2015 - TÜRK TARİH KURUMU.pdf
TÜRK TARĠH KURUMU 2015 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2016
ĠÇĠNDEKĠLER
- KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
- DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 9
- SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU ........................................................................................................ 9
- DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ....................................................... 9
- DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ......................................................................................... 11
- DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 26
- DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 27
- EKLER ........................................................................................................................................................ 36
TABLOLAR LĠSTESĠ Tablo 1: 2014-2015 Yılları Birinci Düzey Ekonomik Kodlara Göre Bütçe Giderleri Ödenek ve GerçekleĢme Rakamlarının KarĢılaĢtırılması ........................................................................ 3 Tablo 2: 2014-2015 Yılları Dördüncü Düzey Ekonomik Kodlara Göre Bütçe Gelirleri Tahmin ve GerçekleĢme Rakamlarının KarĢılaĢtırılması ........................................................................ 6 Tablo 3: 500 Net Değer Hesabının Kullanımı ......................................................................... 15 Tablo 4: Say2000i Ve Banka Kayıtlarında Bulunan Hesap Bakiyelerinin KarĢılaĢtırılması ... 19
KISALTMALAR BKK Bakanlar Kurulu Kararı GYMY Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği KBS Kamu Harcama ve Muhasebe BiliĢim Sistemi KHK Kanun Hükmünde Kararname KMYKK Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu MYMY Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği TĠF TaĢınır ĠĢlem FiĢi TMY TaĢınır Mal Yönetmeliği TTK Türk Tarih Kurumu
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Türk Tarih Kurumu (TTK), Atatürk‟ün direktifiyle Türk tarih ve medeniyetini bilimsel yollardan incelemek amacıyla 28 Nisan 1930 tarihinde Türk Tarih Heyeti olarak kurulmuĢtur. “Heyetin” adı 15 Nisan 1931 tarihinde “Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti”, 3 Ekim 1935 tarihinde ise “Türk Tarih Kurumu” olmuĢtur. Kurum 02.11.2011 tarihli ve 664 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname‟nin (KHK) 11‟inci maddesinde belirtildiği üzere, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kuruma bağlı, özel bütçeli ve kamu tüzel kiĢiliğine sahip, görev alanında bilimsel hizmet ve faaliyette bulunan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟na (KMYKK) ekli II sayılı cetvelde yer alması sebebi ile kendisine gelir tahsis edilen ve bu gelirlerden harcama yetkisi verilen, çalıĢma esas ve usulleri özel kanunla düzenlenen, bir kamu kurumu niteliğindedir. Kamu kurumu, Türk ve Türkiye tarihini çağdaĢ sosyal bilim anlayıĢıyla araĢtırmak ve yaymak; bu alandaki araĢtırmaları desteklemek ve toplumdaki tarih bilincini geliĢtirmek üzere görev yapmaktadır. Kurumun merkezi Ankara olup taĢra teĢkilatı bulunmamaktadır. Kurum; BaĢkan, bir BaĢkan Yardımcısı, Bilim Kurulu ve hizmet birimlerinden oluĢmaktadır. Kurumun kullanacağı çerçeve hesap planı ile düzenlenmesi gereken raporların Ģekli, süresi ve türlerine iliĢkin hükümler, Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Bakanlar Kurulu Kararı (BKK) ile yürürlüğe giren Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği (GYMY) ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nde (MYMY) yer almaktadır. Kurum GYMY‟de yer alan çerçeve hesap planını esas alarak, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün hazırladığı özel bütçeli kurumlar detaylı hesap planını kullanmaktadır. TTK bütçesinden “Yakın Dönem Tarih AraĢtırmaları Projesi” adı altında oluĢturulmuĢ olan özel hesaba kaynak aktarımı yapılmaktadır. Bu aktarıma iliĢkin yasal dayanak yılı bütçe
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 kanununa konulan hükümlerdir. 2012/12 sayılı BaĢbakanlık Genelgesi ile “Yakın Dönem Tarih AraĢtırmaları Merkezi” oluĢturulmuĢ; Merkezin sevk ve idaresi görevlendirilecek BaĢbakan BaĢmüĢavirinin BaĢkanlığında; Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu BaĢkanı, TTK BaĢkanı, Devlet ArĢivleri Genel Müdürü, Kamu Diplomasisi Koordinatörü ve DıĢiĢleri Bakanlığı temsilcisinin katılımıyla oluĢturulacak “Ġcra Heyeti” tarafından yerine getirilmektedir. Merkez tarafından yapılacak bütün çalıĢmalar Ġcra Heyeti kararı ile belirlenmektedir. Anılan Genelge‟de, Merkezin bütün harcamaları ile ihtiyaç duyacağı her türlü mali desteğin; Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, TTK ve diğer kurumların mali imkânlarından sağlanacağı ifade edilmiĢtir. Merkezin çalıĢmaları için ihtiyaç duyduğu mali kaynağın temin edilmesi amacıyla 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu‟na ekli (E) Cetvelinin 85 sıra numarasında aĢağıda belirtilen hükme yer verilmiĢtir. “Türk Tarih Kurumu bütçesinde yakın dönem tarih araştırmaları kapsamında çalışmalar yapmak maksadıyla 40.06.00.36-08.2.0.07-2-05.3 tertibinde tefrik edilen ödenekler, Kurum bütçesine gider kaydedilir ve özel hesaba aktarılarak kullanılabilir. Özel hesaptan yapılan harcamalar 5018 sayılı Kanun ile 4734 sayılı Kanundan müstesnadır. Özel hesaba aktarılan tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esaslar Türk Tarih Kurumunun teklifi üzerine ilgili Bakanın onayı ile belirlenir.” Özel hesaba aktarılan tutarların harcanması, muhasebeleĢtirilmesi ve denetlenmesine iliĢkin usul ve esaslar ilgili BaĢbakan Yardımcısının oluru ile belirlenmiĢtir. Bu usul ve esaslarda, özel hesaba iliĢkin muhasebe iĢlemlerinde tek düzen muhasebe sistemi hesap planının uygulanacağı ifade edilmiĢtir. 2015 yılında TTK bütçesinin 830.05.3.1.90 transfer tertibinden özel hesaba toplam 150.000.000 TL aktarılmıĢtır. Bununla beraber proje hesabına ilk aktarım 2013 yılında baĢlamıĢ olup 2013 yılında 3.000.000 TL, 2014 yılında ise 40.048.970 TL kaynak, transfer tertibinden ilgili hesaba aktarılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3
Denetlenen Kamu Ġdaresinin 2014-2015 Yılları Bütçe Giderleri ve Bütçe
Gelirlerinin KarĢılaĢtırılması
Bütçe Giderleri
2014 yılında 6512 sayılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Kuruma 8.329.000,00 TL
ödenek tahsis edilmiĢtir. Mezkûr Kanun ile tefrik edilen ödeneklere, yıl içerisinde yapılan
aktarma ve eklemeler sonucunda toplam ödenek 65.636.871,72 TL olmuĢtur. Yapılan
harcama 61.260.732,72 TL olup ödeneğin yüzde 93,33‟ü kullanılmıĢtır.
2015 yılında ise Kamu Ġdaresine 26 Aralık 2014 tarihli ve 29217 mükerrer sayılı
Resmî Gazete‟de yayımlanan 6583 sayılı 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile
9.224.000,00 TL ödenek tahsis edilmiĢtir. Kuruma 6583 sayılı Kanun‟un 6/8 maddesi gereği
157.980.255 TL likit karĢılığı ödenek kaydı iĢlemi yapılmıĢ ve toplam ödenek 167.204.255
TL olmuĢtur. Ödeneğin %97,41‟i kullanılmıĢtır.
Tablo 1: 2014-2015 Yılları Birinci Düzey Ekonomik Kodlara Göre Bütçe Giderleri Ödenek ve
GerçekleĢme Rakamlarının KarĢılaĢtırılması
Gider
Türü
2014 2015 2014-
2015
Bütçe
Giderler
i ArtıĢ
ve
AzalıĢ
Oranlar
ı
Ödenek GerçekleĢm
e
Toplam
GerçekleĢm
e Ġçindeki
Oranı
Ödenek GerçekleĢme Toplam
GerçekleĢm
e Ġçindeki
Oranı
(%)
(TL) (TL) (%) (TL) (TL) (%)
01.Persone
l Giderleri
3.096.924,95 2.615.963,94 4,27 4.567.000 2.860.897,47 1,76 9,36
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4
02.Sosyal
Güvenlik
Kurumun
a Devlet
Primi
Giderleri
445.000 384.129,88 0,63 652.500 423.488,15 0,26 10,25
03.Mal ve
Hizmet
Alım
Giderleri
16.742.768,7
7
15.163.901,6
7
24,75 9.240.755 7.849.610,43 4,82 -48,23
05.Cari
Transferle
r
41.232.000 41.153.150 67,18 151.619.00
0
151.537.015,2
5
93,03 268,23
06.Sermay
e Giderleri
4.120.178 1.943.587,04 3,17 1.125.000 211.064,78 0,13 -89,14
Toplam 65.636.871,7
2
61.260.732,5
3
100 167.204.25
5
162.882.076,0
8
100 165,88
Tablodan görüleceği üzere ödenekler ve harcamalar büyük ölçüde cari transferler, mal
ve hizmet alım giderleri ile personel giderlerinde yoğunlaĢmıĢtır. Bütçe giderlerindeki artıĢ ve
azalıĢların sebepleri ise aĢağıda açıklanmıĢtır:
1- Mal ve Hizmet Alımı Giderlerinde 2015 yılında 2014 yılına nazaran %48,23
oranında bir azalma gerçekleĢmiĢtir. Bu durum kitap baskı ve cilt giderleri, fikri hak alımları
ile temsil, ağırlama, tören, fuar ve organizasyon giderlerindeki azalıĢtan kaynaklanmaktadır.
2-Cari Transferlerde görülen %268,23‟lik artıĢın sebebi Yakın Dönem Tarih
AraĢtırmaları Projesine yapılan aktarmalardır.
3-Sermaye Giderlerindeki %89,14‟lük azalıĢın en büyük nedeni 2014 yılında
1.347.501 TL olan MüĢavirlik Giderlerinin 2015 yılında olmamasıdır.
Kamu Ġdaresinin 2015 Yılında Bütçesinden Yaptığı Harcamalar
Personel Giderleri; Kurumun memur ve sözleĢmeli personeline yaptığı ödemelerinden
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 (maaĢ, zam, tazminat, ek çalıĢma karĢılıkları vb.), Sosyal Güvenlik Kurumuna Devlet Pirimi Giderleri; personel için yapılan sağlık ve sosyal güvenlik primi ödemelerinden, Mal ve Hizmet Alım Giderleri; cari giderler, taĢınır alımları, bakım ve onarım giderleri, yolluk vb. ödemelerden, Cari Transferler; yurtiçi lisans ve lisansüstü öğrencileri ile yurtdıĢı doktora sonrası araĢtırmacılara ödenen burslar, uluslararası kuruluĢlara üyelik aidatları, yakın dönem tarih araĢtırması projesine yapılan aktarmalar vb. ödemelerden, Sermaye Giderleri ise diğer makine teçhizat alımları ve proje gideri ödemelerinden OluĢmaktadır. Bütçe Gelirleri TTK‟nin gelirleri 664 sayılı KHK‟nin BeĢinci Bölüm 26‟ncı maddesinin 2‟nci bendinde Ģu Ģekilde sayılmıĢtır; a) Genel bütçeden yapılacak yardımlar, b) Atatürk’ün vasiyetinde yer alan gelirler, c) Her türlü bağış, yardım ve vasiyetler, d) Kurum başkanlıklarının gelirlerinin değerlendirilmesinden elde edilen gelirler, e) Diğer gelirler.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 Tablo 2: 2014-2015 Yılları Dördüncü Düzey Ekonomik Kodlara Göre Bütçe Gelirleri Tahmin ve GerçekleĢme Rakamlarının KarĢılaĢtırılması Türk Tarih Kurumu Bütçe Gelirleri 2014 2015 2014/ 2015 ArtıĢ
Azalı
Ģ
EK
OD HESAP ADI
Tahmin
Edilen
GerçekleĢ
en
Toplam
GerçekleĢ
me
Ġçindeki
Oranı
Tahmin
Edilen
GerçekleĢe
n
Toplam
GerçekleĢ
me
Ġçindeki
Oranı
(%)
(TL) (TL) (%) (TL) (TL) (%)
3.1.
1.1
ġartname, Basılı
Evrak, Form SatıĢ
Gelirleri
9.000 1.600 0,0013 1.000 0 0 -100
3.1.
1.2
Kitap, Yayın vb. SatıĢ
Gelirleri 2.100.000 1.411.008,
07 1,11 538.000 1.292.423,5
4 0,89 -8,40
3.1.
1.99 Diğer Mal SatıĢ
Gelirleri 2.300 1.023,62 0,0008 2.000 6.299,40 0,0043 515,4
0
3.3.
1.2 ĠĢtirak Gelirleri 90.823.00
0
66.230.33
0,72 51,94 80.000.0
00
84.598.354,
14 58,02 27,73
3.9.
9.99 Diğer ÇeĢitli TeĢebbüs
ve Mülkiyet Gelirleri 1.000 52.910,64 0,04 30.000 46.698,48 0,03 -
11,74
5.1. KiĢilerden Alacaklar 12.000 248,69 0,0002 0 991,37 0,0007 298,6
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7
9.1 Faizleri 4
5.1.
9.3 Mevduat Faizleri 35.000.00
0
59.610.26
1,76 46,75 30.000.0
00
59.808.353,
64 41,02 0,33
5.1.
9.99 Diğer Faizler 900.000 11.440,56 0,0090 0 0 0 -100
5.3.
9.99
Yukarıda
Tanımlanmayan Diğer
Para Cezaları
1.000 0 0 3.000 5.673,59 0,0039
5.9.
1.6 KiĢilerden Alacaklar 48.000 18.631,75 0,01 4.000 28.257,61 0,02 51,66
5.9.
1.99
Yukarıda
Tanımlanamayan
Diğer ÇeĢitli Gelirler
10.000 177.788,4
3 0,14 400.000 11.677,64 0,01 -
93,43
Toplam
128.906.3
00
127.515.2
44,24 100
110.978.
000
145.798.72
9,41 100
580,1
9
Yukarıdaki tabloda Kurumun 2014 yılı ve 2015 yılı bütçe gelirleri ekonomik kod
bazında karĢılaĢtırmalı olarak sunulmuĢtur. 2015 yılı gelirleri incelendiğinde Kurumun 664
sayılı KHK‟de sayılan gelirlerden “Genel bütçeden yapılacak yardımlar” dıĢındaki bütün
gelirleri elde ettiği görülmektedir. Kurumun gelirlerinden en önemlisi olan ve Atatürk‟ün
mirası kapsamında Türkiye ĠĢ Bankası A.ġ. temettü gelirlerinden elde edilen ĠĢtirak Gelirleri
2015 yılında 2014 yılına oranla %27,73 artarak 84.598.354,14 TL olmuĢtur. Kurumun diğer
bir önemli gelir kaynağı ise 31.12.2015 tarihi itibariyle vadeli hesaplarda bulunan toplam
794.804.494,84 TL mevduatlarından elde ettiği faiz gelirleridir. Mevduat Faizleri bir önceki
yıla göre %0,33 artarak 59.808.353,64 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. Kurumun ana faaliyet
alanlarından olan kitap satıĢlarının takip edildiği Kitap, Yayın vb. SatıĢ Gelirleri 2015 yılında
2014 yılına oranla % 8,40 azalarak 1.292.423,54 TL olarak gerçekleĢmiĢtir.
2015 yılı faaliyet giderleri 186.896.404,29 TL, faaliyet gelirleri 146.418.448,21 TL
olup dönem olumsuz faaliyet sonucu 40.477.956,08 TL‟dir.
Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe
Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar‟ın 5‟inci maddesi gereğince hesap
dönemi sonunda SayıĢtay BaĢkanlığına gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden
aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile Usul ve Esaslar‟ın 8‟inci
maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 • BirleĢtirilmiĢ veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Kasa sayım tutanağı, • Banka mevcudu tespit tutanağı, • Alınan çekler sayım tutanağı, • Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, • TaĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveli veya envanter defteri, • Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, • Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, • Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Kitap Basım Maliyetlerinin Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Yapılması Kurum tarafından basımı yaptırılan kitaplar muhasebede, maliyet bedeli üzerinden 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmesi gerekirken, 152 Mamuller Hesabına kaydedilmektedir. MYMY‟nin 91‟inci maddesi gereğince Mamuller Hesabı, kurumlar tarafından kendi üretim çalıĢmaları sonunda elde edilen ve satıĢa hazır hale gelmiĢ bulunan mamullerin izlenmesi için kullanılmaktadır. TTK kitapların basımını, kendi imkanları ile değil 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu hükümleri çerçevesinde ihale yoluyla yaptırmaktadır. MYMY 87‟inci maddede 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabının niteliği ile ilgili olarak “(1) Stoklar hesap grubu; kamu idarelerince satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Bu hüküm gereğince, satılmak üzere basımı yaptırılan kitapların 152 Mamuller Hesabı yerine 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. Ayrıca TaĢınır Mal Yönetmeliği ekinde yer alan TaĢınır Kod Listesi A- Tüketim Malzemeleri bölümünde “150 15 DeğiĢim, BağıĢ ve SatıĢ Amaçlı Yayınlar Grubu” içerisinde “150 15 01 Basılı Yayınlar” alt kodu tanımlanmıĢ bulunmaktadır. Bu itibarla, satıĢ amaçlı basımı yaptırılan kitapların 152 Mamuller Hesabı yerine 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenmesi hem muhasebe hem de TaĢınır Mal Yönetmeliği hükümlerine daha uygun olacaktır. Basılan kitapların maliyetlerinin kaydı 12.02.2015 tarihine kadar farklı bir yöntemle, bu tarihten sonra daha farklı bir yöntemle gerçekleĢtirilmiĢtir. Basımı yaptırılan kitapların maliyeti üç unsurdan oluĢmaktadır. Birincisi, kitabın basımı için eser sahibine telif hakkı kapsamında ödenen Fikri Hak Alımları; ikincisi, kitabın basımı için firmalara ödenen Baskı ve Cilt Giderleri; üçüncüsü ise Yönetim Kurulu Kararı ile belirlenen ve fikri hak alımları ile baskı ve cilt giderleri toplamının %50 si Ģeklinde hesaplanan Sanal Maliyet. Basımı yapılan ve Kurumca teslim alınan kitaplarla ilgili olarak 12.02.2015 tarihine kadar yapılan kayıtlarda; yukarıda belirtilen maliyeti oluĢturan üç unsurun toplam rakamı 152 Mamuller Hesabına borç, aynı rakam üzerinden 600 Gelirler Hesabına da alacak kaydı
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 yapılmıĢtır. Kitapların stok hesabına kayıt aĢamasında 600 Gelirler Hesabının kullanılması MYMY hükümlerine uygun değildir. 15 Stoklar Grubuna iliĢkin hesap iĢlemlerinin açıklandığı 85 ile 98‟inci maddeler arasında yer alan hükümler incelendiğinde görüleceği üzere bu hesap grubunda 600 Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılması ancak kitapların satıĢının gerçekleĢmesinde mümkündür. Yapılan bu kaydın yanlıĢ olduğunun fark edilmesi üzerine 12.02.2015 tarihinden sonra kitap basım maliyetlerinin kaydında Ģu yol izlenmiĢtir. Ġlk aĢamada, kitapların basımı için farklı zamanlarda ödenmiĢ olan fikri hak alımları ile baskı ve cilt giderleri (telif hakkı ödemesi kitap basımından önce baskı ve cilt giderleri ise kitap basımından sonra) 630 Giderler Hesabına borç kaydedilmiĢ; kitapların basımını takiben Kurumca teslim alınmasından sonra ise 152 Mamuller Hesabına yukarıda belirtilen üç unsurdan oluĢan maliyet tutarı üzerinden borç kaydı yapılırken daha önce 630 Giderler Hesabına borç kaydedilen tutarlar 630 Giderler Hesabına alacak; sanal maliyet olarak belirlenen tutar da 500 Net Değer Hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleĢtirme süreci tamamlanmıĢtır. 500 Net Değer Hesabı ile 630 Giderler Hesabının buradaki kullanım amacı maliyet takibidir. MYMY‟nin 359‟uncu maddesine göre, 500 Net Değer Hesabının alacak çalıĢması envanter yapılması durumunda mümkündür. Ancak hesabın buradaki kullanım amacı bir maliyet unsuru olarak sanal maliyetin takibidir. Kitapların maliyet kaydında, sanal maliyet dikkate alınmaksızın maliyetin oluĢturulması; satıĢ aĢamasında ise sanal maliyeti mamulün satıĢ fiyatına ekleyerek 600 Gelirler Hesabında muhasebeleĢtirmesi; diğer taraftan maliyeti oluĢturan giderlerin takibi için 630 Giderler Hesabını kullanmak yerine aracı bir bilanço hesabını kullanması hem MYMY‟ye daha uygun hem de mali tablolar açısından daha sağlıklı olacaktır. Bilahare kitapların satıĢı aĢamasında, 152 Mamuller Hesabına alacak kaydı yapılırken MYMY‟nin 15 Stoklar grubuna iliĢkin hesap iĢlemlerinin açıklandığı 85 ile 98‟inci maddeler arasında yer alan hükümlere uygun olarak; diğer hesapların yanı sıra 600 Gelirler Hesabına alacak, 630 Giderler Hesabına da (telif hakkı ile baskı ve cilt giderleri ve sanal maliyetten oluĢan tutar) borç kaydı yapılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 Kitap basım maliyet kayıtlarının 12.02.2015 tarihine kadar kayda alınma yöntemi ile bu tarihten sonra kayda alınma yöntemleri yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde mali tablolar üzerinde aĢağıdaki etkileri oluĢturmaktadır; 1- Kitap maliyet kayıtları muhasebeye 12.02.2015 tarihine kadar 8 yevmiyede 152 Mamuller Hesabına borç 600 Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılarak yansıtılmıĢtır. Bu durum 600 Gelirler Hesabının 743.485 TL olduğundan daha fazla gözükmesine neden olmaktadır. 2- 630 Giderler Hesabına yukarıda belirtildiği üzere önce borç, sonra alacak ve nihai olarak tekrar borç yazılması 630 Giderler Hesabının bakiye tutarını değiĢtirmezken borç ve alacak toplamı bakımında tekâmül eden toplamlarının yüksek gözükmesine, faaliyet sonuçları tablosunda yüksek bir gider varmıĢ izleniminin oluĢmasına neden olmaktadır. 12.02.2015 tarihinden daha sonraki kayıtlarda 62 yevmiyede 152 Mamuller Hesabına borç, 630 Giderler Hesabına alacak kaydı yapılması nedeniyle 31.12.2015 tarihi itibariyle 630 Giderler Hesabının alacak toplamı 1.155.755,55 TL olduğundan fazla gözükmektedir. Aynı Ģekilde bu yevmiyelerin ilk kayıtlarında 630 Giderler Hesabının borç tarafında izlenmesi aynı tutarda borç toplamının da yükselmesine neden olmaktadır. 3- Kurumun bastırmıĢ olduğu kitapları 152 Mamuller Hesabında takip etmesi, TaĢınır Mal Yönetmeliği çerçevesinde hazırlanan TaĢınır Sayım ve Döküm Cetveli, TaĢınır Hesap Cetveli ve TaĢınır Kesin Hesabında bu kitapların gözükmemesine neden olmaktadır. Bu itibarla Kurum tarafından bastırılan kitapların, 152 Mamuller Hesabı yerine 2015 yılı Özel Bütçeli Ġdareler Ġçin Detaylı Hesap Planında yer alan 150.15-DeğiĢim, BağıĢ ve SatıĢ Amaçlı Yayınlar Hesabında takip edilmesi mezkur Yönetmelik‟te belirtilen belgelerde bu kitapların da gözükmesini mümkün kılacaktır. 4- Yönetim Kurulu kararına istinaden hesaplanan sanal maliyetlerin 62 yevmiyede 500 Net Değer Hesabına alınması, Öz Kaynaklar Ana Hesap Grubunun 31.12.2015 tarihi itibariyle 691.873 TL olduğundan daha fazla gözükmesine yol açmaktadır. Bu durumun ortadan kaldırılması için sanal maliyet olarak belirlenen tutarın satıĢ esnasında 600 Gelirler Hesabında kitabın satıĢ bedeli içerisine dâhil edilmesi, mali tabloların doğruluğu ve güvenirliği açısından daha uygun olacaktır. Kamu idaresi cevabında; kuruma ait basımevi faaliyette iken yayınların söz konusu
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 basımevinde üretildiği için 152 Mamuller Hesabına kayıt yapıldığı, daha sonra ise kitapların hizmet alımı yoluyla bastırılmaya baĢlandığı ancak 152 Hesabına kayda devam edildiği yayınların TaĢınır Mal Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak “150 15 01 Basılı Yayınlar” Hesabında takibinin yapılması için çalıĢmaların devam ettiği ve 2016 yılı sonuna kadar aktarmaların tamamlanmasının planlandığı, baskı ve telif giderlerinin ödenmesi aĢamasında TĠF düzenlenmeden 630 Giderler Hesabına kayıt yapıldığı, kitap maliyeti muhasebeleĢtirilirken daha önce 630 Hesabına kaydedilen ödemenin bu sefer aynı hesaba alacak veya 600 Gelirler Hesabına alacak kaydedilerek muhasebe denkliğinin sağlandığı, Yayınlar TaĢınır Mal Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak “150 15 01 Basılı Yayınlar” Hesabında takibinin yapılmaya baĢladığında ödeme aĢamasında TaĢınır ĠĢlem FiĢi düzenlenerek doğrudan “150 15 01 Basılı Yayınlar” Hesabına kaydedileceğinden hatalı kayıtların düzeleceği, Fikri hak alımları ile baskı ve cilt giderleri toplamının %50‟si Ģeklinde hesaplanan sanal maliyetin, maliyet hesaplarına yansıtılması için çift taraflı muhasebe kayıt sistemi gereği 500 Net Değer Hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleĢtirildiği, sanal maliyetin kitapların maliyet kaydında dikkate alınmaksızın satıĢ aĢamasında satıĢ fiyatına eklenerek 600 Gelirler Hesabında muhasebeleĢtirilmesine 2016 yılı itibariyle baĢlandığı, Ġfade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi bulguda yer verilen tespitlere katılmakta ve 2016 yılında gerekli düzeltme iĢlemlerini baĢlatmakla birlikte; denetim görüĢü verilen 2015 Mali Yılı Bilançosu 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı, 600 Gelirler Hesabındaki 743.485 TL‟lik hatadan dolayı fazla, dolayısıyla Faaliyet Sonuçları Tablosu da aynı tutarda eksik, yine bilanço hesaplarından olan 500 Net Değer Hesabı ise 691.873 TL fazla gözükmektedir. Diğer taraftan kamu idaresinin basılı kitaplarla ilgili maliyet ve satıĢlarını, üretimi kendisi yapmadığı halde, üretim sonucu elde edilen ve satıĢa hazır hale gelen mamulleri izlemek için kullanılan 152 Mamuller Hesabında izlemesi, hem MYMY hem de TMY hükümlerine göre mümkün olmadığı gibi yapılan hatalı iĢlemler, bilançoda stoklar grubunda yer alan hesaplarda kayıtlı tutarların niteliklerine uygunluk açısından doğruluğunu etkilemekte ve ayrıca bu kitapların TaĢınır Sisteminde gözükmemesine neden olmaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 BULGU 2: Bütçeye Gider Kaydıyla Alınan Yayınların AktifleĢtirilmesinde 500 Net Değer Hesabının Kullanılması Yurt dıĢından satın alınan yayınların ödemesi, yayınlar teslim alınmadan önce gerçekleĢmekte ve 630 Giderler Hesabı ile 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına ise alacak kaydı yapılmaktadır. Yayınlar teslim alındığında TaĢınır ĠĢlem FiĢi (TĠF) düzenlenerek 255 DemirbaĢlar Hesabına borç, 500 Net Değer Hesabına ise alacak kaydı yapılmaktadır. Ayrıca, ciltlettirilmek suretiyle takibi yapılan dergi alımları için de aynı Ģekilde 630 Giderler ve 830 Bütçe Giderleri Hesaplarına borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydı yapılarak ödeme gerçekleĢmekte, dergiler ciltlendiğinde ise TĠF düzenlenerek 255 DemirbaĢlar Hesabına borç, 500 Net Değer Hesabına alacak kaydı yapılmaktadır. Tablo 3‟te 500 Net Değer Hesabına bu Ģekilde yapılan kayıtların toplam tutarı gösterilmiĢtir: Tablo 3: 500 Net Değer Hesabının Kullanımı Hesa p Kodu Hesap Adı Borç Toplamı (TL) Alacak Toplamı (TL) 255 Basılı Yayınlar 232.399 ,92 0 Bilgisayar Çevre Birimleri 756 0 Bilgisayarlar ve Sunucular 29.500 0 Görsel ve ĠĢitsel Kaynaklar 7.891,6 2 0 Güzel Sanat Eserleri 1.584 0 Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları 4.998 0 Toplam 277.129 ,54 0 500 DemirbaĢlar 0 235.849,3 9 Toplam 0 235.849,3 9
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 600* KiĢilerden Alınan BağıĢ ve Yardımlar 0 7.955,95 Kurumlardan Alınan BağıĢ ve Yardımlar 0 33.324,20 Toplam 0 41.280,15 Genel Toplam 277.129 ,54 277.129,5 4 (*) 255 ve 500 hesaplarının beraber çalıştığı ödeme emri belgelerinde farklı işlemler sebebiyle 600 hesabı da çalıştığı için tabloya alınmış olup, 600 hesabına yapılan kayıtların bulgu konusuyla ilgisi bulunmamaktadır. MYMY‟nin 255 DemirbaĢlar Hesabının iĢleyiĢine iliĢkin hükümlerin yer aldığı 182‟nci maddesi gereğince, bütçeye gider kaydıyla edinilen demirbaĢ tutarlarının bir taraftan bu hesaba borç,103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak, diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak yukarıda yer verilen her iki uygulamada önce ödeme yapılıp sonra teslimat gerçekleĢtiği için 255 DemirbaĢlar Hesabı çalıĢtırılamamıĢ ve bir çözüm olarak 630 Giderler Hesabı kullanılmıĢtır. Daha sonra TĠF düzenlendiği aĢamada 255 DemirbaĢlar Hesabına kayıt yapılmıĢ, muhasebenin çift taraflı kayıt ilkesi gereğince 500 Net Değer Hesabı kullanılmıĢtır. 500 Net Değer Hesabının bu Ģekilde kullanımı, taĢınırlara iliĢkin envanter iĢlemi yapıldığı izlenimine yol açmaktadır. Sonuç olarak yapılan hatalı uygulama nedeniyle 500 Net Değer Hesabında 235.849,39 TL tutarında hata bulunmaktadır. Kamu idaresi cevabında; yurt dıĢından satın alınan yayınların, yayınlar teslim alınmadan ödemesi gerçekleĢtiğinden 630 Giderler Hesabına borç ve 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydının yapıldığı, yayınlar teslim alındığında ve süreli yayınların cilt bütünlüğü sağlandığında ise Çift Taraflı Muhasebe Kayıt Sistemi gereği TaĢınır ĠĢlem FiĢi düzenlenerek 255 DemirbaĢlar Hesabına borç, 500 Net Değer Hesabına alacak kaydedildiği, söz konusu kayıtların ödemelerin yayınlar teslim alınmadan önce yapılması gerektiğinden dolayı gerçekleĢtirildiği, 2016 yılı itibariyle yurt dıĢından satın alınan yayınların ödenmesi aĢamasında TaĢınır Mal Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak TaĢınır ĠĢlem FiĢi düzenlenmeye ve 630 Giderler Hesabı kullanılmadan 255 DemirbaĢlar Hesabına borç ve 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydı yapılmaya baĢlandığı, cilt bütünlüğü sağlanan süreli yayınlar için ise 255 DemirbaĢlar Hesabına borç ve
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 600 Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılarak hatalı kayıt uygulamasının düzeltildiği, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi bulgu konusu edilen hatalı iĢlemlere katılmakta ve gerekli düzeltme iĢlemlerini baĢlatmakla birlikte, denetim görüĢü verilen 2015 Mali Yılı Bilançosunun Öz Kaynaklar Grubunu oluĢturan 500 Net Değer Hesabında kayıtlı tutarın %0,047‟si kaydi envanteri yapılan varlıkları değil yılı bütçesine konulan ödeneklerle bütçe gideri yapılarak satın alınan varlıkları içerdiğinden, adı geçen hesapta yer alan tutarın gerçeği yansıtmadığı, Ayrıca, yurt dıĢından alınan yayınlar ile ciltlettirilmek suretiyle takibi yapılan dergi alımlarının 255 DemirbaĢlar Hesabına kayıt yapılacağı aĢamaya kadar geçici bir çözüm olarak 630 Giderler Hesabında takibinin yapılmasının; 630 Giderler Hesabı ile 690 Faaliyet Sonuçları Hesabının borç bakiyesinin 235.849,39 TL olduğundan fazla ve neticede 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabının da 235.849,39 TL olduğundan fazla gözükmesine sebebiyet verdiği, Değerlendirilmektedir. BULGU 3: Maddi Duran Varlıklardan Hurdaya Ayrılanların 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabında Ġzlenmemesi MYMY‟nin 29 Diğer Duran Varlıklar Hesap Grubuna iliĢkin açıklamalar ihtiva eden 211‟nci maddesinde; maddi duran varlık hesaplarında kayıtlı olup, çeĢitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren varlıklar ile bu varlıklardan amortismana tabi olanların ayrılmıĢ amortisman tutarlarının bu hesap grubundaki ilgili hesaplara aktarılacağı ve bu Ģekilde aktarılan varlıkların kayıtlı değeri ile ayrılmıĢ amortisman tutarı arasındaki fark kadar, aktarma iĢleminin yapıldığı dönem sonunda amortisman ayrılacağı ifade edilmiĢtir. Yönetmelik‟in 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının iĢleyiĢini açıklayan 215‟inci maddesinde ise kullanılma olanağını yitiren maddi duran varlıkların kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, ilgili maddi duran varlık hesabına alacak; ayrılmıĢ olan amortisman tutarının ise 257-BirikmiĢ Amortismanlar Hesabına borç, 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 Yapılan incelemede kamu idaresinin 253 Tesis Makine ve Cihazlar Hesabında kayıtlı 128,03 TL ve 255 DemirbaĢlar Hesabında kayıtlı 68.518,64 TL olmak üzere toplamda 68.646,67 TL‟lik duran varlığını, kullanılmaz hale geldiği için ilgili duran varlık hesaplarından çıkardığı ve ayrılmıĢ olan aynı tutardaki amortismanı da 257 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabına kaydettiği, ancak diğer duran varlıklar grubunda bulunan ilgili hesaplara aktarma yaparak aktifleĢtirmediği anlaĢılmıĢtır. Özetle; maddi duran varlıklar grubundan hurdaya ayırma nedeniyle çıkarılan varlıkların, diğer duran varlıklar hesaplarından olan 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabında aktifleĢtirilmemesi suretiyle bilançoda her iki hesabın da 68.518,64 TL tutarında eksik gösterilmesine sebep olunmuĢtur. Kamu idaresi cevabında; hurdaya ayrılarak elden çıkarılan varlıklar için 294 ve 299 Hesaplarının sehven kullanılmadığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi tarafından da kabul edilen tespit neticesinde; denetim görüĢü verilen 2015 Mali Yılı Bilançosunda Duran Varlıklar Grubunu oluĢturan 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabında 68.518,64 TL tutarındaki eksiklik mevcudiyetini korumaktadır. BULGU 4: Mevduat Faiz Gelirlerinden Bankalarca Tevkif Edilen Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi Tutarlarının MuhasebeleĢtirilmemesi MYMY‟nin 19‟uncu maddesinin 1‟inci fıkrasının (a) bendinin 8‟inci alt bendinde yer alan “Muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarları bu hesaba, tevkifat tutarları 630- Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmı 600- Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmı 181- Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir” hükmü gereğince, yapılan tevkifatların 630 Giderler Hesabına borç olarak kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak Kamu Ġdaresince gayrisafilik ilkesine aykırı olarak bankaca mevduat faizinden tevkif edilmiĢ olan Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi tutarları muhasebe kayıtlarına alınmamıĢtır. Sadece net faizin muhasebe kayıtlarında yer alması faaliyet hesaplarından olan 600 Gelirler ve 630 Giderler Hesaplarının 10.031.553,93 TL tutarında eksik gösterimine yol açmaktadır. Kamu idaresi cevabında; 2016 yılında gayrisafilik ilkesine uygun olarak tevkifat
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 tutarlarının 630 Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmının 600 Gelirler Hesabına, geçmiĢ aylara ait kısmının 181 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedileceği, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak mevduat faiz gelirlerinden ilgili bankaca kesilen vergilerin faaliyet gideri olarak hesaplara yansıtılmaması ve gelirin net tutar üzerinden muhasebeleĢtirilmesi, 2015 Mali Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunun borç ve alacak toplamlarında 10.031.553,93 TL tutarında eksikliğe ve muhasebenin temel ilkelerinden olan “Gayri safilik” ilkesinin ihlaline yol açmaktadır. BULGU 5: 109 Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabında Kayıtlı Tahsil Edilebilir Alacak Tutarları ile Banka Kayıtlarının Tutarsız Olması 31.12.2015 tarihi itibariyle Kamu Ġdaresinin 109 Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabındaki kayıtlı tahsil edilebilir alacak tutarı olan 315.803,73 TL‟yi teyit etmek amacıyla; Kurumun kredi kartlı iĢlemleri için T.C. Ziraat Bankası A.ġ. ve Türkiye Vakıflar Bankası Türk Anonim Ortaklığında açtığı hesaplarda ne kadar tutarı olduğuna dair yazı yazılmıĢ, bankalardan cevaben alınan bilgiler ile muhasebe biriminin kayıtlı tutarlarının karĢılaĢtırılmasına iliĢkin bilgiler aĢağıdaki tabloda gösterilmiĢtir: Tablo 4: Say2000i ve Banka Kayıtlarında Bulunan Hesap Bakiyelerinin KarĢılaĢtırılması Kod Alt kod Banka adı Say2000i 31.12.2015 bakiye (TL) 31.12.2015 itibariyle Banka kayıtlarından elde edilen bakiye (TL) 109 1.0.0.0 Vakıfbank 148.488,04 20.177,55 109 3.0.0.0 Vakıfbank 18,00 109 4.0.0.0 Vakıfbank 753,65 ARA TOPLAM 149.259,69 20.177,55 109 5.0.0.0 Ziraat 166.544,04 15.216,48 Toplam 315.803,73 35.394,03
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 Yukarıdaki tablo incelendiğinde 31.12.2015 tarihi itibariyle; muhasebe kayıtlarına göre bankalardan Kurumun alacaklı olduğu tutar 315.803,73 TL, banka mutabakat belgelerine göre de Kamu Ġdaresinin henüz banka hesaplarına intikal etmeyen alacak tutarı 35.394,03 TL‟dir. 109 Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabındaki kayıtlı tutarlar ile bankalardaki tutar bilgileri arasında 280.409,70 TL fark bulunmaktadır. Farkın sebebinin araĢtırılması kapsamında, devir bakiyesi hariç 2015 yıl içi iĢlemlerine ait satıĢ raporlarının yer aldığı muhasebe iĢlem fiĢleri ile bankalardan gelen veriler karĢılaĢtırılmıĢ ve 2015 yılında gerçekleĢen iĢlemler açısından bir sıkıntı olmadığı anlaĢılmıĢtır. Bu durumda, farkın sebebi 2014 yılı devir bakiyesinin sağlıklı olmamasıdır. Devir bakiyesinin hatalı olması 109 Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarların doğruluğunu 280.409,70 TL kadar etkilemektedir. Kamu idaresi cevabında; 109 Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabında kayıtlı tahsil edilebilir alacak tutarları ile banka kayıtları arasındaki farkın 2013 ve 2014 yıllarında yapılan hatalı muhasebe kayıtlarından kaynaklandığı, bazı kayıtlarda tahsil edilen tutarlara karĢılık 109 Hesabının çalıĢtırılması gerekirken doğrudan 600 Gelirler Hesabının, bazı kayıtlarda banka komisyon giderlerinin muhasebeleĢtirilmemesi, bazı kayıtlarda ise alt kodlarda yapılan hatalı kayıtlar nedeniyle banka kayıtları ile muhasebe kayıtları arasında fark bulunduğu, söz konusu hatalı kayıtların düzeltilmesi sonucunda 280.409,70 TL olan farkın 57.711,45 TL‟ye düĢtüğü ve farkın bulunması için çalıĢmaların devam ettiği, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak 2015 Mali Yılı Bilançosunun Hazır Değerler Grubunda bulunan 109 Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabında yer alan 315.803,73 TL‟nin 280.409,70 TL‟si kamu idaresince 2016 yılında 57.711,45 TL olarak düzeltilmiĢ ve açıklanabilir hale gelmiĢse de, denetim görüĢü verilen mali tablodaki hata, geçerliliğini sürdürmektedir. BULGU 6: Sosyal Güvenlik Kurumuna Ödenen Ek Prim KarĢılık Tutarının Hatalı Hesaplanması Nedeniyle 630 Giderler Hesabında Fazlalık Bulunması 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu‟nun 81‟inci maddesinin ilk fıkrasının (h) bendinde aynen; “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamındaki sigortalılara bağlanan veya bağlanacak vazife malullük aylıkları ile bunların hak sahiplerine bağlanacak ölüm
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 aylıklarının karşılığı olmak üzere, bu kapsamdaki sigortalılar için kamu idarelerinin bütçelerinden ayrılan sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi ödeneklerinin % 20’si oranında ek karşılık primi alınır. Ayrılan ek karşılık priminin tamamı kurum bütçelerinin yetkili makamlarca onaylanarak yürürlüğe girdiği tarihi takip eden ay başlarından itibaren altı ay içinde ve aylık eşit taksitlerle ödenir. Genel bütçe kapsamındaki idarelerin ek karşılık primleri Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.” Denilmektedir. Aynı Kanun‟un Geçici 4‟üncü maddesinin 8‟inci fıkrasında ise; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce iştirakçi olup, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamına alınanların kesenek ve karşılıkları, fiili hizmet zammı ve itibari hizmet süresi karşılıkları ile %100 artış farkları hakkında 5434 sayılı Kanunun bu Kanunun yürürlüğe girmeden önceki hükümleri uyarınca işlem yapılır. (Değişik ikinci cümle: 31/7/2008-5797/3 md.) Geçici 12 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca kamu idarelerinin sağlık hizmetlerinin sağlanmasına ilişkin görevlerinin Kurum tarafından devralındığı tarihten itibaren, kamu idarelerince bu kapsamdaki sigortalılar için her ay emekli keseneklerine esas aylıklarının % 12’si oranında ayrıca genel sağlık sigortası primi ödenir. Bunlar için Kanunun 81 inci maddesinin (h) fıkrası uyarınca ödenecek ek karşılıkların hesabında, genel sağlık sigortası primi tutarları dikkate alınmaz” Hükmüne yer verilmiĢtir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alındığında ek karĢılık primlerinin hesaplanmasında; 830 Bütçe Giderleri 02.1.6 tertibinden memurlar ve 02.2.6 tertibinden sözleĢmeli personel için Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak devlet primi ödemelerine tahsis edilen ödeneğin değil, ayrıntı tertipler olan ve sağlık primi giderlerinin yer almadığı 02.1.6.1 ve 02.2.6.1 tertiplerine ait ödeneklerin esas alınması gerekmektedir. TTK‟nin 2015 yılı bütçesine “Sosyal Güvenlik Kurumuna Devlet Primi Giderleri”ni karĢılamak üzere memurlar için 393.000 TL ödenek bulunmaktadır. Bu ödeneğin 273.000 TL„si Sosyal Güvenlik Primi Ödemeleri, 120.000 TL‟si ise Sağlık Primi Ödemeleri için ayrılmıĢtır. SözleĢmeli personel için ayrılan toplam ödenek ise 13.000 TL olup 10.000 TL‟si Sosyal Güvenlik Primi Ödemelerine, 3.000 TL‟si Sağlık Primi Ödemelerine tahsis edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca kamu idaresinin, memurlara ait prim ödemeleri için konulan 393.000 TL ödenekten sağlık primi ödeneği olan 120.000 TL‟yi düĢmesi ve 273.000 TL‟nin %20‟si olan 54.600 TL‟yi memurlar için, sözleĢmeli personel prim ödemelerine ait toplam ödenekten ise 3.000 TL‟yi düĢerek kalan 10.000 TL‟nin %20‟si olan 2.000 TL‟yi söz konusu personel için, 830 05 Transferler tertibinden ek karĢılık primi olarak ilgili kurumuna aktarması gerekmektedir. Ancak kamu idaresi tarafından ek karĢılık primlerinin hesaplanmasına sağlık primi ödemeleri için ayrılan ödeneğin de dahil edilmesi, 630 Giderler Hesabı ile 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında ve 830 Bütçe Giderleri Hesabında 22.000 TL tutarında hataya sebep olmaktadır. Kamu idaresi cevabında; 02 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri Bütçe Gideri tertibine, ayrılan toplam tutar üzerinden „Sağlık Primi‟ için ayrılan tutarın sehven dâhil edilerek hesaplama yapıldığı ve bu toplam tutar üzerinden %20 Ek KarĢılık Primi ödendiği, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi, bulguda yer verilen hatalı uygulamaya katılmakta olup denetim görüĢü verilen 2015 Mali Yılı Bilançosu ile Faaliyet Sonuçları Tablosunda 22.000 TL tutarında hata olduğu değerlendirilmektedir. BULGU 7: Kamu Ġdaresine ait TaĢınmaz Formlarının Hatalı Düzenlenmesi, Sincan’da Bulunan Matbaanın ise Tapu ve Muhasebe Kaydının Bulunmaması Sincan Organize Sanayi‟de bulunan ve daha önce matbaa olarak kullanılmaktayken halen depo olarak kullanılan binanın tapu kaydının olmadığı ve bu taĢınmazın muhasebe kayıtlarında da yer almadığı görülmüĢtür. Söz konusu bina için tapu çıkarılması amacıyla iĢlemlere baĢlanılmıĢ ve bunun için bir personel görevlendirilmiĢtir. GYMY‟nin “Maddi duran varlıkların kayıt değerleri” baĢlıklı 26‟ncı maddesinin (1) ve (3)‟üncü fıkralarında, “(1) Gerek yatırım ve gerekse kullanım amacıyla edinilen maddi duran varlıklar maliyet bedeliyle muhasebeleştirilir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 … (3) Herhangi bir maliyet yüklenilmeksizin edinilen maddi duran varlıklar, gerçeğe uygun değeriyle muhasebeleştirilir. Varlığın gerçeğe uygun değeri bilinemiyorsa idarece tespit edilen değeri esas alınır.” Denilmektedir. Bu hüküm göz önünde bulundurularak söz konusu taĢınmazın ya maliyet bedeli üzerinden ya da gerçeğe uygun değeri veya idarece tespit edilen değeri ile muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir. Diğer taraftan Kurumdan temin edilen taĢınmaz formları incelendiğinde; kamu idaresinin Yönetmelik eki olan 1/A Tapuda Kayıtlı Olan TaĢınmazlar Kayıt Planını esas alarak taĢınmazlarını takip ettiği görülmüĢ ancak söz konusu planda büro ve depoların nitelik ve kullanımlarına göre kodlamalar belirlenmiĢken hatalı kodların esas alındığı anlaĢılmıĢtır. Kızılay SatıĢ Bürosu 1.1.1.2, Ġstanbul‟da bulunan irtibat bürosu 1.1.1.2, Siteler‟deki Depo 1.1.1.2 ve Sincan Depo 1.1.1.2 kodlarıyla kaydedilmiĢ olup adı geçen taĢınmazlar depolama amaçlı ya da ticari amaçlı kullanılan binalardır. Dolayısıyla dükkân ve iĢyeri niteliğinde olan Kızılay‟daki satıĢ bürosu ile Ġstanbul‟da bulunan irtibat bürosunun 1.1.9.5 kodunda, depo niteliğindeki Siteler Deponun ise 1.1.10.1 kodunda takibi gerekir. Ayrıca henüz tapuda kaydı olmayan Sincan deponun tapu kaydının tamamlanmasını müteakiben 1.1.10.1 kodunda izlenmesi uygun olur. Kamu idaresi cevabında; taĢınmaz kayıtlarının sehven yanlıĢ yapıldığı belirtilerek TaĢınmaz Mal Yönetmeliği‟ne uygun olarak gerekli düzeltmelerin yapılacağı ve Sincan‟da bulunan matbaanın tapu kaydının çıkarılması çalıĢmalarına baĢlanacağı, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak bulguda yer verilen hususlar doğrultusunda iĢlem yapılacağı belirtilmiĢ olup matbaanın TL cinsinden değerinin tespit edilerek envanter kaydının yapılmamıĢ olması sonucunda, 252 Binalar Hesabı ile 500 Net Değer Hesabının hatalı olduğu değerlendirilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 BULGU 8: Kamu Ġdaresi TaĢınır Yönetim Hesabı ve TaĢınır Kesin Hesabının Eksik Olması TMY‟nin 34‟üncü maddesi 3‟üncü fıkra (a) bendinde, “(3) Taşınır yönetim hesabı aşağıda açıklandığı şekilde hazırlanır ve ilgili yerlere gönderilir: a) Taşınır kayıt ve kontrol yetkililerince, sayım kurulu tarafından onaylanan Taşınır Sayım ve Döküm Cetveline dayanılarak ilgisine göre üç nüsha Harcama Birimi Taşınır Yönetim Hesabı Cetveli, Müze Yönetim Hesabı Cetveli veya Kütüphane Yönetim Hesabı Cetveli düzenlenir. Bünyesinde tarihi veya sanat değeri olan taşınırlar ile kütüphane materyalleri bulunan kamu idareleri söz konusu cetvellerden ilgili olanını ayrıca düzenlerler.” Mezkûr Yönetmeliğin 35‟inci maddesi 1‟inci fıkrasında, “(1) Kamu idarelerinin taşınır kesin hesabı, taşınır konsolide görevlilerince, ilçe, il, bölge, dış temsilcilik ve merkez harcama birimleri itibarıyla düzenlenen Harcama Birimi Taşınır Yönetim Hesabı Cetvellerinin konsolide edilmesiyle oluşturulan taşınır hesabı cetvelleri esas alınarak hazırlanır.” Hükümlerine yer verilmiĢtir. TaĢınır Konsolide Yetkilisi tarafından 25.02.2016 tarihi itibariyle TaĢınır Kesin Hesabı ve TaĢınır Kesin Hesap Ġcmal Cetvelleri hazırlanmıĢtır. Ancak 1930-2007 yılları arasında kütüphanede bulunan materyallerle ilgili olarak envanter iĢlemi yapılmamıĢtır. Diğer taraftan kütüphanede bulunan materyallerden sadece 2014 yılına ait olan kısım Say2000i verileri üzerinden Kamu Harcama ve Muhasebe BiliĢim Sistemine (KBS) taĢınmıĢ, 2007- 2013 yılları arasındaki veriler ise sadece Say2000i sisteminde olup henüz KBS‟ye aktarılmamıĢtır. Bu durum Kurumun TaĢınır Kesin Hesap cetvelinin KBS üzerinden alınmasına engel olmaktadır. Söz konusu eksiklik nedeniyle TaĢınır Konsolide Yetkilisi tarafından Say2000i üzerinden devreden ve KBS‟ye aktarımı yapılmayan kütüphane ile ilgili materyallerin rakamlarına ulaĢmak için e-Bütçe‟den örnek 16 ve 17 numaralı formlar (TaĢınır Kesin Hesabı ve TaĢınır Kesin Hesap Ġcmal Cetveli) elde edilmekte ve KBS‟ye aktarılmıĢ bulunan 2015 verileri ile manuel ortamda birleĢtirmek suretiyle TaĢınır Kesin Hesap ve Ġcmal
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 Cetvelleri oluĢturulmaktadır. Sonuç olarak; 1930-2007 yıllarına ait taĢınırların envanter iĢlemlerinin tamamlanmaması ve ilk bulguda yer alan 152 Mamuller Hesabında izlenen satıĢ amaçlı kitapların stoklarda gösterilmemesi nedenlerinden dolayı TaĢınır Kesin Hesap ve Ġcmal Cetvellerinde, dolayısıyla bilançoda 15 ve 25 Hesap Grubu varlık hesaplarında eksiklik mevcuttur. Kamu idaresi cevabında; kütüphane materyallerinden 2007-2013 yılları arasındakilerin Say2000i sisteminde olup henüz KBS‟ye aktarılmamıĢ verilerin 28.03.2016 tarihinde 2016/184, 2016/185, 2016/186, 2016/187 numaralı TaĢınır ĠĢlem FiĢleri ile envanter giriĢi olarak Kamu Harcama ve Muhasebe BiliĢim Sistemine (KBS) aktarıldığı ifade edilerek, 1930-2007 yılları arasında bulunan materyallerin 2017 yılında, 152 Mamuller Hesabında izlenen satıĢ amaçlı kitapların ise 2016 yılı sonuna kadar KBS‟ye aktarılması iĢlemlerinin bitilmesinin planlandığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresince 2007-2013 yıllarına ait kütüphane materyalleri KBS‟ye de aktarılmıĢ olup söz konusu uygulama olumlu değerlendirilmekle birlikte; 1930 yılından 2007 yılına kadar ki materyallerin ( kitaplar, belgeler, el yazmaları ve nadir eserler vb. ) henüz KBS ve Say2000i sistemine aktarılmamıĢ olması, görüĢ verilen mali tablolarda 15 ve 25 Grubunda kayıtlı tutarların gerçeği yansıtmadığı sonucunu değiĢtirmemektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Türk Tarih Kurumu 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı 10 Hazır Değerler (109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı), 15 Stoklar (152 Mamuller Hesabı), 25 Maddi Duran Varlıklar (252 Binalar Hesabı, 255 DemirbaĢlar Hesabı 06.05- Kitap, Belge, El Yazmaları ve Nadir Eserler), 29 Diğer Duran Varlıklar (294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı, 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı), 50 Net Değer (500 Net Değer Hesabı), 59 Dönem Faaliyet Sonuçları (591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı ) hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Kamu Ġdaresi Tarafından Fiili Olarak Misafirhane ve Lojman ġeklinde Kullanılan Mekânların Bu Statülere KavuĢturulmamıĢ Olması Yapılan incelemelerde Kamu idaresince; mülkiyeti kuruma ait ve Ġstanbul‟da bulunan Üsküdar‟daki binanın birinci katının kitap satıĢ bürosu, ikinci katının güvenlik görevlisinin ailesi ile birlikte ikamet ettiği konut, üçüncü ve dördüncü katlarının ise görevli personellerin konaklama ihtiyaçlarını giderebileceği misafirhane Ģeklinde kullanıldığı, ayrıca Kurumun Sıhhiye‟de bulunan ana hizmet binasının son katında yer alan sekiz adet odanın da misafirhane olarak kullanıldığı tespit edilmiĢtir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu‟nun 191‟inci maddesi uyarınca devlet memurları için lüzumu halinde sosyal tesisler kurulabilmektedir. Ayrıca 2946 sayılı Kamu Konutları Kanunu‟nun 2‟nci maddesine istinaden yayımlanan 16.07.1984 tarihli Kamu Konutları Yönetmeliği‟nin 6‟ncı maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarının yetkili makamlarınca, mevcut konutlarının, kamu konut türlerine göre belirlenip, bu amaçta kullanılmak üzere ayrımının yapılması ile bu konutlar kamu konutu özelliğini kazanır” denilmek suretiyle bir konutun ne Ģekilde kamu konutu statüsüne kavuĢturulacağı belirlenmiĢtir. Kayıtlarda kitap satıĢ bürosu ve hizmet binası olarak gözüken ancak fiili kullanım Ģekilleri yukarıda belirtilen mekânların, misafirhane ve lojman olarak yasal bir zemine kavuĢturulması ve muhasebelerinin 30.12.2005 tarihli 26039 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan “Kamu Kurum ve KuruluĢlarınca ĠĢletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas Ve Usuller” çerçevesinde tutulması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; misafirhane veya lojman olarak kullanıldığı iddia edilen mekânların ne misafirhane ne de lojman statüsünde değerlendirilmediği, söz konusu mekânların misafirhane, lojman veya personelin idari bürosu olarak kullanılması hususunun değerlendirilip karara bağlanacağı, ayrıca Ġstanbul‟daki mekanın üniversite ve kitapçıların yoğun olduğu bölgede olması sebebiyle kitap satıĢ ve personel idari bürosu olarak kullanıldığı, ifade edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 Sonuç olarak yapılan incelemeler neticesinde, Ġstanbul Üsküdar‟da bulunan binanın giriĢ katının kitap satıĢ bürosu, ikinci katının hizmet satın alma suretiyle çalıĢtırılan personelin ailesiyle birlikte kalabileceği tarzda lojman, üçüncü ve dördüncü katlarının da misafirhane Ģeklinde hizmet vermeye uygun tefriĢ edildiği anlaĢılmıĢtır. Sıhhiye‟de bulunan hizmet binasının üst katında yer alan odaların ise fiziki inceleme neticesinde misafirhane olarak tefriĢ edildiği görülmüĢtür. Kurumun taĢra teĢkilatı bulunmamakta olup Ġstanbul‟da sadece kitap satıĢ bürosu olarak hizmet verilmektedir. Neticede misafirhane ve lojman Ģeklinde tefriĢ edilen adı geçen yerlerin hukuki olarak da bu statülere kavuĢturulması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 2: Emanetlerin Geri Ödenmesi Sürecine ĠliĢkin Olarak Say2000i Sisteminde Kontrol Eksikliği Bulunması 333 Emanetler Hesabında kayıtlı parasal tutarların ilgililere geri ödenmesi sürecinde, Say2000i sistemine ilk emanete alınma kaydındaki yevmiye numarası girilerek ödemeye iliĢkin tutarlar getirilmektedir. Bu noktada; ilk kayıtta Ģahıs, kurum veya kuruluĢa ait olarak hesaba alınmıĢ bir tutarın farklı kiĢi, kurum ya da kuruluĢa ödeme yapılmasına Say2000i sisteminin olanak sağladığı görülmüĢtür. 333 Emanetler Hesabından yapılan ödemelerde Say2000i sisteminde emanetin ödeneceği kiĢinin kimliğine iliĢkin kontrol sağlayan bir mekanizma bulunmaması, ödemelerin doğru kiĢilere yapılıp yapılmadığına iliĢkin sağlıklı bir denetim gerçekleĢtirilmesini güçleĢtirmektedir. Kamu idaresi cevabında; ilk kayıtta Ģahıs, kurum veya kuruluĢa ait olarak hesaba alınmıĢ tutarların farklı kiĢi, kurum ya da kuruluĢa ödeme yapılmasına Say2000i sisteminin olanak sağladığı, bu durumun kendi sistemlerinden değil Say2000i sisteminden kaynaklandığı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak muhasebe kayıtlarının yapıldığı ve raporlamaların alındığı Say2000i sisteminde kiĢiler/kurumlar adına emanet hesaplara alınan kaynakların iadesi, emanet sahibi kiĢi/kurum dıĢında kalanlara yapılabilmekte olup sistem kontrol zafiyeti içerdiğinden, Maliye
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 Bakanlığı ile irtibata geçilerek soruna çözüm bulunmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. BULGU 3: Kurum Hizmet Binasına ĠliĢkin Cins Tashihi ĠĢleminin GerçekleĢtirilmemiĢ Olması Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik‟in 4‟üncü maddesinde cins tashihi tanımlanmaktadır. Buna göre cins tashihi; binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım Ģekilleri ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının mevcut kullanım Ģekli dikkate alınarak düzeltilmesi iĢlemidir. Kamu idaresinin 1967 yılından beri faaliyet gösterdiği hizmet binası tapuda halen arsa olarak kayıtlı bulunmaktadır. Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik‟in 10‟nci maddesi cins tashihi iĢlemini düzenlemektedir. Ġlgili maddede; “Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır. Kamu idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar.” Denilmektedir. Ġlgili madde hükmü çerçevesinde, hizmet binasının mevcut kullanım Ģekli ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi sebebiyle tapu kayıtlarının binanın mevcut kullanım Ģekli dikkate alınarak düzeltilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik uyarınca hizmet binası için cins tashihi iĢlemlerine baĢlanacağı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak bulguda yer verilen hususlar doğrultusunda iĢlem yapılacağı belitildiğinden konunun izleyen yıl denetiminde takip edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 BULGU 4: SözleĢmeli Personelin Ücret ve Sair Haklarının Ödenmesine Dayanak Olacak Yasal Çerçevenin Belirlenmemesi 2876 sayılı Atatürk Kültür Dil Tarih Yüksek Kurumu Kanunu‟nun 97‟nci maddesi (a) bendinde “Atatürk Araştırma Merkezi, Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu ve Atatürk Kültür Merkezinde, uzmanlığı gerektiren belirli görevler için ihtiyaç duyulacak sözleşmeli personele verilecek ücret ve sair haklar, bu husustaki kısıtlamalara bağlı kalmaksızın Yüksek Kurum Başkanının önerisi ile başbakanlıkça kararlaştırılır” hükmü yer almakta iken daha sonra 11.10.2011 tarihli ve 664 sayılı KHK‟nin 28‟inci maddesiyle mezkûr maddenin (a) fıkrasında yer alan “BaĢbakanlıkça” ibaresi “Bakanlar Kurulunca” Ģeklinde değiĢtirilmiĢtir. Söz konusu değiĢikliğin yürürlüğe girdiği 02.11.2011 tarihinden itibaren TTK sözleĢmeli personellerinin ücret ve sair haklarına iliĢkin esasların Yüksek Kurum BaĢkanının önerisi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının uygun görüĢü üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenmesi gerekmektedir. Ancak bu konuda henüz yayınlanmıĢ bir BKK mevcut değildir. Ödemeler halen geçmiĢte BaĢbakanlıkça belirlenmiĢ olan ücretlerin, katsayı artıĢları ile güncellenmesi suretiyle bulunan rakamlar üzerinden yapılmaktadır. Bu itibarla, TTK sözleĢmeli personelinin ücret ve sair haklarına iliĢkin esasların düzenlendiği Bakanlar Kurulu Kararının çıkarılması ile ilgili olarak Kamu idaresinin gerekli çalıĢmalara baĢlaması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; 664 sayılı KHK‟nin 282‟nci maddesiyle 2876 sayılı Kanunun 97/a maddesinde yer alan “BaĢbakanlıkça” ibaresinin “Bakanlar Kurulunca” Ģeklinde değiĢtirildiği ancak uygulamada hala 2876 sayılı Kanun‟a göre iĢlem yapıldığı belirtilerek, personelin ücret ve sair haklarına iliĢkin esasların düzenlendiği Bakanlar Kurulu Kararının çıkartılması ile ilgili olarak Kurumun gerekli çalıĢmalara baĢlayacağı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak bulguda yer verilen hususlar doğrultusunda çalıĢmalara baĢlanacağı belirtildiğinden gelecek yıla iliĢkin uygulamaların takibinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 BULGU 5: Ġç Kontrol Sistemi Yapılandırma ÇalıĢmalarının Tamamlanmaması TTK‟nin iç kontrol sistemi, 5018 sayılı KMYKK‟nin 55, 56 ve 57‟nci maddeleri, Maliye Bakanlığınca yayımlanmıĢ olan Ġç Kontrol ve Ön Mali Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslar, Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliği, Kamu Ġç Kontrol Standartları Rehberi, Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi ile 02.12.2013 tarih ve 70451396-24 sayılı “Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum” konulu Genelge çerçevesinde değerlendirilmiĢtir. Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliği ile kamu idarelerinin uyması gereken genel ve asgari nitelikte olan 18 iç kontrol standardı ve bunlara iliĢkin 79 genel Ģart belirlenmiĢtir. Bu standartlar iç kontrol sisteminin “Kontrol Ortamı”, “Risk Değerlendirmesi”, “Kontrol Faaliyetleri”, “Bilgi ve ĠletiĢim” ve “Ġzleme” bileĢenleri temel alınarak beĢ kategoride düzenlenmiĢtir. Burada amaç kamu idarelerinin iç kontrol standartlarına uyumunun sağlanarak Kamu Ġç Kontrol Rehberi‟nde düzenlenen iç kontrol sistemi ve risk yönetiminin yapılandırılmasıdır. Ġç kontrol ve risk yönetimi sistemleri risk odaklı yaklaĢımlardır. Ġç kontrol sistemi kurumun tüm birimlerinde yapılan iĢ tanımları ve iĢ süreçlerine odaklanarak iĢ süreçlerinde çalıĢan ve iĢi yapan personelin katılımıyla oluĢturulacak odak gruplarında risklerin belirlenmesi, değerlendirilmesi ve kontrol faaliyetlerinin geliĢtirilmesi temeline dayanır. Risk yönetimi ise idarenin üst düzey personeli tarafından belirlenen, kurumun misyonu, stratejileri ve dıĢ iliĢkileri ile kurumun saygınlığına iliĢkin muhtemel risklerin birimlerde değerlendirilerek kontrol faaliyetlerinin belirlenmesi temeline dayanmaktadır. Ġç kontrol standartlarına uyumun sağlanması amacıyla Kamu Ġdaresi tarafından 31.12.2014 tarihinde iki yıllık hazırlanan eylem planı ile ilgili tespitler Ģunlardır: Ġç kontrol sisteminin kurulmasına yönelik çalıĢmalar üst yöneticinin 03.04.2014 tarihli oluru baĢlatılmıĢtır. “Ġç Kontrol Ġzleme ve Yönlendirme Kurulu” ile “Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu” oluĢturulmuĢtur. Standartlara ait mevcut durum analizi bölümüne mevzuat isimleri yazılmakla birlikte, standartların büyük bir çoğunluğu için makul güvence sağlanabilmesi amacıyla alt
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 eylemler öngörülmüĢ, eylemlerden sorumlu birim ve çalıĢma grupları ile iĢbirliği yapılacak birimler belirlenerek alt eylemler için somut çıktılar belirlenmiĢtir. Personel “Kamuda Ġç Kontrol ve Risk Yönetimi” seminerine katılmıĢ ve iç kontrol konusunda farkındalık oluĢturmaya çalıĢılmıĢtır. “10 Soruda Ġç Kontrol” isimli broĢür bastırılarak Kurum personeline dağıtılmıĢtır. 2014 yılında Etik Komisyonu kurulmuĢ, “Kamu Görevlileri Etik Rehberi” broĢür olarak bastırılmıĢ ve Kurum personeline dağıtılmıĢtır. Ayrıca Kamu Görevlileri Etik SözleĢmesi tüm personel tarafından imzalanmıĢtır. BaĢkan Yardımcısı imzalı 22.04.2015 tarih ve E.430 sayılı yazı ile Kurumdaki tüm birimlerin ve birimlerde yürütülen iĢlere iliĢkin görev tanımlarının yazı ekinde yer alan formlar kullanılarak her görev için ayrı ayrı yapılması ve 30.04.2015 tarihine kadar Strateji GeliĢtirme Müdürlüğüne gönderilmesi istenilmiĢtir. Ancak sadece Strateji GeliĢtirme Müdürlüğünün görev tanımı yapılarak bu birimde yürütülen iĢ ve iĢlemlere iliĢkin görevli personeller belirlenmiĢ ve bu personellerin görev tanımları formlar kullanılmak suretiyle hazırlanmıĢ, alt birimler itibariyle teĢkilat Ģeması çıkarılmıĢtır. “Türk Tarih Kurumu Hassas Görev Belirleme Rehberi” hazırlanarak 01.06.2015 tarih ve E.570 sayılı yazı ekinde tüm birimlere duyurulmuĢtur. Ancak sadece Strateji GeliĢtirme Müdürlüğü tarafından “Hassas Görev Tespit Formu ve Prosedürleri” isimli form doldurulmak suretiyle birime özgü hassas görevlerin neler olduğu, bu görevlerin hangi personele ait olduğu, muhtemel riskler ve seviyesi ile riskleri bertaraf etmek için yapılması gereken kontrol faaliyetleri ve tedbirler belirlenmiĢtir. Strateji GeliĢtirme Müdürlüğünde yapılan her bir iĢlem için “Süreç Tanımlama Formu” doldurularak süreçlere iliĢkin iĢ akıĢ Ģemaları çıkarılmıĢtır. Diğer birimlerde bu çalıĢmalar gerçekleĢmemiĢtir. 2015 yılı Performans Programı broĢür olarak bastırılmıĢ ve kamuoyuna duyurulmuĢtur Performans esaslı bütçelemenin etkinliğini arttırmak amacıyla stratejik plan– performans programı–bütçe ve faaliyet raporu iliĢkisini gerçekleĢtirecek Ģekilde uygulanabilmesi ve öneriler geliĢtirilmesi için öngörülen Performans Değerlendirme Grubu oluĢturulmuĢtur. Ancak sadece Strateji GeliĢtirme Müdürlüğü biriminin özel
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 hedefleri belirlenmiĢtir. Risk Değerlendirme Grubu 02.03.2015–158 sayılı BaĢkanlık oluru ile oluĢturulmuĢ ancak çalıĢma raporu henüz hazırlanmamıĢtır. Ġç Kontrol Eylem Planı kapsamında üçer aylık, altı aylık ve yılı gerçekleĢmeleri gösteren raporlar düzenlenmiĢ ve Kurum BaĢkanı ile BaĢkan Yardımcısına sunulmuĢtur. Ancak sunulan raporlar çerçevesinde herhangi bir geri bildirimde bulunulmamıĢtır. Türk Tarih Kurumu internet kaynaklarının kullanımına iliĢkin “Kullanım Politikası” belirlenmiĢtir. Kurum personeline ihtiyaç duyulan mevzuat eğitimi verilmiĢtir. Kamu idaresine üç adet iç denetçi kadrosu tahsis edilmiĢ olmasına rağmen 2014 yılının Eylül ayı itibariyle sadece bir kadroda iç denetçi istihdam edilmiĢtir. Kurum iç denetçisi tarafından; görev alanına giren konular itibariyle Ġç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından yayımlanan usul ve esaslara uygun olarak denetim rehberi, 2006/10654 sayılı BKK ile yayımlanan Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği dikkate alınarak Ġç Denetim Birim Yönergesi hazırlanmıĢ ve üst yöneticiye sunulmuĢtur. GörüĢ için Hukuk MüĢavirine gönderilmiĢ olan bu çalıĢmalar, süreç çok yavaĢ ilerlediği için Ocak 2016 itibariyle tamamlanamamıĢtır. Ġç denetçi atandığı tarihten günümüze değin herhangi bir rapor düzenlememiĢtir. Bu haliyle iç kontrolün bileĢenlerinden kontrol ortamının önemli bir unsuru olan iç denetim mekanizmasının Kamu Ġdaresinde hayata geçirilemediği anlaĢılmıĢtır. 2012/1 sıra nolu “Türk Tarih Kurumu BaĢkanlığı Ön Mali Kontrol ĠĢlemleri Genelgesi” ile Strateji GeliĢtirme Müdürlüğünce yürütülecek ön mali kontrol faaliyetlerine iliĢkin ilke, iĢ, iĢlem ve süreçler belirlenmiĢtir. Anılan Genelge 5018 sayılı Kanun uyarınca çıkarılmıĢ bulunan “Ġç Kontrol ve Ön Mali Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslar”a uyumlu düzenlemeler içermektedir. Ön mali kontrol biriminde çalıĢan personel sayısı ikidir. Personelin çalıĢmasına esas teĢkil edecek görev tanımları mevcuttur. Ön mali kontrolle görevli personelin mali iĢlemlerin gerçekleĢtirilmesi sürecinde görevleri bulunmamaktadır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 Kamu idaresinde 2015 yılında tamamlanması gereken eylemlerden pek çoğunun kurumsal olarak gerçekleĢemediği, sadece Strateji Birimiyle sınırlı kalınarak bazı eylemlerin tamamlandığı, diğer sorumlu birimlerin herhangi bir çıktı üretmediği, yerine getirilen faaliyetlerin büyük kısmının yasal zorunluluklar çerçevesinde Ģeklen yapıldığı, bu haliyle Kamu Ġdaresinin iç kontrol sisteminin yapılandırılması çalıĢmalarının büyük kısmının tamamlanmadığı anlaĢılmıĢtır. 2015 yılı Ġdare Faaliyet Raporunda üst yönetici tarafından imzalanan “Ġç Kontrol Güvence Beyanı”, Strateji GeliĢtirme Müdürü tarafından imzalanan “Mali Hizmetler Birim Yöneticisinin Beyanı”, harcama yetkilisi tarafından imzalanan “Ġç Kontrol Güvence Beyanı” eklendiği görülmüĢse de kurum tarafından iç kontrol sisteminin tam kurulamadığı ve uygulanmadığı yönündeki tespit ile birlikte, Stratejik Plan, Performans Programı ve bütçe süreçlerinin iĢleyiĢini sağlayacak olan kontrollerin öngörülmemesi, faaliyet raporlarına verilecek güvence beyanlarını etkileyen bir sonuç doğurduğundan bu beyanların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilemektedir. Sonuç olarak; mali yönetim ve kontrol sisteminin kurulması ve iĢleyiĢinin gözetilmesinden TTK BaĢkanının üst yönetici olarak sorumlu olduğu ve bu sorumluluğunun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getireceği, 5018 sayılı KMYKK'nin 11'inci maddesi ile hükme bağlanmıĢ olup iyi yönetim aracı olarak üst yönetici tarafından, adı geçen ve kurulması zorunlu sistemlerin benimsenmesi ve personelin teĢvik edilerek katılımcı yöntemlerle sistemin yeterli düzeyde yapılandırılması ve uygulanması için süreci gözetmesi gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Kurum tarafından 1 Ocak 2015 tarihinde uygulamaya konulan Türk Tarih Kurumu Ġç Kontrol Uyum Eylem Planı kapsamında 2015 yılında tamamlanması öngörülen eylemlerin çoğunun kurumsal olarak hayata geçmediği görülmekle birlikte çalıĢmaların devam ettiği ve SayıĢtay tarafından düzenlenen 2015 yılı Denetim Raporu da göz önünde bulundurularak Eylem Planında yer alan çalıĢmalara ivme kazandırılacağı belirtilerek, bu kapsamda Kamu Ġdaresine ait hizmet birimlerinin görev tanımlarının hazırlandığı ve ek olarak sunulduğu ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak tüm kamu idareleri tarafından uygulanabilir nitelikte olan temel iç kontrol standartlarının yapılandırılması çalıĢmalarına TDK‟da oldukça geç baĢlanmıĢ, kamu idaresi 2015 yılında tamamlanması öngörülen pek çok eylemi tamamlayamamıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 Dolayısıyla kamu idaresinde 5018 sayılı Kanun uyarınca kurulması gereken iç kontrol sistemi henüz mevcut değildir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Tarih Kurumu 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr