2015 - ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ.pdf

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ 2015 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2016

İÇERİK ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ 2015 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ 2015 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU 15

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ 2015 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 2
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 2
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 3
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 4
6. EKLER .......................................................................................................................................................... 5

KISALTMALAR BOREN, ENSTİTÜ, KURUM: Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Mali Yapı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü, 5018 sayılı Kanun'a tabi olup, ekli "II Sayılı Cetvelin (B) bölümündeki (Özel Bütçeli Diğer İdareler)" arasında yer almaktadır. Kurum Bütçesi; bir yıllık kaynak ve kullanım tahminleri ve gerçekleşmelerinden oluşur ve “Bilgi Toplama, İdari ve Mali İşler Koordinatörlüğü” tarafından hazırlanır. Bütçe ve muhasebe işlemleri, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre yerine getirilmektedir. Bütçe hesaplarını “Bilgi Toplama, İdari ve Mali İşler Koordinatörlüğü” tutmaktadır. Muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığı’nın “say2000i” saymanlık otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir. Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü’nün 2015 yılı bütçe ödeneği toplamı 11.603.000,-TL olup, ekonomik sınıflandırmaya göre dağılımı aşağıdaki şekildedir. Personel Giderleri…………………………………....1.682.000,-TL Sosyal Güvenlik Kurumu Devlet Primi Giderleri…..…205.000,-TL Mal ve Hizmet Alım Giderleri………………………1.725.000,-TL Cari Transferler………………………………………..126.000,-TL Sermaye Giderleri………………………………...…3.180.000,-TL Sermaye Transferleri………………………………...4.685.000,-TL Gelirler ise; 7.603.000,-TL “merkezi yönetim bütçesine dâhil idarelerden alınan bağış ve yardımlar” ile 4.000.000,-TL “kişi ve kurumlardan alınan paylar” dan oluşmaktadır. 2015 Yılı sonu itibariyle, toplam 9.836.990,30,-TL gider gerçekleşmiş bulunmaktadır. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri. Geçici ve kesin mizan. Bilanço. Kasa sayım tutanağı,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, Taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli veya envanter defteri.  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 6. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14

ULUSAL BOR ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ 2015 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 15
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 15
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 16
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 16
5. GENEL DEĞERLENDİRME ................................................................................................................... 17
6. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 19

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 15

1. ÖZET Bu rapor, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü'nün performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi uyarınca, Sayıştay; “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde, idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü'nün hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aşağıdakiler denetlenmiştir:  2013 - 2017 dönemine ait Stratejik Plan,  2015 yılı Performans Programı,  2015 yılı İdare Faaliyet Raporu ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. Yapılan performans denetimi sonucunda; Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü’nün performans yönetimi sisteminin, ilgili mevzuat hükümlerine ve belirlemiş olduğu hedeflere ilişkin gerçekleşmeleri ölçtüğü değerlendirilmiştir. Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporunu hazırlamakla birlikte, söz konusu belgelerin mevzuat hükümlerine tam olarak uygunluğunun sağlanması için gelişime ihtiyaç duyulduğu görülmüştür. Faaliyet raporunda performans hedeflerine ilişkin veriler ile bazı göstergelerde meydana gelen sapmalar genel olarak değerlendirildiğinde: Amaçlar, hedefler ve faaliyet sonuçları arasındaki sonuç bağının kaybolmamış olması, gösterge rakamlarının gerçekçi olarak seçilmek suretiyle yüksek sapmalara meydan verilmemesi, faaliyet raporunda performans programında yer alan hedef ve göstergelerin değerlendirilmesi, kurumun performans yönetimi sisteminin geliştirilmesine katkı sağlayacaktır.
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına ilişkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmış olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay’a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 16 işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü'nün yayımladığı 2013 - 2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 17 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2015 yılı performans denetimi kapsamında Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü'nün yayımladığı 2013 - 2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2015 yılı Performans Programı ve 2015 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. Yapılan denetim sonucunda; Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü’nün 2013 – 2017 dönemine ait Stratejik Planını zamanında hazırlayarak ilgili mevzuatta yer alan sunum kriterlerine uygun şekilde yayımlandığı görülmüştür. Ulusal Bor Enstitüsü’nün, misyon ve vizyonunu gerçekleştirmek üzere 4 amaç, bu amaçların altında 30 hedef ve bu hedeflere yönelik 30 performans göstergesi belirlenmiştir. Kurum stratejik planını hazırlarken amaçlarını üst politika belgelerine uygun şekilde belirlemiş ve hedeflerini de bu amaçları gerçekleştirecek şekilde tespit etmiştir. Hedef ve performans göstergelerinin, denetim bulgularında yer alan hususlar dışında, ölçülebilir ve iyi tanımlanmış olduğu değerlendirilmiştir. Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü’nün 2015 yılı Performans Programı değerlendirildiğinde; programı zamanında hazırlayarak, denetim bulgularında yer alan hususlar dışında, ilgili mevzuatta yer alan sunum kriterlerine uygun olarak yayımlandığı görülmüştür. Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü’nün 2015 yılı Faaliyet Raporu değerlendirildiğinde; raporun (yasal süresi içerisinde Sayıştay’a sunulmakla birlikte), zamanında yayımlanmadığı görülmüştür. Denetim bulgularında yer alan hususlar dışında ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak hazırlandığı kanaâtine varılmıştır. Ancak, performans hedeflerine ulaşmak için belirlenen göstergeler doğrultusunda; yerine getirilen faaliyetler ile gerçekleşmelerde meydana gelen sapmalar hakkında, herhangi bir geçerli ve iknâ edici gerekçeye ilişkin bilginin yer almaması, faaliyet raporu açısından en önemli bir noksanlık olarak değerlendirilmiştir. Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü’nün veri kayıt sisteminin bulunmaması, verilerin güvenilirliği açısından risk teşkil etmektedir. Yapılan performans denetimi sonucunda: Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü’nün performans yönetimi sistemini ilgili mevzuat hükümlerine ve belirlemiş olduğu hedeflere ilişkin gerçekleşmeleri ölçtüğü değerlendirilmiştir. Kamu idaresi stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporunu hazırlamakla

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 18 birlikte, söz konusu belgelerin mevzuat hükümlerine tam olarak uygun olması için gelişime ihtiyaç duymaktadır. Hesap verme sorumluluğunun sağlanması amacıyla; hedef ve performans göstergelerinin ölçülebilir olması (ölçülebilirliği olmayan veya zor olan göstergelerin seçilmemesi), gösterge rakamlarının gerçekçi olarak seçilmek suretiyle yüksek sapmalara meydan verilmemesi, faaliyet raporunda performans programında yer alan hedef ve göstergelerin değerlendirilmesi, kurumun performans yönetimi sisteminin geliştirilmesinde katkı sağlayacaktır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 19 6. DENETİM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 1: Amaçların Gerçekleştirilmesine Yönelik Hedeflerin Nasıl Ölçülebileceği Hususundaki Belirsizlik Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü’nün 2013 -2017 yıllarını kapsayan Stratejik Plan Raporu’nun incelenmesinde; “Stratejik Amaç: 1 – Etkin Araştırma ve Teknoloji Geliştirme Çalışmaları Yapmak” başlığı altında: “Plan dönemi sonu itibari ile BOREN faaliyetleri ile ilişkilendirilebilir 100 Milyon TL potansiyel ekonomik katkıya ulaşmak” konusunun, 1 No’lu Hedef olarak yer aldığı görülmektedir. Ancak, hedefte belirtilen sonucun gerçekleşip – gerçekleşmediğinin tesbiti açısından, nasıl bir ölçüm yapılacağı hususunda herhangi bir açıklamaya rastlanmamıştır. Devlet Planlama Teşkilatı Tarafından yayınlanan “Kamu İdareleri için Stratejik Planlama Kılavuzu” nun 5. Bölüm, “E – Hedefler” kısmında; “Hedefler, amaçların gerçekleştirilebilmesine yönelik spesifik ve ölçülebilir alt amaçlardır” denilmek suretiyle, hedeflerin “ölçülebilir” olması ve bu hedeflere ulaşmak için sağlanan gelişmelerin nasıl ölçüleceği hususunun, Stratejik Plan’da açıkça ortaya konulması gerektiği vurgulanmıştır. Bu sebeple; yukarıda sözü edilen hedefin ölçülebilirliğiyle ilgili objektif ve uygulanabilir kriterlerin, Stratejik Plan’da net olarak gösterilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Enstitümüz 2013-2017 Stratejik Planında 1 No’lu Stratejik Amaç altında yer alan Bulgu konusu 1 No’lu Hedefte; “Plan dönemi sonu itibari ile BOREN faaliyetleri ile ilişkilendirilebilir 100 Milyon TL potansiyel ekonomik katkıya ulaşmak.” hedefine yer verilmiştir. Söz konusu Hedefte belirtilen sonucun gerçekleşmesini sağlamaya yönelik olarak, Stratejik Planın 48. Sayfasında açıklanan “Faaliyetler” aşağıda sayılmaktadır.

1. Hesaplanan potansiyel ekonomik katkının, plan dönemi sonunda 100 Milyon TL olması.
2. Proje başvuru şartlarının gerekçelendirme bölümünde “teorem gerçekleştiğinde sektöre kazandıracak taslak ekonomik katma değer” analizinin yer almasının zorunlu hale getirilmiş olması.
3. Proje başvuru izleme ve değerlendirme sürecinde ekonomik katkı potansiyelinin de değerlendirilmesi ve raporlanması.
4. Sektörel fırsat ve ihtiyaçların analizi ile sektörel işbirliğine dayalı Ar-Ge faaliyetleri ile teknoloji transferi yolu ile ticarileşmenin desteklenmesi.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 20 5. Bor ürünlerinin sektörel üretimine ve kullanımına yönelik teşvik mekanizmalarının harekete geçirilmesi için ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde girişimlerde bulunulması. Diğer taraftan, Enstitümüz 2015 Yılı Performans Programının 25. sayfasında; söz konusu Hedefte belirtilen sonucun ölçülmesine yönelik Performans Göstergesi; “Proje sonuçlarıyla harekete geçirilmesi hedeflenen ekonomik katkı potansiyeli” olarak tanımlanmış ve Hedefin gerçekleşmesine yönelik olarak Enstitümüzce yürütülmesi ve desteklenmesi planlanan projeler ve bu projeler sonucunda ülkemiz ekonomisinde harekete geçirilmesi öngörülen tahmini katkı potansiyeli açıklanmıştır. 2016 Yılı Performans Programının 20. sayfasında da söz konusu Hedefe yönelik Performans Göstergesi aynı şekilde tanımlanmıştır. Ayrıca, Enstitümüz projeleri ile ilgili olarak Stratejik Planda yer alan spesifik ve ölçülebilir hedeflerin gerçekleşme sonuçları da, söz konusu Hedefin ölçülmesine yönelik veri sağlamaktadır. Bununla birlikte Bulgu doğrultusunda, Enstitümüzce hazırlanacak yeni dönem Stratejik Planında hedeflerin ölçülebilirliğiyle ilgili objektif ve uygulanabilir kriterler net olarak gösterilecektir. Sonuç olarak; Bulgu doğrultusunda; Enstitü tarafından hazırlanacak olan yeni dönem Stratejik Plan'da hedeflerin ölçülebilirliğiyle ilgili objektif ve uygulanabilir kriterlerin net olarak gösterilmesinin temini açısından, konunun izlemeye alınmasının uygun olacağı kanâatine varılmaktadır. B. Performans Programının Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 2: Hedefe Yönelik Faaliyet Belirlenmeyen Hususlarla iİgili Olarak Maliyetlendirme Yapılmak Suretiyle Kaynak İhtiyacı Hesaplanması Performans Programı’nda; bazı performans hedeflerine yönelik olarak 2015 yılı içerisinde herhangi bir faaliyet öngörülmediği halde, bu hususlarla ilgili maliyetlendirme yapılarak, kaynak ihtiyacı tesbit edildiği görülmüştür. Örnekler: 1 - İDARE PERFORMANS HEDEFİ IV.I: Kuruma ait ürün geliştirme ve analiz laboratuvarları kurmak, bunun için gerekli altyapı ihtiyacını karşılamak. Açıklama: 2015 yılı içerisinde hedefe yönelik faaliyet planlanmamıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 21 Faaliyetler: Kaynak İhtiyacı (2015 Yılı Bütçesi) 1 - Paydaşların da katılımı ile öncelikli hizmet ve ihtiyaçların belirlenmesi
ve planlanması ………………………………….. 111.100,- TL
2 - Planlama çalışmalarında cihaz ve insan kaynağı ihtiyacı da değerlendirilerek belirlenen ihtiyaçların temin edilmiş olması ……. 115.500,- TL 3 - BOREN’e ait laboratuvarın 2015 yılı sonunda tamamlanmış olması ……………………. 111.950,- TL Genel Toplam: …………………………………... 338.550,- TL 2 - İDARE PERFORMANS HEDEFİ IV.III: Kuruma ihtiyaçlarını karşılayacak hizmet binasına dönem sonuna kadar sahip olmak. Açıklama: Enstitü faaliyetlerinin yürütülebilmesi için gerekli altyapıyı ve pilot çalışmaların yürütülebileceği Ar-Ge Merkezi ile laboratuvarlarında yer alacağı toplam 5.400 m2 kapalı alana sahip ve yaklaşık maliyeti 5.000.000 TL olan bir hizmet binası projesi geliştirilerek 2013-2015 Yatırım Programı’na alınmak üzere Kalkınma Bakanlığına teklif edilmiş, ancak programa dâhil edilmemiştir. 2015 yılı içerisinde hedefe yönelik yeni bir faaliyet planlanmamıştır. Söz konusu yatırım programına alınması konusunda girişimler ve planlamalar 2016 yılı içinde sürdürülecektir. Faaliyetler: Kaynak İhtiyacı (2015 Yılı Bütçesi) 1 - Hizmet binasında Ar-Ge laboratuvarı, pilot tesis ve ürün geliştirme
laboratuvarını kurmuş olma ……………………… 116.100,- TL 2 - Hizmet binası için arsa tahsisinin sağlanması …….. 111.500,- TL 3 - Gerekli planlama ve tahsisat çalışmalarının yapılması,
gerekli ödenek tahsisatının sağlanması …………… 116.000,- TL 4 - Hizmet binasının yapımı için görevli kuruluşlarla işbirliği yapılması ……………………. 114.500,- TL
Genel Toplam: …………………………………...... 458.100,- TL

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 22 Performans Programı Hazırlama Rehberi’nin “Faaliyet Maliyetlerinin Belirlenmesi” başlığını taşıyan 3. Bölümünde; “Faaliyet maliyeti tespit edilirken faaliyet ile doğrudan ilişkilendirilebilen maliyetler dikkate alınmalıdır. Doğrudan ilişkilendirilebilen maliyetler faaliyetin gerçekleştirilmesi halinde ortaya çıkacak maliyetlerdir. Diğer bir deyişle faaliyetten vazgeçilmesi halinde ortadan kalkacak maliyetlerdir” denilmektedir. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde; yıl içerisinde faaliyet planlanmayan performans hedeflerine ilişkin (herhangi bir maliyet söz konusu olamayacağından dolayı) bu hususta kaynak ihtiyacı belirlemeye imkân bulunmamaktadır. Aksi takdirde, bütçe tahminlerinin gerçeğe aykırı olarak sonuçlanmasına sebebiyet verilmesi riskiyle karşılaşılabilir. Kamu idaresi cevabında; Enstitümüz 2015 Yılı Performans Programında faaliyet belirlenmeyen Bulgu konusu performans hedefleri ile ilgili olarak; Stratejik Planda söz konusu hedefler için 2015 Yılında kaynak ihtiyacı planlanmış olması nedeniyle, sehven maliyetlendirme yapılarak kaynak ihtiyacı hesaplanmıştır. Bulgu doğrultusunda, önümüzdeki yıllarda hazırlanacak Performans Programlarında, performans hedefleri ile ilgili maliyetlendirmede gerekli hassasiyet gösterilerek, faaliyet belirlenmeyen performans hedefleri için kaynak ihtiyacı hesaplanmaması hususu dikkate alınacaktır. Sonuç olarak Bulgu doğrultusunda; önümüzdeki yıllarda hazırlanacak Performans Programlarında, performans hedefleri ile ilgili maliyetlendirmede gerekli hassasiyet gösterilmek suretiyle, faaliyet belirlenmeyen performans hedefleri için kaynak ihtiyacı hesaplanmaması hususuna dikkât edilmesinin tâkibi açısından, konunun izlemeye alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir. BULGU 3: Performans Hedefleriyle İlgili Olarak Yapılan Açıklamalar ile Performans Gösterge Tablosundaki Sayılar Arasındaki Tutarsızlık 2015 Yılı Performans Programı’nda; bazı performans hedeflerine ilişkin olarak yapılan açıklamalar ile performans gösterge tablosunda yer alan rakamlar arasında tutarsızlık bulunduğu görülmüştür. Örnekler: 1 - İDARE PERFORMANS HEDEFİ I.II: Plan dönemi sonu itibari ile BOREN adına ve/veya BOREN proje ve faaliyetleri kapsamında 50 patent, fikri mülkiyet başvurusuna ulaşmış olmak.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 23 Açıklama: Bu çerçevede, 2014 yılı sonu itibari ile patent başvuru sayısı 25 adet olarak gerçekleşmiş, bunlardan 12 adedinin patent belgesi alınmıştır. 2014 yılı sonu itibari ile 3 adet buluşun başvuru çalışmaları devam etmektedir. Başvuru süreci devam 3 adet buluşa ek olarak tamamlanan veya devam eden projelerden gelmesi muhtemel buluş başvurularıyla birlikte 2015 yılı içerisinde 6 adet patent/fikri mülkiyet başvuru yapılması planlanmaktadır. (Toplam: 9 adet) Performans Göstergesi: Patent, fikri mülkiyet başvuru sayısı: 11 2 - İDARE PERFORMANS HEDEFİ I.V: Yüksek ticarileşme/ekonomik katkı potansiyeli taşıyan projeleri öncelikli BOREN destekleri kapsamında ele alarak, her yıl en az iki projeye destek vermek. Açıklama: Düşük tenörlü bor cevherinin zenginleştirilip ekonomiye kazandırılması için milli imkânlarla özgün sistem tasarımı üretilmesine yönelik cevher zenginleştirme makinesi geliştirilmesi konusunda yürütülen proje çalışmaları 2014 yılı içerisinde tamamlanmış olup ticarileşme faaliyetleri yürütülerek proje çıktılarının ekonomik değere dönüşmesi beklenmektedir. Borlu malzemeler ve bor kimyasalları alanlarında yüksek ticarileşme ve ekonomik katkı potansiyeline sahip ürün ve teknoloji geliştirmeye yönelik olarak düzenlenen çağrılar kapsamında 2014 yılında 5 adet proje başlatılmış olup 2015 yılında 2 adet proje desteklenmesi öngörülmektedir. Performans Göstergesi: Yüksek ticarileşme/ekonomik katkı potansiyeline sahip proje desteği sayısı: 4 3 - İDARE PERFORMANS HEDEFİ III.III: Her yıl en az iki etkinlikte (kongre, sempozyum vb.) bor konulu oturumu planlayarak desteklemek. Açıklama: 2015 yılında özel bor oturumu gerçekleştirileceği bildirilen etkinlikler: • Türkiye 24. Uluslararası Madencilik Kongresi ve Sergisi (IMCET 2015) • IV. Uluslararası Polimer Kompozitler Sempozyumu, Sergi ve Proje Pazarı • XIV. Ulusal Spektroskopi Kongresi (USK 2015)

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 24 • International Congress on Applied Minerology (ICAM 2015) • 2. Biyosidal Kongresi (Toplam: 5 adet) Performans Göstergesi: Sempozyum/kongre vb. etkinliklerde yer alan bor oturumları: 6 4 - İDARE PERFORMANS HEDEFİ III.V: Plan dönemi sonuna kadar, her yetkinlik merkezinin alanına uygun en az iki çalıştay düzenlemek. Açıklama: BOREN tarafından kurulan tüm yetkinlik merkezleri bünyesinde çalıștay düzenlenmesine yönelik olarak planlama çalışmaları yapılmaktadır. Halihazırda BOREN- TÜBİTAK MAM işbirliğinde TÜBİTAK MAM Enerji Enstitüsü bünyesinde kurulan “Bor ve Hidrojen Teknolojileri Yetkinlik Merkezi” nde, 2015 yılı içerisinde yakıt pilleri konusunda çalıștay düzenlenmesi hedeflenmektedir. Ayrıca, BOREN Bor Kaplama Yetkinlik Merkezinde yürütülen çalışmaların ilgili sektör temsilcilerinin ve araştırmacıların katılımıyla değerlendirilmesine yönelik yine 2015 yılında bir adet çalıștay düzenlenmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir. Performans Göstergesi: Her bir yetkinlik merkezinin alanına uygun düzenlenen çalıștay sayısı: (boş) Maliye Bakanlığı’nca yayınlanan “Performans Programı Hazırlama Rehberi” nin “Performans Hedef ve Göstergeleri ile Faaliyetlerin Belirlenmesi” başlığını taşıyan 2. Bölümünde; “Performans hedeflerine ne ölçüde ulaşıldığını ölçmek ve değerlendirmek üzere performans göstergeleri belirlenir. Performans göstergeleri; • Performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığını ölçebilmelidir, • Ölçülebilir, ulaşılabilir, güvenilir veri sunacak nitelikte olmalıdır, • Hem geçmiş dönemlerin hem de diğer idarelerin benzer göstergeleriyle karşılaştırılabilir olmalıdır, • Verilerinin elde edilme ve değerlendirme maliyetleri makul ve kabul edilebilir bir seviyede olmalıdır” denilmektedir. Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda; Performans Programı içerisinde yer alan bütün bilgilerin doğru, gerçek duruma uygun ve birbiriyle tutarlı olması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 25 Kamu idaresi cevabında; Enstitümüz 2015 Yılı Performans Programında yer alan Bulgu konusu performans hedeflerinin gerçekleşmesi ile ilgili olarak yapılan açıklamalardaki sayısal değerler doğrudur. Ancak, Performans Programının hazırlanmasında 2014 Yılı Performans Programının format ve içeriğinden yararlanılması nedeniyle, anılan Programda yer alan Performans Gösterge Tablosundaki sayılar sehven aynı şekilde kullanılmıştır. 2016 Yılı Performans Programında bu hususa dikkat edilerek, performans hedefleriyle ilgili açıklamalardaki sayılar ile Performans Gösterge Tablosundaki sayılar tutarlı hale getirilmiştir. Sonuç olarak Bulgu'da bahsi geçen konu ile ilgili olarak; 2016 Yılı Performans Programı'nda bu hususa dikkât edilmek suretiyle, performans hedefleriyle ilgili açıklamalardaki sayılar ile Performans Gösterge Tablosu'ndaki sayıların tutarlı hale getirilmesinin kontrolü açısından, bu yönden izlemeye alınmasının uygun olacağı mütâlaâ edilmektedir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 4: Faaliyet Raporunun “Sunum” Açısından Yetersizliği 2015 Yılı Faaaliyet Raporunun incelenmesinde: “Faaliyetlere ilişkin bilgi ve değerlendirmeler” bölümünde; yıllar itibariyle bütçe ödenekleri ile harcamaların gerçekleşmesine ilişkin rakamlar (global olarak) gösterilmiş olup, 2015 yılına ait performans bilgilerine detaylı olarak yer verilmediği, idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projeleriyle ilgili olarak performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların sebepleri hususunda açıklamada bulunulmadığı, görülmüştür. 17.3.2006 tarih ve 26111 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik”te, “Birim ve idare faaliyet raporlarının kapsamı” başlığını taşıyan 18. maddenin (1 - c) fıkrasında; “Faaliyetlere ilişkin bilgi ve değerlendirmeler: Bu bölümde, mali bilgiler ile performans bilgilerine detaylı olarak yer verilir.

1. Mali bilgiler başlığı altında, kullanılan kaynaklara, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, varlık ve yükümlülükler ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşların faaliyetlerine ilişkin bilgilere, temel mali tablolara ve bu tablolara

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 26 ilişkin açıklamalara yer verilir. Ayrıca, iç ve dış mali denetim sonuçları hakkındaki özet bilgiler de bu başlık altında yer alır. 2) Performans bilgileri başlığı altında, idarenin stratejik plan ve performans programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, performans programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara ilişkin değerlendirmelere yer verilir.” Denilmektedir. İdare faaliyet raporunun düzenlenmesinde; yukarıda anılan yönetmelik hükümlerinin dikkâte alınarak, sözü edilen hususlara ilişkin değerlendirilmelere yer verilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; 17/03/2006 tarih ve 26111 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak, Enstitümüz 2015 Yılı Faaliyet Raporunun 23-85 sayfalarında yer alan “III. Faaliyetlere İlişkin Bilgi ve Değerlendirmeler” bölümünde; Enstitümüzce gerçekleştirilen faaliyetlere ilişkin mali bilgilere, bütçe hedef ve gerçekleşme rakamlarına ve Stratejik Plan doğrultusunda 2015 Yılı Performans Programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile ilgili olarak detaylı açıklamalara yer verilmiştir. Bununla birlikte anılan bölümde, performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumunda meydana gelen sapmaların nedenlerine sehven yer verilmemiş olup; önümüzdeki yıllarda hazırlanacak Faaliyet Raporlarında bu hususa dikkat edilerek, gerekli açıklamalar yapılacaktır. Sonuç olarak; Kamu idaresi cevabında: "2015 Yılı Faaliyet Raporunun 23-85 sayfalarında yer alan “III. Faaliyetlere İlişkin Bilgi ve Değerlendirmeler” bölümünde; performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumunda meydana gelen sapmaların nedenlerine sehven yer verilmediği" belirtilmiş olup, önümüzdeki yıllarda hazırlanacak Faaliyet Raporları'nda bu hususa dikkât edilmesinin kontrölü açısından, bulgu konusunun izlemeye alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü 2015 Yılı Performans Denetim Raporu 27 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr