2015 - TÜRK STANDARTLARI ENSTİTÜSÜ.pdf

TÜRK STANDARDLARI ENSTĠTÜSÜ 2015 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2016

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 8
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 8
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 8
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ......................................................................................... 10
6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 31
7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ................... 32
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 43

KISALTMALAR GYMY Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği KMYKK Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu MYMY Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği SMIIC Ġslam Ülkeleri Standartlar ve Metroloji Enstitüsü TCMB Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası TOKĠ Toplu Konut Ġdaresi BaĢkanlığı TSE Türk Standartları Enstitüsü

TABLOLAR LĠSTESĠ Tablo 1: TSE Ortaklıkları ........................................................................................................... 2 Tablo 2: 2014-2015 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve GerçekleĢme Rakamları ......................... 4 Tablo 3: 2014-2015 Bütçe Gelirleri Tahmin ve GerçekleĢme Rakamları.................................. 6 Tablo 4: TSE Tarafından Ödenen Sermaye Tutarları .............................................................. 14 Tablo 5: 294 ve 299 Hesaplarının Muhasebe Kayıtlarındaki Görünümü ................................ 28 Tablo 6: Kesin Mizan ve Mutabakat KarĢılaĢtırma.................................................................. 41

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Türk Standardları Enstitüsü 18.11.1960 tarihinde 132 sayılı Kanun ile kurulmuĢ, kısa adı ve markası “TSE” olan, tüzel kiĢiliği haiz, özel hukuk hükümlerine göre yönetilen, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının ilgili kuruluĢu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟na (KMYKK) ekli II sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli bir kamu idaresidir. TSE, her türlü madde ve mamulleri ile usul ve hizmet standartlarını yapmak gayesiyle kurulmuĢ olup yalnız TSE tarafından kabul edilen standartlar, “Türk Standardı” adını almaktadır. Kurumun merkezi Ankara olup 6 adet bölge koordinatörlüğü, 3 adet il koordinatörlüğü ile pek çok ilde temsilciliği bulunmaktadır. TSE idari yapısı; Genel Kurul, Teknik Kurul, Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu, Ġhtisas Kurulları, Genel Sekreter ve Hizmet Birimlerinden oluĢmaktadır. Kamu idaresinin yürütme organı Yönetim Kurulu, en yüksek karar alma organı ise Genel Kurul olup kurumun üst yöneticisi, Genel Kurul tarafından seçilmektedir. TSE personeli kadrolu personel, geçici personel ve sözleĢmeli personel olmak üzere 3 Ģekilde istihdam edilmektedir. Personel, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu‟nun 4‟üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. Ayrıca, özel bilgi ve ihtisas gerektiren iĢlerde diğer kanunların sözleĢmeli personel çalıĢtırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleĢmeli olarak yerli ve yabancı uzmanlar çalıĢtırılabilmektedir. Kamu idaresi muhasebe iĢlemlerini Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği (GYMY) ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nde (MYMY) belirlenen ilke, standart ve usullere göre yürütmekte ve raporlamaktadır. Kurumsal kodu 40.22 olan kamu idaresinin muhasebe iĢlemlerini yürüten tek bir muhasebe birimi bulunmakta olup kod 6818‟dir. Kurumun merkez ve taĢra olmak üzere toplam 24 harcama birimi bulunmaktadır. Kamu idaresinin ortak olduğu Ģirketler ve dıĢ temsilcilikleri mevcut olup bu hususlarla ilgili açıklamalar aĢağıda yer almaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 A) Kamu Ġdaresinin Ortaklıkları Hakkında Bilgi 132 sayılı Kanun ile TSE; standardizasyon görevleri dıĢında kalan ana faaliyetlerini kuracağı, iĢtirak edeceği veya iĢbirliğinde bulunacağı yerli ve yabancı Ģirketler eliyle yürütme yetkisine sahiptir. Ġlgili Kanun‟un Ek 2‟nci maddesinde; “Enstitü, standardizasyon görevleri dışında kalan ana faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını kuracağı, iştirak edeceği veya işbirliğinde bulunacağı yerli ve yabancı şirketler eliyle yürütebilir. Şirket kurulmasına veya iştirak edilmesine, Genel Kurulun kararı ve Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilir. Genel Kurul, gerektiğinde bu konudaki yetkisini Yönetim Kuruluna devredebilir” Denilmektedir. Bu hüküm uyarınca kamu idaresinin kuruluĢunda ve iĢtirakinde bulunduğu ortaklıklara aĢağıda yer verilmiĢtir. Tablo 1: TSE Ortaklıkları ġirket Ünvanı ġirketin Toplam Sermayesi Ortaklık Payı Muallimköy Teknoloji GeliĢtirme Bölgesi Yönetici A.ġ. 100.000.000 TL %2 Uluslararası Uygunluk Değerlendirme Servisi A.ġ. (ICAS) 100.000.000 TL %100 TSE SOJUZTEST Metroloji ve Kalibrasyon Ltd. ġti. 360.000 TL %49 Özbek-Türk Test Merkezi 1.166.600 USD %51 Muallimköy Teknoloji GeliĢtirme Bölgesi Yönetici A.ġ. Katma değeri yüksek ürün ve teknoloji üretiminin kolaylaĢtırılması hedefiyle, 27.01.2011 tarihinde Muallimköy Teknoloji GeliĢtirme Bölgesi ilan edilmiĢ olup Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi AraĢtırma ve GeliĢtirme Genel Müdürlüğünün

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 29.06.2011 tarih ve 5343 sayılı yazısı ile Teknoloji GeliĢtirme Bölgesi Yönetici A.ġ.‟nin kurulması kararlaĢtırılmıĢtır. 28.12.2010 tarihinde imzalanan Protokol‟de TSE‟nin Ģirketin %20 oranında hissesine sahip kurucu ortak olarak yer alması kararlaĢtırılmıĢtır. ġirketin daha sonra sermayesinin artırılması sonucunda TSE‟nin ortaklık payı %2‟ye inmiĢtir. Uluslararası Uygunluk Değerlendirme Servisi A.ġ. (ICAS) Uluslararası Uygunluk Değerlendirme Servisi Anonim ġirketi–International Conformity Assessment Service (ICAS) Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 16.01.2014 tarihli ve 84 sayılı yazısı üzerine Bakanlar Kurulunun 07.04.2014 tarih ve 6729 sayılı kararı doğrultusunda kurulmuĢtur. ġirketin tamamı TSE‟ye aittir ve kayıtlı sermayesi 100.000.000 TL‟dir. TSE- SOJUZTEST Metroloji ve Kalibrasyon Limited ġirketi TSE ile Rostest Moskova Deney, Sertifikasyon ve Kalibrasyon Merkezinin 15.01.1993 tarihinde Kayseri‟de kurduğu Ģirkettir. 2010 yılı itibariyle Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Ģirkete ortak olmuĢtur. Kayıtlı sermayesi 360.000 TL olan Ģirketin sermayesinin %49‟u TSE‟ye, %47,8‟i Rus ġirkete ve %3,2‟si ise Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine aittir. Özbek-Türk Test Merkezi TSE ile ÖZSTANDARD Ajansı Cumhuriyet Deney ve Belgelendirme Merkezi ortaklığıyla 2003 yılında TaĢkent‟te kurulmuĢtur. ġirketin sermayesi 1.166.600 USD‟dir. Sermayesinin %51‟i Enstitüye, %49‟ı ÖZSTANDARD Ajansı Cumhuriyet Deney ve Belgelendirme Merkezi‟ne aittir. Aynı zamanda TSE, Ġslam Ülkeleri arasında standartların uyumlaĢtırılmasını ve bu Ģekilde Ġslam Ülkeleri arasında ticaretin kolaylaĢtırılmasını hedefleyen bir teĢkilat olan Ġslam Ülkeleri Standartlar ve Metroloji Enstitüsü (SMIIC) üyesi olup; halihazırda teĢkilatın sekretarya faaliyetlerini yürütmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 B) DıĢ Temsilcilikler Hakkında Bilgi TSE‟nin Azerbaycan, Suudi Arabistan, Kazakistan, Özbekistan ve KKTC olmak üzere toplam beĢ ülkede temsilciliği bulunmaktadır. TSE, dıĢ temsilcilikleri aracılığıyla yurtdıĢında da faaliyetlerini sürdürmektedir. Kamu idaresi 2015 yılında dıĢ temsilciliklerine toplam 1.131.757 TL göndermiĢ olup temsilcilik bazında dağılım aĢağıdaki grafikte gösterilmiĢtir. ġekil 1: 2015 Yılında DıĢ Temsilciliklere Gönderilen Tutarlar Kamu idaresinin bir önceki yıla göre 2015 yılına ait bütçe gelir ve giderleri ile ilgili olarak; tahmin-ödenek ve gerçekleĢme bilgilerine iliĢkin tablolar ve açıklamalara aĢağıda yer verilmiĢtir. C) Bütçe Giderleri Ödenek ve GerçekleĢme Bilgileri Tablo 2: 2014-2015 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve GerçekleĢme Rakamları KODU AÇIKLAMA 2014 2015 (2015/2014) HARCAMA ARTIġ YÜZDESĠ (%) Kesintili BaĢlangıç Ödeneği (KBÖ) (TL) GerçekleĢme (TL) KBÖ (TL) GerçekleĢme (TL) 01 Personel Giderleri 140.147.000 148.798.599,45 159.020.000 166.854.803,07 %12,13 02 SGK Devlet Primi Giderleri 26.403.000 28.857.056,97 30.777.000 33.113.635,57 %14,75 03 Mal ve Hizmet Alimi Giderleri 46.549.000 58.357.082,51 46.903.000 68.649.289,53 %17,64 05 Cari Transferler 1.764.000 4.042.481,64 1.830.000 103.637.518,97 %2563

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 06 Sermaye Giderleri 22.000.000 69.229.171,82 24.000.000 91.208.274,92 %31,75 07 Sermaye Transferleri 0 0 0 0 - 08 Borç Verme 0 27.040.000 0 0 - 09 Yedek Ödenekler 0 0 0 0 - GENEL TOPLAM 236.863.000 336.324.392,39 262.530.000 463.463.522,06 %37,80 2014 yılında öngörülen baĢlangıç ödeneği 236.863.000 TL olup yıl içinde eklenen 238.637.000 TL ödenek ile toplam ödenek 475.500.000 TL olmuĢtur. Dönem sonu itibariyle bütçe gideri %71 gerçekleĢme oranı ile toplam 336.324.392,39 TL'dir. TSE 2015 yılı bütçesinde öngörülen baĢlangıç ödeneği ise 262.530.000 TL‟dir. Bütçe Kanunu‟nun 6‟ıncı maddesinin 8‟inci fıkrasına göre; ”Özel bütçeli idareler ile düzenleyici denetleyici kuruluşlar (B) işaretli cetvellerinde belirtilen tahmini tutarlar üzerinde gerçekleşen gelirler ile (F) işaretli cetvellerinde belirtilen net finansman tutarlarını aşan finansman gerçekleşme karşılıklarını, idare ve kurumların bütçelerinin mevcut veya yeni açılacak tertiplerine ödenek olarak eklemeye Maliye Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kamu idareleri yetkilidir. ” Bu maddeye istinaden TSE, 2015 yılı içinde farklı zamanlarda baĢlangıç ödeneğinin %141,61 fazlası kadar tertiplerine likit karĢılığı olarak 371.758.679,49 TL ödenek eklemiĢ ve toplam ödenek tutarı 634.288.679,49 TL‟ye ulaĢmıĢtır. Dönem sonunda ödeneklerin %73,07 kullanılmıĢ ve gerçekleĢme 463.463.522,06 TL olmuĢtur. 2014 yılına göre 2015 yılında cari transferler kaleminin yüksek miktarda arttığı görülmektedir. ArtıĢın sebebi TSE‟nin Bütçe Kanunu gereği yapmıĢ olduğu transferlerdir. 2015 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu‟nun 13‟üncü maddesinde; “31.12.2014 tarihi itibarıyla, TSE‟nin Türk Lirası ve döviz cinsinden kasa ve banka bakiyesinin Türk Lirası tutarı ile sahip olduğu tahvil, bono ve diğer menkul kıymetlerin değerinin Türk Lirası toplamının 100.000.000 Türk Lirasını aşmayacak kısmı, TÜBİTAK, KOSGEB ve Gebze Teknik Üniversitesinin Muallimköy Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetici Şirketinin sermaye artırımlarına payları oranında katılmaları amacıyla, 2015 yılı Şubat ayı sonuna kadar bu idarelerin merkez muhasebe birimleri hesaplarına aktarılır. Aktarılan bu tutarlar söz konusu idarelerin (B) işaretli cetvellerine gelir ve münhasıran sermaye katılımına ilişkin ihtiyaçlarını karşılamak üzere (A) işaretli cetvellerine ödenek olarak kaydedilir.”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 Hükmü yer almaktadır. Bu hükme istinaden TSE, 26.02.2015 tarihinde 100.000.000 TL‟lik tutarı ilgili yerlere göndermek suretiyle hesaplarından çıkarmıĢ, dönem sonunda faaliyet sonuçlarının olumsuz olarak gerçekleĢmesinin en büyük nedenlerinden birisi söz konusu transfer ödemesinden kaynaklanmıĢtır. D) Bütçe Gelirleri Tahmin ve GerçekleĢme Bilgileri Tablo 3: 2014-2015 Bütçe Gelirleri Tahmin ve GerçekleĢme Rakamları GELĠRĠN ADI 2014 2015 (2015/2014) GERÇEKLEġEN GELĠR ARTIġ YÜZDESĠ (%) TAHMĠN (TL) GERÇEKLEġME (TL) TAHMĠN (TL) GERÇEKLEġME (TL) TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 199.100.000 270.233.771 287.650.000 278.204.008,34 %2,95 Diğer Gelirler 38.800.000 36.698.736,75 43.050.000 28.747.147,06 -%21,67 TOPLAM 237.900.000 306.932.507,75 330.700.000 306.951.155,40 %0,006 2014 yılı bütçe geliri tahmini TeĢebbüs Mülkiyet Gelirlerinde 199.100.000 TL, Diğer Gelirlerde ise 38.800.000 TL olmak üzere toplam 237.900.000 TL‟dir. Dönem sonu itibariyle gerçekleĢen bütçe gelirleri toplamı 306.932.507,75 TL olup bu tutarın 270.233.771,00 TL‟si kurumun 8 farklı kalemden oluĢan TeĢebbüs Mülkiyet Gelirlerine, 36.698.736,75 TL‟si ise Diğer Gelirlerine aittir. Bütçe gelirlerinin gerçekleĢme oranı %129'dur. 2015 yılı TSE‟nin bütçe gelirleri tahmini TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirlerinde 287.650.000 TL iken Diğer Gelirler kaleminde 43.050.000 TL olup bütçe gelirleri tahmini 330.700.000 TL‟dir. Dönem sonu itibariyle gerçekleĢen bütçe gelirleri toplamı ise 306.951.155,40 TL‟dir. Bu tutarın 278.204.008.34 TL‟si TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirlerinden, 28.747.147,06 TL‟si Diğer Gelirlerden oluĢmaktadır. Diğer Gelirler içerisinde en fazla paya sahip kalem 21.772.567,84 TL ile faiz gelirleridir. Bütçe Kanunu‟nun 13‟üncü maddesi gereği transfer edilen 100.000.000 TL nedeniyle TSE‟nin faiz gelirleri geçmiĢ yıllara göre azalmıĢtır. Bütçe gelirlerinin gerçekleĢme oranı ise %107,71‟dir. Kamu idaresi 2015 yılında faaliyet geliri olarak 302.144.645,03 TL elde etmiĢ, faaliyet giderleri ise 393.498.583,44 TL olarak gerçekleĢmiĢ, dolayısıyla dönem sonunu olumsuz

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 faaliyet sonucu ile kapatmıĢtır. Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile Usul ve Esaslar‟ın 8‟inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır.  BirleĢtirilmiĢ veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Kasa sayım tutanağı,  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Alınan çekler sayım tutanağı,  Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,  Teminat mektupları sayım tutanağı,  Değerli kağıtlar sayım tutanağı,  TaĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveli  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu veya gelir tablosu. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Takipli Faaliyet Alacaklarının Tahsilat Kayıtlarında 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı Yerine 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabının Kullanılması Sonucu Her Ġki Hesapta Hataya Yol Açılması MYMY‟nin 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının niteliğinin belirtildiği 54‟üncü maddesinde; “Gelirlerden takipli alacaklar hesabı; mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılır.” Denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin 55‟inci maddesinde ise 121 Hesabında kayıtlı tutarların takibe alma iĢlemlerinin nasıl yapılacağına iliĢkin açıklamalar bulunmaktadır. Mezkûr Yönetmeliğin 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının iĢleyiĢinin yer aldığı 56‟ncı maddesinde ise bu hesapta kayıtlı alacaklardan tahsil, terkin, indirim, tecil ve tehir edilenlerin çıkıĢlarının nasıl ve hangi hesaplar kullanılarak yapılacağı açıklanmaktadır. Kamu idaresinin muhasebe kayıtları esas alınarak yapılan inceleme sonucunda; 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının 2014 yılı sonunda 17.481.275,15 TL borç bakiyesi ile 2015 yılına devir verdiği görülmüĢtür. 2015 yılının sonunda 121 Hesabına 12.700.402,37 TL daha borç kaydı yapılmıĢ ancak hesaptan herhangi bir çıkıĢ olmadığı da anlaĢılmıĢtır. 2015 yılı bilançosunda 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının toplam tutarı 30.181.677,52 TL‟ye ulaĢmıĢtır. Muhasebe kayıtlarında takipli alacaklardan tahsilat yapılmadığının anlaĢılması üzerine konu, Hukuk MüĢavirliği ile görüĢülmüĢ ve idarenin takibe konu olan alacaklarından 4.276.768 TL‟sinin tahsilatının yapıldığı bilgisi edinilmiĢtir. Bunun üzerine takipli alacak tahsilatlarının muhasebe kaydının hangi hesapla gerçekleĢtirildiğinin araĢtırılması sonucunda; tahsil edilen alacağın 121 Hesabı yerine 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı kullanılarak kayıtlara yansıtıldığı tespit edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 Netice itibariyle; yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak kamu idaresinin takipteki alacaklarını izlediği 121 Hesabında tahsilatlarını da kayıt altına alması gerekirken 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabını kullanması suretiyle 120 Hesabında 4.276.768,00 TL tutarında eksiklik, 121 Hesabında ise aynı tutarda fazlalık mevcuttur. Kamu idaresi cevabında; takipli faaliyet alacaklarının tahsilat kayıtlarında 121 Gelirden Takipli Alacaklar Hesabı yerine 120 Gelirden Alacaklar Hesabının kullanılması sonucu her iki hesapta 4.276.768 TL tutarındaki hatanın 2016 yılı içerisinde 10475 numaralı yevmiye kaydı ile düzeltildiği ve bundan sonraki süreçte de takipli alacakların tahsilat kayıtlarında 120 Hesabının yerine 121 Hesabının kullanılacağı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi bulguda yer verilen tespite katılmakta ve 2016 yılında gerekli düzeltme kayıtlarını yaptığını ifade etse de, denetim görüĢü verilen 2015 Mali Yılı Bilançosunda 12 Faaliyet Alacakları Grubunda yer alan 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında 4.276.768,00 TL tutarında eksiklik, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında ise aynı tutarda fazlalık bulunmakta, faaliyet alacaklarında kayıtlı tutarlar kamu idaresinin iĢlemlerine iliĢkin gerçek durumunu göstermemektedir. BULGU 2: Yapılmakta Olan Yatırım Harcamalarının 630 Giderler Hesabına Kaydedilmesi ve 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında Ġzlenen Yatırım Harcamasının 252 Binalar Hesabına Aktarılmaması Suretiyle 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında, 252 Binalar Hesabında ve 630 Giderler Hesabında Hataya Yol Açılması MYMY‟nin 187‟nci maddesinde 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde iĢin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiĢtir. Anılan hüküm çerçevesinde, TSE‟de yapım iĢlerine ait giderlerin 258 Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Ancak kamu idaresinin 2015 yılında yapılan yapım iĢlerine iliĢkin ödemeleri 258 Hesabına kaydetmeyerek doğrudan giderleĢtirdiği, bu iĢlemler nedeniyle bilançonun maddi duran varlıklar hesap grubunda eksik gösterime neden olunduğu tespit

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 edilmiĢtir. MYMY‟nin “252 Binalar Hesabının ĠĢleyiĢi”ni açıklayan 176‟ncı maddesinde; “Bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen bina yapımına ilişkin tutarlar binanın geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir. …‟‟ Denilmektedir. Yapılan incelemede; 06.05.2015 tarihinde geçici kabulü yapılan ve 252.01.01.01.01 Hizmet Binaları Hesabına kaydedilmesi gereken „‟Gebze Kalibrasyon Müdürlüğü Taze Hava Sistem Kurulumu Hassas Klima Yenileme ĠĢi”ne ait 567.396,00 TL‟lik ödemenin; 04.02.2015 tarihinde geçici kabulü yapılan ve 252.01.01.03.05 Laboratuvarlar Hesabına kaydedilmesi gereken “Gebze Kimya Laboratuvarı. J Blok Tadilatı Yapım ĠĢi”ne ait 1.084.391,57 TL‟lik ödemenin; Ve henüz geçici kabulü yapılmayan „‟Gebze Kampüsü GüneĢ Enerjisi Santrali Yapım ĠĢi”ne ait 2.449.125,00 TL‟lik ödemenin, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı yerine 630 Giderler Hesabı kullanılarak muhasebeleĢtirildiği; geçici kabulü yapılan iĢlere ait tutarların ise (1.651.787,57 TL) 630 Hesabında giderleĢtirilmek suretiyle ilgili varlık hesabına (252 Binalar Hesabı) kaydedilmediği tespit edilmiĢtir. Öte yandan 04.05.2015 tarihinde geçici kabulü yapılan ve Kurum tarafından 5.929.381,73 TL (KDV Hariç) hakediĢ ödemesinde bulunulan “TSE Bursa ve Manisa Araç Kontrol Merkezi Binası ĠnĢaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi ĠĢi” 258 Hesabında izlenmekle birlikte; mezkur mevzuat hükümleri gereğince geçici kabulünün yapılmasının ardından 252.01.01.01.01 Hizmet Binaları Hesabına aktarılmadığı görülmüĢtür. Sonuç olarak bilançonun 252 Binalar Hesabında 7.581.169,30 TL eksiklik ve 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında 3.480.256,73 TL fazlalık mevcuttur. Diğer taraftan

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 630 Giderler Hesabı ve dolayısıyla faaliyet sonuçları tablosunda ve bilançonun öz kaynaklar grubunda yer alan 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında 4.100.912,57 TL fazlalık bulunmaktadır. Kamu idaresi cevabında; 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı yerine 630 Giderler Hesabına kaydedilen tutarların, 20160011304, 20160011306 ve 20160011307 numaralı yevmiye kayıtları ile 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına aktarıldığı; ancak Maliye Bakanlığı Say2000i sisteminde 252 Binalar Hesabı ile ilgili olarak yıl içinde iĢlem yapmanın mümkün olmadığı, bu sebeple gerekli düzeltme kayıtlarının yılsonu iĢlemleri dahilinde yapılabileceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi mali tabloları etkileyen hatayı kabul etmiĢ ve gerekli düzeltme kaydını 2016 yılında yapmıĢ olsa da, 2015 Mali Yılı Bilançosunda, 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunu oluĢturan 252 Binalar Hesabında 7.581.169,30 TL eksiklik ve 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında 3.480.256,73 TL fazlalık, diğer taraftan 630 Giderler Hesabı ve dolayısıyla Faaliyet Sonuçları Tablosunda ve bilançonun Öz Kaynaklar Grubunda yer alan 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında 4.100.912,57 TL fazlalık bulunması yönündeki tespit, geçerliliğini korumaktadır. BULGU 3: 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında ve 247 Sermaye Taahhütleri Hesabında Hata Bulunması A) Kamu Ġdaresinin KuruluĢlara Yatırdığı Sermayelerin Kaydedilmeyerek Bilanço Hesaplarından Olan 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında 1.840.693,16 TL Tutarında Hataya Yol Açılması MYMY‟nin 159, 160 ve 161‟inci maddeleri gereğince mal ve hizmet üreten kuruluĢlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ile bu sermaye tutarlarının iĢletilmesinden doğan kar ve zararların, 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. TSE‟nin ayrıntısı aĢağıda gösterildiği üzere TSE SOJUZTEST Metroloji ve Kalibrasyon Limited ġirketi ve Özbek-Türk Test Merkezi Ģirketlerine nakden ve ayni olarak verdiği sermaye tutarlarının, ödenmiĢ sermaye payı olarak 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında muhasebeleĢtirilmediği tespit edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 Tablo 4: TSE Tarafından Ödenen Sermaye Tutarları ġirket Unvanı ġirketin Toplam Sermayesi Ortaklık Payı Enstitü Sermaye Payı Ödenen Sermaye Ödenecek Sermaye TSE SOJUZTEST Metroloji ve Kalibrasyon Ltd. ġti. 360.000 TL %49 176.400 TL 176.400 TL 0.00 TL Özbek-Türk Test Merkezi 1.166.600 USD %51 569.320 USD 569.320 USD 0.00 TL Buna göre TSE tarafından mal ve hizmet üreten adı geçen Ģirketlere yatırılan toplam 1.840.693,16 TL1 sermayenin, 241 Hesabına kaydedilmemesi sonucunda 2015 yılı bilançosunda bu tutar kadar hataya neden olunmuĢtur. B) Kamu Ġdaresinin Taahhüt Altına Girdiği Sermaye Ödemesi Yükümlülüklerini Kaydetmeyerek 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında ve 247 Sermaye Taahhütleri Hesabında 74.960.000 TL Tutarında Hataya Yol Açılması MYMY‟nin 165 ve 166‟ncı maddeleri gereği kamu idarelerinin sermaye taahhütlerinin 247 Sermaye Taahhütleri Hesabında izlenmesi gerekir. Yönetmeliğin 241 Hesabının iĢleyiĢini düzenleyen 161‟inci maddesinin 1‟inci fıkrasının (a) bendi ise mal ve hizmet üreten kuruluĢlara taahhüt edilen sermaye tutarlarının 241 Hesabına borç, 247 Hesabına ise alacak kaydedileceğini hüküm altına almıĢtır. Uluslararası Uygunluk Değerlendirme Servisi A.ġ‟ye kuruluĢ sözleĢmesi ile TSE tarafından 100.000.000 TL taahhütte bulunulmuĢ, 2014 mali yılında taahhüdün ödenen 25.040.000 TL‟lik kısmının 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında kayıt altına alındığı ancak geri kalan 74.960.000 TL tutarındaki sermaye taahhüdünün 241 Hesabına borç ve 247 Hesabına alacak kaydedilmediği ve bu nedenle mali tablolarda yer almadığı görülmüĢtür. Dolayısıyla söz konusu hesaplarda bu tutar kadar eksikliğe yol açılmıĢtır.
1 31.12.2015 tarihli TCMB döviz satıĢ kuru (1$=2,9233 TL) esas alınmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 Kamu idaresi cevabında; bulgunun A) fıkrası ile ilgili olarak Enstitü iĢtiraklerinden olan TSE SOJUZTEST Metroloji ve Kalibrasyon Ltd. ġti. ve Özbek-Türk Test Merkezi Ģirketlerine nakden ve ayni olarak verilen sermaye tutarlarının, ödenmiĢ sermaye olarak 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesaplarına kayıtlarının yapılabilmesi için 500 Net Değer Hesabının çalıĢması gerektiği ve bu hesabın yılsonu hesap kapatmalarında kullanıldığı için gerekli kayıtların yılsonunda gerçekleĢtirileceği, Bulgunun B) fıkrası ile ilgili olarak da Enstitünün yüzde yüz sermaye iĢtirakiyle kurulan Uluslararası Uygunluk Değerlendirme Servisi Aġ‟ye kuruluĢ sözleĢmesi gereği ödeme taahhüdü tutar olan 74.960.000 TL‟nin 20160010674 yevmiye numaralı muhasebe kaydı ile kayıt altına alındığı, Ġfade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi bulguda yer verilen tüm tespitlere katılmakta ve gerekli düzeltme iĢlemlerinin bir kısmını yapmakla birlikte denetim görüĢü verilen 2015 Mali Yılı Bilançosunda 24 Mali Duran Varlıklar Grubunu oluĢturan 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabında 76.800.693,16 TL eksiklik ve bilançoda yer almayan 247 Sermaye Taahhütleri Hesabı nedeniyle 74.960.000,00 TL tutarında hata mevcuttur. BULGU 4: 340 Alınan SipariĢ Avansları Hesabının MYMY Hükümlerine Aykırı Olarak Kullanılması ve Hesabın Denetime ElveriĢli Olmaması MYMY‟de “34 Alınan Avanslar Hesap Grubu”; iĢ, sözleĢme ve diğer nedenlerle üçüncü kiĢilerden alınan ve vadeleri bir yıl veya faaliyet dönemi ile sınırlı olan avansların izlenmesi için kullanmakta olup söz konusu Yönetmeliğin “Hesabın Niteliği” baĢlıklı 273‟üncü maddesinde; “(1) Alınan sipariş avansları hesabı, mal ve hizmet satış faaliyeti olan kamu idarelerinin gelecekte yapacağı mal ve hizmet teslimleriyle ilgili olarak peşin tahsil ettiği avans tutarlarının izlenmesi için kullanılır. (2) Bir yıl veya faaliyet dönemi ile sınırlı olarak alınan sipariş avansları ile uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki alınan sipariş avansları hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonlarında vadeleri bir yılın altına inenler bu hesaba kaydedilir.”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 Denilmektedir. Yönetmeliğin 340 Hesabına iliĢkin iĢlemleri açıklayan 274‟üncü maddesinde ise; “ a) Alacak (1) Vadeleri bir yıl veya faaliyet dönemi ile sınırlı olarak alınan sipariş avansları bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. … b) Borç (1) Alınan sipariş avansına konu mal teslim edildiğinde bir taraftan alınan avans tutarı bu hesaba, satış bedelinden avans bedeli düşüldükten sonra kalan tutar ilgisine göre 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç, mal satış bedeli 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan teslim edilen mal kayıtlı değeri üzerinden 630- Giderler Hesabına borç, ilgili stok hesabına alacak kaydedilir. Aynı zamanda mal satış bedeli 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. (2) Alınan sipariş avansına konu hizmet ifa edildiğinde bir taraftan alınan avans tutarı bu hesaba, satış bedelinden avans bedeli düşüldükten sonra kalan tutar ilgisine göre 100- Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç, hizmetin satış bedeli 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan hizmetin satış bedeli 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. (3) Alınan sipariş avanslarından yapılan iadeler bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. (4) Alınan sipariş avansları hesabında kayıtlı tutarlardan gelir kaydedilmesi gerekenler bir taraftan bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.” Hükümlerine yer verilmiĢtir. Kamu idaresi vermekte olduğu hizmetler karĢılığında her faaliyet için ayrı ayrı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 olmakla birlikte firmalardan belirli bir tutarda avans almaktadır. Söz konusu avanslar firmalar tarafından kurumun veznelerine peĢin olarak veya kredi kartı ile ödenebilirken, aynı zamanda EFT veya havale yoluyla da direkt olarak kurumun banka hesabına yatırılabilmektedir. Kamu idaresinin yürütmekte olduğu bu faaliyetlerin iĢ yükü olarak yoğun olması ve tek bir muhasebe biriminin varlığı avans olarak yatırılan tutarların kurumun ALL CASE Tahakkuk- Tahsilat Programında ayrı olarak izlenmesini güçleĢtirmektedir. Ayrıca avans dıĢında firmalar tarafından alınan hizmet karĢılığı tahakkuk eden fatura ücretleri de EFT/Havale veya kredi kartı ile kurumun banka hesabına yatırılmaktadır. Muhasebe birimi ise yatırılan paraların belli bir kısmını 340 Hesabına belli bir kısmını ise 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına herhangi bir bilgi veya belgeye dayanmadan kaydetmektedir. 340 Hesabının bu kadar yoğun Ģekilde kullanılmasının altında yatan ana neden, banka hesabına yatırılan tutarların avans ya da fatura karĢılığı olup olmadığının tespit edilememesi ile kurumun tahakkuk/tahsilat oranları üzerinde değiĢiklik yapabilmesine olanak sağlamasıdır. Yapılan incelemeler sonucunda cari kartlara iĢlenen tutarların hangilerinin avans, hangilerinin tahakkuk eden fatura ücreti olduğunu gösteren bir raporlama ALL CASE programından alınamamaktadır. Dolayısıyla 340 Hesabında 2015 yılı sonu itibariyle yer alan 17.841.443,73 TL‟nin ne kadarının avans olduğu bilinememekte olup söz konusu hesabın denetime elveriĢli olmadığı düĢünülmektedir. Bununla birlikte, 340 Hesabının yukarıda belirtilen Yönetmelik hükümlerinde yer almayan iĢlemler nedeniyle de kullanıldığı görülmüĢtür. Söz konusu hesabın Yönetmeliğe aykırı olarak kullanıldığı alanlar örnekleriyle birlikte aĢağıda belirtilmiĢtir:

1. Kamu idaresi 340 Hesabını MYMY hükümlerine aykırı olarak 160 ĠĢ Avans ve Kredileri Hesabı ile kullanmaktadır. Kurumun resmi muhasebe sistemi olan ve tüm genel ve özel bütçeli kuruluĢlar tarafından kullanılan Say2000i sisteminde yılsonu iĢlemlerinin yapılabilmesi ve bilançonun çıkarılabilmesi için 160 Hesabının bakiyesinin sıfır (0) olması gerekmektedir. Enstitü, 160 Hesabına kaydettiği tutarları yılsonunda kapatmak zorunda olduğundan ve avansların iade edilememesi veya mahsup edilememesinden dolayı 160 Hesabı'nı alacaklı, 340 Hesabını borçlu çalıĢtırarak yılsonu iĢlemlerini gerçekleĢtirmektedir. Ġzleyen yılda ise 160 Hesabını borçlu, 340 Hesabını alacaklı çalıĢtırarak kapatılmamıĢ olan avansları tekrar izleme imkânı bulmaktadır. 340 Hesabının kurumun ana faaliyetleri dolayısıyla elde ettiği avanslardan dolayı tutar olarak yüksek olması da bu durumu

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 kolaylaĢtıran bir etmendir. Diğer bir ifadeyle kurum 340 Hesabını MYMY hükümlerine aykırı bir Ģekilde torba bir hesap olarak kullanmaktadır. 2. Kamu idaresi 340 Hesabını MYMY hükümlerine aykırı olarak 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı ile kullanmaktadır. Kurumun yaygın taĢra teĢkilatına sahip olması ve mali iĢlemlerinin sadece tek bir muhasebe birimince yerine getirilmesinden dolayı taĢra birimlerinin kredi kartları ile yaptıkları tahsilat kayıtları aylık olarak ve ay sonunda Say2000i sistemine aktarılmaktadır. Örnek olarak Kocaeli Araç Proje Müdürlüğü ve Ġstanbul Araç Proje Müdürlüğünün aylık kredi kartı (pos) tahsilat kayıtları incelendiğinde; a) Kocaeli Araç Proje Müdürlüğü için mart, nisan, mayıs, haziran, temmuz, eylül, ekim ve kasım aylarına ait muhasebe kayıtlarında 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı borçlu çalıĢırken karĢılığında 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı alacaklı çalıĢmıĢ olup aynı anda 805 ve 800 Hesapları ile bütçe gelir kaydı yapılmıĢtır. Ancak Ģubat, ağustos ve aralık aylarına ait muhasebe kayıtlarında 109 Hesabı borçlu çalıĢırken 340 Alınan SipariĢ Avansları Hesabı alacaklı çalıĢmıĢtır. Bu aylarda bütçeye gelir kaydı ise yapılmamıĢtır. b) Ġstanbul Araç Proje Müdürlüğü için; nisan, haziran, temmuz, ekim ve kasım aylarına ait muhasebe kayıtlarında 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı borçlu çalıĢırken karĢılığında 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı alacaklı çalıĢmıĢ olup aynı anda 805 ve 800 Hesapları ile bütçe gelir kaydı yapılmıĢtır. Ancak ocak ve eylül aylarında 109 Hesabı borçlu çalıĢırken karĢılığında 340 Alınan SipariĢ Avansları Hesabı alacaklı çalıĢmıĢtır. Bu aylara ait muhasebe kayıtlarında bütçe gelir kaydı ise yapılmamıĢtır. Aslında yapılması gereken; birimler tarafından kredi kartı ile yapılan tahsilatlardan bir fatura karĢılığı olanların 120 Hesabına alacak kaydedilmesi, fatura karĢılığı olmayıp avans olarak yatırılan tutarların ise 340 Hesabında izlenmesidir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi 340 Alınan SipariĢ Avansları Hesabını MYMY hükümlerinin dıĢında 120 Hesabının yerine kullanmaktadır. 3. Kamu Ġdaresi emanet olarak tutmak istediği tutarı 333 Emanetler Hesabı yerine 340 Alınan SipariĢ Avansları Hesabına kaydetmiĢtir. Nitekim Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi (TANAP) kapsamında yapılması gereken ödeme tutarının emanet hesabına alınması için 630 Giderler Hesabının karĢılığında 333 Emanetler Hesabı yerine 340 Alınan SipariĢ

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 Avansları Hesabı kullanılmıĢtır. Daha sonra ödeme gerçekleĢtiğinde de 340 Hesabını 105 Döviz Hesabı ile kapatmıĢtır. 340 Hesabının emanet bir hesap gibi kullanılması MYMY hükümlerine aykırılık teĢkil etmektedir. Kamu idaresi cevabında; Enstitünün yürütmekte olduğu faaliyetler kapsamında 150.000 firmaya hizmet verildiği, MüĢteri Takip Programında fatura tahakkuklarının bakiye/fatura/avans türleri olarak yer aldığı, tahsilatta ise EFT/Havale/Kredi Kartı/ nakit yöntemlerinin uygulandığı, hizmet verilen firmalardan kurumsal olmayanlardan münferit faturalandırma ve tahsilat da yapıldığı, banka aracılığı ile yapılan tahsilatlarda firma veya kiĢiler vergi veya kimlik numaralarını eksik/hatalı beyan ettiklerinde veya avans/fatura/bakiye açıklaması yapmadan ödeme yaptıklarında bu tutarların muhasebe kayıtlarına alınırken hangi cari karta iĢlenmesi gerektiğinin belirlenemediği ifade edilerek, 2016 yılı içerisinde gerekli tedbirlerin alındığı, 340 Alınan SipariĢ Avansları Hesabı ile 160 ĠĢ Avans ve Krediler Hesabının kapama iĢlemlerinde ve 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabının kayıt iĢlemlerinde denetim raporuyla uygun bulunmayan nitelikte kullanımların sonlandırıldığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi bulguda yer verilen tespitlere katılmakta ve 2016 yılında 340, 162 ve 109 Hesaplarının Yönetmeliğe uygun olarak kullandırıldığını ifade etse de bulguda ayrıntılı olarak yer verilen sebeplerden dolayı 2015 Mali Yılı Bilançosunda Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklardan olan 340 Alınan SipariĢ Avansları Hesabında yer alan 17.841.443,73 TL‟nin ne kadarının avans ne kadarının gelir olduğu ayrıĢtırılamadığından hesabın doğru ve güvenilir olmadığı değerlendirilmektedir. BULGU 5: Kamu Ġdaresinin Ertesi Yıl ile Gelecek Yıllara ĠliĢkin Yüklenmelerini 2015 Yılı Bilançosunda Taahhüt Hesapları Vasıtasıyla Eksik Göstermesi 5018 sayılı KMYKK “Ertesi yıla geçen yüklenme” baĢlıklı 27‟nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ile kamu idarelerine belli hizmetler için ertesi yıla geçen yüklenmelere girme yetkisi, “Gelecek yıllara yaygın yüklenmeler” baĢlıklı 28‟inci maddesinin dördüncü ve beĢinci fıkrası ile de yıllara yaygın yüklenme yetkisi getirmiĢtir. MYMY‟nin “92 Taahhüt Hesapları”nı açıklayan 471‟inci maddesinde; “(1) Taahhüt Hesapları hesap grubu, yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen taahhütler, mevzuatı gereğince bu tutarlara ilave edilen taahhütler ile bunlardan yerine getirilenler veya

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 feshedilenlerle … izlenmesi için kullanılır. (2) Taahhüt hesapları, niteliklerine göre bu hesap grubu içinde açılacak aşagıdaki hesaplardan oluşur; 920- Gider Taahhütleri Hesabı 921- Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı …” Denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin 472‟nci maddesinde muhasebe birimince ihale sözleĢmelerinde yer alan taahhüt tutarlarının, taahhüt kartlarına yazılacağı ve gider taahhütleri hesabına kaydedileceği, söz konusu sözleĢmelerin kanuni nedenlerle veya yargı kararıyla değiĢmesi durumunda ya da fiyat farkı hesaplanması, hakediĢ ödemesi gibi durumlarda hem ilgili taahhüt kartlarına hem de ilgili hesaba gerekli kayıtların yapılacağı hüküm altına alınmıĢtır. Kamu idaresinin 2015 yılı bilançosunda 920 Gider Taahhütleri ve 921Gider Taahhütleri KarĢılığı Hesaplarında 14.216.713,72 TL‟lik tutar yer almaktadır. Yıl içinde kaydedilen yükümlülüğün 4.158.856,00 TL olduğu, açılıĢ kaydından gelen yükümlülüğün 10.057.857,00 TL olduğu tespit edilmiĢtir. Yapılan incelemeler sonucunda 2016 yılına kalan toplam yükümlülük tutarı 20.478.462,58 TL olup 920 ve 921 Hesaplarında 6.261.748,86 TL eksiklik bulunmaktadır. Kamu idaresinin ertesi yıla geçen yüklenmelerinin muhasebe sisteminde takibine ve denetimine olanak veren hesaplar, ilgili taahhüt hesapları olup bu hesaplar düzenli kullanılmadığı sürece; Kurumun 2016-2018 yıllarında devam eden taahhütlerinin olduğu, bu taahhütlerin ilgili yıllarda tamamlanacağı bilgisi edinilemediği gibi sonraki yıllar bütçelerinin hazırlanması aĢamasında muhasebe sisteminden yararlanılamamakta, ayrıca denetim de güçleĢmektedir. Kamu idaresi cevabında; 2016 yılı yüklenmeleri ile birlikte 920 Gider Taahhütleri Hesabının MYMY‟de belirtilen esaslar çerçevesinde iĢletileceği ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi taahhüt hesaplarını 2016 yılı yüklenmeleri de dahil olmak üzere kullanacağını ifade etmekle birlikte, idarenin ertesi yıla geçen yüklenmelerinin muhasebe sisteminde takibine ve denetimine olanak veren hesaplar ilgili taahhüt hesapları olup bu hesaplar düzenli kullanılmadığı sürece; Kurumun 2016-2018 yıllarında devam eden taahhütlerinin olduğu, bu taahhütlerin ilgili yıllarda tamamlanacağı bilgisi edinilemediği gibi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 sonraki yıllar bütçelerinin hazırlanması aĢamasında muhasebe sisteminden yararlanılamamakta, ayrıca denetim de güçleĢmektedir. Kamu idaresi, bulguda yer verilen hatalı uygulamaya katılmakta olup denetim görüĢü verilen 2015 Mali Yılı Bilançosunda taahhüt hesaplarında 6.261.748,86 TL tutarında hata olduğu değerlendirilmektedir. BULGU 6: Kamu Ġdaresine ait Mevduata ĠĢleyen Faizlerin Gayri Safi Tutar Üzerinden MuhasebeleĢtirilmesi Gerekirken, Tevkifat Sonrası OluĢan Net Tutar Üzerinden MuhasebeleĢtirilmesi Suretiyle 600 Gelirler Hesabı ve 630 Giderler Hesabında Hataya Yol Açılması GYMY‟nin „„Gayri safilik ilkesi‟‟ baĢlıklı 39‟uncu maddesinde; „„Gelir ve giderler, herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi kararlaştırılmadıkça netleştirilmeden kaydedilir.‟‟ Denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin „„Faaliyet Sonuçları Tablosu Ġlkeleri‟‟ baĢlıklı 6‟ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; „„Kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemleri, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izlenir. Gelir ve gider hesapları, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri gereği tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin kaydına mahsustur.‟‟ Hükmü yer almaktadır. Kamu idareleri elde ettikleri faiz gelirlerini muhasebeleĢtirirken brüt tutarlar üzerinden kayda almalı ve faiz gelirine iliĢkin vergi tevkifatına da faaliyet giderleri hesabında yer vermelidirler. MYMY‟nin 19‟uncu maddesinin 1‟inci fıkrasının (a) bendinde; “… 8) Muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarları bu hesaba, tevkifat tutarları 630- Giderler Hesabına

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmı 600- Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmı 181- Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir. Banka hesabına aktarılan tutarın tamamı aynı zamanda 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.” Denilmektedir. TSE‟nin muhasebe iĢlemleri üzerinde yapılan analiz sonucunda; 25.614.717,66 TL tutarında brüt faiz gelirini 600.05.01.09.03 Mevduat Faizleri Hesabında MYMY hükümlerine aykırı olarak 21.772.510,01 TL net faiz geliri adı altında muhasebeleĢtirdiği, 3.842.207,65 TL gelir vergisi tevkifatının ise 630 Giderler Hesabında izlenmediği tespit edilmiĢtir. Faiz gelirlerinin net tutar üzerinden izlenmesi ve tevkifatların kaydedilmemesi sonucu 600 Gelirler Hesabı ve 630 Giderler Hesabında ayrı ayrı olmak üzere 3.842.207,65 TL tutarında hataya neden olunmuĢtur. Kamu idaresi cevabında; 2016 yılında MYMY‟nin 19‟uncu maddesinin birinci fıkrası hükümleri doğrultusunda mevduata iĢleyen faiz gelirlerinin gayri safi tutar üzerinden muhasebeleĢtirileceği, brüt faiz gelirlerinin 600 Gelirler Hesabında ve vergi tevkifatlarının ise 630 Giderler Hesabında takip edileceği, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi tarafından 2016 yılından itibaren mevduata iĢleyen faiz gelirlerinin brüt tutar üzerinden gelir hesabında, tevkifatlarının ise ilgili gider hesabında muhasebeleĢtirileceği ifade edilmekle birlikte 2015 Mali Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunun borç ve alacak tarafı toplamı 3.842.207,65 TL tutarında eksiklik barındırmakta, diğer taraftan temel muhasebe ilkelerinden olan “Gayri safilik ilkesi” ihlal edilerek muhasebenin doğru ve güvenilir bilgi verme görevi zedelenmektedir. BULGU 7: Alacak Karakterli ÇalıĢan 600 Gelirler Hesabının Borç Tarafına Hatalı Kayıtların Yapılarak 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında Eksikliğe Yol Açılması MYMY‟nin 394‟üncü maddesinde 600 Gelirler Hesabının borç tarafına hangi hallerde kayıt yapılacağı açıklanmıĢtır. TSE‟de Yönetmeliğin 394‟üncü maddesinde sayılan koĢullara aykırı olarak 600 Gelirler Hesabının borç tarafına kaydedilmiĢ iĢlemler mevcuttur. Yapılan hatalı iĢlemler Ģu

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 Ģekildedir:

1. Faturaya dayalı olarak tahsil edilen 70.296,13 TL tutarındaki gelirin, Yönetmelik hükümleri gereğince 630 Giderler Hesabına kaydedilerek iadesi gerekirken 600 Gelirler Hesabı ile iade edildiği görülmüĢtür.
2. Kamu idaresinin hurdaya ayırdığı stoklarından satarak elde ettiği gelirlerden 3.506,60 TL‟si 102 Banka Hesabı yerine 600 Gelirler Hesabının borç tarafına kaydedilmiĢtir.
3. 2014 yılında yapılan fazla ödeme için 140 KiĢilerden Alacaklar Hesabına borç ve 600 Gelirler Hesabına alacak kaydı yapılmıĢtır. Daha sonra mahsuben tahsil edilen 876,85 TL‟lik tutar 140 KiĢilerden Alacaklar Hesabına alacak, 600 Gelirler Hesabına borç kaydı yapılarak hesaplara yansıtılmıĢtır. Halbuki MYMY‟nin 140 KiĢilerden Alacaklar Hesabına iliĢkin “Hesabının ĠĢleyiĢi” baĢlıklı 84‟üncü maddesine göre mahsuben yapılan alacak tahsilatlarında 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydı yapılması gerekmektedir. Sonuç olarak kamu idaresinin 600 Gelirler Hesabındaki hatalı iĢlemleri dolayısıyla, söz konusu hesapta ve 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında 74.679,58 TL tutarında hata mevcuttur. Kamu idaresi cevabında; 2016 yılı itibariyle MYMY‟nin 394‟üncü maddesinde sayılan hükümler gereği 600 Gelirler Hesabının borç çalıĢtırılmayacağı, yerine 630 Giderler Hesabına gerekli kayıtların yapılacağı, belirtilmiĢtir. Sonuç olarak alacak karakterli olan 600 Gelirler Hesabının borç tarafına yapılmaması gereken iĢlemleri gerçekleĢtiren kamu idaresinin, denetim görüĢü verilen 2015 Mali Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosunda ve dolayısıyla Bilanço Hesabı olan 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında 74.679,58 TL eksiklik söz konusudur. BULGU 8: 259 Yatırım Avansları Hesabında Ġzlenmesi Gereken Ödemelerin 162 Bütçe DıĢı Avans ve Krediler Hesabında MuhasebeleĢtirilmesi Nedeniyle, Her Ġki Hesapta Hataya Yol Açılması 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu‟nun 2‟nci maddesinde Toplu Konut Ġdaresinin gelirleri sayılmıĢ olup aynı maddenin g bendinde; „‟…

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 Ek 1 inci maddenin birinci fıkrasının (m) bendi kapsamında; talep edilen proje ve uygulamaların İdarece yapılması veya yaptırılması için imzalanan protokollerle belirlenen inşaat bedelinin yüzde üçünden az, yüzde onundan fazla olmamak üzere, ilgili kurum ve kuruluşlardan alınacak olan idare hizmet payı tutarlarından, … Meydana gelir‟‟ denilmiĢtir. Aynı Kanunun Ek 1‟inci maddesinin birinci fıkrasının (m) bendi hükmü ise Ģu Ģekildedir; „‟… Bakanlıkların talebi ve bağlı bulunduğu Bakanın onayı halinde talep konusu proje ve uygulamaları yapmak veya yaptırmak, …‟‟ Toplu Konut Kanunu‟nda yer alan ilgili hükümlere istinaden Toplu Konut Ġdaresi BaĢkanlığı (TOKĠ) ile TSE arasında araç kontrol merkezleri yapımı iĢiyle ilgili olarak 14.05.2013 tarihinde protokol imzalanmıĢtır. Mezkur protokol çerçevesinde yaptırılacak iĢlerin birinci etabı kapsamında TSE tarafından TOKĠ'ye 3.000.000 TL avans ödenmesi öngörülmüĢ ve 22.05.2013 tarihinde ödeme gerçekleĢtirilmiĢtir. Avans ödemesi 162 Bütçe DıĢı Avans ve Krediler Hesabına kaydedilmiĢtir. MYMY‟nin 162 Hesabını tanımlayan 105‟inci madde hükmü Ģöyledir; „‟Bütçe dışı avans ve krediler hesabı; kamu idarelerince mal ve hizmet alımı karşılığı olmak üzere, maddi duran varlık hesapları ile ilgilendirilmeksizin yüklenicilere verilen avanslar, okul pansiyonlarına ait paralardan verilen avanslar, özel kanunlarındaki hükümler uyarınca iş ve talep sahiplerince muhasebe birimlerine yatırılarak emanetler hesabına alınan paralardan ilgililerine avans olarak ödenen tutarlar, ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen personel avansları, jandarma er aylıkları ve diğer istihkaklar ile gemi mutemetlerine ödenen paralar ve Bakanlıkça bu hesaba kaydedilmesi bildirilen tutarların izlenmesi için kullanılır.‟‟ Yönetmelik hükmünden anlaĢılacağı üzere 162 Hesabına kaydedilen avans ödemesi nitelik itibariyle söz konusu hesaba uygun değildir. Diğer taraftan MYMY‟nin 259 “Yatırım Avansları” baĢlıklı 189‟uncu maddesinde;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 „‟Yatırım avansları hesabı, yurtiçinden veya yurtdışından sözleşmeye dayanılarak edinilen maddi duran varlıklarla ilgili olarak verilen yatırım avanslarının izlenmesi için kullanılır. …‟‟ Denilmektedir. Söz konusu avans ödemesi maddi duran varlık ile ilgili bir ödeme olup yukarıda yer verilen mevzuat hükmüne istinaden 259 Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Yıl içinde ve önceki yılda yapılan mahsuplardan sonra ilgili ödeme 2015 yılında 1.045.057,60 TL bakiye vermiĢtir. Bu tutarın 162 Hesabı yerine 259 Hesabında kayıtlı olması gerekmektedir. Ayrıca, yapılan incelemede TSE‟nin Klima Isı Pompası Entalpi Odası ve Çınlama Odası Test Sistemi Mal Alımı ĠĢi için Armada Pazarlama ĠnĢaat Elektrik Elektronik ve Tic. Ltd. ġti. ile imzalanan 9.974.453,85 TL bedelli sözleĢme gereğince Ģirkete toplam 3.214.963,20 TL avans ödemesi yapılmıĢ ve yapılan ödeme 162 Bütçe DıĢı Avans ve Krediler Hesabına kaydedilmiĢtir. Ancak ilgili ödemenin de yukarıda sayılan mevzuat hükümleri gereği 259 Yatırım Avansları Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Sonuç olarak 259 Yatırım Avansları Hesabında izlenmesi gereken 4.260.020,80 TL‟nin 162 Bütçe DıĢı Avans ve Krediler Hesabına kaydedilmesi sonucunda her iki hesapta da aynı tutarda hata bulunmaktadır. Kamu idaresi cevabında; 20160010597 ve 20160010598 yevmiye kayıtları ile 162 Bütçe DıĢı Avans ve Krediler Hesabında bulunan tutarların 259 Yatırım Avansları Hesabına aktarıldığı, bundan sonraki süreçte maddi varlık alımına iliĢkin avans verme iĢlemlerinin, mevzuatın öngördüğü Ģekilde 259 Yatırım Avansları Hesabında izleneceği belirtilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi denetim bulgusunu dikkate alarak ilgili hesaplarda yapılan hatalı kayıtları düzeltmiĢ olmakla birlikte, 2015 Mali yılı Bilançosunda 16 Ön Ödemeler Grubunu oluĢturan hesaplardan 162 Bütçe DıĢı Avans ve Krediler Hesabının 4.260.020,80 TL‟lik kısmı aslında 25 Maddi Duran Varlıklar Grubu hesaplarından 259 Yatırım Avansları Hesabına aittir. Dolayısıyla her iki hesapta yer alan tutarlar doğru ve güvenilir bilgi vermemektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 BULGU 9: 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına ĠliĢkin Amortisman ĠĢlemlerindeki Hatalar Nedeniyle 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabında ve 630 Giderler Hesabında Hata Bulunması A) Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabından ÇıkıĢlar Olmasına Rağmen Ġlgili Varlıklara ĠliĢkin AyrılmıĢ Amortismanların ÇıkıĢlarının Yapılmaması Nedeniyle 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabında Hata Bulunması MYMY‟nin 294 Hesabının iĢleyiĢine iliĢkin düzenlemelerin yer aldığı “Hesabın ĠĢleyiĢi” baĢlıklı 215‟inci maddesinde; “… b) Alacak

1. Elden çıkarılacak stoklar ve maddi duran varlıklar hesabında kayıtlı stok ve varlıklardan satılmak suretiyle elden çıkarılanların, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, satış bedeli 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, ayrılmış olan amortisman tutarları 299-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. …” Denilmektedir. Ayrıca mezkur Yönetmeliğin “299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı”nın iĢleyiĢini açıklayan 219‟uncu maddesinde; “… b) Borç
2. Elden çıkarılacak maddi duran varlıklardan her ne suretle olursa olsun kayıtlardan çıkarılanların ayrılmış olan amortisman tutarı bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.” Hükmü yer almaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 Ġlgili hükümler uyarınca 294 Hesabından satıĢ veya diğer sebeplerle çıkıĢ yapılması halinde, ilgili varlığa ait amortisman çıkıĢlarının da yapılması gerekmektedir. TSE‟nin 2015 yılına ait muhasebe iĢlemleri incelendiğinde; 294 Hesabından 1.511.519,29 TL tutarında çıkıĢ olduğu, ancak söz konusu duran varlıklara iliĢkin amortisman çıkıĢlarının yapılmadığı görülmüĢtür. B) Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında Kayıtlı Tutarlar için Sene Sonunda Amortisman Ayrılmaması Nedeniyle 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabında ve 630 Giderler Hesabında 777.916,50 TL Tutarında Hata Bulunması MYMY‟nin 214 ve 215‟inci maddeleri ile çeĢitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren gelecek yıllar stokları ve maddi duran varlıkların izlenmesi için 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının kullanılacağı hükme bağlanmıĢtır. Yönetmeliğin 218 ve 219‟uncu maddelerinde ise 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabının; diğer duran varlıklar hesap grubunda yer alan hesaplarda kayıtlı amortismana tabi duran varlıklar için ayrılmıĢ olan amortisman tutarlarının izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmektedir. Mezkur Yönetmeliğin “299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı”nın iĢleyiĢini açıklayan 219‟uncu maddesinde; “… 2) Elden çıkarılacak amortismana tabi duran varlıkların kayıtlı değeri ile ayrılmış amortisman tutarı arasındaki fark, bu hesap grubuna aktarma işleminin yapıldığı dönem sonunda bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.” Denilmektedir. Ayrıca; 10.01.2008 tarihli ve 26752 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan 1 sayılı Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Genel Tebliği'nin “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” baĢlığını taĢıyan 5'inci maddesinin 9‟uncu fıkrası ile 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan Amortisman ve Tükenme Paylarına iliĢkin 47 sıra

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği‟nin “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” baĢlığını taĢıyan 6‟ncı maddesinin 7‟nci fıkrası Ģu Ģekildedir; “Çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren amortismana tabi maddi duran varlıklardan 294-Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında izlenmesine karar verilenlerin, amortismana tabi tutulmamış kısmının tamamı amortismana tabi tutulur.” Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırı olarak ilgili hesapların dönem sonu görünümü aĢağıdaki gibidir; Tablo 5: 294 ve 299 Hesaplarının Muhasebe Kayıtlarındaki Görünümü Hesap Kodu Hesap Adı Borç Alacak Fark 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar 1.327.888,04 0,00 1.327.888,04 299 BirikmiĢ Amortismanlar 0,00 549.971,54 549.971,54 Toplam 1.327.888,04 549.971,54 777.916,50 Yukarıdaki tablodan da anlaĢılacağı üzere 294 Hesabında dönem sonunda 1.327.888,04 TL tutarında kullanım olanağını yitirmiĢ maddi duran varlık bulunmaktadır. 299 Hesabında ise kullanım olanağını yitiren maddi duran varlıklar için ayrılmıĢ amortisman tutarı dönem sonu itibariyle 549.971,54 TL‟dir. Yukarıda yer verilen Yönetmelik ve Genel Tebliğ hükümleri uyarınca, 294 Hesabında izlenen duran varlıklar dönem sonuna kadar elden çıkarılamadığı takdirde; hurdaya ayrıldığı dönemin sonunda varlığın kalan kısmının da amortismana tabi tutulması gerekir. Ancak dönem sonunda 294 Hesabında yer alan duran varlıkların amortismana tabi tutulmamıĢ kısımlarının tamamına amortisman ayrılmadığından 299 Hesabında ve 630 Giderler Hesabında 777.916,50 TL hataya neden olunmuĢtur. Kamu idaresi cevabında; bulgunun A) fıkrası ile ilgili olarak 2016 yılı içerisinde 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında satıĢ veya diğer sebeplerle çıkıĢ yapılması halinde, ilgili varlığa ait amortisman çıkıĢlarının yapılmasının sağlanacağı,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 Bulgunun B) fıkrası ile ilgili olarak da 294 Hesabında kayıtlı tutarların 2016 yılı sonunda tamamının amortismana tabi tutularak gerekli muhasebe kayıtlarının yapılacağı, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi bulguda yer verilen tespitlere katılmakta ve 2016 yılında gerekli düzeltme kayıtlarının yapılacağını ifade etmekle birlikte 2015 Mali Yılı Bilançosunda; 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabından çıkıĢlar olmasına rağmen ilgili varlıklara iliĢkin ayrılmıĢ amortismanların çıkıĢlarının yapılmaması nedeniyle 299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabında 1.511.519,29 TL, 294 Hesabında yer alan duran varlıkların amortismana tabi tutulmamıĢ kısımlarının tamamına amortisman ayrılmaması nedeniyle 299 Hesabında 777.916,50 TL ve ayrılmayan amortismanın giderleĢtirilmemesi sebebiyle de 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabında aynı tutarda hata söz konusudur. BULGU 10: Tahsisli Olarak Kullanılan TaĢınmazların Kayıt Altına Alınmaması 5018 sayılı KMYKK; kamu idarelerinin birbirlerine kamu hizmetlerini yerine getirebilmek amacıyla taĢınmaz tahsisinde bulunabileceğini öngörmüĢtür. 5018 sayılı Kanun‟un “TaĢınmaz tahsisi” baĢlıklı 47‟nci maddesinin 1‟inci fıkrasında; “Kamu idareleri, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerini yerine getirebilmek için mülkiyetlerindeki taşınmazlarla Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri, birbirlerine ve köy tüzel kişiliklerine bedelsiz olarak tahsis edebilirler. Tahsis edilen taşınmaz, amaç dışı kullanılamaz.” Denilmektedir. 02.06.2006 tarihli ve 26307 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan “Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik”‟in “Kayıt ve kontrol iĢlemleri” baĢlıklı 5‟inci maddesi uyarınca kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde ve kullanımında bulunan taĢınmazların maliyet bedeli, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin rayiç değeri ya da iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması ve bu kayıtlara alınan değerin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre güncellenmesi gerekmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 Kamu idaresine Maliye Bakanlığı, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve Etimesgut Belediyesi tarafından toplamda 12 adet arsa statüsünde ve 6 adet bina statüsünde taĢınmazın tahsisi yapılmıĢtır. Mezkur Yönetmelik‟in “Mevcut taĢınmazların kaydına iliĢkin iĢlemler” baĢlıklı Geçici 1‟inci maddesine göre Yönetmelik‟in 5‟inci maddesinin 2‟nci fıkrasının (a) bendi uyarınca tapuda kayıtlı olan taĢınmazlardan maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taĢınmazlar bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden kayda alınmalı ve bu iĢlemler 30.09.2014 tarihine kadar tamamlanmalıdır. Yapılan incelemede TSE‟nin tahsisli olarak kullandığı taĢınmazların emlak vergisi değerinin belirlenmesine yönelik çalıĢmaların yapılmadığı anlaĢılmıĢ olup kamu idaresine ait taĢınmazların bilançoda 250 ve 252 Hesaplarında tahsisli taĢınmazlar olarak yer almadığı, bu hesaplarla çalıĢması gereken 500 Net Değer Hesabı, 257 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı ile 630 Giderler Hesabının da kullanılmadığı tespit edilmiĢtir. Kamu idaresine tahsisli taĢınmazların kayıtlara alınmasını teminen tahsis yapan kamu idareleri nezdinde konunun değerlendirilerek mali tablolardaki eksikliklerin giderilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; tahsisli olarak kullanılan taĢınmazların tespitinin yapıldığı, bu taĢınmazlara iliĢkin emlak vergisi değerinin belirlenmesine yönelik çalıĢmalara devam edildiği ve 2016 yılı sonuna kadar ilgili taĢınmazların 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ve 252 Binalar Hesaplarında kayıt altına alınacağı, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi bulguda yer verilen tespitler doğrultusunda tahsisli taĢınmazlar için gerekli iĢlemleri baĢlatmıĢ ve söz konusu taĢınmazların 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 252 Binalar Hesabına kaydedileceğini belirtmiĢ olup denetim görüĢü verilen 2015 Mali Yılı Bilançosunda kamu idaresine tahsisli 12 arsa ve 6 bina 25 Maddi Duran Varlıklar Hesaplarında yer almadığından 250 ve 252 Hesaplarında kayıtlı tutarların doğru ve güvenilir bilgi vermediği değerlendirilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Türk Standardları Enstitüsü (TSE) 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı 12 Faaliyet Alacakları Grubu (120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı ve 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı), 16 Ön Ödemeler Hesap Grubu (162 Bütçe DıĢı Avans ve Krediler Hesabı), 24 Mali Duran Varlıklar Grubu (241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ile 247 Sermaye Taahhütleri Hesabı), 25 Maddi Duran Varlıklar Grubu (250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 257 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı ve 259 Yatırım Avansları Hesabı), 29 Diğer Duran Varlıklar Hesap Grubu (299 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı), 34 Alınan Avanslar Grubu (340 Alınan SipariĢ Avansları Hesabı), 50 Net Değer Grubu (500 Net Değer Hesabı), 59 Dönem Faaliyet Sonuçları Grubu (591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı), 92 Taahhüt Hesapları Grubu (920 Gider Taahhütleri Hesabı ve 921 Gider Taahhütleri KarĢılığı Hesabı), 60 Gelirler Grubu (600 Gelirler Hesabı) ve 63 Giderler Grubu (630 Giderler Hesabı) hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Kamu Ġdaresi tarafından, “Personel ÇalıĢtırılmasına Dayalı Hizmet Alımı SözleĢmeleri”ne Ġstinaden ÇalıĢtırılan ĠĢçilere ait Kıdem Tazminatlarına ĠliĢkin Yükümlülüklerin Bilançoda Gösterilmemesi 4857 sayılı ĠĢ Kanunu'nun 112‟nci maddesine 6552 sayılı ĠĢ Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğiĢiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun‟un 8‟inci maddesiyle Ģu fıkralar eklenmiĢtir: “4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62‟nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları; a) Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından, b) Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesi çerçevesinde farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılmış olan işçilerden iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanlara, 4734 sayılı Kanunun 62‟nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından, işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. ... Buna göre;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 MYMY‟nin “372 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabı” baĢlıklı 291‟inci maddesinde, faaliyet dönemi içinde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatları için 372 Kıdem KarĢılıkları Hesabının, “472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabı” baĢlıklı 342‟inci maddesinde ise faaliyet döneminde tahakkuk eden ancak uzun vadede ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı karĢılıklarının izlenmesi için 472 Kıdem Tazminatı KarĢılıkları Hesabının kullanılması gerektiği ifade edilmektedir. 4857 sayılı Kanun uyarınca personel çalıĢtırmasına dayalı hizmet sözleĢmelerinde kıdem tazminatı mükellefiyeti kamu idarelerine verilmektedir. Bu nedenle personel çalıĢtırılmasına dayalı hizmet alımı suretiyle çalıĢtırılan personelin kıdem tazminatının MYMY‟de belirtilen hesapların kullanılması suretiyle kamu idaresinin mali tablolarına yansıtılması gerekmektedir. TSE‟de yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine uygun iĢlem yapılmaması suretiyle 2015 yılı Aralık ayı itibari ile bir yıl ve üzeri çalıĢması bulunan toplam 495 personele ait 4.493.638,00 TL kıdem tazminatının 472 Hesabına kaydedilmeyerek bu hesapta eksiklik bulunduğu, 2015 yılına iliĢkin ayrılması gereken kıdem tazminatlarının kaydedilmemesi suretiyle de dönem faaliyet giderini gösteren 630 Giderler Hesabında 1.110.303,00 TL hata bulunduğu anlaĢılmıĢtır. Kamu idaresi cevabında; bulguya iliĢkin olarak 372 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabı ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabının Say2000i programında Enstitü adına tanımlanabilmesi için Maliye Bakanlığı nezdinde giriĢimde bulunulduğu, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Düzenleme ġubesi tarafından kıdem tazminatlarının muhasebeleĢtirilmesine iliĢkin olarak Bakanlıkça uygulamaya iliĢkin genel bir yazının tüm taraflara duyurulacağı ve ardından uygulamaya geçileceği bilgisinin verildiği, Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanacak uygulama kuralları çerçevesinde Enstitüde hizmet alımı suretiyle çalıĢtırılan personelin kıdem tazminatlarının 372 ve 472 Hesaplarında izlenmesine baĢlanacağı, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi tarafından bulguya iliĢkin olarak verilen cevap değerlendirildiğinde, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğüne Say2000i sisteminde Enstitü adına 372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesapların tanımlatılması için baĢvuruyla baĢlayan süreç sonunda; Muhasebat Genel Müdürlüğünün kıdem tazminatlarının muhasebeleĢtirilmesi ile ilgili olarak uygulamaya iliĢkin genel bir yazının hazırlanması

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 çalıĢmalarının olduğu bilgisi edinilmiĢ ve Enstitünün hem muhasebe kayıtlarını hem de ödenek ayırma iĢlemlerini yapabilmesi için bu yazıyı beklediği anlaĢılmıĢtır. Yapılan araĢtırma sonucunda Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 20 Mayıs 2016 tarih ve 90192509-140.02-9430 sayılı “Kıdem Tazminatları” konulu yazısını web sayfasında yayınladığı tespit edilmiĢtir. Bu yazıda; SayıĢtay denetimleri sonucunda düzenlenen kamu idaresi raporlarında ve diğer denetim raporlarında idarelerce istihdam edilen iĢçi statüsündeki personel için kıdem tazminatı karĢılıklarının ayrılmadığı tespitinde bulunulduğu ve bu durumun bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarının hatalı sonuç üretmesine neden olduğu belirtilerek, kamu idareleri tarafından iĢçi statüsünde istihdam edilen personel için ayrılan kıdem tazminatları karĢılıklarının izlenebilmesi amacıyla, genel bütçeli idareler ile özel bütçeli idarelerin kullandıkları detaylı hesap planlarında açılacak yardımcı hesap kodlarının tespit edildiği, uygulama birliğinin sağlanması amacıyla söz konusu iĢlemlerin nasıl yapılacağı açıklamaları ve örnek muhasebe kayıtları ile yer almıĢtır. Söz konusu yazıda idarelerin 2015 ve öncesinde ayırmaları gereken kıdem taminatı karĢılıklarını hesaplayarak 30.06.2016 tarihine kadar muhasebe birimlerine kayıt için vermeleri gerektiği de ifade edilmiĢtir. MYMY‟nin 197‟nci maddesinde 372-Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabının, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karĢılıklarının izlenmesi için kullanılacağı, 228‟inci maddesinde ise 472-Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabının, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karĢılıklarının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmekte olup Kamu Ġdaresi cevabı ve Muhasebat Genel Müdürlüğünün de yazısı dikkate alındığında, kıdem tazminatı karĢılıklarının muhasebe kayıtlarına yansıtılma uygulamasının 2016 yılından itibaren baĢlayacağı anlaĢılmıĢtır. BULGU 2: Geç veya Eksik Mahsup Edilen Ön Ödemelerin 140 KiĢilerden Alacaklar Hesabına Zamanında Kaydedilmemesi MYMY‟nin 160 Hesabının iĢleyiĢine iliĢkin “102‟nci maddesinin b/6 bendinde “İş avans ve kredileri hesabında kayıtlı bulunan avans ve kredi tutarlarından süresi içinde mahsup veya iade edilmeyenler bu hesaba alacak, sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 Denilmekte olup; Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik‟in “Ön ödemelerde mahsup süresi ve sorumluluk” baĢlıklı 11‟inci maddesinde ise “Mutemetlerce süresi içinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.” Hükmü yer almaktadır. Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik‟in “Ön ödemelerin yılsonunda mahsubu” baĢlıklı 13‟üncü ve “Ön ödemelerin mahsup dönemine aktarılması” baĢlıklı 14‟üncü maddelerinde; “Mutemetler, mali yılın sonunda avanslarda bir aylık, kredilerde üç aylık sürenin dolmasını beklemeksizin, mahsubunu yapmadıkları harcamalara ait belgeleri muhasebe yetkilisine verip, artan tutarı iade ederek hesabını kapatmakla yükümlüdürler. Mali yıl sonuna kadar kapatılmayan veya mahsup döneminde mahsup edileceği idaresince bildirilmeyen ön ödeme tutarı, yıl sonunda mutemet adına ilgili hesaba borç kaydedilerek ön ödeme hesabı kapatılır. Muhasebe birimine verilen mahsup belgelerinden incelenmesi yıl sonuna kadar tamamlanamayan ön ödeme artıkları mahsup dönemine ödeneği ile birlikte devredilir.” Denilmektedir. TSE‟ye ait ön ödeme iĢlemlerinin incelenmesi sırasında 160 ĠĢ Avans ve Kredileri Hesabına kayıtlı tutarlardan süresi içinde mahsup edilmeyen avans veya kredi artıklarının 140 KiĢilerden Alacaklar Hesabına borç kayıtlarının zamanında yapılmadığı, 160 Hesabında bekleyen 10.441.818,25 TL tutarındaki tüm iĢlemlerin sene sonunda toplu olarak 140 Hesabına kaydedildiği görülmüĢtür. Avans veya kredilerin takibinin ve gerekli muhasebe kayıtlarının zamanında yapılmaması, mutemetler adına alacağın ilgili hesapta izlenmesini ve gecikme faizlerinin zamanında hesaplanmasını engellemektedir. Diğer taraftan muhasebe birimine verilen mahsup belgelerinden incelenmesi yılsonuna kadar tamamlanamayanlar artıkları bulunup bulunmadığına da bakılmaksızın 140 Hesabına kaydedilmiĢtir. Mahsup belgeleri bulunan ancak henüz inceleme iĢlemi tamamlanmayan ön ödemelerin MYMY‟nin 110‟uncu maddesi gereğince 140 Hesabı yerine 165 Mahsup

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Enstitünün 17 adet harcama birimi, toplam 120 adet Harcama Yetkilisi kullanıcısı ile birlikte 60 ilde hizmet verdiği, özellikle taĢra teĢkilatlarının sabit giderleri ile ilgili konularda avans ve kredi kullandırılarak gecikme ve aksamaların önlenmeye çalıĢıldığı, tek saymanlık olarak tüm birimlerin kayıtlarının Say2000i sistemine giriĢinin yapıldığı, Maliye Bakanlığı Harcama Yönetim Sisteminin taĢra teĢkilatlarının da ödeme emri belgesi düzenlemesine imkân vermesiyle muhasebe biriminin 2015 yılı Ocak ayı itibariyle bu sistemi kullanmaya baĢladığı, 18-22 Nisan 2016 tarihleri arasında 70 personelin katılımıyla gerçekleĢen Harcama Yönetim Sistemi Eğitimi ile Ödeme Emri Belgelerinin harcama birimlerinde düzenlenmesinin sağlandığı, böylece zaruri haller dıĢında kredi ve avans gönderilmediği, 140 KiĢilerden Alacaklar Hesabının iĢleyiĢinde de muhasebe birimi tarafından gerekli kontrollerin yapılmakta olduğu, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kurum tarafından mutemetlere verilen iĢ avans ve kredilerinden mahsup edilmeyen kısımların takibinin yapılmaması, geç mahsuplarda geciken tutarlar için KiĢilerden Alacaklar Hesabının çalıĢtırılmaması ve faiz iĢletilmemesi Kurum'da mali kontrol fonksiyonunun tam olarak iĢletilemediğini göstermektedir. Kurum cevabında 160 Hesabında bekleyen 10.441.818,25 TL tutarındaki tüm iĢlemlerin sene sonunda toplu olarak 140 Hesabına kaydedildiği belirtilmiĢ olmakla birlikte bu soruna yol açan kontrol zafiyetlerinin ortadan kaldırılmasına yönelik gerekli önlemler alınmadığı müddetçe sorun ilerleyen yıllarda da devam edecektir. Bu nedenle gerekli kontrol mekanizmalarının kurum tarafından oluĢturulması gerektiği mütalaa edilmektedir. BULGU 3: Ġç Kontrol Sisteminin Yapılandırılmasına Yönelik ÇalıĢmaların Tamamlanmaması 5018 sayılı KMYKK‟nin “Ġç Kontrolün Tanımı” baĢlıklı 55‟inci maddesinde; “İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür.”

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37 ġeklinde ifade edilmiĢtir. Aynı Kanunun “Ġç Kontrolün Amacı” baĢlıklı 56‟ncı maddesinde ise; “İç kontrolün amacı; a) Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilmesini, b) Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesini, c) Her türlü malî karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini, d) Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi edinilmesini, e) Varlıkların kötüye kullanılması ve israfını önlemek ve kayıplara karşı korunmasını, Sağlamaktır.” Denilmektedir. Mezkûr Kanunun “Kontrolün Yapısı ve ĠĢleyiĢi” baĢlıklı 57‟nci maddesinde, kamu idarelerinin mali yönetim ve kontrol sistemlerinin, harcama birimleri, muhasebe ve mali hizmetler ile ön mali kontrol ve iç denetimden oluĢacağı belirtilmiĢtir. Aynı madde de iç kontrol sisteminin kurulmasına yönelik gerekli önlemlerin alınması bakımından kamu idarelerinin üst yöneticileri ile diğer yöneticileri sorumlu tutulmuĢtur. Buna göre üst yöneticilere, iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesi, iç kontrol sisteminin bir gereği olarak yazılı prosedür ve talimatların oluĢturulması gibi her türlü düzenlemelerin yapılması, harcama yetkililerine ise görev ve yetki alanları çerçevesinde, idari ve mali karar ve iĢlemlere iliĢkin olarak iç kontrolün iĢleyiĢini sağlama sorumluluğu verilmiĢtir. TSE‟nin iç kontrol sistemi yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine ek olarak Ġç Kontrol ve Ön Mali Kontrol ĠliĢkin Usul ve Esaslar, Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliği, Kamu Ġç Kontrol Standartları Rehberi, Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi ile Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 02.12.2013 tarih ve 70451396-24 sayılı “Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum” Genelgesi çerçevesinde değerlendirilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38 Kurumda üst yöneticinin 01.04.2009 tarihli oluru ile iç kontrol sisteminin kurulmasına yönelik çalıĢmalar baĢlatılmıĢ ve “Ġç Kontrol Ġzleme ve Yönlendirme Kurulu” ile “Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu” oluĢturulmuĢtur. Kurum tarafından “Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı” ise 29.06.2009 tarihi itibariyle onaylanarak yürürlüğe konulmuĢtur. Yapılan incelemeler neticesinde söz konusu Eylem Planı, 18 kamu iç kontrol standardı ve bu standartları sağlayan 79 genel Ģartı içerecek Ģekilde hazırlanmıĢtır. Fakat Eylem Planında Kamu Ġç Kontrol Standardı ve Genel ġartlarından toplam 4 tanesi için mevcut durum analizi yapılmamıĢtır, toplam 31 tanesi içinse herhangi bir eylem öngörülmemiĢtir. Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında Ġç Kontrol sisteminin yapılandırılmasına yönelik eylemler eksik belirlenmiĢtir sonrasında ise var olan eylemler uygulanmamıĢtır. Diğer bir ifadeyle eylem planının onaylanıp yürürlüğe konulmasını müteakip, plan çerçevesinde herhangi bir çalıĢma yapılmamıĢtır. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünce 02.12.2013 tarihli “Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum” genelgesi ile Kamu idarelerinin, eylem planlarını “Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi” çerçevesinde en geç 31.12.2014 tarihine kadar tamamlamaları istenmesine rağmen 2009 yılında yürürlüğe konulan ve uygulanmayan eylem planı dıĢında herhangi bir çalıĢma yapılmamıĢtır. 2009 yılında yayımlanan TSE Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı çerçevesinde beĢ unsurun yapılandırılmasına yönelik eylemler her ne kadar eksik belirlenmiĢ olsa da 2015 yılında yeni bir eylem planının yürürlüğe konulmaması veya mevcut eylem planının revize edilmemesi neticesinde iç kontrol sisteminin kurulmasını sağlayacak eylemler ile bu eylemlerin yanında Risk Yönetiminin sekiz bileĢeninin yapılandırılması için gerekli olan eylemler de öngörülmemiĢtir. Ayrıca kurum bünyesinde iç kontrol sisteminin önemli bir bileĢeni olan iç denetim birimi bulunmamakta ve herhangi bir iç denetim raporu üretilmemektedir. Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik‟in Ġç Denetim Faaliyetinin kapsamını düzenleyen 6‟ncı maddesinde, “Kamu idarelerinin yurt dışı ve taşra dâhil tüm birimlerinin işlem ve faaliyetleri, risk esaslı denetim plan ve programları kapsamında sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla denetim standartlarına uygun

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39 olarak iç denetime tabi tutulur” denilmektedir. Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliği‟nin 18‟inci maddesinde idarelerin fonksiyonel olarak bağımsız bir iç denetim faaliyetini sağlamaları gerektiği ifade edilmektedir. Yukarıda sayılan mevzuat hükümlerinden anlaĢılacağı üzere, iç denetim faaliyetleri mali saydamlığın, hesap verilebilirliğin ve uluslararası iç kontrol standartlarının sağlanabilmesi için yerine getirilmesi gereken temel Ģartlardan birisidir. Söz konusu durum TSE‟nin 2014 yılı SayıĢtay Düzenlilik Denetimi Raporunda tenkit edilmiĢtir. TSE tarafından verilen cevapta, Kamu Ġç Denetim Genel Tebliği hükümlerinde iç denetim birimi kurulması için üç denetçinin gerekli olduğu, bu nedenle TSE‟de görev yapan iki iç denetçi ile bir birim kurulamadığı, önümüzdeki dönemde iç denetçi sayısının artırılarak iç denetim birimi kurulacağı ve böylece iç denetim raporları oluĢturulacağı ifade edilmiĢtir. Fakat 2015 yılı sonu itibariyle kurum tarafından iç denetçi kadrosunu artırmaya yönelik herhangi bir giriĢimde bulunulmamıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Enstitü tarafından 2009 yılında yayımlanan TSE Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planının yeniden gözden geçirilmesi ve revize edilmesi ile Risk Yönetimi bileĢenlerini de kapsayacak Ģekilde yeni bir Ġç Kontrol Eylem Planı ve Ġç Kontrol Ġzleme ve Değerlendirme Kurulunun oluĢturulmasına yönelik çalıĢmalara baĢlandığı, 2016 yılı içinde Kamu Ġç Kontrol Standartlarına uyumlu Ģekilde gerekli prosedür ve ilgili düzenlemelerin tamamlanarak iç kontrol sisteminin yapılandırılmasının sağlanacağı, Ayrıca 2015 yılında Rehberlik ve Denetim Kurulu BaĢkanlığınca iç denetimlerin gerçekleĢtirilmeye baĢlanmıĢ olmakla beraber, 2016 yılında yeni iç kontrol eylem planının yürürlüğe girmesiyle, iç kontrol sisteminin önemli bir bileĢeni olan iç denetimlerin bu kapsamda gerçekleĢtirilerek, iç kontrol sisteminin etkinliğinin ölçümünü ve değerlendirilmesini kapsayacak Ģekilde iç denetim raporlarının üretilmesinin sağlanacağı, Ġfade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi Ġç Kontrol Eylem Planını yeniden hazırlayacağını belirtmiĢse de Maliye Bakanlığının 02.12.2013 tarihli “Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum” genelgesi ile kamu idarelerinin eylem planlarını “Kamu Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi” çerçevesinde en geç 31.12.2014 tarihine kadar tamamlamaları

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40 veya revize etmeleri istenmesine rağmen bu Genelgenin gereğinin yerine getirilmediği, Kamu Ġç Kontrol Standartlarının tüm kamu idarelerinde uygulanması gerektiği halde bu yönde idarede bir hazırlık olmadığı, iç denetim mekanizmasına iĢlerlik kazandırılmadığı, kamu idaresi cevabında iç denetim birimi olarak Rehberlik ve Denetim Kurulu BaĢkanlığını belirtsede bu Kurulun bambaĢka bir yapıda olduğu ve çalıĢma sisteminin iç denetim fonksiyonu ile örtüĢmediği, 2014 Yılı SayıĢtay Denetim Raporunda da tenkit edilen iç denetim birimi kurulmaması ile ilgili olarak idarenin, iç denetçi sayısını artırarak birim kuracağını ifade etmesine rağmen herhangi bir ilerleme göstermediği anlaĢılmıĢtır. BULGU 4: Döviz Hesaplarına ĠliĢkin Değerleme ĠĢlemlerinin Mevzuat Hükümlerine Uygun Olarak Yapılmaması MYMY‟nin 105 Döviz Hesabına iliĢkin iĢlemleri açıklayan “Hesaba iliĢkin iĢlemler” baĢlıklı 27‟nci maddesinde; “… g) Konvertibl dövizlere ilişkin olarak, Hazine Müsteşarlığı bünyesinde faaliyet gösteren muhasebe birimlerinde gün sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerleme yapılır. Bunların dışındaki genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerin muhasebe birimlerinde Bakanlıkça aksi bildirilmedikçe değerleme yapılmaz. Kapsama dâhil diğer kamu idarelerinin muhasebe birimlerinde ise kuruma ait konvertibl dövizler, gün sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemeye tabi tutulur. …” Denilmektedir. Ġlgili hüküm uyarınca TSE‟nin banka hesaplarında yer alan döviz varlıklarının gün sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) döviz satıĢ kuru üzerinden değerlemesinin yapılması gerekmektedir. Ancak TSE‟nin döviz hesaplarına iliĢkin iĢleyiĢ incelendiğinde; gün sonlarında konvertibl döviz varlığı için bir değerleme yapılmadığı; muhtelif zamanlarda yapılan değerlemelerde ise TCMB döviz satıĢ kurunun kullanılmadığı tespit edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 41 Aynı zamanda döviz hesaplarına iliĢkin değerlemelerin yanlıĢ yapılması sonucunda 2015 yılına iliĢkin Kesin Mizan ve 2015 yılı döviz hesaplarına ait banka mutabakat tutarlarının birbirini doğrulamadığı da görülmüĢtür. AĢağıdaki tabloda bu duruma iliĢkin hesapların tutarlarına yer verilmiĢtir. Tablo 6: Kesin Mizan ve Mutabakat KarĢılaĢtırma Hesap Adı Banka Mutabakatı (A) Kesin Mizan (B) Bakiye Farkı(B-A) Borç (TL) Alacak (TL) Bakiye (TL) Borç (TL) Alacak (TL) Bakiye (TL) TL Vakıflar Bankası- 0359 31.201.325,25 30.700.821,55 500.503,70 31.201.325,25 30.710.494,83 490.830,42 -9.673,28 Vakıflar Bankası- 6575 2.326.617,67 2.222.029,57 104.588,10 2.349.472,81 2.222.029,57 127.443,24 +22.855,14 Sonuç olarak; konvertibl döviz varlığı için gün sonlarında TCMB döviz satıĢ kuru üzerinden kur değerlemesi yapılması gerekmekte olup kamu idaresinin yapmıĢ olduğu kur değerlemelerinde hatalı kurların esas alınması suretiyle 2015 yılı Bilançosunda 105 Hesabında 13.181,86 TL tutarında hata bulunmaktadır. Kamu idaresi cevabında; banka hesaplarında yer alan konvertibl döviz varlığı için TCMB günlük döviz satıĢ kuru üzerinden kur değerlemesi yapılarak kayıt altına alınacağı, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi konvertibl döviz varlığı için yapılacak değerlemelerde TCMB günlük döviz satıĢ kurunu kullanacağını belirtmiĢ olmakla birlikte, tabi olduğu muhasebe mevzuatı hükümlerine aykırı olarak 2015 Yılında kur değerlemelerinde doğru kurları esas almamıĢtır. BULGU 5: Ġç Kontrol ve Ön Mali Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslarda Belirtilen Bazı Mali ĠĢlemlerin Ön Mali Kontrole Tabi Tutulmaması 5018 sayılı KMYKK‟nin 55, 56, 57 ve 58‟inci maddelerine dayanılarak çıkarılan “Ġç Kontrol ve Ön Mali Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslar‟ın” Dördüncü Bölümünde, mali hizmetler biriminin ön mali kontrolüne tabi iĢ ve iĢlemler arasında kadro dağılım cetvelleri ve seyahat kartı listeleri de sayılmıĢ olup kamu idaresinin ön mali kontrol birimine söz konusu cetvel ve listelerin gönderilmediği görülmüĢtür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 42 Diğer taraftan; Usul ve Esaslar‟ın 27‟nci maddesinde yer alan “Usul ve Esaslarda belirlenen malî karar ve işlemlerin dışında kalan malî karar ve işlemlerin de aynı şekilde malî hizmetler birimine kontrol ettirilmesine yönelik düzenleme yapılabilir…” hükmüne dayanılarak çıkarılan TSE Ön Mali Kontrol Yönergesi ile Usul ve Esaslarda mal ve hizmet alımları için 1 milyon TL, yapım iĢleri için 3 milyon TL olan, taahhüt evrakı ve sözleĢme tasarılarının ön mali kontrole tabi tutulmasında esas alınacak tutar; mal ve hizmet alımları için 200.000 TL ve yapım iĢleri için 500.000 TL olarak belirlenmiĢtir. Bu hususta; sözleĢme bedeli 950.900,81 TL olan "Ostim Hizmet Binası Tadilat ĠĢi", sözleĢme bedeli 3.585.000 TL olan "Manisa Yapı Malzemeleri ve ARGE Laboratuvar Binası Yapım ĠĢi" ve sözleĢme bedeli 750.450 TL olan ''Yemek Hizmet Alımı ĠĢi''ne ait sözleĢme tasarıları mali hizmetler birimine görüĢ için gönderilmemiĢ olup Usul ve Esaslara aykırı iĢlem tesis edilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında; mal ve hizmet alımları ile yapım iĢlerinde parasal sınırları aĢan alımların ön mali kontrolünün TSE Ön Mali Kontrol Yönergesi doğrultusunda yapılmakta olduğu, ön mali kontrole eksik gönderilen ve sehven hiç gönderilmeyen dosyaların zamanında ve eksiksiz olarak mali hizmetler birimine gönderilmesine yönelik gerekli tedbirlerin alınarak konu ile ilgili birimlerin uyarıldığı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak kamu idaresi ön mali kontrole gönderilmeyen sözleĢme tasarılarının sehven unutulduğunu ve ilgili birimlerin uyarıldığını belirtmekle birlikte, önleyici kontrol faaliyetlerinden olan ön mali kontrol faaliyetinin kamu idaresinde denetim yılında tam olarak bulunmadığı değerlendirilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 43 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 44

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türk Standardları Enstitüsü 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 45 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr