VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2016
İÇERİK VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU 49
VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR EVOS: Entegre Vakıf Otomasyon Sistemi LTD : Limited MAH : Mahalle M2 : Metrekare NO: Numara SOK : Sokak ŞTİ: Şirketi TİC: Ticaret TL: Türk Lirası ÜFE: Üretici Fiyat Endeksi VB : Ve Benzeri VTYS : Vakıf Taşınmaz Otomasyon Sistemi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 gelirleri, %8,10’unu iştirak gelirleri, %6,40’ını faiz gelirleri, %4,30’unu mazbut vakıf taviz bedelleri,%3,94’ünü diğer gelirler, %0,64’ünü vakıf yönetim ve temsil gelirleri, %0,20’sini şartlı-şartsız bağışlar ve yardımlar, %0,02’sini teftiş ve denetleme payları oluşturmaktadır. Tablo 2: Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Bütçe Gelirlerinin Dağılımı (TL) ve Dağılım Oranları (%) Gelir Türleri 2015 Yılı Bütçe Geliri Oran (%) Kira Gelirleri 444.549.248,46 64,90 Mazbut Vakıflara Ait Taşınmaz Satış Gelirleri 79.235.677,21 11,50 Şartlı-Şartsız Bağışlar ve Yardımlar 1.404.525,50 0,20 İştirak Gelirleri 55.581.425,78 8,10 Faiz Gelirleri 44.334.659,36 6,40 Mazbut Vakıf Taviz Bedeli 29.499.537,61 4,30 Vakıf Yönetim ve Temsil Gelirleri 4.410.277,63 0,64 Teftiş ve Denetleme Payları 167.641,73 0,02 Diğer Gelirler 25.464.310,80 3,94 TOPLAM 684.647.304,08 100,00 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri. Geçici ve kesin mizan. Bilanço. Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, Taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli veya envanter defteri. Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Faaliyet sonuçları tablosu veya gelir tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna / gelir tablosuna ve varsa nakit akış tablosuna verilecektir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. Bu hususlarla ilgili denetimimiz sonucunda aşağıda belirtilen hususlar hariç denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının doğru ve güvenilir olduğuna ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; denetim prosedürleri ve teknikleri uygulanması ve risk değerlendirmesi yoluyla gerçekleştirilir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların içerisinde üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili 2015 yılı denetimine ilişkin olarak denetimi yürütmek ve denetim
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 görüşü oluşturabilmek için gerekli bilgi/belgeler/mali tablolar kamu idaresi yönetimi tarafından sağlanmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Vakıflar Genel Müdürlüğü Tarafından Kamu Kurum ve Kuruluşlarına, Benzer Amaçlı Vakıflara veya Kamu Yararına Çalışan Derneklere Tahsis Edilen Hayrat Vakıf Taşınmazların; Tahsis Amacına, Protokollere ve Koruma Kurulu Kararlarına Aykırı Şekilde Kullanılması Vakıflar Genel Müdürlüğünce vakfiyelerinde yazılı hizmetlerde kullanılmak üzere onarım ve restorasyon karşılığı kamu kurum ve kuruluşlarına, benzer amaçlı vakıflara veya kamu yararına çalışan derneklere tahsis edilen hayrat vakıf taşınmazların; tahsis ile ilgili düzenleyici hükümlere, Vakıflar Meclisi Kararları ile imzalanan protokollere ve Koruma Kurulu kararlarına aykırı şekilde kullanıldığı tespit edilmiştir. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu gibi kurullarca belirlenen kentsel ve tarihi sit alanında kalan, korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilen, tarihi ve kültürel mirasa sahip taşınmazlar arasında yer alan İstanbul Vakıflar 2. Bölge Müdürlüğü, Samsun Vakıflar Bölge Müdürlüğü ve Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü tarafından tahsis edilen vakıf hayrat taşınmazları mahallinde incelenmiş ve aşağıda belirtilen husular tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 edilmektedir. Anılan Yönetmeliğin 62'nci maddesine göre; hayrat taşınmazlar hakkında tahsis kararının alınmasını müteakip; restorasyon projelerinin en geç altı ay içerisinde hazırlanacağı ve bir yıl içerisinde kültür ve tabiat varlıklarını koruma bölge kuruluna onaylatılacağı, tahsis tarihinden itibaren üç yıl içerisinde onarım veya restorasyonunun tamamlanacağı hususu ile diğer usul ve esasları içeren bir protokolün tahsisin yapılacağı kurum veya kuruluş ile ilgili bölge müdürlüğü arasında imzalanarak Genel Müdürlüğe gönderileceği, aynı Yönetmeliğin 64'üncü maddesinde de; protokolde belirtilen yükümlülüklerin süresinde yerine getirilmediğinin tespit edilmesi halinde taşınmazın tahliye edileceği hükme bağlanmıştır. Tahsisli hayrat taşınmazların bulunduğu mahallerde yapılan denetimlerde; onarım ve restorasyonlarının yapılması şartıyla tahsis edilen bir kısım taşınmazların onarım ve restorasyona ihtiyaç duyduğu halde söz konusu onarım ve restorasyonlarının yapılmadığı, kimi taşınmazların tahsis süresi sona erdiği ve kullanıcıları tarafından bu sürenin uzatılarak tahsis işleminin yenilenmesi talebinde bulunulduğu halde önceki tahsisle ilgili taahhütte bulundukları, onarım ve restorasyon işlemlerini gerçekleştirmedikleri, verilen taahhütlerin sadece proje aşamasında kaldığı görülmüştür. Örneğin; Samsun İli, Çarşamba İlçesi, Orta Mahalle, Kızılay Caddesinde bulunan, tapunun 102 Ada, 2 Parselinde kayıtlı 4 katlı taşınmazın Bakanlar Kurulunun 29.06.2006 tarih ve 2006/10661 sayılı, Vakıflar Meclisinin 07.06.2006 tarih ve 478/480 sayılı kararları ile, bakım ve onarımının kendileri tarafından yapılması ve kuran kursu hizmetlerinde kullanılması şartıyla 2762 sayılı Vakıflar Kanununun 10 uncu maddesine göre 10 yıl süreyle Diyanet İşleri Başkanlığına tahsis edildiği ve aradan geçen 10 yıl zarfında taşınmaza herhangi bir işlem yapılmadığı, taşınmazın boş olduğu ve yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu görülmüştür. Yine, Ordu İli, Merkez, Eskipazar Köyünde bulunan, tapunun 126 Ada, 17 Parselinde kayıtlı eski eser hamamın Vakıflar Meclisinin 02.09.2013 tarih ve 554/456 sayılı kararı ile, taş eserler müzesi ve tarihi eser taş tabloları sergi salonu olarak kullanılmak üzere 10 yıl süreyle Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsis edilmiş, ancak söz konusu yapının boş olduğu ve kullanılmadığı tespit edilmiştir. 2. Tahsis edilen kimi hayrat taşınmazlara idarenin bilgisi ve izni dışında sonradan muhdes yapıların ilave edildiği görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 16'ncı maddesinde, hayrat taşınmazların; tahsise aykırı kullanımın tespiti halinde Genel Müdürlüğün talebi üzerine taşınmazın, bulunduğu yerin mülki amirliğince tahliye edileceği hükme bağlanmıştır. Vakıflar Yönetmeliği’nin 63'üncü maddesinde; taşınmazların tahsis amacı dışında kullanılamayacağı, Genel Müdürlüğün yazılı onayı olmaksızın; tahsise konu taşınmazlarda proje dışı onarım ve ilave yapılamayacağı belirtilmiştir. Tahsisli hayrat taşınmazların bulunduğu mahallerde yapılan denetimlerde; tahsisi gerçekleştirilmiş olan kimi taşınmazlarda idarenin bilgisi ve izni dışında kullanıcıları tarafından sonradan muhdes yapıların ilave edildiği görülmüştür. Söz konusu muhdes yapıların; bazen tarihi eserin iç mekanına duvarlarla yeni bölmeler eklemek veya asma kat inşa etmek suretiyle yeni kullanım alanları elde etmek şeklinde veya esere ait revak aralarının kapatılarak gerçekleştirildiği görülmüştür. 3.Vakfiyelerinde yazılı hizmetlerde kullanılmak üzere tahsisi yapılan hayrat taşınmazlarından bir kısmının kullanıcı kurum veya kuruluşlar tarafından gelir getirici ticari faaliyetlerde kullanıldığı görülmüştür. 5737 sayılı Vakıflar Kanunu’nun 16'ncı maddesinde: tahsis edilen taşınmazın; ticari bir faaliyette kullanılamayacağı, tahsise aykırı kullanımın tespiti halinde Genel Müdürlüğün talebi üzerine taşınmazın, bulunduğu yerin mülki amirliğince tahliye edileceği hükme bağlanmıştır. Vakıflar Yönetmeliği’nin 63'üncü maddesinde de taşınmazların tahsis amacı dışında kullanılamayacağı belirtilmiştir. Tahsisli hayrat taşınmazların bulunduğu mahallerde yapılan denetimlerde; bazı taşınmazlarda ticari faaliyetlerde bulunulduğu, kimi taşınmazlarda, ticari faaliyetin bizzat adına tahsis yapılan kurum veya kuruluş tarafından yapıldığı kimi taşınmazlarda tahsisli taşınmazın bir kısmının kendisine tahsis yapılan kurum veya kuruluş tarafından doğrudan üçüncü kişilere kiralanmak veya kullandırılmak suretiyle yapıldığı kimi taşınmazlarda da taşınmazın 3. kişilerce doğrudan işgal edilmek suretiyle ticari faaliyetin yapıldığı tespit edilmiştir Yukarıdaki hususların bir veya bir kaçının bir arada görüldüğü bazı örnekler şöyledir;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Kefçedede Mahallesi, Gündoğumu Caddesinde bulunan ve tapunun 26 pafta, 403 ada, 27 parselinde kayıtlı olan Ahmediye Medresesi, Bakanlar Kurulunun 15.01.2007 tarih ve 2007/11586 sayılı, Vakıflar Meclisinin 13.12.2006 tarih ve 1142/1149 sayılı ile 20.11.2008 tarih ve 612/617 sayılı kararları ile, bakım, onarım ve restorasyonunun yapılması ve Kur’an kursu hizmetlerinde kullanılması şartıyla 5737 sayılı Vakıflar Kanununun 16'ncı maddesine göre ve Vakıflar Yönetmeliği'nin 62'nci maddesi gereği 10 yıl süreyle Diyanet İşleri Başkanlığına tahsis edilmiştir. Ahmediye Medresesi, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulunun 14.04.1973 tarih ve 7086 sayılı genel kararı ile tescilli tarihi ve kültürel mirasa sahip bir yapıdır. Medrese avlusuna ortasında sonradan ve idareden izinsiz olarak yapılmış ahşaptan çardak ve oturma yerleri ile plastik masaların mevcut olduğu, söz konusu muhdes yapıların tarihi eserle uyumsuzluk gösterdiği, avlunun içinde hoş olmayan bir görüntü sergilediği, bazı duvarlarda sıva dökülmelerinin ve çimlenmelerin olduğu, medresenin güney-batı tarafında yer alan ve WC olarak kullanılan alanın üstüne idareden ve Koruma Kurulundan herhangi bir izin alınmadan yaklaşık 20 kişinin barınacağı şekilde ahşaptan bir yatakhane inşa edildiği, yatakhane ve WC’lere geçişi sağlayan koridorlardan birine tavana doğru bir su deposunun yerleştirildiği, alt kısmının kartonpiyer malzeme ile kapatıldığı, yatakhane ve su deposuna ait yükün tamamen medrese duvarlarına bindirildiği tespit edilmiştir. İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Doğancılar Mahallesi, Hafız Ağa Sokağında bulunan, tapunun 17 pafta, 355 Ada, 18 Parselinde kayıtlı Rüstem Paşa Sıbyan Mektebi, Vakıflar Meclisinin 20.11.2008 tarih ve 598/613 sayılı kararı ile, ilgili koruma kurulu kararı ve kurulca onaylanacak projeler doğrultusunda onarımının yapılması kaydıyla sosyal ve hayır amaçlı etkinliklerde kullanılması şartıyla 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 16'ncı maddesine göre ve Vakıflar Yönetmeliği'nin 62'nci maddesi gereği 10 yıl süreyle İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına tahsis edilmiştir. Tahsisli taşınmaza ait dosya üzerinde yapılan incelemede ve taşınmazın bulunduğu mahalde yapılan denetimde aşağıdaki bilgi ve tespitlere ulaşılmıştır:
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 Rüstem Paşa Sıbyan Mektebi, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun 12.12.1970 tarih ve 5672 sayılı kararı ile korunması gereken kültür varlığı olarak tescilli tarihi ve kültürel mirasa sahip bir eserdir. Yapılan incelemede Mektebin Divan Edebiyatı Vakfı tarafından kullanıldığı ve bakımlı olduğu ancak yapının doğu yönündeki bahçeye bakan ahşap çatı elemanlarında (yastık kirişi, bırakma kirişi ve diğer tahta elemanlarda) çürüme ve çatlamaların olduğu ve çökme tehlikesi arz ettiği, avlunun kuzeydoğu köşesinde iki katlı muhdes bir yapının inşa edildiği, üst katının barınma alt katının da mutfak olarak kullanıldığı, esere ait onaylı rölöve ve restorasyon projelerinde söz konusu muhdes yapının yer almadığı tespit edilmiştir. Edirne – Merkez, Babademirtaş Mahallesi, Çamaşırcılar Sokağı 41 pafta, 249 ada, 31 parsel, 3 kapı no'da bulunan Peykler Medresesi, Vakıflar Meclisinin 14.09.2010 tarih ve 561/428 sayılı kararı ile, protokol şartları doğrultusunda her türlü bakım ve muhafazasının yapılması kaydıyla kazı evi ve deposu olarak 10 yıl süreyle 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 16'ncı ve Vakıflar Yönetmeliği'nin 62'nci maddeleri gereğince İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne tahsis edilmiştir. Kazı evi olarak kullanımı için açıkça İl Kültür Turizm Müdürlüğüne tahsis yapıldığı halde Medresenin girişinde ve içeride yapıya zarar verecek biçimde Bahçeşehir Üniversitesi bayrak, tabela ve flamaları mevcuttur. Yapılan araştırmada ilgili medrese alanının üniversite tarafından farklı etkinlikleri için de kullanıldığı ve web sitesinde yer aldığı görülmüştür. Aynı zamanda Tahsislerle ilgili incelemelerde bulunması kanuni bir gereklilik olan Vakıflar Bölge Müdürlüğü memurlarının da incelemede bulunmasını engelleyici tedbirler alındığı görülmüştür. Bina içerisinde yapıya yük bindirir şekilde projektör yansıtıcı perdelerin asıldığı, elektrik sistemine ek yük getiren uygulamaların mevcut olduğu tespit edilmiştir. Edirne – Merkez, Yeni İmaret Mahallesi, 159 pafta, 783 ada 1,2 ve 3 parselde bulunan Sultan II. Beyazıt Külliyesi, Bakanlar Kurulunun 10.10.2006 tarih ve 2006/1112 no’lu kararı ile, protokol şartları doğrultusunda her türlü bakım ve muhafazasının yapılması kaydıyla Müze olarak 10 yıl ve Vakıflar Yönetmeliği'nin 62'nci maddeleri gereğince Trakya Üniversitesine “kültürel amaçlar doğrultusunda kullanılmak üzere” tahsis edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12
Ancak taşınmazın bulunduğu yerde şahsa kiralanmış, bedel mukabilinde işletilen
Bay/Bayan Tuvaletinin mevcut olduğu ve müze girişinde içecek ve hatıra eşyaların satışının
yapıldığı; Bu hususlarda kanuna uygun bir izin ve başvurunun mevcut olmadığı tespit
edilmiştir.
Edirne – Merkez, Yeni Mahalle, Taş Odalar Zehrimar Camii Sokağı, 379 ada, 1
parselde bulunan Darülhadis Medresesi, 644 Sayı ve 18.12.2008 tarihli Vakıflar Meclisi
kararı ile müze olarak kullanılmak üzere Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsis edilmiş,
24.11.2008 tarihinde konuyla ilgili protokol, Vakıflar Edirne Bölge Müdürü ve Edirne İl
Kültür ve Turizm Müdürünce imzalanmıştır. Ancak taşınmazın bulunduğu yerde özel bir
şirket tarafından hatıra eşyaların satışının yapıldığı; bu hususlarda kanuna uygun bir izin ve
başvurunun mevcut olmadığı tespit edilmiştir.
Yapılan protokoller gereği, tahsis edilen taşınmazın tahsis şartlarına aykırı bir durum
tespit edildiğinde, aykırılığın giderilmesi için tahsisin yapıldığı idare, vakıf veya derneğe
ihtarname çekilerek bir aylık süre verilmesi, bu süre sonunda aykırılığın giderilmemesi
durumunda taşınmazın bir hafta içerisinde tahliyesinin sağlanması gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen veya diğer tahsisli taşınmazların, tahsis şartlarına aykırı
durumların Vakıflar Bölge Müdürlüğünce tespit edildiği ancak aykırılığın giderilmesi için
tahsisin yapıldığı idare, vakıf veya derneğe ihtar çekilmediği ve taşınmazın tahliyesi için
mülki idare amirliğine talepte bulunulmadığı görülmektedir.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ve temsil ettiği vakıf taşınmazları, Selçuklu ve
Osmanlı döneminden günümüze kadar hayır amacıyla vakfedilen taşınmazlardan
oluşmaktadır. Bu nedenle, söz konusu taşınmazları vakfiyelerinde belirtilen amaç ve şartlara
göre değerlendirmek ve eski eser niteliğinde olan taşınmazların özgün niteliklerini
bozmayacak şekilde gelecek nesillere aktarılmasını sağlamak Vakıflar Genel Müdürlüğünün
en önemli görevlerinden biridir.
Vakıf taşınmazlarının tahsis amacına aykırı kullanılması, tescilli ve eski eser
niteliğinde olan taşınmazların yok olmasına, özgün değerlerinin ve niteliklerinin bozulmasına
neden olmakta ve vakıfların vakfiyelerinde yer alan şartlara aykırılık teşkil etmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 Kamu idaresi cevabında; Konu ile ilgili olarak, 21.04.2016 tarih ve 8843 sayılı yazısı ile Başkanlığınıza ait rapor Bölge Müdürlükleri gönderilmiş olup, belirtilen hususlara dikkat çekilmiş ve konu hakkında bilgi istenilmiştir. Raporda örnek olarak verilen taşınmazlarla ilgili olarak; Samsun İli Çarşamba İlçesi, Orta Mahalle, Kızılay Caddesinde bulunan, tapunun 102 ada 2 parselinde kayıtlı olan ve Kur’an Kursu olarak kullanılmak üzere Bakanlar Kurulunun 29.06.2006 tarih ve 2006/10661 sayılı kararıyla 10 yıl süreyle Diyanet İşleri Başkanlığına tahsisi yapılan İhsaniye Kur’an Kursu binasının, fiziki özelliğini ve misyonunu yitirmesi nedeniyle bakım ve onarıma elverişli olmadığı, giderleri İhsaniye Camii Yaptırma ve Yaşatma Derneğince karşılanmak üzere çarpık görünümlü bu yapının yıkılarak ( bitişiğindeki mevcut cami ile birlikte) yerine yenisinin yapılması yönündeki Çarşamba İlçe Müftülüğünün 19.03.2008 tarihli ve 250 sayılı talebi uygun görülerek, yapılması planlanan cami ve Kur’an Kursu inşaatına ait projelerin hazırlanarak Genel Müdürlüğümüze sunulmak üzere Bölge Müdürlüğüne gönderilmesinin istenilmiştir. Tadilat ve tamirata elverişli olmayan Kur’an Kursu binasının, yıkılarak günün şartlarına ve ihtiyaçlarına uygun şekilde yenisinin yapılmasının İdaremiz yararına olacağının düşünülmektedir. Çarşamba İlçe Müftülüğünün 08.02.2016 tarihli ve 126 sayılı yazı ile cami ve Kur’an Kursu binasının yıkılması ve yerine yenisinin yapılmasıyla ilgili imar ve proje çalışmalarının halen devam ettiği ve taşınmaz çevresinde bulunan özel mülk sahipleriyle anlaşmaların ilgili Belediyece sağlandığı ve protokol aşamasına gelindiği belirtilerek, cami ve Kur’an Kursu binalarının yıkılarak günümüz şartlarına ve ihtiyaç durumuna göre yeniden yapılması çalışmalarının Cami Yaptırma ve Yaşatma Derneği ile İlçe Müftülüğü ve Belediye koordinesinde yürütüldüğü bildirilmiştir. İdaremiz tarafından çalışmalar titizlikle takip edilmektedir. Ordu İli, Altınordu İlçesi, Eski Pazar Mahallesinde bulunan, tapunun 126 ada 17 parselinde kayıtlı olan ve koruma kurulu kararı doğrultusunda restorasyonu devam ederken “Taş Eserler Müzesi ve Tarihi Eser Taş Tabloları Sergi Salonu” olarak kullanılmak üzere, 10 yıl süreyle Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü adına tahsisi yapılan hamam ve avlusu vasıflı eski eser tescilli taşınmazın, Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünce restorasyonunun tamamlandığı ve tahsis amacına uygun şekilde “Taş Eserler Müzesi ve Tarihi Eser Taş Tabloları Sergi Salonu” olarak kullanılmak üzere biran evvel faaliyete geçirilmesi istenmiş olup, Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 05.02.2016 tarihli ve 399 sayılı cevabi yazısında müze açılmasıyla ilgili çalışmaların devam ettiğinin ifade edildiği, 20.04.2016
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 tarihinde mahallinde yapılan incelemede, taşınmazın amacı doğrultusunda faaliyete geçirilmediği ve halen boş tutulduğunun tespit edilerek, konuyla ilgili yetkililerle yapılan telefon görüşmelerinde yöre halkından temin edilmeye çalışılan eserlerin müzede sergilenecek olmasının gecikmelere neden olduğu, bununla birlikte müzenin faaliyete geçirilmesiyle ilgili çalışmaların aralıksız devam ettiği bildirilmiştir. Taş Eserler Müzesi ve Tarihi Eser Taş Tabloları Sergi Salonu olarak kullanılmak üzere en kısa sürede faaliyete geçirilmesi, aksi takdirde tahsis protokolünün iptali cihetine gidileceği hususu 28.04.2016 tarihli ve 1029 sayılı yazı ile Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne bildirilmiştir. İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Kefçedede Mahallesi, Gündoğdu Caddesinde bulunan tapunun 26 pafta, 403 ada, 27 parselinde kayıtlı, Ahmet Ağa Vakfından Ahmediye Camii ve Külliyesinin İmaret kısmının Kur'an Kursu olarak kullanılmak üzere Diyanet İşleri Başkanlığına tahsisi yapılan eski eser yapıda kurul kararına aykırı yapılan eklentilerin kaldırılmasıyla ile ilgili hususlar Üsküdar Müftülüğüne 26.10.2015 tarih ve 9874 sayılı yazı ile bildirilmiş olup, Üsküdar Müftülüğünden alınan 28.12.2015 tarih ve 1874 sayılı cevabi yazıda onarımın Üsküdar Belediyesi ile işbirliği içerisinde yapıldığı, cami avlusunda bulunan çardak kısmının kurulca onaylanan projeye uygun olduğu, diğer eklentilerin ise kaldırılması ile ilgili çalışmaların devam ettiğinin bildirilmiş olup, konu ile ilgili çalışmalar takip edilmektedir. İstanbul İli, Üsküdar ilçesi, Doğancılar Mahallesi, Hafız Ağa Sokağında bulunan, tapunun 17 pafta, 355 ada, 18 parsel kayıtlı olan ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına tahsisi yapılan Rüstem Paşa Sıbyan Mektebinin, Sayıştay raporunda belirtilen kurul kararına aykırı yapılan eklentilerin kaldırılması hususu 26.10.2015 tarih ve 9875 sayılı yazı ile İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına iletilmiş olup, kurul kararına aykırı eklentilerin kaldırılması ile ilgili işlemler takip edilmektedir. Mülkiyeti İdaremize ait Edirne İli, Merkez, Babademirtaş Mahallesi Çamaşırcılar Sokağı No:3 adresinde bulunan, tapunun 41 pafta, 249 ada, 31 parselinde kayıtlı Peykler Medresesinin, her türlü bakım ve onarımının yapılması, kazı evi ve deposu olarak kullanılması kaydıyla, Vakıflar Meclisinin 14.09.2010 tarih ve 561/428 sayılı kararıyla, 10 yıl süreyle Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisi yapılmış, sit ve arkeolojik alanlara ilişkin kazılar Kültür ve Turizm Bakanlığı kontrolünde yürütülmekte ve Bakanlar Kurulu Kararıyla kazının adına yapılacağı kurum belirtilmek suretiyle bir kazı başkanı tayin edilmiştir. Kazı çalışmalarının halen Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Bahçeşehir Üniversitesi adına Doç. Dr. Mustafa Özer tarafından sürdürülmekte olup Peykler Medresesi tahsis amacına uygun bir
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15
şekilde kullanılmaktadır. Yapının Bahçeşehir Üniversitesi tarafından da kullanılmasına ilişkin
sorguya konu hususlar da ise kazı başkanının Bahçeşehir Üniversitesine geçmesi ve Bakanlar
Kurulunca da anılan üniversitenin kazının paydaşı olmasına izin verilmesinden
kaynaklanmakta olup, kullanım yönünden tahsise aykırı bir durumun bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, sorguda ayrıca belirtilmekte olan tarihi esere zarar verici nitelikteki
unsurlar Bölge Müdürlüğünce yerinde yapılan çalışmalar sonucunda yapıdan arındırılmış,
bundan böyle de periyodik kontroller yapılarak eserin tahsis amacına uygun kullanılıp
kullanılmadığı takip edilerek, tahsis amacının dışına çıkan kullanımlarla ilgili gereği
yapılacaktır.
Edirne İli, Merkez Yeni İmaret Mahallesinde bulunan, II. Bayezid Külliyesinin,
tapunun 159 pafta, 783 ada, 1 parselinde kayıtlı Tıp Medresesi (Darüşşifa), ile aynı ada 2
parselde kayıtlı Tabhane Binaları ve aynı ada 3 parselde kayıtlı Fırın ve İmaret Binası müze
kompleksi içinde kültürel amaçlarda kullanılmak üzere Vakıflar Meclisinin 05.02.2013 gün
ve 66/83 sayılı kararıyla, 10 yıl süreyle Trakya Üniversitesi Rektörlüğüne tahsisi yapılan
taşınmazla ilgili sorguda iki ayrı hususun dile getirildiği, bu bağlamda tahsis edilen alanın
içinde bulunan bay/bayan tuvaletinin bedel mukabilinde işletildiğinin tespit edildiği
belirtilmiş olup, bu husus İdaremizce de 26.10.2015 tarihinde mahallinde yapılan incelemeler
neticesinde tespit edilerek, 03.11.2015 tarih ve 2800 sayılı yazı ile Trakya Üniversitesi
Rektörlüğüne iletilmiş olup, tahsise aykırılık teşkil eden bu hususun giderilmesi istenilmiştir.
Bunun üzerine tahsise aykırılık giderilmiş olup temizlik ve bakımının Üniversite tarafından
yapılması, ücretsiz bir şekilde halkın kullanımına sunulması kararlaştırılmıştır. Yerinde
yapılan denetimlerde de tuvaletlerin bahsedilen şekilde, ücretsiz bir biçimde kullanıldığı,
tahsise aykırılık teşkil eden uygulamaya böylelikle son verildiği anlaşılmış olup, bundan
böyle tahsis amacının dışına çıkılmamasını sağlayıcı kontroller titizlikle yürütülecektir.
Diğer bir husus müze girişinde içecek ve hatıra eşya satışının yapıldığı, konu hakkında
Üniversite Genel Sekreterliği ile yapılan şifahi görüşmeler sonunda 16.09.2015 tarih ve 14203
sayılı yazı ile İdaremize müracaat edilerek, taşınmazda yürütülen faaliyetlerin bir unsuru
olarak, müzenin giriş kısmına su standı ile şehir tanıtımının yapılması için hediyelik eşya
standının kurulması ve bu mekânlardaki satışın da Üniversitenin Otopark ve Satış İşletmeleri
Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğü eliyle yürütülmesi hususunda gerekli iznin verilmesi talep
edilmiştir. Vakıflar Yönetmeliğinin 63. Maddesine eklenen “tahsis edilen taşınmazlarda
vakfın iktisadi işletmesi veya kamu kurumlarının sahibi ve ortağı olduğu iktisadi teşekküller
tarafından amacın tahakkukuna matuf iktisadi faaliyet gösterebileceği” fıkra hükmü
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 gereğince su ve hediyelik eşya satışı yapılabilmesi konusunda Trakya Üniversitesi Otopark ve Satış İşletmeleri Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğüne izin verilmiş işlemler anılan birim tarafından yürütülmektedir. Edirne İli, Merkez Yeni Mahalle Taş Odalar Zehrimar Cami Sokağında bulunan, tapunun 379 ada 1 parselinde kayıtlı Darülhadis Medresesinin, müze olarak kullanılmak üzere, Vakıflar Meclisinin 18.12.2008 tarih ve 644/659 sayılı kararıyla, 10 yıl süreyle Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisi yapılan taşınmazla ilgili olarak özel bir şirket tarafından hatıra eşya satışının yapıldığının tespit edildiği ve konunun Bölge Müdürlüğü ilgili birimince 28.10.2015 tarihinde mahallinde yapılan incelemeler neticesinde 24.11.2015 tarih ve 3109 sayılı yazı ile İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne iletilerek tahsise aykırılık teşkil eden unsurların giderilmesi istenilmiştir. İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünden gelen 01.12.2015 tarih ve 3322 sayılı cevabi yazıda, Bakanlık Teşkilatı da dahil olmak üzere ilgili bütün birimlere ulaşılarak, gerekli izinlerin alınması ve tahsis protokolüne aykırılık teşkil eden bu hususun giderilmesi hususunda temin edici tedbirlerin ivedilikle alınacağı ifade edilmiştir. Konu idaremizce takip edilecektir. Sonuç olarak; İdarece gönderilen cevapta; 21.04.2016 tarih ve 8843 sayılı yazı ile Sayıştay Başkanlığına ait raporun Bölge Müdürlüklerine gönderildiği, raporda belirtilen hususlara dikkat çekildiği ve konu hakkında bilgi istenildiği, Raporda örnek olarak verilen taşınmazlarla ilgili olarak; Samsun İli Çarşamba İlçesi, Orta Mahalle, Kızılay Caddesinde bulunan, tapunun 102 ada 2 parselinde kayıtlı olan ve Kur’an Kursu olarak kullanılmak üzere 10 yıl süreyle Diyanet İşleri Başkanlığına tahsisi yapılan İhsaniye Camii ve Kur’an Kursu binalarının yıkılarak günümüz şartlarına ve ihtiyaç durumuna göre yeniden yapılması çalışmalarının Camii Yaptırma ve Yaşatma Derneği ile İlçe Müftülüğü ve Belediye koordinesinde yürütüldüğü ve söz konusu çalışmaların İdare tarafından titizlikle takip edildiği, Ordu İli, Altınordu İlçesi, Eski Pazar Mahallesinde bulunan, tapunun 126 ada 17 parselinde kayıtlı olan ve koruma kurulu kararı doğrultusunda restorasyonu devam ederken “Taş Eserler Müzesi ve Tarihi Eser Taş Tabloları Sergi Salonu” olarak kullanılmak üzere, 10 yıl süreyle Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü adına tahsisi yapılan hamam ve avlusu vasıflı eski eser tescilli taşınmazın, Taş Eserler Müzesi ve Tarihi Eser Taş Tabloları Sergi Salonu olarak kullanılmak üzere en kısa sürede faaliyete geçirilmesi, aksi takdirde tahsis
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 protokolünün iptali cihetine gidileceği hususu 28.04.2016 tarihli ve 1029 sayılı yazı ile Ordu İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne bildirildiği, İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, Kefçedede Mahallesi, Gündoğdu Caddesinde bulunan tapunun 26 pafta, 403 ada, 27 parselinde kayıtlı, Ahmet Ağa Vakfından Ahmediye Camii ve Külliyesinin İmaret kısmının Kur'an Kursu olarak kullanılmak üzere Diyanet İşleri Başkanlığına tahsisi yapılan eski eser yapıda kurul kararına aykırı yapıldığı belirtilen eklentilerden cami avlusunda bulunan çardak kısmının kurulca onaylanan projeye uygun olduğu, diğer eklentilerin ise kaldırılması ile ilgili çalışmaların devam ettiği ve konunun idarece takip edildiği, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına tahsisli Rüstem Paşa Sıbyan Mektebinde kurul kararına aykırı yapılan eklentilerin kaldırılması hususunda adı geçen Belediye Başkanlığına 26.10.2015 tarih ve 9875 sayılı yazı yazıldığı, ilgili işlemlerin takip edildiği, Edirne İli, Merkez, Babademirtaş Mahallesi Çamaşırcılar Sokağı No:3 adresinde bulunan, tapunun 41 pafta, 249 ada, 31 parselinde kayıtlı Peykler Medresesinin, 10 yıl süreyle Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsis edildiği, sit ve arkeolojik alanlara ilişkin kazıların bu Bakanlık kontrolünde yürütüldüğü ve Bakanlar Kurulu Kararıyla adına kazı yapılacak kurum belirtilmek suretiyle bir kazı başkanı tayin edildiği, Kazı çalışmalarının halen Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Bahçeşehir Üniversitesi adına Doç. Dr. Mustafa Özer tarafından sürdürüldüğü, Bakanlar Kurulunca da anılan üniversitenin kazının paydaşı olmasına izin verildiği, kazı başkanının bu Üniversiteye geçtiği, kullanım yönünden tahsise aykırı bir durumun bulunmadığı, tarihi esere zarar verici nitelikteki unsurların yerinde yapılan çalışmalar sonucunda yapıdan arındırıldığı, yapılacak periyodik kontrollerle eserin tahsis amacına uygun kullanılıp kullanılmadığının takip edileceği, Edirne İli, Merkez Yeni İmaret Mahallesinde bulunan, II. Bayezid Külliyesinin, tapunun 159 pafta, 783 ada, 1 parselinde kayıtlı Tıp Medresesi (Darüşşifa), ile aynı ada 2 parselde kayıtlı Tabhane Binaları ve aynı ada 3 parselde kayıtlı Fırın ve İmaret Binası müze kompleksi ile ilgili olarak, tahsis edilen alan içinde bulunan ve tahsis amacına aykırı bir şekilde ücretli olarak işletilen bay/bayan tuvaleti konusunun 03.11.2015 tarih ve 2800 sayılı yazı ile Trakya Üniversitesi Rektörlüğüne iletilerek söz konusu aykırılığın giderildiği, gerekli kontrollerin titizlikle yürütüleceği, ikinci bir husus olarak tahsise aykırı şekilde müze girişinde içecek ve hatıra eşya satışının yapıldığı tespitinde bulunulduğu, Trakya Üniversitesince 16.09.2015 tarih ve 14203 sayılı yazı ile taşınmazda yürütülen faaliyetlerin bir unsuru olarak, müzenin giriş kısmına su standı ile şehir tanıtımının yapılması için hediyelik eşya standının
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 kurulması ve bu mekânlardaki satışın da Üniversitenin Otopark ve Satış İşletmeleri Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğü eliyle yürütülmesi hususunda gerekli iznin verilmesi talebinde bulunulduğu, konunun Vakıflar Yönetmeliği’nin 63’üncü maddesine eklenen “tahsis edilen taşınmazlarda vakfın iktisadi işletmesi veya kamu kurumlarının sahibi ve ortağı olduğu iktisadi teşekküller tarafından amacın tahakkukuna matuf iktisadi faaliyet gösterebileceği” fıkrası hükmü çerçevesinde değerlendirildiği ve gerekli iznin verildiği, Edirne İli, Merkez Yeni Mahalle Taş Odalar Zehrimar Cami Sokağında bulunan, tapunun 379 ada 1 parselinde kayıtlı Darülhadis Medresesinin, müze olarak kullanılmak üzere, 10 yıl süreyle Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisi yapılan taşınmazla ilgili olarak özel bir şirket tarafından yapılan hatıra eşya satışı konusunun 24.11.2015 tarih ve 3109 sayılı yazı ile İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne iletilerek tahsise aykırılık teşkil eden unsurların giderilmesinin istendiği, adı geçen Müdürlükten alınan 01.12.2015 tarih ve 3322 sayılı cevabi yazıda, Bakanlık Teşkilatı dahil olmak üzere ilgili bütün birimlere ulaşılarak, gerekli izinlerin alınması ve tahsis protokolüne aykırılık teşkil eden faaliyetlerin giderilmesi hususunda gerekli tedbirlerin ivedilikle alınacağının bildirildiği ve konun idarece takip edileceği ifade edilmiştir. Buradan hareketle, Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait olup çeşitli kurum ve kuruluşlara tahsis edilmiş olan taşınmazlarla ilgili olarak; Vakıflar Kanununa, Yönetmelik hükümlerine, Vakıflar Meclisi kararlarına, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu kararları ile imzalanan tahsis protokollerine aykırı bir şekilde kullanıldığı tespit edilen taşınmazlarla ilgili idarece gönderilen ve yukarıda özetlenen açıklamalar ışığında yapılan değerlendirmede: söz konusu tahsisli taşınmazlarla ilgili bu aşamada denecek kalmadığı, bulguda belirtilen aykırı kullanımların giderilmesi hususunda hem idare hem de adlarına tahsis yapılmış ve tahsisli taşınmazları kullanan kurum ve kuruluşların alacakları tedbirler ile yapacakları işlemlerin tarafımızdan izlemeye alınması ve zaman zaman gerçekleştirilecek denetimlerde gelişmeler ışığında konunun yeniden değerlendirilerek raporlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. BULGU 2: Vakıf Taşınmazlarının Fiili Durumlarının Periyodik Olarak Mahallinde Takip Edilmemesi Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetinde ve idaresinde olan taşınmazların fiili durumlarının periyodik olarak mahallinde takip edilmediği görülmüştür. Vakıf Taşınmazların Kiraya Verilme Usul ve Esaslarına göre; kiralama süresi içerisinde kiracıların; sözleşme ve eklerine uyup uymadıklarının Bölge Müdürlükleri
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 tarafından periyodik olarak mahallinde takip edilmesi, kiracının akde aykırı davrandığının tespit edilmesi halinde idare tarafından otuz gün süre verilerek akde aykırılığın giderilmesinin istenmesi, verilen süre içerisinde aykırılığın giderilmemesi halinde sözleşmenin fesh edilmesi gerekmektedir. Taşınmazlar mahallinde kontrol edildikten sonra ilgili personel tarafından tespit formunun düzenlenmesi ve kiralama dosyasına eklenmesi gerekmektedir. Tespit formunun düzenlenerek dosyasına eklenmesi, taşınmazların periyodik olarak takip edildiğinin bir göstergesidir. Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetinde ve idaresinde olan taşınmazlara ilişkin olarak tarafımızdan yapılan denetimlerde, kiralama ve ecrimisil dosyalarına her bir taşınmaz itibariyle bakılmakta ve taşınmazlarla ilgili olarak idarece yapılmış olan işlemler incelenmektedir. Söz konusu incelemelerden sonra ilgili taşınmazlar ayrıca mahallinde kontrol edilmektedir. Nitekim yapılan incelemelerde; bölge müdürlükleri tarafından taşınmazların mahallinde periyodik olarak kontrol edilmediği, tespit raporu düzenlenmediği, tespit dönemlerinin ve sorumlu personelin tam olarak belirlenmediği ve bunlara ilişkin belgelerin olmadığı görülmüştür. Taşınmazların yeterli kontrol ve denetimlerin yapılamaması nedeniyle; bazı vakıf taşınmazların işgal edildiği, işhanları ortak alanlarının başkaları tarafından kullanıldığı halde ecrimisil alınmadığı, kiraya verilmiş olan kimi vakıf taşınmazları üzerinde kiracıları tarafından idareden izin alınmadan akde aykırı olacak bir şekilde fiziksel değişiklikler yapıldığı veya iş değişikliğine gidildiği, kirada bulunan tescilli eserlere zarar verecek şekilde klima, tabela gibi ilavelerin duvara monte edildiği gibi yukarıda belirtilen söz konusu hususların zamanında tespit edilemediği ve gerekli müdahalelerin yapılamadığı görülmektedir. Örneğin Edirne ili, Babademirtaş Mahallesi, Çamaşırcılar Sokağı 41 pafta, 249 ada, 31 parsel, 3 kapı no'da bulunan Peykler Medresesi'nin Kazı evi olarak kullanımı için açıkça İl Kültür Turizm Müdürlüğü’ne tahsis yapıldığı halde Medresenin girişinde ve içeride yapıya zarar verecek biçimde ve tahsis edilen kurumun aksine, Bahçeşehir Üniversitesi’ne ait bayrak, tabela ve flamaların mevcut olduğu görülmüştür. İlgili Üniversitesinin internet sitesinde ve diğer haber kaynaklarında bu medresenin ve tahsisli taşınmazın bölümlerinin iftar yemekleri ve/veya konserler gibi başka amaçlar için de üniversite tarafından kullanılmakta olduğunu
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20
kanıtlar nitelikte haberler de mevcuttur. Ancak bu hususların sağlıklı biçimde tespiti için
kanuni bir gereklilik olan periyodik takiple sorumlu Vakıflar Bölge Müdürlüğü memurlarının
da taşınmazda incelemede bulunmasını engellemek için kullanıcı tarafından tedbirler alındığı
görülmüştür. Vakıflar Bölge Müdürlüğü çalışanlarının yapması gereken rutin kontrollerin
tahsis edildiği günden itibaren 1 defa dahi yapılamadığı ifade edilmiştir. Ancak bu konuyla
ilgili herhangi bir yazışmanın yapılmadığı dosyasından anlaşılmıştır.
Genel Müdürlük Denetçilerinin yapmış olduğu incelemelerde de yapı içerisinde yapıya
yük bindirir şekilde projektör yansıtıcı perdelerin asıldığı, elektrik sistemine ek yük getiren
uygulamaların mevcut olduğu da (su ısıtıcılar ve ek kablo sistemleri) tespit edilmiştir.
Yukarıda belirtilen hususların tespiti ve önlenmesi taşınmazların periyodik olarak
mahallinde takip edilmesine bağlıdır. Ayrıca taşınmazların mahallinde periyodik olarak
kontrol edilmesi, emsal ve rayiç kira bedelinin belirlenmesinde büyük kolaylık sağlayacaktır.
Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetinde ve idaresinde 65.000 adet civarında taşınmaz
bulunmaktadır. Vakıf taşınmazları, çok farklı yerlerde ve çok sayıda olduğu için bunların
yönetimi ve denetimi güçleşmektedir. Dolayısıyla personel tarafından taşınmazların
mahallinde periyodik olarak kontrol edilmesi; işgal edilen veya fiziksel değişikliğe uğrayan
taşınmazların zamanında tespit edilmesi, işgale ve değişikliğe karşı denetimlerin yapılması ve
önlemlerin alınması ile taşınmazların etkin bir şekilde yönetiminin sağlanmasında önem arz
etmektedir.
Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ve temsil ettiği vakıf taşınmazları, Selçuklu ve
Osmanlı döneminden günümüze kadar hayır amacıyla vakfedilen taşınmazlardan
oluşmaktadır. Bu nedenle, söz konusu taşınmazları en iyi şekilde idare etmek, gelirlerini
artırmak Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün en önemli görevlerinden biridir. Vakıf
taşınmazlarının yönetim ve denetiminin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için
mahallinde yeterli kontrol ve denetimlerin yapılması gerekmektedir.
Taşınmazların periyodik olarak mahallinde takip edilmemesi; taşınmazların etkin ve
verimli bir şekilde değerlendirilerek gelirlerinin arttırılmasını, taşınmazlarının yönetim ve
denetiminin etkin bir şekilde gerçekleştirilmesini etkilemektedir.
Söz konusu husus 2013 ve 2014 yılı Vakıflar Genel Müdürlüğü Sayıştay Denetim
Raporlarında da bulgu konusu yapılarak izlemeye alınmıştır. Ancak 2015 yılı denetimlerinde
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 de aynı şekilde devam eden bu hususun idare tarafından henüz düzeltilmediği anlaşılmaktadır. Kamu idaresi cevabında; 05.05.2016 tarihli 9867 sayılı yazı ile Bölge Müdürlüklerine bu hususla ilgili gerekli hassasiyetin gösterilmesi talimatlandırılmıştır. Sonuç olarak; Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevapta, bulguda belirtilen hususlarla ilgili olarak çalışmalara başlandığı, 05.05.2016 tarihli 9867 sayılı yazı ile Bölge Müdürlüklerine konuyla ilgili gerekli hassasiyetin gösterilmesi hususunda talimatlandırmada bulunulduğu ifade edilmiştir. Buradan hareketle, bulgu konusu hususlarla ilgili olarak kurum tarafından yapılacak çalışmaların ve bu çalışmalar sonucunda bahis konusu hususların düzeltilip düzeltilmediğinin gerçekleştirilecek denetimlerde izlenmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. BULGU 3: Vakıf Taşınmazlarını İşgal Etmiş Olan Fuzuli Şagillerin Kira Sözleşmesi İmzalamaktan İmtina Etmeleri ve Söz Konusu Kişilerin İşgalinde Bulunan Taşınmazların Tahliye Edilememesi Vakıflar Genel Müdürlüğüne bağlı Bölge Müdürlüklerinde gerçekleştirilen denetimlerde, ilgili birimlerden (Kiralama Şube Müdürlükleri, Yatırım ve Emlak Şube Müdürlükleri) alınan işgalli taşınmazlara ait listelerden ve Entegre Vakıf Otomasyon Sistemi (EVOS) üzerinden yapılan incelemelerde; Bölge Müdürlükleri envanterlerinde yer alan vakıf taşınmazlardan kayda değer bir bölümünün üçüncü şahısların işgalinde olduğu görülmüştür. Bilindiği üzere; Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait taşınmazların kiralama işlemleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılmaktadır. Kanunun 1'inci maddesinde; genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği belirtildikten sonra 2 nci maddesinde de; ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasının ve idarelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin ihaleye tabi olduğu ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanmasının esas olduğu hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede Genel Müdürlüğe bağlı bazı bölge müdürlüklerinin envanterlerinde bulunan vakıf taşınmazları EVOS üzerinden ve kimileri de mahallerinde incelenmiş ve aşağıda belirtilen hususlar tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 olduğu, bir kısmıyla da anlaşma yoluna giderek sözleşme imzalatmaya çalıştığı görülmüştür. Ağustos 2014 tarihi itibariyle Vakıflar İstanbul 1. Bölge Müdürlüğü envanterinde bulunan toplam 3.014 taşınmazın (1.279 adedinin davası derdest, 1.735 adedi davaya konu olmamış), Ağustos 2015 tarihi itibariyle Vakıflar İstanbul 2. Bölge Müdürlüğü envanterinde bulunan 602 taşınmazın fuzuli şagillerin işgalinde olduğu tespit edilmiştir. Meri mevzuatın açık hükümleri çerçevesinde vakıf taşınmazların ihale yoluyla gerçekleştirilecek bir serbest rekabet ortamı içinde kiraya verilmesi gerekirken işgale maruz kalması, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75'inci maddesine göre mülkiye amirliği aracılığıyla en geç 15 gün içinde fuzuli şagilin/şagillerin tahliye edilmesi gerekirken işgallerin uzun süre devam etmesi, vakıf taşınmazları işgal eden fuzuli şagillerin idare ile kira sözleşmesi imzalamaya yanaşmaması, takdir edilen ecrimisil bedellerini aksatarak ödemeleri veya ödememeleri veya uzun süren dava süreci sonunda ödemeleri ve bütün bu zorluklara rağmen tahliye edilememeleri idare ile sözleşme imzalamış olan dürüst kiracılara kötü örnek oluşturmakta ve bu kiracıları da kiraları altındaki taşınmazlarda işgalci olmaya teşvik etmektedir. 2. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75'inci maddesinde yapılan değişikliğin kiracıları işgalciliğe teşvik etmesi. 23.07.2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanun'un 24'üncü maddesinde getirilen değişiklik ile 2886 sayılı Kanun'un 75'inci maddesinin ikinci fıkrasının başına “Ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi, peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde onbeş indirim uygulanır.” ek cümlesi eklenmiştir. Denetlenen Bölge Müdürlüklerinde görevli ilgili personelle yapılan görüşmelerde; söz konusu ek cümlenin Kanunun 75'inci maddesine eklenmesinden sonra, kira süresi dolan ve mevcut sözleşmesini yenilemesi gereken bazı kiracıların bu işi sürüncemeye bıraktıkları, yeni sözleşme imzalamaktan kaçındıkları, işgalci duruma düşmeyi ve bu durumu mümkün olduğu kadar uzatma yolunu tercih ettiklerini çünkü sürecin sonunda kazançlı çıkacaklarını hesapladıklarını belirtmişlerdir. Şöyle ki; aylık kirası 1.000 TL olan ve bu kirayı düzenli olarak ödeyen bir vakıf kiracısının yılsonunda vakıflar idaresine ödeyeceği kira toplamı (12 x 1.000) = 12.000 TL’dir. Yine, mevcut sözleşmesini yenilemeyerek işgalci duruma düşen ve idarece 1.000 TL olarak takdir edilen aylık ecrimisil tutarını bir yıl sonra idareye başvurarak ödemek isteyen ve sözleşmesini de yenilemek isteyen fuzuli şagilin idareye ödeyeceği toplam
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 tutar ise (12 x 1000 x % 65) = 7.800 TL’dir. Vakıf taşınmazı bir yıl süreyle işgal eden ve yukarıya alınan 75 inci madde değişikliğinden faydalanan fuzuli şagil, sözleşmesini yenileyen ve kirasını düzenli olarak ödeyen vakıf kiracısına göre yıllık (12 x 1.000 x %35) = 4.200 TL kazançlı duruma gelmektedir. Bir başka deyişle, yasaların emrettiği şekilde kira sözleşmesini imzalayan ve kirasını düzenli olarak ödeyen vakıf kiracısı adeta cezalandırılmakta, vakıf taşınmazı işgalci konumda kullanan üçüncü kişiler ise bir nevi mükafatlandırılmaktadır. Söz konusu düzenlemenin, dürüst kiracılara kötü örnek oluşturduğu ve bu kiracıları da kiraları altındaki taşınmazlarda işgalci olmaya teşvik ettiği ifade edilmiştir. 3. İşgal edilen vakıf taşınmazların, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince zamanında tahliye edilememesi. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75'inci maddesinin 4'üncü bendinde; İşgal edilen taşınmaz malın, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edileceği hükme bağlanmıştır. Denetlenen Bölge Müdürlüklerindeki ilgili personelle yapılan görüşmelerde; vakıf taşınmazların tahliyesi ile ilgili taleplerinin iki sebepten dolayı mülkiye amirliklerince yerine getirilmediği veya zamanında yerine getirilmediği belirtilmiştir. Birincisi; mülkiye amirliklerinin yoğun mesaileri ve personel yetersizlikleri nedeniyle vakıflar idaresinin özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde bu tür sürekli taleplerine her zaman cevap verememeleri. İkincisi; tahliye edilmek istenen işgalcilerin vakıflar idaresi yerine mülkiye amirliklerini dava etmeleri nedeniyle söz konusu idarelerin gerek mahkemelerde kendilerini temsil edecek personel yetersizliği ve gerekse bu konuda mesai harcamak istememelerinden dolayı tahliye taleplerine isteksiz yaklaşmaları. Bu durumun, vakıf taşınmazlarını işgal eden fuzuli şagiller tarafından da iyi bilindiği ve işgalci konumlarını mümkün olduğu kadar uzatmak şeklinde değerlendirme yolunu tercih ettikleri ifade edilmiştir. 4. Ecrimisil Alacaklarının Zamanında Tahsil Edilememesi. Denetlenen Bölge Müdürlüklerinin ilgili birimleri olan Kiralama Şube Müdürlükleri ve Yatırım ve Emlak Şube Müdürlüklerinden alınan işgalli taşınmazlara ait listelerden ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 Entegre Vakıf Otomasyon Sistemi (EVOS) üzerinden yapılan incelemelerde; işgalli vakıf taşınmazları için belirlenen ve fuzuli şagillerin ödemesi gereken ecrimisillerin kayda değer bir tutarının idarece tahsil edilemediği görülmüştür. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75'inci maddesinin 1'inci fıkrasında; “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9'uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.” denildikten sonra 3'üncü fıkrasında; kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edileceği, aksi halde ecrimisil alınacağı ve 2'nci fıkrasında da; ecrimisilin fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmemesi durumunda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edileceği hükme bağlanmıştır. Yapılan incelemelerde, Vakıflar Genel Müdürlüğü mülkiyetinde olup üçüncü kişilerce işgal edilmiş olan ve ilgili Bölge Müdürlüklerince ecrimisil takdir edilen birçok taşınmaza ait söz konusu alacağın zamanında tahsil edilemediği görülmektedir. Ağustos 2014 tarihi itibariyle Vakıflar İstanbul 1. Bölge Müdürlüğü envanterinde bulunan toplam 3.014 taşınmazdan davaya konu olmuş 1.279 adedinin birikmiş toplam ecrimisil alacağının 61.686.929,97 TL, davaya konu olmamış 1.735 adedinin birikmiş toplam ecrimisil alacağının 13.152.986,09 TL, Ağustos 2015 tarihi itibariyle Vakıflar İstanbul 2. Bölge Müdürlüğü envanterinde bulunan 602 taşınmazın birikmiş toplam ecrimisil alacağının 761.677,04-TL olduğu tespit edilmiştir. Süregelen bu durum, idarenin hem gelir açısından kayba uğramasına hem de söz konusu olumsuzlukları bertaraf etmek için ciddi anlamda mesai harcamasına neden olmaktadır. Kamu idaresi cevabında; 22.04.2016 tarihli 8977 sayılı yazı ile söz konusu Sayıştay raporunda belirtilen eksikliklerin çözümüne ilişkin gerekli hassasiyetin gösterilmesi konusunda Bölge Müdürlüklerimiz talimatlandırılmış olup, konu takip edilecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 Sonuç olarak; Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevapta, bulguda belirtilen hususlarla ilgili olarak çalışmalara başlandığı, 22.04.2016 tarihli 8977 sayılı yazı ile Bölge Müdürlüklerine Sayıştay raporunda belirtilen eksikliklerin çözümüne ilişkin gerekli hassasiyetin gösterilmesi hususunda gerekli talimatların verildiği ve konunun takip edileceği ifade edilmiştir. Buradan hareketle, bulgu konusu hususlarla ilgili olarak kurum tarafından yapılacak çalışmaların ve bu çalışmalar sonucunda bahis konusu hususların düzeltilip düzeltilmediğinin gerçekleştirilecek denetimlerde izlenmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 7. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 41
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 42
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 43
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 44
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 45
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 46
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 47 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 48
VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 49
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 50 Raporu Tutarlılık: dokümanlarında (göstergeler ve alt hedefler dâhil) tutarlı olarak kullanılması Doğrulanabilirlik: Raporlanan değerlerin, temel veri kayıt sistemlerinin çıktısıyla tutarlı olması Geçerlilik/İkna edicilik: Planlanan ve raporlanan performans arasındaki her tür sapmanın denetlenen idare tarafından ele alınması ve sapmayı açıklayan nedenlerin geçerli/ inandırıcı olması Tablo 3: Veri Kayıt Sistemlerinin Güvenilirliğine Yönelik Kriterler Doğruluk Üretilen performans bilgisinin gerçekleşmeleri doğru yansıtması ve göstergenin tanımına dayalı olarak gerçekleşmelerle ilgili olmayan hususları içermemesi Tamlık Üretilen performans bilgisinin gerçekleşmeleri tam olarak yansıtması ve göstergenin tanımına dayalı olarak dahil edilmesi gereken herhangi bir husus dışarıda bırakmaması Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 yılı performans denetimi kapsamında yapılan denetim sonucunda: Genel Müdürlüğe ait Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun mevcut olduğu, Stratejik Plan ile Performans Programının zamanında yayımlandığı, ancak Faaliyet Raporu’nun zamanında kamuoyuna açıklanmadığı, Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunda sunum kriterlerine aykırılıkların bulunduğu görülmüştür. Buradan hareketle; Vakıflar Genel Müdürlüğünce (VGM) hazırlanan ve kamuoyuna açıklanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunda bazı kısmi hataların yanında raporlama gerekliliklerine genelde uyulduğu sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, Stratejik Plan, Performans Programı, Faaliyet Raporu sürecinin mevzuatın öngördüğü doğrultuda katılımcı yöntemlerle sürdürülmesi ve zamanında kamuoyuna açıklanması için; seçilen amaç, hedef ve göstergelerin ilişkilendirildiği birimlerde görevli personelin süreçle ilgili bilgilendirilmesi, eğitilmesi ve sorumluluk verilmesinin; sürecin daha sağlıklı işlemesine, sürdürülmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Buna mukabil, faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesine ilişkin olarak veri kayıt sistemlerinin mevcut olduğu; bu mevcut sistem içinde veri toplama, analiz ve ölçüm yapmakla sorumlu personelin belirlendiği ve dönemsel olarak faaliyet sonuçlarının ölçüldüğü,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 51 raporlandığı olumlu bir değerlendirme bulgusu olarak tespit edilmiştir. Yine, Stratejik Amaç (SA), Stratejik Hedef (SH), Performans Hedefi (PH) ve Performans Gösterge (PG) sayısının makul sayıda, niteliklerinin ise genelde sade, anlaşılabilir ve ölçülebilir şekilde belirlenmesi de olumlu olarak değerlendirilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına ilişkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmış olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 52 hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, Vakıflar Genel Müdürlüğünün yayımladığı 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 53 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2015 yılı performans denetimi kapsamında Vakıflar Genel Müdürlüğünün yayımladığı 2015-2019 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2015 Yılı Performans Denetimi kapsamında; 2015- 2019 Dönemi Stratejik Planı, 2015 Performans Programı ve 2015 Faaliyet Raporunun mevcut olduğu görülmüştür. Yapılan inceleme ve değerlendirmeler sonucunda:
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 54 Faaliyet Raporu, Doğrulanabilirlik kriterini karşılamaktadır. Doğrulanabilirlik kriteri, Faaliyet Raporunda yer alan performans bilgisinin doğrulama kaynaklarından elde edilen son verilerle uyumlu olmasını ifade etmektedir. VGM’de stratejik plan, performans programı, izleme ve değerlendirme süreçleri Maliye Bakanlığı e-bütçe sistemi üzerinden yürütülmektedir. Performans bilgi sisteminin altyapısını oluşturan stratejik plan, performans programı, izleme ve değerlendirme alt modülleri sayesinde Genel Müdürlük misyon ve vizyonundan başlayarak performans programında yer alan faaliyetlere kadar inen basamaklı bir yapı kurulmuştur. Stratejik Planda yer alan tema, stratejik amaç ve stratejik hedefler ile performans programı sürecinde belirlenen hedef ve sorumlu harcama birimlerinin verileri arasında bağlantı sağlanmıştır. 2015 Yılı Performans Programı ile belirlenen performans hedef ve göstergelerine ulaşma düzeylerinin yer aldığı Performans Sonuçları ve Performans Sonuçlarının Değerlendirmesi Tablolarında yer alan veriler e-bütçe sisteminden alınmıştır ve doğrulama kaynağı e-bütçe sistemidir. Bu durumda VGM 2015 yılı Faaliyet Raporunun doğrulanabilirlik kriterini sağladığı düşünülmektedir. Denetim Bulguları bölümünde ele alınan bulgular temel alınarak Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2015 yılı Faaliyet Raporunda sunduğu performans bilgisi içeriğinin Geçerlilik/ikna edicilik kriterini genelde sağladığı sonucuna varılmıştır. 4. Vakıflar Genel Müdürlüğünce performans bilgisini değerlendirmek için kullanılan, faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesine ilişkin veri kayıt sistemleri mevcut bulunmaktadır. 2014’ten itibaren VGM’ce kullanılmaya başlanan genel otomasyon sistemi (EVOS) üzerinden veri giriş ve kayıt işlemleri gerçekleştirilmektedir. Bölge Müdürlüklerinden alınan Performans hedef ve göstergelerine ait veriler, ilgili Daire Başkanlıklarınca birleştirilerek Ağ ortamında Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının açmış olduğu klasöre eklenmekte (söz konusu bilgiler ayrıca yazı ile de bildirilmektedir), ortak klasördeki bu veriler ve sonuçları adı geçen Daire Başkanlığı tarafından Maliye Bakanlığı e- bütçe sistemine girilmekte ve burada izlenmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğünün Stratejik Plan ve Performans Programı süreçleri Maliye Bakanlığı e- bütçe sistemi üzerinden yürütülmektedir. Performans bilgi sisteminin alt yapısını oluşturan “Performans Bütçe Modülü”, bu sistemde yer alan ve Genel Müdürlüğün Stratejik Plan ve Performans Programı süreçlerinin tamamını kapsayan basamaklı bir yapıya sahiptir. Genel Müdürlüğün ilgili birimleri tarafından üretilen bilgiler söz konusu modül üzerinden Maliye Bakanlığı e-bütçe sistemine aktarılmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 55 Faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesi çerçevesinde yapılan incelemelerde; performans programında yer alan performans hedefleri ve bu hedefler için belirlenmiş performans göstergelerinin Strateji Geliştirme Daire Başkanlığınca izlendiği ve değerlendirildiği, bu izleme ve değerlendirmenin yıl içerisinde üçer aylık dönemler itibariyle sisteme girilen performans göstergesi gerçekleşmeleri ile yılsonunda yapılan performans göstergeleri gerçekleşme sonuçlarının analizi şeklinde gerçekleştirildiği, bu kapsamında üretilen raporların Strateji Geliştirme Daire Başkanlığınca konsolide edilerek yılsonu izleme ve değerlendirme raporu olarak üst yöneticiye sunulduğu ve ilgili yıl Genel Müdürlük faaliyet raporuyla kamuoyuna açıklandığı görülmektedir. Sonuç olarak; Genel Müdürlüğün performans bilgisini değerlendirmek için kullandığı faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesine ilişkin veri kayıt sistemleri incelendiğinde, Kurumun göstergelerle ilgili tüm performans bilgisinin toplandığı, analiz edildiği, raporlandığı ve belirlenen göstergeler aracılığıyla performansı ölçme ve izleme amacına münhasır olarak bir veri kayıt sisteminin bulunduğu, bu sistemin stratejik plan kapsamındaki amaç ve performans programı dâhilindeki hedef sayısının az olması nedeniyle faaliyetlerin ölçümünde etkin olarak çalıştığı görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 56 6. DENETİM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 1: Stratejik Planda Yer Alan Bilgilerin Sunum Kriterine Karşılamaması. a) VGM 2015-2019 Stratejik Planda “Kurumsal Kaynaklar” ana başlığı altında yer verilen Fiziksel Kaynaklar bölümünde, Vakıflar Genel Müdürlüğünün Vakıf Evi ile birlikte toplam 13 (onüç) misafirhanesinin mevcut olduğu bilgisi yer almaktadır. Aynı bölümde bulunan ‘Bina Envanteri’ başlıklı Tablo 14’te de misafirhane sayısı 13 olarak görülmektedir. Ancak ilgili personelle yapılan görüşmeler sonucu elde edilen bilgilere göre; Sivas Bölge Müdürlüğünde bulunan misafirhanenin 15.12.2013 tarihinde kapatıldığı, Balıkesir Bölge Müdürlüğünde bulunan misafirhanenin içinde bulunduğu binanın tamamının misafirhane kısmı ile birlikte Ocak 2013 yılında gerçekleştirilen bir ihaleyle kiraya verildiği dolayısıyla söz konusu misafirhanenin kapatıldığı, Edirne Bölge Müdürlüğünde bulunan misafirhanenin içinde bulunduğu lojman binasının hasar nedeniyle 31.12 2014 tarihi itibariyle tamamen boşaltıldığı ve buradaki misafirhanenin kapatıldığı belirtilmiştir. Buna göre, Vakıflar Genel Müdürlüğünün mevcut misafirhane sayısı 10 olmasına rağmen bu sayının VGM 2015-2019 Stratejik Planda 13 olarak yer aldığı ve güncellenmediği anlaşılmaktadır. b) 2015-2019 Stratejik Planın “İdari Yapı ve Teşkilat Şeması” başlığı altında Genel Müdürlüğün merkez ve taşra teşkilatını oluşturan birimlere yer verilmiş ve kurum bünyesinde 11 (onbir) adet vakıf müzesinin bulunduğu belirtilmiştir. Ancak ilgili personelle yapılan görüşmeler sonucu elde edilen bilgilere göre; İstanbul Vakıflar 1. Bölge Müdürlüğü bünyesinde 3 adet (Halı Müzesi, Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi (onarımdadır) ve Akaretler Mustafa Kemal Müzesi), Konya Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Sahip Ata Vakıf Müzesi), Tokat Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Mevlevihane Vakıf Müzesi), Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Vakıf Eserleri Müzesi), Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Selimiye Vakıf Müzesi), Gaziantep Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Gaziantep Mevlevihanesi Vakıf Müzesi) ve Kastamonu Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Şeyh Şaban-ı Veli Vakıf Müzesi) olmak üzere toplam 9 (dokuz) adet müzenin açık olduğu bildirilmiştir. Stratejik Planda, İstanbul Vakıflar 1. Bölge Müdürlüğü bünyesinde açık olarak görülen Kilim ve Düz Dokuma Yaygılar Müzesi ile Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesinin uzun süredir kapalı olduğu ifade
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 57
edilmiştir. Buna göre, Vakıflar Genel Müdürlüğünün mevcut müze sayısı 9 olmasına rağmen
bu sayının VGM 2015-2019 Stratejik Planda 11 olarak yer aldığı ve güncellenmediği
anlaşılmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; İdarece gönderilen cevapta aynen: “a) Vakıflar Genel
Müdürlüğünün 2015-2019 Yılı Stratejik Planında, “Kurumsal Kaynaklar” ana başlığı altında yer alan
“Fiziksel Kaynaklar” bölümünde misafirhane sayısının 13 olarak gösterildiği halde, 3 misafirhanenin
kapatılmış olduğunun belirlendiği, dolayısıyla gerçek sayının 10 adet olduğu sonucu ortaya
konulmuştur.
Bu itibarla, Edirne Bölge Müdürlüğü mülkiyetinde bulunan misafirhanenin durumuna
ilişkin yapılan görüşmede misafirhanenin; 2015 yılı da dahil olmak üzere bugüne kadar
statüsünü koruduğu, Bölge Müdürlüğünce 2016 yılı içerisinde –teknik rapor hazırlatılmasını
takiben- misafirhane statüsünden çıkarılmasına dair teklif getirileceği belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere, her ne kadar faaliyetine devam etmediği bildirilse de söz konusu
misafirhanenin farklı bir statü kazanmaması nedeniyle 2015-2019 Stratejik Planında yer aldığı
anlaşılmaktadır.
Öte yandan; Sivas ve Balıkesir Bölge Müdürlükleri mülkiyetinde bulunan bahse konu
misafirhaneler ile sair misafirhanelerde meydana gelmiş veya gelecek her türlü statü
değişikliğine, güncel niceliğiyle, bir sonraki dönem Genel Müdürlüğümüz stratejik planının
izlemesi olan 2017 yılı performans programında yer verilecektir.
b) 2015-2019 dönemini kapsayan Stratejik Planın “İdari Yapı ve Teşkilat Şeması”
başlıklı bölümünde Genel Müdürlüğümüzün bünyesinde (teşkilat/organizasyon yapısında) 11
adet vakıf müzesi bulunduğu bilgisine yer verilmiş, ancak söz konusu müzelerin açık veya
kapalı olduğuna yönelik herhangi bir açıklamada bulunulmamıştır. Dolayısıyla, İstanbul
Vakıflar I. Bölge Müdürlüğüne bağlı Kilim ve Düz Dokuma Yaygılar Müzesi ile Türk İnşaat
ve Sanat Eserleri Müzesinin açık olarak görülmesi ve anlaşılmasına sebebiyet verecek zımnen
dahi olsa herhangi bir ifade de Stratejik Planın yukarıda belirtilen bölümünde yer almamıştır.
Bu itibarla, 1 numaralı bulgunun (b) bendinin, Stratejik Planda isimleri belirtilen müzelerin
tamamının açık olduğu kabulü üzerinden oluşturulduğu anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, tamamı eski eser tescilli (vakıf kültür varlığı niteliğinde olan) vakıf
müzelerinin; bakım, onarım veya restorasyon ihtiyacı ve teşhir-tanzim-tefriş düzenlemesi de
olmak üzere muhtelif sebep ve gerekçelerle belirli tarihlerde kapalı olması doğal bir
durumdur. Bu nedenle, Kilim ve Düz Dokuma Yaygılar Müzesi ile Türk İnşaat ve Sanat
Eserleri Müzesinin, yukarıda bahsi geçen sebep ve gerekçelerle kapalı olması; adı geçen
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 58
müzelerin İdaremizin teşkilat yapısında ve mevcut müzelerimiz arasında yer almasını
engellemeyecek olup, sadece geçici bir süre ile ziyarete kapalı olacağı, restorasyon ve
müzeolojik tasarım faaliyetlerinin ardından ziyarete açık hale geleceği anlamına gelmektedir.
Nitekim bir vakıf müzesinin fonksiyonuna son verilmesi, böylece İdaremiz bünyesinden ve
mevcut müzeler arasından çıkarılması ilgili mevzuatı gereği Genel Müdürlük Makam Oluru,
Vakıflar Meclisi Kararı, Kültür ve Turizm Bakanlığına yapılacak başvuruyla
gerçekleşmektedir. Hal böyle iken mezkûr iki müze hakkında bu yönde herhangi bir işlem
tesis edilmediğinden, adı geçen müzeler Genel Müdürlüğümüzün teşkilat yapısında ve Devlet
Teşkilatı Merkezi Kayıt Sisteminde (DETSİS’te) hâlihazırda idari birim kimlik kodları ile
tanımlı ve kayıtlı olduğundan, mevcut müze sayısının onbir yerine dokuz olarak
gösterilmesinin mevzuata uyarlılığı da bulunmayacaktır.
4 numaralı bulguda da ortaya konulduğu üzere 2013 yılında Vakıflar Meclisi Kararı ile
İstanbul Araştırma ve Eğitim Vakfına tahsis edilen Özbekler Tekkesi Müzesinin teşkilat
yapımızdan ve mevcut müzeler arasından çıkarılması, ilgili Genelgeler uyarınca internet
sitemizin ana sayfası ile kurumsal intranetimizde yer alan ilgili dokümanlarımızda,
yazılımlarımızda, DETSİS’te bu doğrultuda gerekli güncellemelerin yapılmasının sağlanması,
böylece toplam oniki olan vakıf müzesi sayısının güncel bilginin yayımlanması adına Stratejik
Plana onbir olarak işlenmesi bu görüşümüzü destekler tarzdadır.
Öte yandan; Başkanlığınız tarafından onarımda ve açık olduğu ifade edilen Türk Vakıf
Hat Sanatları Müzesi aslında hâlihazırda söz konusu onarım (restorasyon ve müzeolojik
tasarım) nedeniyle ziyarete kapalıdır. Bu durumda, kapalı olan Türk Vakıf Hat Sanatları
Müzesinin açık müzeler arasında gösterilmesi ile uzun süredir kapalı olduğu ifade edilen
Kilim ve Düz Dokuma Yaygılar Müzesi ile Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesinin mevcut
müzelerimiz arasından çıkarılması gerektiği yönündeki tespitinizin aynı bent içerisinde yer
aldığı da müşahede edilmektedir.
Bulgudan Stratejik Planda sadece açık olan müzelerin yer bulması gerektiği şeklinde
bir algı çıkarılmakta olup bu durumda ise Genel Müdürlüğümüzün bünyesindeki toplam müze
sayısı ve bu müzelerin hangileri olduğu bilgisi kamuoyu ile paylaşılamamış olacaktır. Bu
nedenle; mevcut müzelere, bu müzelerin açık ve kapalı olmaları hususu ile birlikte Stratejik
Planda yer verilmesinin daha faydalı olacağı hususunu içermesi halinde bulgunun
uygulamaya daha etkin bir şekilde yön verebileceği, bütün bu açıklama ve tespitler
muvacehesinde Stratejik Planın ilgili bölümünde bünyemizde mevcutta on bir adet vakıf
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 59 müzesinin bulunduğu şeklindeki ifade ve beyanın doğru ve güncel olduğu da mütalaa edilmektedir.” Denilmektedir. Sonuç olarak; Kamu idaresince gönderilen cevapta, bulgunun (a) şıkkıyla ilgili olarak; Edirne Bölge Müdürlüğü mülkiyetinde bulunan misafirhanenin faaliyetine devam etmese de ‘misafirhane’ statüde kaldığından 2015-2019 Stratejik Planında yer aldığı, 2016 yılı içerisinde –teknik rapor hazırlatılmasını takiben- misafirhane statüsünden çıkarılacağı, Sivas ve Balıkesir Bölge Müdürlükleri mülkiyetinde bulunan bahse konu misafirhaneler ile sair misafirhanelerde meydana gelmiş veya gelecek her türlü statü değişikliğinin güncellenerek bir sonraki dönem stratejik planının izlemesi olan 2017 yılı performans programına alınacağı belirtilmiştir. Bulgunun (b) şıkkıyla ilgili olarak; 2015-2019 dönemini kapsayan Stratejik Planda Genel Müdürlük bünyesinde (teşkilat/organizasyon yapısında) 11 adet vakıf müzesi bulunduğu bilgisine yer verildiği, söz konusu müzelerin açık veya kapalı olduğuna yönelik herhangi bir açıklamada bulunulmadığı, tamamı eski eser tescilli (vakıf kültür varlığı niteliğinde olan) vakıf müzelerinin; bakım, onarım veya restorasyon ihtiyacı ve teşhir-tanzim- tefriş düzenlemesi de olmak üzere muhtelif sebep ve gerekçelerle belirli tarihlerde kapalı olabildiği, bu nedenle Kilim ve Düz Dokuma Yaygılar Müzesi ile Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesinin geçici bir süre ile ziyarete kapalı olduğu, restorasyon ve müzeolojik tasarım faaliyetlerinin ardından tekrar ziyarete açılacaklarından dolayı 2015-2019 dönemi Stratejik Planına alındıkları ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Stratejik Planda yer alan bazı bilgi ve açıklamaların güncel olmadığı kabul edilmiş ve her türlü statü değişikliğinin güncellenerek bir sonraki dönem stratejik planının izlemesi olan 2017 yılı performans programına alınacağı ifade edildiğinden bulgu konusu hususlarla ilgili olarak bu aşamada denecek kalmamıştır. 2017 Yılı Performans Programında söz konusu eksikliklerin giderilip giderilmediği izlenecektir. B. Performans Programının Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 2: Her Bir Faaliyet İçin Sorumlu Birimlerce Hazırlanması Gereken Faaliyet Maliyetleri Tablosunda Yer Verilmesi Gereken Bilgi ve Açıklamaların Sunum Kriterini Karşılamaması. Performans Programı Hazırlama Rehberine (PPHR) göre; üst yönetici ve harcama yetkilileri tarafından belirlenecek her bir faaliyet için sorumlu birimlerce hazırlanacak olan
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 60 Faaliyet Maliyetleri Tablosuna (Tablo 2) yer verileceği ve tablonun Açıklamalar bölümünde ilgili faaliyetin kapsamı, gerekçesi ve önemine ilişkin bilgiler ile faaliyet maliyetinin hesaplanmasına ilişkin hususlara yer verileceği belirtilmiş, ancak hazırlanan tablolara ait açıklamalar bölümünde herhangi bir izahat yapılmamıştır. VGM’nin faaliyetlerden sorumlu birimleri tarafından her bir faaliyet için hazırlanan Faaliyet Maliyetleri Tablolarının (Tablo 2) PPHR’de belirtildiği şekilde “Açıklamalar” bölümünde gerekli bilgi ve açıklamalara yer verilmediğinden sunum kriteri karşılanmamıştır. Kamu idaresi cevabında; İdarece gönderilen cevapta aynen: “Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2016 Yılı performans programında faaliyet maliyet tablolarında Birimlerin faaliyetleri ve bu faaliyetlere ait maliyetlendirme işlemleri için gerekli açıklamalara yer verilmiştir. 2017 yılı performans programında daha fazla açıklamaya yer verilecektir.” Denilmektedir. Sonuç olarak; Gönderilen cevapta; Performans Programı Hazırlama Rehberine göre faaliyet maliyetleri tablosunda yer verilmesi gereken birimlerin faaliyetleri ve bu faaliyetlere ait maliyetlendirme işlemleri için gerekli açıklamalara yer verildiği, 2017 yılı performans programında daha fazla açıklamaya yer verileceği belirtildiğinden bu aşamada denecek kalmamıştır. 2017 Yılı Performans Programında söz konusu eksikliklerin giderilip giderilmediği izlenecektir. BULGU 3: Her Bir Performans Hedefi İçin Hazırlanması Gereken Tabloda Yer Verilmesi Gereken Bilgi ve Açıklamaların Sunum Kriterini Karşılamaması. Maliye Bakanlığınca hazırlanan Performans Programı Hazırlama Rehberi çerçevesinde, VGM 2015 yılı Performans Programının “Performans Hedef ve Göstergeleri ile Faaliyetler” bölümü incelendiğinde, Rehbere tam uyulmadığı ve hazırlanan Performans Programında eksikliklerin olduğu görülmektedir. Performans Programı Hazırlama Rehberine göre; her bir performans hedefi için hazırlanmış olan ve rehberde yer alan Tablo 1’e yer verileceği ve bu tabloda; Program döneminde ilgili performans hedefinin belirlenmesinin nedenleri ile belirlenen performans hedefinin temel politika ve öncelikler ile ilişkisinin açıklanacağı, Açıklamalar kısmında söz konusu hedeflerin belirlenme amaçlarına ve performans hedefinin gerekçelerine kısaca değinileceği, daha kapsamlı açıklamalara ise performans programının metin kısmında yer verileceği belirtilmesine rağmen söz konusu açıklamaların genelde
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 61 yapılmadığı birkaç hedefle ilgili yapılan açıklamaların da (Sosyal Yardımlardan Biri Olan Muhtaç Aylığı Hizmeti Faydalanıcı Sayısını Artırmak Üzere Boş Kadroları En Aza İndirmek, Sosyal Yardımlardan Biri Olan Kuru Gıda Dağıtımı Hizmeti Faydalanıcılarının Memnuniyetini Artırmak, Vakıf Ruhu ve Medeniyetini Tanıtmak) yetersiz olduğu görülmüştür. Performans göstergelerine ilişkin kısımda; performans hedeflerini ölçmek ve bu hedeflere ulaşılıp ulaşılamadığını değerlendirmek üzere belirlenen söz konusu performans göstergeleri ile bu göstergelerin belirlenmesinin nedenlerine yer verileceği, “Açıklamalar” kısmında ise performans göstergelerinin belirlenme amaçları ile gerek görülen diğer hususlara değinileceği belirtilmesine rağmen söz konusu göstergelerin belirlenme nedenlerine ve açıklamalara yer verilmemiştir. Faaliyetlere ilişkin bölümde, ilgili performans hedefine ulaşmak için öngörülen faaliyetlere ve bu faaliyetler hakkında detaylı ve açıklayıcı bilgilere, söz konusu faaliyetlerin kaynak ihtiyacının nasıl tespit edildiği, hangi kaynaklardan ve hangi miktarlarda karşılanmasının planlandığına ilişkin bilgiler ile açıklanmasında yarar görülen diğer hususlara yer verileceği belirtilmesine rağmen faaliyetler hakkında detaylı ve açıklayıcı bilgilere, söz konusu faaliyetlerin kaynak ihtiyacının nasıl tespit edildiğine ilişkin hususlara yer verilmemiştir. Buna göre, Performans Programının yukarıda belirtilen ilgili bölümleri açıklanan nedenlerle sunum kriterini karşılamamaktadır. Kamu idaresi cevabında; İdarece gönderilen cevapta aynen: “Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2016 Yılı performans programında performans hedefinin belirlenme nedenleri ile belirlenen performans hedefinin temel politika ve önceliklerine ilişkin açıklamalara yer verilmiş olup 2017 yılı performans programında daha fazla yer verilecektir.” Denilmektedir. Sonuç olarak; Gönderilen cevapta; Performans Programı Hazırlama Rehberine göre, Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2016 Yılı performans programında performans hedefinin belirlenme nedenleri ile belirlenen performans hedefinin temel politika ve önceliklerine ilişkin açıklamalara yer verilmiş olunduğu, 2017 yılı performans programında daha fazla bilgiye yer verileceği belirtildiğinden bu aşamada denecek kalmamıştır. 2017 Yılı Performans Programında söz konusu eksikliklerin giderilip giderilmediği izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 62 BULGU 4: Performans Programında Yer Alan Bilgilerin Sunum Kriterini Karşılamaması. a) VGM 2015 Performans Programında “İdari Yapı ve Teşkilat Şeması” başlığı altında Genel Müdürlüğün merkez ve taşra teşkilatını oluşturan birimlere yer verilmiş ve kurum bünyesinde 12 (oniki) adet vakıf müzesinin bulunduğu belirtilmiştir. Ancak ilgili personelle yapılan görüşmeler sonucu elde edilen bilgilere göre; İstanbul Vakıflar 1. Bölge Müdürlüğü bünyesinde 3 adet (Halı Müzesi, Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi ve Akaretler Mustafa Kemal Müzesi), Konya Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Sahip Ata Vakıf Müzesi), Tokat Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Mevlevihane Vakıf Müzesi), Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Vakıf Eserleri Müzesi), Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Selimiye Vakıf Müzesi), Gaziantep Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Gaziantep Mevlevihanesi Vakıf Müzesi) ve Kastamonu Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Şeyh Şaban-ı Veli Vakıf Müzesi) olmak üzere toplam 9 (dokuz) adet müzenin açık olduğu, Performans Programında İstanbul Vakıflar 1. Bölge Müdürlüğü bünyesinde açık olarak görülen Kilim ve Düz Dokuma Yaygılar Müzesi ile Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesinin uzun süredir kapalı olduğu, İstanbul Vakıflar 2. Bölge Müdürlüğü bünyesinde açık olarak görülen Özbekler Tekkesi Müzesinin de aslında hiç açılmadığı, Tekkesinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına tahsis edildiği ve hali hazırda İstanbul Araştırma ve Eğitim Vakfınca (İSAR) kullanıldığı, müzenin açılamadığı ifade edilmiştir. Buna göre, Vakıflar Genel Müdürlüğünün mevcut müze sayısı 9 olmasına rağmen bu sayının VGM 2015 Performans Programında 12 adet olarak yer aldığı ve hatalı olduğu anlaşılmaktadır. b) VGM 2015 Performans Programında “Kurumsal Kaynaklar” ana başlığı altında yer verilen Fiziksel Kaynaklar bölümünde, Vakıflar Genel Müdürlüğünün Vakıf Evi ile birlikte toplam 13 (onüç) misafirhanesinin mevcut olduğu bilgisi yer almaktadır. Aynı bölümde bulunan ‘Bina Envanteri’ başlıklı Tablo 2’de de misafirhane sayısı 13 olarak görülmektedir. Ancak ilgili personelle yapılan görüşmeler sonucu elde edilen bilgilere göre; Sivas Bölge Müdürlüğünde bulunan misafirhanenin 15.12.2013 tarihinde kapatıldığı, Balıkesir Bölge Müdürlüğünde bulunan misafirhanenin içinde bulunduğu binanın tamamının misafirhene kısmı ile birlikte Ocak 2013’te ihale edilerek kiraya verildiği dolayısıyla söz konusu misafirhanenin kapatıldığı, Edirne Bölge Müdürlüğünde bulunan misafirhanenin içinde bulunduğu lojman binasının hasar nedeniyle 31.12 2014 tarihi itibariyle tamamen boşaltıldığı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 63 ve buradaki misafirhanenin kapatıldığı belirtilmiştir. Buna göre, Vakıflar Genel Müdürlüğünün mevcut misafirhane sayısı 10 olmasına rağmen bu sayının VGM 2015 Performans Programında 13 olarak yer aldığı ve hatalı olduğu anlaşılmaktadır. c) VGM 2015 Performans Programında “Kurumsal Kaynaklar” ana başlığı altında yer verilen İnsan Kaynakları bölümünde, Performans Programı Hazırlama Rehberine göre açıklanması gereken bazı bilgilere değinilmemiştir. Rehbere göre; Bu başlık altında idarenin mevcut insan kaynakları, istihdam şekli, hizmet sınıfları, kadro unvanları, istihdam politikası ve benzeri bilgilere ilaveten ayrıca program dönemindeki insan kaynakları ihtiyacı ve bunun karşılanmasına yönelik izlenecek politikaların açıklanması gerektiği halde böyle bir açıklamaya yer verilmemiştir. 2015 performans Programına göre; Genel Müdürlük kadrolarının dağılımına bakıldığında; %88,19’nun (2.882 adedinin) memurdan, %0,92’inin (30 adedinin) sözleşmeli personelden ve %10,89’unun (356 adedinin) ise işçiden oluştuğu görülmektedir. Genel Müdürlük kadrolardan memura ihdas edilen 2.882 adet kadronun %59,16’sının, işçiye ihdas edilen 356 adet kadronun %40,73’ünün ve sözleşmeli personele (4B) ihdas edilen 30 adet kadronun ise %20’sinin dolu olduğu, bu kapsamda toplam 1.856 adet dolu ve 1.412 adet boş kadro bulunduğu belirtilmiş ancak söz konusu boş kadroların hangi kadro unvanlarına ait olduğu, bu unvanlarda personel ihtiyacının olup olmadığı, program dönemindeki insan kaynakları ihtiyacı ve bunun karşılanmasına yönelik kurumca izlenecek politikaların olup olmadığı, söz konusu boş kadroların değerlendirilip değerlendirilmeyeceği konusunda herhangi bir açıklamanın yapılmadığı görülmektedir. Buna göre, Performans Programının yukarıda belirtilen ilgili bölümleri açıklanan nedenlerle sunum kriterini karşılamamaktadır. Kamu idaresi cevabında; İdarece gönderilen cevapta aynen: “a) VGM 2015 Performans Programında “İdari Yapı ve Teşkilat Şeması” başlığı altında bildirilen, Genel Müdürlük bünyesindeki 12 (oniki) adet vakıf müzesi sayısının aslında 9 (dokuz) adet olması gerektiği belirtilmiştir. Bahsi geçen konuya detaylı olarak “Bulgu 1/b bendi” altında açıklık getirildiği üzere; Bulgudan 2015 Yılı Performans Programında sadece açık olan müzelerin yer bulması gerektiği şeklinde bir algı çıkarılmakta olup bu durumda ise Genel Müdürlüğümüzün bünyesindeki toplam müze sayısı ve bu müzelerin hangileri olduğu bilgisi kamuoyu ile paylaşılamamış olacaktır. Bu nedenle; mevcut müzelere, bu müzelerin açık ve kapalı olmaları hususu ile birlikte Faaliyet Raporunda yer verilmesinin daha faydalı olacağı hususunu içermesi halinde bulgunun uygulamaya daha etkin bir şekilde yön verebileceği, bütün bu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 64 açıklama ve tespitler muvacehesinde 2015 Yılı Performans Programının ilgili bölümünde bünyemizde mevcutta 12 (onbir) adet vakıf müzesinin bulunduğu şeklindeki ifade ve beyanın doğru ve güncel olduğu da mütalaa edilmektedir. b) Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2015 Yılı Performans Programında “Kurumsal Kaynaklar” ana başlığı altında yer alan fiziksel kaynaklar bölümünde misafirhane sayısının 13 olduğu yer almakta olup bazılarının kapatıldığı halde 2015 yılı Performans Programında gözüktüğü belirtilmektedir. Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2016 Yılı Performans Programında Balıkesir Bölge Müdürlüğüne ait misafirhane kapatıldığından yer verilmemiştir. Edirne Bölge Müdürlüğü ile yapılan görüşmede 2015 yılında ve halen misafir hane statüsünün devam ettiği ancak 2016 yılında misafirhane statüsünde çıkarılacağı belirtilmiştir. Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2017 Yılı Performans Programında Edirne ve Sivas Bölge Müdürlüklerine ait misafirhanelerle ilgili bilgi netleştirilerek kesin rakamlar gösterilecektir. c) Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2016 Yılı Performans Programında “Kurumsal Kaynaklar” ana başlığı altında kurumun insan kaynakları ile ilgili izlenecek politikalara yer verilmiştir.” Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresince gönderilen cevapta, bulgunun (a) şıkkıyla ilgili olarak; konuya detaylı olarak “Bulgu 1/b bendi” altında açıklık getirildiği, Bulgudan 2015 Yılı Performans Programında sadece açık olan müzelerin yer bulması gerektiği şeklinde bir algının çıkarıldığı, bu durumda Genel Müdürlük bünyesindeki toplam müze sayısı ve bu müzelerin hangileri olduğu bilgisinin kamuoyu ile paylaşılamamış olacağı, dolayısıyla, 2015 Yılı Performans Programının ilgili bölümünde belirtildiği üzere Genel Müdürlük bünyesinde 12 adet vakıf müzesi bulunduğu bilgisinin doğru olduğu ifade edilmektedir. Bulgunun (b) şıkkıyla ilgili olarak; Balıkesir Bölge Müdürlüğüne ait misafirhane kapatıldığından Genel Müdürlüğün 2016 Yılı Performans Programında söz konusu misafirhaneye yer verilmediği, Edirne Bölge Müdürlüğü bünyesinde görülen misafirhanenin 2016 yılında misafirhane statüsünden çıkarılacağı, Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2017 Yılı Performans Programında Edirne ve Sivas Bölge Müdürlüklerine ait misafirhanelerle ilgili bilgilerin netleştirileceği belirtilmiştir. Bulgunun (c) şıkkıyla ilgili olarak da, Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2016 Yılı Performans Programında “Kurumsal Kaynaklar” ana başlığı altında kurumun insan kaynakları ile ilgili izlenecek politikalara yer verileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, bulgunun (b) ve (c) şıklarında belirtilen bilgi eksikliklerinin 2016 Yılı Performans Programında düzeltilerek güncelleneceği belirtildiğinden söz konusu hususlarla ilgili
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 65 olarak denecek kalmamıştır. 2016 Yılı Performans Programında yapılacağı belirtilen güncellemelerin yapılıp yapılmadığı izlenecektir. Ancak, bulgunun (a) şıkkıyla ilgili olarak iddia edilen “Genel Müdürlük bünyesinde 12 adet vakıf müzesi bulunduğu” bilgisi doğruyu yansıtmamaktadır. Bulgu 1’in (b) şıkına idarece verilen cevapta “tamamı eski eser tescilli (vakıf kültür varlığı niteliğinde olan) vakıf müzelerinin; bakım, onarım veya restorasyon ihtiyacı ve teşhir-tanzim-tefriş düzenlemesi de olmak üzere muhtelif sebep ve gerekçelerle belirli tarihlerde kapalı olabildiği, bu nedenle Kilim ve Düz Dokuma Yaygılar Müzesi ile Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesinin geçici bir süre ile ziyarete kapalı olduğu, restorasyon ve müzeolojik tasarım faaliyetlerinin ardından tekrar ziyarete açılacaklarından dolayı 2015-2019 dönemi Stratejik Planına alındıkları” ifade edilmiş ve mevcut müze sayısının 11 (onbir) olduğu açıklanmıştır. Dolayısıyla, Genel Müdürlük bünyesinde 12 adet vakıf müzesi bulunduğu bilgisi ve iddiası gerçeği yansıtmamaktadır. Zira, savunmada bahsi geçmeyen fakat İstanbul Vakıflar 2. Bölge Müdürlüğü bünyesinde müze olarak görülen Özbekler Tekkesi Müzesinin aslında hiç açılmadığı, söz konusu Tekkenin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına tahsis edildiği ve hali hazırda İstanbul Araştırma ve Eğitim Vakfınca (İSAR) kullanıldığı yaptığımız denetimde yerinde görülerek tespit edilmiştir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 5: VGM 2015 Mali Yılı Faaliyet Raporunda Yer Alan Bazı Bölümlerin Sunum Kriterini Karşılamaması. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesinde, faaliyet raporlarında yer alacak bölümler ile bu bölümlerde ne tür bilgilerin yer alacağı belirtilmiştir. Buna göre: 1-Faaliyet raporunun “Genel Bilgiler” başlıklı bölümünde, idarenin misyon ve vizyonuna, teşkilat yapısına ve mevzuatına ilişkin bilgilere, sunulan hizmetlere, insan kaynakları ve fiziki kaynakları ile ilgili bilgilere, iç ve dış denetim raporlarında yer alan tespit ve değerlendirmelere kısaca yer verileceği belirtilmiştir. Bu çerçevede VGM’ce hazırlanan faaliyet raporu incelendiğinde; a. VGM 2015 Faaliyet Raporunun “C. İdareye İlişkin Bilgiler” başlığı altında yer verilen Fiziksel Yapı bölümünde, Vakıflar Genel Müdürlüğünün Vakıf Evi ile birlikte toplam 13 (onüç) misafirhanesinin mevcut olduğu bilgisi yer almaktadır. Aynı bölümde bulunan ‘2015 Yılı Vakıflar Genel Müdürlüğüne Ait Fiziksel Yapı’ başlıklı Tablo 1’de de misafirhane sayısı 13 olarak görülmektedir. Ancak ilgili personelle yapılan görüşmeler sonucu elde edilen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 66 bilgilere göre; Balıkesir Bölge Müdürlüğünde bulunan misafirhanenin içinde bulunduğu binanın tamamının misafirhane kısmı ile birlikte Ocak 2013’te ihale edilerek kiraya verildiği dolayısıyla söz konusu misafirhanenin kapatıldığı, Erzurum Bölge Müdürlüğünde bulunan misafirhanenin ise, Bölge Müdürlüğü lojmanlarının olduğu apartmandaki 3 dairenin misafirhane şeklinde düzenlenmesinden müteşekkil olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla, burada 3 misafirhaneden değil, 3 daireden oluşan bir misafirhaneden bahsedilebilir. Buna göre, Vakıflar Genel Müdürlüğünün mevcut misafirhane sayısı 10 olmasına rağmen bu sayının VGM 2015 Faaliyet Raporunda 13 olarak yer aldığı ve hatalı olduğu anlaşılmaktadır. b. VGM 2015 mali yılı Faaliyet Raporunun “C. İdareye İlişkin Bilgiler” başlığı altında yer verilen ÖrgütYapısı bölümünde, Genel Müdürlüğün merkez ve taşra teşkilatını oluşturan birimlere yer verilmiş ve kurum bünyesinde 11 (onbir) adet vakıf müzesinin bulunduğu belirtilmiştir. Ancak ilgili personelle yapılan görüşmeler sonucu elde edilen bilgilere göre; İstanbul Vakıflar 1. Bölge Müdürlüğü bünyesinde 3 adet (Halı Müzesi, onarımı devam eden Türk Vakıf Hat Sanatları Müzesi ve Akaretler Mustafa Kemal Müzesi), Konya Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Sahip Ata Vakıf Müzesi), Tokat Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Mevlevihane Vakıf Müzesi), Ankara Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Vakıf Eserleri Müzesi), Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Selimiye Vakıf Müzesi), Gaziantep Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Gaziantep Mevlevihanesi Vakıf Müzesi) ve Kastamonu Vakıflar Bölge Müdürlüğü bünyesinde 1 adet (Şeyh Şaban-ı Veli Vakıf Müzesi) olmak üzere toplam 9 (dokuz) adet müzenin açık olduğu bildirilmiştir. Stratejik Planda İstanbul Vakıflar 1. Bölge Müdürlüğü bünyesinde açık olarak görülen Kilim ve Düz Dokuma Yaygılar Müzesi ile Türk İnşaat ve Sanat Eserleri Müzesinin uzun süredir kapalı olduğu ifade edilmiştir. Buna göre, Vakıflar Genel Müdürlüğünün mevcut müze sayısı 9 olmasına rağmen bu sayının VGM 2015 Faaliyet Raporunda 11 olarak yer aldığı ve güncellenmediği anlaşılmaktadır. c. Yönetmeliğin 18’inci maddesinde; “Genel Bilgiler” başlığı altında iç ve dış denetim raporlarında yer alan tespit ve değerlendirmelere kısaca yer verileceği belirtilmiştir. Ancak, Raporun bu kısmında iç ve dış denetimden söz edilmemiştir. Yine, iç ve dış mali denetim raporlarında yer alan tespit ve değerlendirmelere kısaca yer verilmesi gerekirken bu hususlara değinilmemiştir. 2- Yönetmeliğin 18’inci maddesine göre; Faaliyetlere ilişkin bilgi ve değerlendirmeler bölümünde, mali bilgiler ile performans bilgilerine detaylı olarak yer verileceği, Mali bilgiler başlığı altında, kullanılan kaynaklara, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 67 sapmaların nedenlerine, ayrıca, iç ve dış mali denetim sonuçları hakkındaki özet bilgilere bu başlık altında yer verileceği belirtilmiştir. Bu çerçevede, Genel Müdürlükçe hazırlanan 2015 Yılı Faaliyet Raporu incelendiğinde; Raporun “Faaliyetlere İlişkin Bilgi Ve Değerlendirmeler” ana başlığının “A. Mali Bilgiler” alt başlığı altında yer verilen Mali Denetim Sonuçları bölümünde; Vakıflar Genel Müdürlüğünün Sayıştay’ın dış denetimine tabi olduğu, 2015 yılı içerisinde Sayıştay tarafından; Vakıflar Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, Vakıflar Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu ve Vakıflar Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporunun hazırlandığı, bu raporlarda yer alan bulgulara idarece gerekli cevapların verildiği ve sonuçların Sayıştay internet sitesinde yayımlandığı açıklaması yapılmış ve 2015 Mali Yılı Faaliyet Raporunun hazırlandığı tarih itibariyle 2015 yılı için Genel Müdürlüğün Sayıştay tarafından sorguya alınmış harcaması veya ilama bağlanmış herhangi bir borcunun bulunmadığı belirtilmiştir. Öncelikle, 2015 yılı içerisinde Sayıştay tarafından; Vakıflar Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, Vakıflar Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu ve Vakıflar Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporunun hazırlandığı, bu raporlarda yer alan bulgulara idarece gerekli cevapların verildiği belirtilmekte ancak raporlarda yer alan bulgulara hiç değinilmemektedir. Halbuki Yönetmeliğin 18’inci maddesine göre söz konusu bulgulara özet halinde yer verilmesi gerekmektedir. Yine, 2015 yılı için Genel Müdürlüğün Sayıştay tarafından sorguya alınmış harcaması veya ilama bağlanmış herhangi bir borcunun bulunmadığı belirtilmiştir. Ancak, Sayıştay Başkanlığınca gerçekleştirilen 2015 yılı denetimlerinde, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Genel Müdürlüğe bağlı Bölge Müdürlüklerinde de denetim ve incelemelerde bulunularak yapım, onarım, restorasyon, kira, ecrimisil vb. konularda İstanbul Vakıflar 2. Bölge Müdürlüğüne 35 madde ile toplam 8.346.730 TL, Edirne Vakıflar Bölge Müdürlüğüne 15 madde ile toplam 46.163-TL ve Samsun Vakıflar Bölge Müdürlüğüne de 18 madde ile toplam 506.111,60 TL tutarında sorgu yazılmıştır (Söz konusu tutarlar sorgu konusu tutarlar olup, Sayıştay yargılaması sonucunda kesinleşecektir). Raporda, 2015 yılı için Genel Müdürlüğün Sayıştay tarafından ilama bağlanmış herhangi bir borcunun bulunmadığı da belirtilmektedir. Oysa 2015 mali yılı ile ilgili Sayıştayca gerçekleştirilen denetim ve incelemelerde sorgu konusu yapılan ve yargılamaya
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 68 esas rapor düzenlenen hususlarla ilgili olarak, Sayıştayın ilgili dairesince yapılacak yargılama ve bu yargılama sonucu çıkacak ilam 2016 yılı sonu veya 2017 yılıdır. Zira Sayıştay Denetim Yönetmeliğinin “Yargılamaya esas rapor” başlıklı 42’nci maddesinde; Genel Yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin hesap ve işlemlerinin denetimi sırasında denetçiler tarafından kamu zararına yol açan bir husus tespit edildiğinde sorumluların savunmaları alınarak mali yılsonu itibariyle yargılamaya esas raporun düzenleneceği ve söz konusu raporun ilgili mali yılı takip eden yılın en geç kasım ayı sonuna kadar Başkanlığa sunulacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla, 2015 Yılı Faaliyet Raporunda değinilmesi gereken Sayıştayın 2015 yılı ilam/ilamları değil 2014 yılı ve öncesinin ilam/ilamlarıdır. Nitekim Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2014 mali yılı yargılamaya esas raporunun Sayıştay 8’inci Dairesinde yargılanması sonucunda çıkarılan 15.02.2016 tarih ve 64 nolu ilamda tahsilat toplamı 185.234,49 TL ve tazmin toplamı da 1.198.593,94 TL’dir. Sayıştayca gerçekleştirilen denetim ve incelemelerde sorgu konusu yapılan ve yargılamaya esas rapora alınarak Sayıştayın ilgili dairelerinde yapılan yargılama sonucunda tazminine hükmedilen ve ilama bağlanan hususların kurumca hazırlanan ve ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile kamuoyuna deklere edilen faaliyet raporlarında yer verilmesi gerekmektedir. Bu, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in “Raporlama İlkeleri” bölümü altında yer alan sorumluluk ilkesi, doğruluk ve tarafsızlık ilkesi, açıklık ilkesi, tam açıklama ilkesinin gereğidir. Buna göre, Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Faaliyet Raporunun yukarıda belirtilen ilgili bölümleri açıklanan nedenlerle sunum kriterini karşılamamaktadır. Kamu idaresi cevabında; İdarece gönderilen cevapta aynen: “a) Vakıflar Genel Müdürlüğünün 2015 Faaliyet Raporunun “C İdareye İlişkin Bilgiler” başlığı altında yer verilen “Fiziksel Yapı” bölümünde misafirhane sayısının 13 olarak gösterildiği halde, Balıkesir Bölge Müdürlüğünde bulunan misafirhanenin kapatıldığı, ayrıca Erzurum Bölge Müdürlüğü mülkiyetinde bulunan misafirhanenin ise 3 misafirhaneden değil, 3 daireden oluşan bir misafirhaneden olduğu tespitinden yola çıkarak gerçek misafirhane sayının 10 adet olması gerektiği sonucu ortaya konulmuştur. Söz konusu bölge müdürlükleri mülkiyetinde bulunan bahse konu misafirhaneler ile sair misafirhanelerde meydana gelmiş veya gelecek her türlü statü değişikliği, güncel niceliğiyle, 2016 Yılı Faaliyet Raporuna yansıtılacaktır. b) VGM 2015 mali yılı Faaliyet Raporunun “C İdareye İlişkin Bilgiler” başlığı altında yer verilen “Örgüt Yapısı” bölümünde bildirilen, Genel Müdürlüğümüz bünyesindeki 11 (onbir) adet vakıf müzesi sayısının aslında 9 (dokuz) adet olması gerektiği belirtilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 69 Bahsi geçen konuya detaylı olarak “Bulgu 1/b bendi” altında açıklık getirildiği üzere; Bulgudan 2015 Yılı Faaliyet Raporunda sadece açık olan müzelerin yer bulması gerektiği şeklinde bir algı çıkarılmakta olup bu durumda ise Genel Müdürlüğümüzün bünyesindeki toplam müze sayısı ve bu müzelerin hangileri olduğu bilgisi kamuoyu ile paylaşılamamış olacaktır. Bu nedenle; mevcut müzelere, bu müzelerin açık ve kapalı olmaları hususu ile birlikte Faaliyet Raporunda yer verilmesinin daha faydalı olacağı hususunu içermesi halinde bulgunun uygulamaya daha etkin bir şekilde yön verebileceği, bütün bu açıklama ve tespitler muvacehesinde 2015 Yılı Faaliyet Raporunun ilgili bölümünde bünyemizde mevcutta 11 (onbir) adet vakıf müzesinin bulunduğu şeklindeki ifade ve beyanın doğru ve güncel olduğu da mütalaa edilmektedir. c) Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 18. Maddesi c fıkrası 1. Bendinde; ‘ Mali bilgiler başlığı altında, kullanılan kaynaklara, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, varlık ve yükümlülükler ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşların faaliyetlerine ilişkin bilgilere, temel mali tablolara ve bu tablolara ilişkin açıklamalara yer verilir. Ayrıca, iç ve dış mali denetim sonuçları hakkındaki özet bilgiler de bu başlık altında yer alır.’ denilmektedir. Söz konusu yönetmelik hükmüne uygun olarak; Mali bilgiler başlığı altında, Genel Müdürlüğümüz kullanılan kaynaklarına, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerinin yanında kurum gelir ve giderlerine ayrıntılı bir şekilde yer verilmiştir. Ayrıca iç ve dış mali denetim sonuçları ile ilgili olarak; iç denetim konusu boş bırakılmamış; Kurumumuz iç denetim sonuçlarının raporun Faaliyet ve Proje bilgileri bölümünde İç Denetim Birim Başkanlığı faaliyetleri başlığı altında detaylı şekilde yer bulduğundan bahsedilerek, ilgili başlığa atıfta bulunulmuştur. Dış denetim konusunda da; VGM’in 2015 yılı içerisinde Sayıştay denetimleri geçirdiğine, denetimler sonucunda hangi raporlarının tutulduğuna, söz konusu raporlara Kurumumuz tarafından cevapların verilerek gereğinin yapıldığına açıklık getirilmek suretiyle denetim kısmının kamuoyunun bilgisine özet bir şekilde sunulduğu düşünülmektedir. Dış denetim sonuçların detayı için de söz konusu raporlarının tamamının Sayıştay internet sitesinde yayımlandığı bilgisi ilgililere sunarak raporların detayını görebilecekleri bildirilmiştir. Aynı başlık altında, 2015 yılı faaliyet raporunda 2015 yılı içerisinde gerçekleşen mali denetimlerin sonucunun paylaşılacağı düşünüldüğünden; ‘Bu raporun hazırlandığı tarih itibariyle 2015 yılı için Genel Müdürlüğün Sayıştay tarafından sorguya alınmış harcaması veya ilama bağlanmış herhangi bir borcu bulunmamaktadır’ denilmiştir. Tutulan Sayıştay raporu doğrultusunda; bir sonraki faaliyet raporları hazırlanırken bir önceki yıl mali denetim sonuçları da dikkate alınarak 2016 yılı faaliyet raporunda yer verilecektir.” Denilmektedir. Sonuç olarak; Kamu idaresince gönderilen cevapta, bulgunun (a) şıkkıyla ilgili olarak; söz konusu bölge müdürlükleri mülkiyetinde bulunan bahse konu misafirhaneler ile sair misafirhanelerde
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 70 meydana gelmiş veya gelecek her türlü statü değişikliğinin güncellenmiş haliyle 2016 Yılı Faaliyet Raporuna yansıtılacağı, Bulgunun (b) şıkkıyla ilgili olarak; konuya detaylı olarak “Bulgu 1/b bendi” altında açıklık getirildiği, Bulgudan 2015 Yılı Faaliyet Raporunda sadece açık olan müzelerin yer bulması gerektiği şeklinde bir algı çıkarıldığı, bu durumda Genel Müdürlüğün bünyesindeki toplam müze sayısının ve bu müzelerin hangileri olduğu bilgisinin kamuoyu ile paylaşılamamış olacağı, bu nedenle, 2015 Yılı Faaliyet Raporunun ilgili bölümünde yer alan mevcutta 11 (onbir) adet vakıf müzesinin bulunduğu şeklindeki ifade ve beyanın doğru ve güncel olduğunun mütalaa edildiği, Bulgunun (c) şıkkıyla ilgili olarak da, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 18. Maddesi hükmüne uygun bir şekilde, Mali Bilgiler başlığı altında, Genel Müdürlüğün kullanılan kaynaklarına, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerinin yanında kurum gelir ve giderlerine ayrıntılı bir şekilde yer verildiği, iç denetim konusunun boş bırakılmadığı, Kurum iç denetim sonuçlarının raporun Faaliyet ve Proje Bilgileri bölümünde İç Denetim Birim Başkanlığı faaliyetleri başlığı altında detaylı şekilde yer bulduğundan bahsedilerek ilgili başlığa atıfta bulunulduğu, Dış denetim konusunda da; VGM’in 2015 yılı içerisinde Sayıştay denetimleri geçirdiğine, denetimler sonucunda hangi raporların hazırlandığı, söz konusu raporlara Kurum tarafından cevap verilerek gereğinin yapıldığı gibi açıklamalar getirilmek suretiyle denetim kısmının kamuoyunun bilgisine özet bir şekilde sunulduğunun düşünüldüğü, Dış denetim sonuçları detayı için de söz konusu raporların tamamının Sayıştay internet sitesinde yayımlandığı bilgisi ilgililere sunarak raporların detaylarını görebileceklerinin belirtildiği, Ayrıca, 2015 yılı faaliyet raporunda 2015 yılı içerisinde gerçekleşen mali denetimlerin sonucunun paylaşılacağı düşünüldüğünden, ‘Bu raporun hazırlandığı tarih itibariyle 2015 yılı için Genel Müdürlüğün Sayıştay tarafından sorguya alınmış harcaması veya ilama bağlanmış herhangi bir borcu bulunmamaktadır’ ifadesinin kullanıldığı, bundan sonra hazırlanacak faaliyet raporlarında, bir önceki yıl mali denetim sonuçlarının da dikkate alınacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, bulgunun (a), (b) ve (c) şıklarında belirtilen bilgi eksikliklerinin 2016 Yılı Faaliyet Raporunda düzeltileceği ve mevzuat gereği konulması gereken bilgilerin rapora alınacağı belirtildiğinden söz konusu hususlarla ilgili olarak bu aşamada denecek kalmamıştır. 2016 Yılı Faaliyet Raporunda gerekli düzeltmelerin yapılıp yapılmadığı ve raporda yer alması gereken bilgilerin bulunup bulunmadığı izlenecektir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 71 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr