2014 - YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI.pdf
YURTDIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2015
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 2
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 3
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 3
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 4
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ........................... 5
- EKLER ........................................................................................................................................................ 13
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟na ekli (II) sayılı Cetvel‟e göre “özel bütçeli” bir kuruluĢtur. Muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığı‟nın “Say2000i” saymanlık otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir. 2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda BaĢkanlığa 194.504.000 TL tutarında ödenek tahsis edilmiĢtir. Yıl içindeki artıĢlarla birlikte tahsis edilen toplam ödenek tutarı 214.241.636 TL olmuĢtur. Bu ödeneklerden toplamda 179.534.348,81 TL harcama yapılmıĢtır. Ödeneklerin ve harcamaların büyük ölçüde mal ve hizmet alımı, personel ve sermaye giderlerinde yoğunlaĢtığı görülmektedir. Gider türleri itibariyle ekonomik kodlarına göre ödenek ve harcamaların dağılımı aĢağıda tablo halinde gösterilmiĢtir. EKONOMİK KOD 2014 BAŞLANGIÇ ÖDENEĞİ 2014 YILSONU ÖDENEĞİ HARCAMA GERÇEKLEŞME (%) PERSONEL GĠDERLERĠ 9.906.000,00 9.906.000,00 9.520.674,92 96% SOSYAL GÜV. KUR. DEVLET PR. GĠDERLERĠ 1.638.000,00 1.638.000,00 1.452.035,02 89% MAL VE HĠZMET ALIM GĠDERLERĠ 16.480.000,00 23.685.854,00 21.074.327,74 89% CARĠ TRANSFERLER 161.480.000,00 174.011.782,80 145.391.115,41 84% SERMAYE GĠDERLERĠ 5.000.000,00 5.000.000,00 2.096.195,72 42% TOPLAM 194.504.000 214.241.636,80 179.534.348,81 84% Kurumun 2014 yılı gelir kalemleri ise Hazine yardımları 184.840.500 TL, UNICEF'den gelen yardımlar 1.978.741,98 TL, Ģartname, basılı evrak, form satıĢ gelirleri, 24.750 TL, kiĢilerden alacaklar 485.797,51 TL, mevduat faiz geliri 64.981,92 TL ve lojman kira gelirleri 634.236,69 TL olmak üzere toplam 188.029.008,10 TL Ģeklinde gerçekleĢmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. BirleĢtirilmiĢ veriler defteri. Geçici ve kesin mizan. Bilanço. Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kâğıtlar sayım tutanağı, TaĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveli, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu veya gelir tablosu. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: İç Denetim Biriminin Kurulmaması 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda “iç denetimin iç denetçiler tarafından yapılacağı” belirtilmesine rağmen iç denetim biriminin oluĢturulmadığı görülmüĢtür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, yeni mali yönetim ve kontrol sisteminin gereği olarak kamu idareleri bünyesinde iç denetim faaliyetinin kurulmasını öngörmektedir. Söz konusu kanunda iç denetim mali yönetim ve kontrol sisteminin bir unsuru olarak tanımlanmıĢtır. Kanun‟un “Ġç kontrolün tanımı” baĢlıklı 55 inci maddesinde; “İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür. Görev ve yetkileri çerçevesinde, malî yönetim ve iç kontrol süreçlerine ilişkin standartlar ve yöntemler Maliye Bakanlığınca, iç denetime ilişkin standartlar ve yöntemler ise İç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenir, geliştirilir ve uyumlaştırılır. Bunlar ayrıca, sistemlerin koordinasyonunu sağlar ve kamu idarelerine rehberlik hizmeti verir.” hükmü yer almaktadır. Kanunu‟nun “iç denetim” baĢlıklı 63 üncü maddesinde ise; “İç denetim, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetidir. Bu faaliyetler, idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile malî işlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek ve geliştirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla ve genel kabul görmüş
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 standartlara uygun olarak gerçekleştirilir. İç denetim, iç denetçiler tarafından yapılır. Kamu idarelerinin yapısı ve personel sayısı dikkate alınmak suretiyle, İç Denetim Koordinasyon Kurulunun uygun görüşü üzerine, doğrudan üst yöneticiye bağlı iç denetim birimi başkanlıkları kurulabilir.” denilmektedir. Aynı kanunun 65 inci maddesinde de; “… İç denetçiler, bakanlıklar ve bağlı idarelerde, üst yöneticilerin teklifi üzerine Bakan, diğer idarelerde üst yöneticiler tarafından sertifikalı adaylar arasından atanır ve aynı usûlle görevden alınır. İç denetçilerin kamu idareleri itibarıyla sayıları, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar İç Denetim Koordinasyon Kurulunca hazırlanarak, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.” hükmü yer almaktadır. 5018 sayılı Kanun‟un öngördüğü etkin bir iç kontrol sisteminin iĢletilmesi bu sistemin önemli bir unsuru olarak tanımlanan etkin bir iç denetimin varlığına bağlıdır. Kanun‟un “Ġç denetim” baĢlıklı 63 üncü maddesinde “iç denetimin iç denetçiler tarafından yapılacağı” hüküm altına alınmıĢtır. Ancak Kurum bünyesinde 2014 yılı itibariyle iç denetim birimi bulunmamaktadır. 07.02.2013 tarih ve 28552 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan Ġç Denetçilerin ÇalıĢma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikte kamu idareleri itibariyle iç denetçi sayıları belirlenmiĢtir. YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığına ise (I) sayılı Tabloda yer alan Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu Ġdareleri arasında 27 inci sırada 5 adet iç denetçi kadrosu tahsis edilmiĢtir. 2014 yılı itibariyle bir iç denetçi ataması yapılmıĢtır. Ġç denetçi ataması yapılmıĢ olmasına rağmen, iç denetim ile ilgili olarak planlama veya uygulama anlamında hiçbir görevlendirme olmamıĢtır. Ġç denetim ile ilgili olarak hiçbir iĢlem ya da faaliyetin yapılmamıĢ olması 5018 sayılı yasanın 63 üncü maddesinde yer alan hususların yerine getirilmesini engellemektedir. Sonuç olarak Ġdare tarafından iç denetim birimini oluĢturulmadığı ve iç denetçi atanmıĢ olmasına rağmen planlama veya uygulama anlamında herhangi bir iç denetim faaliyeti gerçekleĢtirilmediği tespit edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 Kamu idaresi cevabında; "BaĢkanlığımıza 5 adet iç denetçi kadrosu 2013 yılında tahsis edilmiĢ, iç denetçi olarak atanmak isleyenlerin dilekçeleri alınmıĢ ve yapılan değerlendirme sonucu 18.12.2013 tarihinde bir iç denetçi ataması yapılmıĢtır. Bu kapsamda, BaĢkanlığımızda henüz bir iç denetçi ataması yapıldığından söz konusu tebliğde belirtilen iç denetim birimi baĢkanlığı kurulmasına iliĢkin iç denetçi sayısı henüz tamamlanamamıĢtır. Ayrıca, söz konusu dönemde BaĢkanlığımızda görev değiĢimi olduğu için eski kurum baĢkanı, yapılacak iç denetçi atamalarını yeni kurum baĢkanına bırakmayı uygun görmüĢtür." Ģeklinde açıklama yapılmıĢtır. Sonuç olarak Etkin bir kamu mali yönetim sistemi kurulmasının sağlanması açısından iç denetim biriminin varlığı hayati bir öneme sahiptir. Bu nedenle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda da öngörüldüğü üzere iç kontrol biriminin kurulması için gerekli adımlar atılmalıdır. BULGU 2: Kaynak Yönetimi Hesabından Yapılan Ödemelerde, Ödeme Yapılan Kişilere İlişkin Mevzuata Göre Aranması Gereken Belgelerin Aranmaması Kaynak Yönetimi özel hesabı ile ilgili gerçekleĢtirilecek olan iĢlemler “YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı Bütçesinde YurtdıĢında veya Doğrudan YurtdıĢındaki Faaliyetler Ġçin Tefrik Edilen Ödeneklerden Uygun Görülen Tutarların Özel Hesaba Aktarılarak Harcanması, MuhasebeleĢtirilmesi ve Denetlenmesine ĠliĢkin Usul ve Esaslar”da düzenlenmiĢtir. “Muhasebe iĢlemleri ve belgeleri” baĢlıklı 7 inci maddesinin; (2) numaralı bendinde; Muhasebeleştirme belgesi olarak Merkezi Yönetim muhasebe Yönetmeliği eki muhasebe işlem fişi kullanılır. Muhasebe belgelerinin ekine harcama belgelerinin asılları eklenir. (…) (3) numaralı bendinde; “Özel hesaptan yapılan harcamalarda kullanılacak kanıtlayıcı belgeler için Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği kıyasen uygulanır.” Ģeklinde düzenleme yapılmıĢtır. Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “Ödemenin kimlere yapılacağı” başlıklı 8 nci maddesinde; Ödeme; gerçek kişilerde alacaklıya veya duruma göre vekiline, velisine, vasisine veya mutemedine; alacaklının ölümü halinde varislere; tüzel kişilerde ise
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 kanuni temsilcilerine veya bunların tayin ettikleri vekillere; kayyım tayinini gerektiren durumlarda kayyıma yapılır. Ödemenin yapılacağı kişi aşağıda belirtilen belgelere göre tespit edilir: (…) e) Tüzel kişilerin alacaklarının kanuni temsilcilerine ödenmesinde, noterce onaylı imza sirküleri ile ilgilinin tahsile yetkili olduğunu gösteren belge; bunların tayin ettikleri vekillere yapılacak ödemelerde ise, sadece noterce düzenlenmiş vekaletname. g) Resmi kurum ve kuruluşların alacaklarının tahsili için görevlendirilenlere alındı karşılığı yapılacak ödemelerde, dairesince verilmiş, ilgilinin tatbiki imzasını içeren yetki belgesi. Yukarıda sayılan belgelerden, (a), (b), (c), (d), (e), ve (f) bentlerinde belirtilenler Vekaletname/İlam Kayıt Defterine (Örnek :7) kaydedilerek muhasebe biriminde açılacak dosyada saklanır. İlgilinin durumu, her ödemeden önce kontrol edildikten sonra ödeme yapılır. Resmi kurum ve kuruluşların alacaklarının tahsili için görevlendirilenlere dairesince verilmiş yetki belgesi dışında, ödeme yapılacak kişileri belirleyen diğer belgeler ödeme belgesinin Sayıştaya gönderilecek nüshasına eklenir. Vekaletten veya temsilden azledilenler, azledenler tarafından muhasebe birimine yazılı olarak bildirilir. Vekalet veya temsilden azletme yazıları geldiğinde, Vekaletname/İlam Kayıt defterinin “açıklama” sütununa bu husus kaydedilerek, vekaletnamenin üzerine vekaletten azil yazısının tarih ve numarası yazılır.” Ģeklinde düzenleme yapılmıĢtır. Yapılan incelemede Kaynak Yönetimi hesabından tüzel kiĢilere yapılan ödemelerde kanuni temsilcilerin, noterce onaylı imza sirküleri ile ilgilinin tahsile yetkili olduğunu gösteren belgenin; resmi kurumlara yapılan ödemelerde dairesince verilmiĢ, ilgilinin tatbiki imzasını içeren yetki belgesinin aranmadığı tespit edilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında; "YurtdıĢı Türkler Ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı Bütçesinde YurtdıĢında Veya Doğrudan YurtdıĢındaki Faaliyetler îçin Tefrik Edilen
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 Ödeneklerden Uygun Görülen Tutarların Özel Hesaba Aktarılarak Harcanması, MuhasebeleĢtirilmesi Ve Denetlenmesine ĠliĢkin Usul Ve Esaslar'ın Muhasebe iĢlemleri ve belgeleri baĢlıklı 7'nci maddesinde "Özel hesaptan yapılan harcamalarda kullanılacak kanıtlayıcı belgeler için Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği kıyasen uygulanır." ifadeleri yer almaktadır. Özel hesaptan yapılan harcamalar çoğunlukla yurtdıĢında yerleĢik STK'larla ilgili harcamalar olup, STK'lara iliĢkin bilgiler ilgili ülkeyi çalıĢan birimlerimizde bulunmaktadır. Genellikle, birimlerimizde STK'ların tüzük vb. belgeleri bulunmakla birlikte her ülkenin mevzuatı çerçevesinde tüzüklerde yer alan bilgiler değiĢebilmektedir. Diğer taraftan BaĢkanlığın çalıĢma yürüttüğü pek çok ülkede "noterce onaylı imza sirküleri ile ilgilinin tahsile yetkili olduğunu gösteren belge", "noterce düzenlenmiĢ vekaletname", "dairesince verilmiĢ, ilgilinin tatbiki imzasını içeren yetki belgesi" gibi belgelerin temini mümkün bulunmamaktadır. Kıyasen uygulamanın Ģartlarından biri de benzer bir durumun olmasıdır. Bazı durumlarda ilgili ülke mevzuatında benzer bir belge de bulunamadığı için ödeme yapılacak kiĢilerden yukarıda sayılan belgeler istenememektedir." Ģeklinde açıklama yapılmıĢtır. Sonuç olarak BaĢkanlığın çalıĢma yürüttüğü pek çok ülkede sözkonusu belgelerin temini mümkün bulunmadığı ve bazı durumlarda ilgili ülke mevzuatında benzer bir belge de bulunamadığı için ödeme yapılacak kiĢilerden yukarıda sayılan belgeler istenemediği belirtilmiĢse de; sözkonusu Usul ve Esaslar'ın 7 nci maddesi, idareye kıyasen uygulama yetkisi vermiĢtir. Faaliyette bulunulan ülke mevzuatında, aynı ya da benzer belgeler öngörülmemiĢ olsa bile en azından ödeme yapılan kiĢinin yetkili olduğunu belirten, ödeme yapılan kurum ya da kuruluĢ yetkilisinin yazısının bulunması gerekir. Kaldı ki ödemelerin bazıları Türkiye içindeki kuruluĢlara, bazıları Avrupa ülkerinde yerleĢik kuruluĢlara yapılmakta olup, bu kuruluĢlar adına ödeme yapılan kiĢilerden de sözkonusu belgeler ya da benzerleri istenmemektedir. Bu durumun da birtakım suistimallere yol açması muhtemeldir. Bu itibarla yetkili kiĢilere ödeme yapıldığını ispatlayan belge düzeninin kurulması sağlanmalıdır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
10
BULGU 3: Kaynak Yönetimi Hesabı Konusu Olan İşlemlerin 5018, 4734 ve 4735
Sayılı Kanunlara Tabi Olmaması
5978 sayılı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı TeĢkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun'un "Kaynak yönetimi" baĢlıklı 27 nci maddesinde "Bu Kanun kapsamında
Başkanlığa verilen görevlerden yurtdışında veya doğrudan yurtdışındaki faaliyetlere yönelik
olarak kullanılmak üzere tefrik edilen ödeneklerden, Bakan tarafından belirlenecek olan
kısımlar Başkanlık bütçesine gider kaydedilmek suretiyle özel hesaba aktarılır. Aktarılan bu
tutarların harcanması, muhasebeleştirilmesi ve denetlenmesine ilişkin usûl ve esaslar Maliye
Bakanlığı ile Başkanlıkça müştereken belirlenir." hükmü mevcuttur. Bu hüküm gereğince;
Kaynak Yönetimi adlı özel hesaba iliĢikin olarak “Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar
Başkanlığı Bütçesinden Yurtdışında veya Doğrudan Yurtdışındaki Faaliyetler İçin Tefrik
Edilen ödeneklerden Uygun Görülen Tutarların Özel Hesaba Aktarılarak, Harcanması,
Muhasebeleştirilmesi ve Denetlenmesine ilişkin Usul ve Esaslar” düzenlenmiĢtir.
Usul ve Esasların “Temel Ġlkeler” baĢlıklı 11 inci maddesinin (2) numaralı bendinde;
“Özel hesaptan yapılacak harcamalar, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi
ve Kontrol Kanunu ve 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 5/1/2002 tarihli
ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi değildir” Ģeklinde
düzenleme yapılmıĢtır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu‟nun „Kapsam‟ baĢlıklı 2 nci
maddesinde; “Bu Kanun, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, sosyal güvenlik
kurumları ve mahallî idarelerden oluşan genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin malî
yönetim ve kontrolünü kapsar.”,
4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanunu‟nun „Kapsam‟ baĢlıklı 2 nci maddesinde; “Aşağıda
belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet
alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
a) (Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.)Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel
bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar,
birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç),
tüzel kişiler…”
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 4735 sayılı Kamu Ġhale SözleĢmeleri Kanunu‟nun „Kapsam‟ baĢlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafından söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar.” hükümleri tesis edilmiĢtir. Sözkonusu Usul ve Esaslar‟ın „Temel Ġlkeler‟ baĢlıklı 11 nci maddesinin, 2 nci bendinde; “…Özel hesaptan yapılacak harcamalar, 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 04.01.2002 tarih ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 05.01.2002 tarih ve 4735 sayılı Kamu İhale sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi değildir…” hükmü yer almaktadır. Yukarıda zikredilen 5018, 4734 ve 4735 sayılı Kanunların kapsamla ilgili hükümlerine bakıldığında, BaĢbakanlık YurtdıĢı Türkler ve Akraba Toplulukları BaĢkanlığı tasarrufunda bulunan bu özel hesabın, bu üç Kanunun da kapsamı dâhilinde olduğu açıktır. Ayrıca hukuk sistemimizdeki normlar hiyerarĢisine göre kanunla konulan bir zorunluluk ancak bir kanunla kaldırılabileceğinden; zikredilen idari düzenleme ile BaĢkanlığın, tasarrufu altındaki bu özel hesabı sözkonusu kanunların kapsamı dıĢına çıkarması, mevcut hukuk düzeni çerçevesinde mümkün görünmemektedir. Bu hesaba iliĢkin olarak hazırlanan 2013 yılı Düzenlilik Denetimi raporunda bu konu ile birlikte Usul ve Esaslar'ın SayıĢtay görüĢü alınmadan çıkarıldığı konusu bulgu olarak yer almıĢtır. Bu bulgumuz üzerine Ġdare tarafından sözkonusu Usul ve Esaslar, görüĢ alınması için SayıĢtay BaĢkanlığına gönderilmiĢtir. SayıĢtay Daireler Kurulunun 22.10.2014 tarih ve 1446/3 sayılı Kararırında da sözkonusu Usul ve Esaslar'ın konusu olan iĢlemlerin, 5018, 4734 ve 4735 sayılı Kanunların kapsamına dahil olması gerektiği yönünde karar verilmiĢtir. Sonuç olarak Kaynak Yönetimi adlı hesaba iliĢkin düzenlenen sözkonusu Usul ve Esaslar'ın 11 nci maddesi (2) no.lu bendinde yer alan; “Özel hesaptan yapılacak harcamalar, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi değildir.” Ģeklindeki düzenlemenin, yasal dayanağı bulunmadığı tespit edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 Kamu idaresi cevabında; "Özel hesap kapsamındaki çalıĢmaların acil ve hassas çalıĢmalar olmaları gibi sebeplerle, 5018 ve 4734 sayılı Kanun ile ilgili diğer mevzuata tabi olunması bu çerçevede yapılan iĢ ve iĢlemleri güçleĢtirerek yapılmasını imkânsız hale getirecektir. Bu nedenle söz konusu muafiyet hükmü çalıĢmalarımız açısından elzemdir. Bu çerçevede, BaĢkanlık SayıĢtay görüĢü doğrultusunda Kanunda muafiyete iliĢkin hüküm eklenmesi yönünde harekete geçmiĢtir." Ģeklinde açıklama yapılmıĢtır. Sonuç olarak SayıĢtay Daireler Kurulunun 22.10.2014 tarih ve 1446/3 sayılı Kararırında da sözkonusu Usul ve Esaslar'ın konusu olan iĢlemlerin, 5018, 4734 ve 4735 sayılı Kanunların kapsamına dahil olması gerektiği yönünde karar verilmiĢtir. Sözkonusu Yönetmeliğin, yukarıda belirtilen 5018, 4734 ve 4735 sayılı kanunlara aykırı hükümleri hükümleri ile olan aykırılıkların, ortadan kaldırılması yönünde gerekli çalıĢmaların yapılması gereklidir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
13
7. EKLER
Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları
2014 YILI BİLANÇO
1 DÖNEN VARLIKLAR 25.930.285,67 692.792,76
25.419.917,57 14.867,57
25.366.623,17 14.867,57
-17.150,17 120.885,35
20.161,01 79.296,29
50.282,56 41.589,06
0,00 557.039,84
0,00 445.180,95
0,00 102.928,14
0,00 8.930,75
111.743,81 27.047.119,25
111.743,81 -1,68
169.183,95 -1,68
169.183,95 22.829.323,75
229.441,34 22.829.323,75
0,00 -4.301.720,70
0,00 -4.301.720,70
229441,34 8.519.517,88
1.809.626,34 8.519.517,88
1.341.851,32 0,00
310.997,11
3.802.547,77
-2.771.693,56
0,00
1.834.455,53
4.933.398,08
-6.767.853,61
467.775,02
467.775,02
27.739.912,01 27.739.912,01
Bilanço Dipnotları :
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
591 DÖNEM OLUMSUZ FAAL S. HES. ( - )
900 GÖND BÜTÇE ÖD. HES
901 BÜTÇE ÖD. HES.
902 BÜTÇE ÖD. HAR. HES
903 KULL ÖDENEK HES.
904 ÖDENEKLER HES.
36 ÖDENECEK DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER
333 EMANETLER HESABI
330 ALINAN DEP. VE TEM. HES.
33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR
14 DİĞER ALACAKLAR
140 KĠġĠLERDEN AL HES.
15 STOKLAR
16 ÖN ÖDEMELER
253 TESĠS, MAK. VE CĠH. HES.
255 DEMĠRBAġLAR HESABI
257 B. AMORTĠSMANLAR HES. ( - )
26 MADDĠ OLM. DURAN VARL.
260 HAKLAR HESABI
264 ÖZEL MALĠYETLER HESABI
25 MADDİ DURAN VARLIKLAR
320 BÜTÇE EMANETLERĠ HESABI
32 FAALĠYET BORÇLARI
150 ĠLK MADDE VE MALZ. HES.
PASİF TOPLAMI
362 F. VEYA DĠĞ. KAMU ĠD. A. YAP. TAHS.
5 ÖZ KAYNAKLAR
57 GEÇMİŞ Y. O. FAAL SONUÇLARI
570 GEÇMĠġ Y. O. FAAL. SON. HES
58 GEÇMİŞ Y. O. FAAL SONUÇLARI
360 ÖD VERGĠ VE FONLAR HES.
AKTİF TOPLAMI
268 B. AMORTĠSMANLAR HES. ( - )
28 GEL. YIL. AİT GİD. VE GEL. TAH
280 GEL. YIL AĠT GĠD. HES
12 FAALİYET ALACAKLARI
120 GELĠRDEN AL. HES.
10 HAZIR DEĞERLER
160 Ġġ AVANS VE KRED. HES.
161 PERSONEL AVANS. HES
162 BÜTÇE DIġI A. VE KR. HES.
2 DURAN VARLIKLAR
102 BANKA HESABI
103 VER. ÇEKLER VE GÖND. E. HES.
580 GEÇMĠġ Y OLUMSUZ FAAL S HES. ( - )
59 DÖNEM FAALİYET SONUÇLARI
590 DÖNEM OLUMLU FAAL. S. HES.
104 PROJE ÖZEL HESABI
106 DÖVĠZ GÖND. E. HES ( - )
105 DÖVĠZ HESABI
108 DĠĞER HAZIR DEĞ. HES.
500 NET DEĞER HESABI
50 NET DEĞER
361 ÖDENECEK SOS GÜV KES HES
AKTİF HESAPLAR PASİF HESAPLAR
3 KISA VADELİ YABANCI KAYN.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
14
FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU
HES.
KOD
Y. HS.
K. GİDERİN TÜRÜ 2012 2013 2014
30 1 PERSONEL GĠDERLERĠ 8.972.396,83 9.779.640,94 9.520.674,92
630 2 SOSYAL GÜVENLĠK PRĠM ÖDEMELERĠ 1.328.762,84 1.469.913,32 1.452.035,02
630 3 MAL VE HĠZMET ALIM GĠDERLERĠ 12.098.152,01 16.939.956,16 20.217.952,62
630 5 CARĠ TRANSFER 16.301.782,62 124.552.547,50 145.391.115,41
630 11 DEĞER VE MĠKTAR DEĞĠġĠM GĠDERĠ 368,38 25.195,57
630 12 RED VE ĠADE 434,56 1.320,20
630 13 AMORTĠSMAN GĠDERLERĠ 37.170,00 550.680,30 1.981.815,43
630 14 ĠLK MADDE MALZEME GĠDERĠ 684.232,53 307.063,61 818.260,03
630 99 DĠĞER GĠDERLER 2.463,80 1.958,49 0,15
GĠDERLER TOPLAM (A) 39.425.395,19 153.603.448,90 179.407.049,15
GELİRİN TÜRÜ
600 3 TEġEBBÜS VE MÜLKĠYET GELĠRLERĠ 247.898,27 626.100,15 658.986,69
600 4 BAĞIġ VE YARD. ĠLE ÖZEL GELĠRLER 54.283.000,00 150.797.399,22 186.819.241,98
600 5 DĠĞER GELĠRLER 80.579,14 1.879.143,17 426.805,69
600 11 DEĞ VE MĠKTAR DEĞĠġĠM GELĠRLERĠ 3.078,50 5.987,01 21.532,67
GELĠRLER TOPLAM(B) 54.614.555,91 153.308.629,55 187.926.567,03
FAALİYET SONUCU (B-A)(+/-) 15.189.160,72 (-)294.819,35 8.519.517,88
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı YurtdıĢı Türkler ve Akraba Topluluklar BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr