, JSB gibi iĢ makinesi operatörleri ile Kamyon Ģoförü, Ģoför, oto lastik bakım onarım ustası, iĢçi ve hizmetli personel çalıĢtırılmasına yönelik olarak aktarılmıĢ olan kaynaklar: Diyadin Personel ÇalıĢtırılması 172.290,00 Doğubayazıt Personel ÇalıĢtırılması 51.200,00 EleĢkirt Personel ÇalıĢtırılması 0,00 Hamur Personel ÇalıĢtırılması 10.240,00 Merkez Personel ÇalıĢtırılması 297.620,00 Patnos Personel ÇalıĢtırılması 171.650,00 TaĢlıçay Personel ÇalıĢtırılması 114.686,58 Tutak Personel ÇalıĢtırılması 133.540,00 TOPLAM 951.226,58 B) Ġl özel idaresinin sahipliğinde bulunmakla birlikte köylere hizmet götürme birliklerinin kullanımına sunulmuĢ olan iĢ makinelerinin bakım ve onarımı için aktarılmıĢ olan kaynaklar Diyadin Araç Bakım Onarım 10.000,00 Doğubayazıt Araç Bakım Onarım 15.000,00 EleĢkirt Araç Bakım Onarım 10.000,00 Hamur Araç Bakım Onarım 5.000,00 Merkez Araç Bakım Onarım 0,00 Patnos Araç Bakım Onarım 15.000,00 TaĢlıçay Araç Bakım Onarım 5.000,00 Tutak Araç Bakım Onarım 5.000,00 TOPLAM 65.000,00
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 21
C) Köye yönelik hizmetlerden sayılmayacak aĢağıda dökümü gösterilen iĢ ve
hizmetler için aktarılmıĢ olan kaynaklar
Diyadin Ġçe Emniyet Mobese Sistemi parça alımı 5.500,00
Doğubayazıt ĠshakpaĢa Sarayı Çevre Düzenlemesi Restorasyonu vs. 250.000,00
Ağrı Ġli Turizm ÇalıĢtayı Toplantısı giderleri 20.000,00
Köy Güzeli YarıĢması 3. lük Ödülü 10.000,00
Resmi Tören, AçılıĢ ve Organizasyon Giderleri 20.000,00
Tır Parkı Ġhata Duvarı vs. 425.118,26
Kültür Turizm DanıĢma Bürosu ĠnĢaatı 55.000,00
Tır Parkı Otopark Sahası Çit Yapımı 60.899,18
Kent Güvenlik Yönetim Sistemi Kurulumu 8.500,00
EleĢkirt Kaymakamlık Konut Bakım Onarım 20.000,00
Ġlçe Ġlk ve Ortaokullarının Onarımı 450.000,00
Hamur Kaymakamlık Lojman Bakımı 15.000,00
Ġlçe Özel Ġdare Binası Onarım Proje 236.000,00
Ġlçe Okulları Onarım ve Proje 450.000,00
Merkez Merkez Ġmamhatip Lisesi Ġstinat Duvarı Yapımı 54.280,00
Merkez Ġmam Hat. Lisesi Garaj Yapımı 166.064,00
Merkez 75. Yıl Ortaokulu Kazan Dairesi Onarımı 70.990,75
Merkez Cumhuriyet Ġlkokulu ve Cemil Meriç
Ortaokulu Onarımı 75.203,82
Merkez Ġmam Hatip Lisesi Ġstinat Duvarı ĠĢ ArtıĢı 12.187,42
Merkez Ġsmet Ömeroğlu Ġlkokulu Çevre Düzenlemesi 116.267,95
Köy Güzeli YarıĢması 1. lik ödülü 30.000,00
Patnos Emniyet Mobese Sistemi Parça Alımı 13.500,00
Amatör Spor Klubüne Malzeme Alımı 30.000,00
Kaymakamlık Hizmet Binası Proje Yapımı 97.050,00
Köy Güzeli Ġkincilik Ödülü 20.000,00
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 22
Ġlçe Ġmamhatip ve Patnos Lisesi Yığma bina
Güçlendirmesi 1.026.600,00
75. Yıl ĠlkortaOkulu, Kerem ġahin Ġlkortaokulu,
Patnos Lisesi,Yalçınkaya YĠBO ve Pansiyonu
Güçlendirmesi
2.628.450,00
Ġlçe Özel Ġdare Binası Bakım ve Onarım 14.514,00
Tutak YĠBO kalorifer onarımı 105.000,00
TOPLAM 6.486.125,38
D) Muhtevası belli olmayan iĢ ve hizmetler için aktarılmıĢ olan kaynaklar
Doğubayazıt Muhtevası Belirsiz 270.000,00
Hamur Muhtevası Belirsiz 10.000,00
Tutak Muhtevası Belirsiz 10.000,00
TOPLAM 290.000,00
Kamu idaresi cevabında: "Ġdaremiz bütçesinden Köylere Hizmet Götürme Birliklerine
ödenek aktarmalarda 5355 sayılı Kanunun 18 nci maddesi hükmüne uygun Ģekilde hareket
edilecektir." denmektedir.
Sonuç olarak: Köylere Hizmet Götürme Birliklerine aktarılacak ödeneklerin 5355
sayılı Kanunun 18 nci maddesi hükmüne uygun Ģekilde yapılması gerektiği hususunda idare
ile görüĢ birliğine varılmıĢtır.
BULGU 3:
Tüketim malzemeleri hesap gurubunda yıl içerisinde herhangi bir iĢlem kaydı
olmayan taĢınırların bulunması.
TaĢınır Mal Yönetmeliğinin “Tanımlar” baĢlıklı 4 üncü maddesinde tüketim
malzemeleri; “Belirli bir hizmetin üretilmesinde kullanılan, kullanımı sonucunda tükenen
veya bir süre kullanıldıktan sonra ilk özelliklerini kısmen veya tamamen kaybederek bir daha
kullanılamayacak duruma gelen, çeĢitleri ile kod numaraları TaĢınır Kod Listesinin (A)
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 23 bölümü 150 hesap detayında yer alan malzemeler” olarak tanımlanmıĢtır. Aynı Yönetmeliğin “Tüketim suretiyle çıkıĢ” baĢlıklı 22 nci maddesinde tüketim malzemelerinden yapılacak kullanımların kayıt altına alınması esasına açıklık getirilmiĢ, “TaĢınır giriĢ ve çıkıĢ iĢlemlerinin muhasebe birimine bildirilmesi” baĢlıklı 30 uncu maddesinde ise "150- Ġlk Madde ve Malzemeler Hesabı"nda izlenen tüketim malzemelerinin üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından belirlenen sürelerde taĢınır II nci düzey detay kodu bazında düzenlenen onaylı bir liste ile muhasebe birimine bildirilmesi öngörülmüĢtür. Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde de “150- Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı” açıklanırken bu hesabın kurum faaliyetlerinde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen tüketim malzemelerinin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiĢtir Tüketim malzemelerinin yönetimi ve muhasebesine iliĢkin mevzuat hükümleri böyle iken Ağrı Ġl Özel Ġdaresinin yevmiye kayıtlarında 2013 yılı baĢlangıcı ile 2013 yılı bitiĢi arasında geçen 1 yıllık dönem içinde hiç iĢlem görmemiĢ olan ve tüketilerek yok olması beklenilen 190.875,92 TL tutarında tüketim malzemesi bulunduğu görülmektedir. Sözkonusu tüketim malzemeleri arasında özellikle kırtasiye malzemeleri, temizlik malzemeleri gibi kısa sürede tüketilmesi yönünden herhangi bir Ģüphe duyulmayacak tüketim malzemeleri bulunduğu dikkat çekmektedir. Stok kayıtlarında hareketsiz tüketim malzemelerinin bulunması, 150 hesap grubunda yapılan giriĢ çıkıĢ iĢlemleri ve bunların muhasebeleĢtirilmesine dair iĢlemler ile yıl içinde ve yılsonunda düzenlenecek mali tablolar üzerinde, 150-Ġlk Madde ve Malzeme Hesabına iliĢkin sonuçların güvenirliğini etkilemektedir. 2013 yılında bu Ģekilde iĢlem gören tüketim malzemelerinin toplam tutarı 190.875,92 TL dır. Kamu idaresi cevabında: "Ġdaremiz hesaplarında tüketim malzemeleri arasında özellikle kırtasiye malzemeleri, temizlik malzemeleri gibi kısa sürede tüketilmesi açısından herhangi bir Ģüphe duyulmayacak tüketim malzemelerin bulunduğu belirtilmiĢtir. Ġdaremiz stok kayıtlarında hareketsiz tüketim malzemeleri 05.05.2014 gün ve 1834, 1804 1835, 1386 yevmiye nolu muhasebe iĢlem fiĢleri ile muhasebe kayıtlarından düĢürülmüĢtür." denmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 24 Sonuç olarak: 150- Ġlk Madde ve Malzemeler Hesabında izlenen tüketim malzemelerinden tüketim veya baĢka nedenlerle yok olanların bu hesaptan düĢülmesi konusunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup 2014 yılında gerekli düzeltme kayıtlarının yapıldığı bildirilmiĢtir. BULGU 4: SayıĢtay Ġlamları Cetvelinde yasal süresi tamamlandığı halde tahsil edilmemiĢ tutarların bulunması. SayıĢtay Ġlamları Cetvelinin incelenmesinde; 2006 yılı hesabının denetlenmesi sonucu tazmin kararı verilen 29.989,08 TL tutarın tahsil edilmediği görülmüĢtür. 6085 Sayılı SayıĢtay Yasasının yürürlüğe girdiği 19.10.2010 tarihine kadar yürürlükte olan 832 sayılı SayıĢtay Kanunun “Ġlamların infazı” baĢlıklı 64 üncü maddesinde; “Sayıştay ilâmları kesinleştikten sonra 45 inci madde gereğince yerine getirilir. İlamların yerine getirilmesini izlemekten, ilamların gönderildiği dairelerin en büyük amiri sorumludur. İlâmlarda gösterilen zimmet ve tazminlerde zimmetler vukuu tarihinden; tazminler ise hükmedildikleri tarihten itibaren faize tabi olarak, İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunur. Ancak, bu suretle eklenecek faizin tutarı, zimmet veya tazminine karar verilen miktarın % 10 unu geçemez.” 45 inci madde de ise “Sorumlularca gelir, gider, mal ve kıymetlerden mevzuata uygun olarak tahakkuk ettirilmediği, alınmadığı, harcanmadığı, verilmediği, saklanmadığı veya idare edilmediği Sayıştayca kesin hükme bağlananları, sorumlular keyfiyetin idarece kendilerine bildirilmesinden başlayarak üç ay içinde Hazineye ödemekle zorunludurlar”. denmektedir. SayıĢtay ilamları, tebliğ tarihinden itibaren doksan günlük süre içerisinde temyize baĢvurulmadığı takdirde bu sürenin dolduğu tarihte, temyize baĢvurulmuĢsa SayıĢtay Temyiz Kurulu Kararının ilgiliye tebliği tarihinde kesinleĢmektedir. Karar düzeltme düzeltilmesi
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 25 istemi ise kesin hükmün yerine getirilmesine engel teĢkil etmemektedir. 832 sayılı SayıĢtay Yasasının 64 üncü maddesi gereğince kesinleĢen ilamların belirtilen süre içinde infazı gerekmektedir. SayıĢtay ilamlarının görevliler tarafından yerine getirilmesi hususunda gerekli talimatların verilerek takibinin sağlanması üst yönetici tarafından yerine getirilmesi gereken bir görevdir. Buna göre SayıĢtay ilamlarının 832 sayılı SayıĢtay Kanunun 64 üncü maddesi hükmü gereğince görevliler tarafından üç ay içerisinde yerine getirilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında: “SayıĢtay Ġlamlarında belirtilen ve yasal süresi dolan 7.602.44.TL 03.03.2014 tarih ve 951 yevmiye nolu muhasebe iĢlem fiĢi ile, 22.386.64.TL ise ilgilisinin banka kesin teminat mektubu nakde çevrilmek suretiyle 12.05.2014 tarih ve 1919 yevmiye nolu muhasebe iĢlem fiĢi ile tahsil edilmiĢtir. SayıĢtay Ġlamlarında zaman aĢımına uğramıĢ veya uğrayacak herhangi bir iĢlem bulunmamaktadır. Uygulamaya belirtilen Ģekilde devam edilecektir.” denmektedir. Sonuç olarak: SayıĢtay ilamlarında belirtilen ve yasal süresi dolan tutarların tahsili konusunda idare ile görüĢ birliğine varılmıĢ olup 2014 yılında gerekli tahsilatların yapıldığı bildirilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 26 EKLER EK-1: KAMU ĠDARESĠ MALĠ TABLOLARI
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 27
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 28
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 29
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Ağrı Ġl Özel Ġdaresi 2013 Yılı SayıĢtay Denetim Raporu 30 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr