2014 - TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU.pdf

TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE TEKNOLOJĠK ARAġTIRMA KURUMU 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2015

ĠÇERĠK TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE TEKNOLOJĠK ARAġTIRMA KURUMU 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE TEKNOLOJĠK ARAġTIRMA KURUMU 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 25

TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE TEKNOLOJĠK ARAġTIRMA KURUMU 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 4
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 5
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 5
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 6
6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 15
7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 16
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 21

KISALTMALAR A.ġ :Anonim ġirket BĠLGEM : BiliĢim ve Bilgi Güvenliği Ġleri Teknolojiler AraĢtırma Merkezi BUTAL : Bursa Test ve Analiz Laboratuvarı KDV : Katma Değer Vergisi MAM : Marmara AraĢtırma Merkezi MYMY : Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği SAGE : Savunma Sanayii AraĢtırma ve GeliĢtirme Enstitüsü TARAL : Türkiye AraĢtırma Alanı TUG : TÜBĠTAK Ulusal Gözlemevi TÜBĠTAK : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu TÜSSĠDE : Türkiye Sanayi Sevk ve Ġdare Enstitüsü UEKAE : Ulusal Elektronik ve Kriptoloji AraĢtırma Enstitüsü ULAKBĠM : Ulusal Akademik Ağ ve Bilgi Merkezi UME : Ulusal Metroloji Enstitüsü UZAY : Uzay Teknolojileri AraĢtırma Enstitüsü

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Türkiye Bilimsel ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu (TÜBĠTAK), muhasebe iĢlemlerini Maliye Bakanlığı tarafından yapılan düzenlemelere ve kendi çıkarmıĢ olduğu yönetmelik ile usul ve esaslara göre yürüten, tahakkuk esaslı muhasebe sistemini kullanan özel bütçeli bir kurumdur. Kurumun kurumsal kodu 40.08 olup 2014 yılı bütçesine ait ödenek cetvelinde yer alan bilgiler çerçevesinde, kurumsal sınıflandırmanın üç ve dördüncü düzeylerine göre 24 harcama biriminden ve 11 adet muhasebe biriminden oluĢmaktadır. Kamu idaresinin mali yapısına iliĢkin faaliyetleri, dönem sonu mali tabloları çerçevesinde aĢağıda incelenmiĢtir. 2014 Yılı TÜBĠTAK Bilançosu Kurumun 2013 ve 2014 yılı bilançolarına karĢılaĢtırmalı olarak aĢağıda yer verilmiĢ olup temel bilanço büyüklüklerinde önemli bir değiĢimin olmadığı görülmektedir. Tablo 1 : TÜBĠTAK Bilançosu AKTĠFLER 2013 2014 DÖNEN VARLIKLAR 1.548.702.472,40 1.517.176.756,22 Hazır Değerler 619.012.379,11 553.287.075,45 Menkul Kıymet ve Varlıklar 74.791.825,90 0,00 Faaliyet Alacakları 635.528.806,19 647.778.862,93 Kurum Alacakları 150.012.893,06 229.055.436,53 Diğer Alacaklar 1.762.173,43 2.349.024,70 Stoklar 2.911.466,90 2.784.977,90 Ön Ödemeler 32.405.256,16 44.517.340,89 Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelirler Tahakkukları 0,00 296.658,12 Diğer Dönen Varlıklar 32.277.671,65 37.107.379,70

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 DURAN VARLIKLAR 395.345.637,14 1.919.009.050,61 Mali Duran Varlıklar 1.355.249,00 4.005.249,00 Maddi Duran Varlıklar 394.135.279,81 1.919.779.461,18 Maddi Olmayan Duran Varlıklar 2.992.672,31 4.219.387,26 Gelecek Yıllara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları 22.422,39 0,00 Diğer Duran Varlıklar -3.159.986,37 -1.995.046,83 AKTĠF TOPLAMI 1.944.048.109,54 3.443.185.806,83 PASĠFLER 2013 2014 KISA VADELĠ YAB. KAYNAKLAR 643.077.062,94 839.238.595,85 Kısa Vadeli Ġç Mali Borçlar 5.661.922,85 1.649.166,05 Faaliyet Borçları 150.862.076,49 232.693.189,84 Emanet Yabancı Kaynaklar 445.938.484,01 529.213.826,04 Alınan Avanslar 1.211.594,26 38.591.075,14 Ödenecek Diğer Yükümlülükler 37.158.493,19 36.389.333,68 Diğer Kısa Vadeli Yab. Kaynaklar 2.244.492,14 702.005,10 UZUN VADELĠ YAB. KAYNAKLAR 24.174.313,36 28.750.310,64 Uzun Vadeli Ġç Mali Borçlar 6.821.448,14 5.515.144,34 Diğer Borçlar 98.500,41 82.357,55 Borç ve Gider KarĢılıkları 17.254.364,81 23.150.743,46 Gelecek yıllara ait gelirler ve gider tahakkukları 0,00 2.065,29 ÖZKAYNAKLAR 1.276.796.733,24 2.575.196.900,34 PASĠF TOPLAMI 1.944.048.109,54 3.443.185.806,83 Kamu Ġdaresinin Gelirleri Kamu idaresinin 2014 yılı gerçekleĢen gelirlerinin % 53,2‘ünü hazine yardımları, %46,8‘sını ise öz gelirleri oluĢturmaktadır. 2014 yılı Bütçe Gelirlerinin Ekonomik

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 Sınıflandırması Tablosuna göre planlanan gelir 1.890.467.000,00 TL iken, gerçekleĢen gelir 2.204.874.824,97 TL olmuĢtur. Bir önceki yıldan devreden 837.479.101,25 TL gelir ile birlikte kaynak toplamı 3.042.353.926,22 TL‘ye ulaĢmıĢtır. 2013 yılında gerçekleĢen toplam gelir ise 3.017.664.266,65 TL‘dir. 2014 yılında elde edilen gelirin 1.618.606.386,93 TL‘si, merkezi yönetim bütçesinden hazine yardımı olarak kurum bütçesine aktarılan tutardır. Kurumun asli faaliyetleri ile diğer faaliyetleri sonucu elde ettiği gelir ise öngörülenden 314.407.824,97 TL daha fazla gerçekleĢmiĢtir. Kamu Ġdaresinin Giderleri Kurumun 2013 yılı toplam gideri 2.176.169.460,17 TL iken 2014 yılı gideri 2.437.088.029,39 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. 2014 yılı harcamalarının dağılımı ikinci düzey ekonomik kod bazında aĢağıdaki tabloda yer almaktadır. Tablo 2 : Kamu Ġdaresini Giderleri Gider Bütçesi Planlanan (P) GerçekleĢen (G) GerçekleĢme Oranı (%) (100×G/P)

1. Personel Giderleri 262.479.000,00 303.556.801,04 115,6
2. SGK Devlet Primi Giderleri 49.032.000,00 51.179.293,90 104,4
3. Mal ve Hizmet Alımı Giderleri 172.974.000,00 246.199.631,09 142,3
4. Cari Transferler 242.681.000,00 265.105.636,06 109,2
5. Sermaye Giderleri 159.000.000,00 73.685.575,48 46,3
6. Sermaye Transferleri 1.004.301.000,00 1.497.361.091,82 149,09 Toplam Gider 1.890.467.000,00 2.437.088.029,39 129 Tablodan anlaĢıldığı üzere, toplam giderlerin yaklaĢık %61,4‘ünü sermaye transferleri oluĢturmakta olup 07 tertibinden yapılan ödemeler, kamu idaresinin desteklediği projelerin toplam tutarını göstermektedir. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik AraĢtırma Kurumunca ―Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 Hakkında Usul ve Esaslar‖ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır.  BirleĢtirilmiĢ veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Kasa sayım tutanağı,  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Alınan çekler sayım tutanağı,  Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,  Teminat mektupları sayım tutanağı,  Değerli kağıtlar sayım tutanağı,  TaĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveli,  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: 2014 Yılına Ait Gayri Maddi Hak Alımları YanlıĢ MuhasebeleĢtirlmiĢtir 1.1. Mali Tablo Hesaplarından Olan 260 Haklar Hesabı ile 268 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabında 2.358.578,75 Türk Lirası Tutarında Hataya Neden OlunmuĢtur 2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun bazı ödeneklerin kullanımına ve harcamalarına iliĢkin esasların belirlendiği E Cetvelinin 33'üncü maddesinin b fıkrası gereğince; 16.000 Türk Lirasına kadar gayri maddi hak alımlarında her bir alım için 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri tertibinden ödeme yapılması gerekmekte olup 06 Sermaye Giderlerine iliĢkin olarak bu limitin uygulanmasında toplam proje ödeneği esas alınmaktadır. Yapılan incelemede 16.000 Türk Lirası sınırının üzerinde olan ve sermaye giderleri tertibinden ödemesi yapılan gayri maddi hak alımlarının (bilgisayar yazılım ve fikri hak alımları) Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak 260 Haklar Hesabına kayıt yapılmayarak doğrudan giderleĢtirildiği tespit edilmiĢtir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 94‘üncü maddesinde, 260 Haklar Hesabının, bedeli karĢılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taĢıyan harcamaların izlenmesi için kullanılacağı hükme bağlanmıĢtır. Yönetmeliğin 195‘inci maddesinde ise hesabın iĢleyiĢine iliĢkin olarak bütçeye gider kaydıyla edinilen hakların bir taraftan 260 Hesabına borç, kesintilerin ilgili hesaba, ödenecek tutarın 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilmesi gerektiği ifade edilmiĢtir. Diğer taraftan yine Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri gereğince maddi olmayan duran varlık bedellerinin yararlanma süresi içinde giderleĢtirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için 268 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabının ve karĢılık hesabı olan 630 Giderler Hesabının kullanılması gerektiğinden, maddi olmayan duran varlık hesabına kaydedilmesi gereken bir alımın doğrudan gider yapılması, hem varlık hesabının hem de ilgili varlık hesabına mevzuat gereği ayrılması gereken amortismanın mali tablolarda yer almamasına neden olmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 BaĢkanlık Muhasebe Biriminde 412.815,08 Türk Lirası, MAM Muhasebe Biriminde 77.092,39 Türk Lirası, BĠLGEM Muhasebe Biriminde 313.701,04 Türk Lirası, SAGE Muhasebe Biriminde 1.190.372,40 Türk Lirası ve ULAKBĠM Muhasebe Biriminde 364.597,84 Türk Lirası olmak üzere toplamda 2.358.578,75 Türk Lirası tutarındaki gayri maddi hak alımlarının doğrudan giderleĢtirilmesi suretiyle, mali tablo hesaplarından olan 260 Haklar Hesabı ve 268 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı'nda bu tutar kadar hata mevcuttur. 1.2. Mali Tablo Hesaplarından Olan 260 Haklar Hesabı ile 630 Hesabında 242.207,07 Türk Lirası Tutarında Hataya Neden OlunmuĢtur 2014 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun E Cetvelinin 33‘üncü maddesinin (b) fıkrası gereğince; 16.000 Türk Lirasına kadar gayri maddi hak alımlarında her bir alım için 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri tertibinden ödeme yapılması gerekmekte olup 06 Sermaye Giderlerine iliĢkin olarak bu limitin uygulanmasında toplam proje ödeneği esas alınmaktadır. Dolayısıyla 16.000 Türk Lirası sınırının altında kalan ödemelerin 630 Giderler Hesabı'na, üzerinde kalan ödemelerin ise 260 Haklar Hesabı'na kaydedilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemede 16.000 Türk Lirası sınırının altında olan yazılım alımlarının Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak doğrudan giderleĢtirilmek yerine 260 Haklar Hesabı'na kaydedildiği tespit edilmiĢtir. BaĢkanlık Muhasebe Biriminde 25.205,23 Türk Lirası, MAM Muhasebe Biriminde 44.703,50 Türk Lirası, BĠLGEM Muhasebe Biriminde 100.431,06 Türk Lirası, SAGE Muhasebe Biriminde 3.990,00 Türk Lirası ve Uzay Muhasebe Biriminde 67.877,28 Türk Lirası olmak üzere toplamda 242.207,07 Türk Lirası tutarındaki gayri maddi hak alımlarının doğrudan giderleĢtirilmesi suretiyle, mali tablo hesaplarından olan 260 Haklar Hesabı ve 268 BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı'nda bu tutar kadar hata mevcuttur. Kamu idaresi cevabında; Bulgu metninde belirtilen kayıtlar incelenerek, hatalı yapıldığı anlaĢılan kayıtların ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde düzeltileceği, SAGE Muhasebe biriminde 2014 yılı denetim sürecinde hatalı olduğu tespit edilen 20140002682- 20140003272- 20140005592- 20140006945 yevmiye numaralı kayıtların Aralık ayı içinde, 2014 yılında, tutarlarından dolayı haklar hesabına alınmaması gereken ancak sehven alınan kayıtların 2015 Nisan 20150001969 no.lu yevmiye numarası ile düzeltildiği, diğer kayıtların ise yazılım ya da lisans alımı olmayıp önceden alınmıĢ yazılım ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 lisansların güncellenmesi ve bakımları için ödenen tutarlar olduğu, 2014 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu'nun E Cetvelinin 33'üncü maddesinin (b) fıkrasında yer alan 16.000 Türk Liralık limitin, yapılan alımların hangi bütçe kalemlerinden ödenmesi gerektiğinin tespiti açısından belirlenmiĢ bir limit olduğu, bulguda belirtilen muhasebe kayıtlarının, yapılan harcama tutarından bağımsız olarak mahiyetine göre değerlendirilerek, bu limitin altında veya üstünde olup olmadığına bakılmaksızın, giderleĢtirilmeyerek ilgili hesaba alınması gerektiği,
Ġfade edilmiĢtir. Sonuç olarak Hatalı yapıldığı anlaĢılan kayıtların ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde düzeltileceği bildirilmiĢtir. 16.000 Türk Lirası sınırının altında olan yazılım alımlarının Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırı olarak doğrudan 630 giderler hesabına alınarak giderleĢtirilmek yerine, 260 Haklar Hesabı'na kaydedilmesi, yazılım ya da lisans alımı olmayıp önceden alınmıĢ yazılım ve lisansların güncellenmesi ve bakımları için ödenen tutarların ise limit dikkate alınmaksızın giderleĢtirilmeyerek ilgili hesaba alınması gerektiği düĢünülmektedir. 2014 yılı mali tablolarında toplam 2.600.785,82 Türk Lirası hataya neden olunmuĢtur. BULGU 2: Kamu Ġdaresinin Asli Faaliyetlerine Ait Olan Giderleriyle Ġlgili KDV Tutarlarının Ġndirim Konusu Yapılmaması Suretiyle, 191 Ġndirilecek Katma Değer Vergisi (KDV) Hesabında Hataya Neden OlunmuĢtur 3065 sayılı KDV Kanunu'nun (1/3-g) maddesinde; ‖Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ve özel bütçeli idarelere, … ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen… müesseselerin ticari, sınaî, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri vergiye tabi tutulur.” Denilmektedir.
Ancak, KDV Genel Uygulama Tebliği‘nin I-B/2.3. bölümünde; “3065 sayılı Kanunun (1/3-g) maddesinde sayılan; genel bütçeye dâhil idareler, özel bütçeli idareler, … ile her türlü mesleki kuruluşların ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet kapsamına girmeyen, kuruluş

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri vergiye tabi değildir.” denilmek suretiyle KDV‘nin kapsamı ifade edilmiĢtir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun, ―Vergi Ġndirimi‖ baĢlıklı 29‘uncu ve ―Ġndirilemeyecek Katma Değer Vergisi‖ baĢlıklı 30‘uncu maddelerinde de mükellefin vergiye tabi iĢlemleri üzerinden KDV‘nin hangi hallerde indirebileceği ve indirilemeyeceği açıklanarak hükme bağlanmıĢtır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 191 Ġndirilecek Katma Değer Vergisi ―Hesabının Niteliği‖ baĢlıklı 125‘inci maddesinde ise; 191 Ġndirilecek KDV Hesabının kurum muhasebe kayıtlarında hangi hallerde kullanılacağı belirlenmiĢtir. Açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda TÜBĠTAK‘ın Merkez ve Enstitülerinde KDV ye tabi olan faaliyetleri ile ilgili yaptığı giderlere iliĢkin KDV tutarlarının tamamının, genel giderlerin KDV tutarının ise KDV‘ye tabi olan faaliyet için kullanılan oranı kadarının 191 Ġndirilecek KDV Hesabına kaydedilerek indirebileceği anlaĢılmaktadır. Ancak; muhasebe kayıtları ve belgelerinin incelenmesinde BaĢkanlık‘ta satıĢa konu kitapların basımı için ödenen 831.023,78 Türk Lirası, BUTAL‘da kırtasiye, su, elektrik ve telefon için ödenen 45.766,88 Türk Lirası, MAM‘da 162 Bütçe DıĢı Avanslar Hesabı ile KDV kanununa tabi faaliyetler için yapılan alımlarda ödenen 138.710,36 Türk Lirası KDV‘nin doğrudan gider kaydedilmesiyle 191 Ġndirilecek Katma Değer Vergisi hesabına kaydedilmediği dolayısıyla191 Ġndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı borç kaydının toplam 1.015.501,02 Türk Lirası noksan, 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı, 630 Giderler Hesabı ve 500 Net Değer Hesabı borç kayıtlarının ise aynı tutarda fazla muhasebeleĢtirildiği kurum mali tablolarının doğru bilgileri yansıtmadığı görülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı'nın "Ülke genelinde bilim ve teknoloji kültürünün geliĢtirilmesi amacıyla Kurumun ilgi ve faaliyet alanı kapsamında kar amacı gütmeksizin yapılan süreli ve süresiz yayıncılık hizmetlerinde KDV istisnası" konulu (Özelge) görüĢünde; KDV Kanunu'nun 17/1-a madddesi hükmü uyarınca Rapora konu olan hizmetlerin vergiden istisna tutulmasının mümkün olduğu ,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 BUTAL'ın asli faaliyet alanına giren diğer faaliyetlerden doğan teslim ve hizmetlerin verilmesinde kullanılan Kırtasiye, Elektrik, Su, Telefon, Doğalgaz, posta hizmetlerinden bulgu 6 kapsamında Katma Değer Vergisi Ġndirimi (191.01) yapılmasına özen gösterileceği, MAM bünyesinde Milli Bütçe ve TARAL Projeleri kapsamında yapılan alımlarda Katma Değer Vergisi (KDV) indirim konusu yapılmakta, bunun dıĢında kalan projelerde KDV'nin indirim konusu yapılmamakta olduğu, bu konunun tekrar değerlendirilmesi gerektiği, Özelgede ve bulguda belirtilen hususlar geniĢ kapsamlı olarak değerlendirilerek, vergi mevzuatı ve MYMY çerçevesinde uygulama yapılacağı, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak TÜBĠTAK BaĢkanlık birimi için Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı'nın"Ülke genelinde bilim ve teknoloji kültürünün geliĢtirilmesi amacıyla Kurumun ilgi ve faaliyet alanı kapsamında kar amacı gütmeksizin yapılan süreli ve süresiz yayıncılık hizmetlerinde KDV istisnası" konulu, özelgede, belirli Ģartlarda yayın gelirlerinin KDV‘den istisna tutulabileceği belirtilmiĢ ise de, muhasebe kayıtlarında yayın gelirlerinden KDV tahsil edildiği ve bu tutara KDV beyannamesinde yer verildiği görülmektedir. Kurum yayın gelirlerinden elde edilen KDV tutarlarının 391 Hesaplanacak Katma Değer Vergisi Hesabında borç kaydıyla muhasebeleĢtirilmesine rağmen, indirim konusu yapılacak tutarların 191 Ġndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına intikal ettirilmemesi sonucunda, kurum mali tablolarında 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabının fazla görülmesine sebebiyet verilmektedir. TÜBĠTAK MAM birimi için ise; 191 Ġndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabına dıĢ destekli projelerdeki avansla ödenen tutarların intikal ettirilmesi gerekmektedir. BaĢkanlık‘ta satıĢa konu kitapların basımı için ödenen 831.023,78 Türk Lirası, BUTAL‘da kırtasiye, su, elektrik ve telefon için ödenen 45.766,88 Türk Lirası, MAM‘da 162 Bütçe DıĢı Avanslar Hesabı ile KDV kanununa tabi faaliyetler için yapılan alımlarda ödenen 8.139,28 Türk Lirası KDV‘nin doğrudan gider kaydedilmesiyle 191 Ġndirilecek Katma Değer Vergisi hesabına kaydedilmediği dolayısıyla191 Ġndirilecek Katma Değer Vergisi Hesabı borç kaydının toplam 884.929,94 Türk Lirasının mali tablolara yansıtılmadığı görülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 BULGU 3: TaĢınmaz Mal Yönetmeliğindeki DeğiĢikliklere Uygun TaĢınmaz Mal Cetvellerinin Düzenlenmemekte ve Değerlemeler Ġlgili Hesaplara Kaydedilmemektedir Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin "Kullanılacak Defterler ve Kayıt Düzeni ‖ baĢlıklı 6‘ncı maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında aşağıdaki defterler kullanılır; …… ... ç) Yardımcı hesap defterleri; hesap planını oluşturan hesaplara ait bilgilerin ayrıntı bazında kaydına mahsus olarak tutulan defterlerdir. …..” Ve, ―Hesap Grubuna ĠliĢkin ĠĢlemler‖ baĢlıklı 170‘inci maddesinde; “......... a) Maddi duran varlıkların hesaplara alınması; ... 3) Kamu idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlar, bunlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenler ve kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanlar yardımcı hesaplar itibarıyla izlenir. ...” denilmektedir. Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmeliğin ―Mevcut TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin ĠĢlemler‖ baĢlıklı (DeğiĢik: 3/6/2014-2014/6455 K.) ―Geçici 1‘inci maddesinde; “(1) Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre maliyet bedeli veya rayiç değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarına alınması gereken taşınmazlar bu değerler üzerinden kayıtlara alınıncaya kadar emlak vergi değerleri üzerinden ve aşağıdaki şekilde kayıtlara alınır: a) Taşınmazların fiili envanteri emlak vergi değerleri üzerinden kayıt ve kontrol işlemleriyle

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 görevli birimlerince, mevcut kullanım şekilleri esas alınarak en geç 30/9/2014 tarihine kadar tamamlanır ve bu Yönetmelik ekinde yer alan formlara ve icmal cetvellerine kaydedilir. b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 1/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapar. ...” Hükmü ile kamu idarelerinin taĢınmazlarıyla ilgili yeni bir yasal düzenleme yapılmıĢtır. 250 Arazi ve Arsalar, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri ve 252 Binalar Hesaplarının incelenmesi sonucunda; —TaĢınmaz Mal Yönetmeliğinin geçici maddesinde belirten taĢınmaz mal formları ve icmal cetvellerinin düzenlenmediği, yönetmeliğin değiĢmeden önceki ekli formlarına uygun bir önceki yıl düzenlenmiĢ form ve icmallerin mevcut olduğu, —Bu hesaplarla ilgili Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen ―bilgilerin ayrıntı bazında kaydına mahsus olarak tutulan‖ ibaresine uygun yardımcı hesap defterlerinin olmadığı, —Sadece MAM ve BĠLGEM‘de TaĢınmaz mal yönetmeliğindeki değiĢikliklere uygun fiili envanterlerin yapılarak muhasebe kayıtlarına intikal ettirildiği, diğer birimlerde ise herhangi bir kaydın bulunmadığı görülmektedir. Ġncelenen mevcut taĢınmaz cetvellerinde; MAM‘da 96, BĠLGEM‘de 21, TÜSSĠDE‘de 5 adet tapuya kayıtlı olmayan taĢınmaz görülmektedir. Ancak bu cetvellerin değer içermemesi ve anılan hesaplara ait taĢınmazların münferit izlenebileceği yardımcı defterlerin bulunmaması nedeniyle, söz konusun taĢınmazların muhasebe kayıtlarında yer alıp almadığı tespit edilememiĢtir. Belirtilen nedenlerle konsolide bilançoda yer alan 250 Arazi ve Arsalar, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri ve 252 Binalar Hesaplarının bakiyeleri gerçeği yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; 2014 Yılı içinde taĢınmaz yönetmeliğindeki değiĢikliğe uygun olarak yapılan fiili envanter neticesinde MAM ve BĠLGEM bünyesinde TaĢınmaz Mal Yönetmeliğindeki değiĢikliklere uygun olarak taĢınmazlarla ait ilgili fiili envanter çalıĢması

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 yapıldığı ve Muhasebe ĠĢlem FiĢleri kesilerek kayıt altına alındığı, TÜSSĠDE bünyesinde ise Rapora konu edilen taĢınmazlarla ilgili envanter çalıĢması yapılarak BaĢkanlık görüĢüne istinaden kayıt altına alma iĢlemi yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak TaĢınmazların muhasebe kayıtlarında yer almasının sağlanması, kurum mali tablolarının tutarlı ve doğru bilgileri yansıtması gerekmektedir. BULGU 4: Taahhüt Edilen Sermayenin Muhasebe Kayıtlarında Yer Almadığı GörülmüĢtür Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin; 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı‘nın, ‖Hesabın Niteliği‖ baĢlıklı 159‘uncu, ―Hesaba ĠliĢkin ĠĢlemler‖ baĢlıklı 160‘ıncı,―Hesabın ĠĢleyiĢi‖ baĢlıklı 161‘inci maddelerinde, sermayesine iĢtirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluĢlara gerek nakdi sermaye ve gerekse ayni sermaye Ģeklindeki iĢtiraklerin gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedileceği, nakdi veya ayni sermaye Ģeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların, kuruluĢların öz kaynak hesaplarında karĢılık olarak yer alan tutarlara eĢit olması gerektiği ve taahhüt edilen sermaye tutarlarının bu hesaba borç, 247 Sermaye Taahhütleri Hesabı‘na alacak kaydedileceği, 247 Sermaye Taahhütleri Hesabı‘nın ―Hesabın niteliği‖ baĢlıklı 165‘inci ve ―Hesabın ĠĢleyiĢi‖ baĢlıklı 166‘ncı maddelerinde ise; kamu idarelerinin malî kuruluĢlar, mal ve hizmet üreten kuruluĢlar ve döner sermayeli kuruluĢlarla ilgili sermaye taahhütlerinin izlenmesi için kullanılacağı, sermaye taahhüt tutarlarının bu hesaba alacak, ilgili malî duran varlık hesabına borç kaydedileceği açıklanmıĢtır. Kırıkkale Üniversitesi Teknoloji GeliĢtirme Bölgesi Yönetici A.ġ‘ye 1.7.2014 tarihli kuruluĢ sözleĢmesi ile TÜBĠTAK BaĢkanlığınca 100.000 Türk Lirası taahhüt edilmiĢ olduğu, ancak 2014 mali yılında TÜBĠTAK BaĢkanlık Muhasebe Birimince taahhüdün ödenen 25.000 Türk Lirasının 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı‘nda kayıt altına alındığı, muhasebe kayıtlarında taahhüdün kalan 75.000 Türk Lirasının 241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler Hesabı‘na borç ve 247 Sermaye Taahhütleri Hesabı‘na alacak kayıtlarının yapılmadığı görülmektedir. Dolayısıyla 247 Sermaye Taahhütleri Hesabının, Kurum hesap planında yer almaması ve ilgili muhasebe kayıtlarının yapılmaması sonucunda mali tablolarda 75.000 Türk Lirası

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 tutarında eksik gösterime neden olunmuĢtur. Kamu idaresi cevabında; 2014 yılında Kırıkkale Üniversitesi Teknoloji GeliĢtirme Bölgesi Yönetici A. ġ'ye TÜBĠTAK tarafından taahhütte bulunulan 100.000 TL'nin , 10/07/2014 tarihli ve 20140016563 no.lu yevmiye ile 25.000 TL'sinin sermaye olarak ödendiği, kalan 75.000 TL tutarındaki sermaye taahhüdünün "241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler ve "247 Sermaye Taahhütleri "hesaplarında .muhasebe kayıtlarına alınarak izleneceği bildirilmektedir. Sonuç olarak TÜBĠTAK'ın Mali kuruluĢlar, mal ve hizmet üreten kuruluĢlar ve döner sermayeli kuruluĢlarla ilgili sermaye taahhütlerini izlemek amacıyla "241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler" ve "247 Sermaye Taahhütleri Hesabının" kullanılması, Kurum mali tablolarının tutarlı ve doğru bilgileri yansıtması gerekmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Türkiye Bilimsel ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu (TÜBĠTAK) 2014 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tabloların, "Denetim GörüĢünün Dayanakları" bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı Bilanço hesaplarından olan 191 Ġndirilecek KDV,241 Mal ve Hizmet Üreten KuruluĢlara Yatırılan Sermayeler,247 Sermaye taahhütleri, 250 Arazi ve Arsalar, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri, 252 Binalar, 260 Haklar, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar,500 Net Değer ve 630 Giderler Hesapları hariç olmak üzere, tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: TÜBĠTAK BaĢkanlık ve Bağlı Birimlerinde Kadrolu ve Proje Kapsamında ÇalıĢanlar Ġçin, Kıdem Tazminatı KarĢılıkları AyrılmamıĢtır 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu Kurulması Hakkında Kanun‘un 17‘nci maddesinde: ― Kurumun Başkanı, danışmanları, araştırmacıları, yöneticileri ve her türlü personeli özel hukuk hükümlerine tabi olup bu kimseler hakkında 3/7/1939 tarihli ve 3659 sayılı Kanun ile açıkça hüküm konulmadıkça bunun yerine geçecek kanun hükümleri uygulanmaz.” Denilmektedir. 278 sayılı Kanun‘un anılan maddesinde bahsi geçen ―özel hukuk hükümleri‖ ibaresinden, iĢ hukuku hükümleri olduğu anlaĢılmaktadır. 1475 sayılı ĠĢ Kanunu‘nun 14‘üncü maddesinde ise bu kanuna tabi personelin kıdem tazminatı hakları güvence altına alınmıĢtır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‘nin "Borç ve Gider KarĢılıkları" baĢlıklı 330‘uncu maddesinde, “1) Borç ve gider karşılıkları hesap grubu, mevzuatı gereğince belirlenen esaslar çerçevesinde ayrılacak uzun vadeli her türlü borç ve gider karşılığının izlenmesi için kullanılır. (2) Borç ve gider karşılıkları hesap grubunda yer alan hesaplarda kayıtlı karşılık tutarlarından dönem sonlarında vadeleri bir yılın altına inenler, kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki ilgili karşılık hesaplarına aktarılır.” Ve kıdem tazminatı karşılığı başlıklı 331’inci maddesinde “Kıdem tazminatı karşılığı hesabı, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılır.” Denilmektedir. Bahsedilen Yönetmelik hükmü gereğince kıdem tazminatı karĢılıklarının 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabı‘nda takibi gerekmektedir. Kurumun kendi kuruluĢ kanununda çalıĢanların tamamının iĢçi olduğu dikkate

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 alındığında kıdem tazminatlarının hesaplanması ile kayıtlarda takip edilip karĢılık ayrılması hem iĢ kanunu hem de muhasebe yönetmeliği açısında önemli bir konudur. Muhasebede ihtiyatlılık kavramı gereği kıdem tazminatı karĢılığının ayrılması ve takip edilmesi TÜBĠTAK bütçesinin öngörülebilir olmasını sağlayacaktır. 31.12.2014 itibariyle çalıĢan personel için, TÜBĠTAK Muhasebe Birimlerinden temin edilen* kıdem tazminatı karĢılık tutarları aĢağıdaki tabloda gösterilmiĢtir; Tablo 3 : TÜBĠTAK Kıdem Tazminatı KarĢılığı Tutarları
KADROLU PROJE ÇALIġANI
ÖNCEDEN AYRILAN KARġILIK AYRILMASI GEREKEN KARġILIK ÖNCEDEN AYRILAN KARġILIK AYRILMASI GEREKEN KARġILIK BAġKANLIK 0,00 19.454.665,80 0,00 0,00
SAGE 0,00 9.050.935,27 2.677.179,99 0,00
UZAY 201.520,64 3.482.829,76 281.206,75 0,00
ULAKBĠM 0,00 3.703.132,50 119.703,56 170.133,68
MAM 0,00 1.854.865,59 700.722,04 0,00
BĠLGEM 0,00 23.306.428,83 13.318.226,64 0,00
UME 0,00 9.270.185,28 905.730,77 0,00
TÜSSĠDE 0,00 862.767,15 148.512,26 0,00
BUTAL 0,00 3.565.160,91 0,00 0,00
TUG 0,00 1.236.750,46 73.867,45 0,00
TOPLAM 201.520,64 75.787.721,55 18.225.149,46 170.133,68
*Aralık 2014 gündelik tutarları dikkate alınarak hesaplanmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 Tablodan kadrolu çalıĢanlar için 201.520,64 Türk Lirası karĢılık ayrıldığı, proje çalıĢanları için 18.225.149,46 Türk Lirası kıdem tazminatı karĢılığı ayrıldığı görülmektedir. Proje çalıĢanlarına ULAKBĠM dıĢındaki tüm birimlerde kıdem tazminatı karĢılığı ayrılması hususu hassasiyetle takip edilmesine karĢın, kadrolu çalıĢanlar için kıdem tazminatı karĢılığı ayrılmamıĢtır. 2014 yılı kapanıĢı olarak proje çalıĢanları için ULAKBĠM‘de 170.133,68 Türk Lirası ve tüm birimlerde kadrolu çalıĢanlar için 75.787.721,55 Türk Lirası kıdem tazminatı karĢılığı ayrılmaması mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesini engellemektedir. Kamu idaresi cevabında; TÜBĠTAK BaĢkanlık ve bağlı birimlerde kadrolu ve proje kapsamında çalıĢanlar için kıdem tazminatı karĢılıkları ayrılması ve muhasebeleĢtirilmesi gerektiği Mali Hizmetler Daire BaĢkanlığı'nın 29/01/2015 tarih ve 17291 sayılı yazısı ile tüm birimlere bildirildiği, TÜBĠTAK BaĢkanlık ile BiliĢim ve Bilgi Güvenliği Ġleri Teknolojiler AraĢtırma Merkezi (BĠLGEM), Bursa Test ve Analiz Laboratuvarı (BUTAL), Marmara AraĢtırma Merkezi (MAM), TÜBĠTAK Ulusal Gözlemevi (TUG), Ulusal Metroloji Enstitüsü (UME) ve Uzay Teknolojileri AraĢtırma Enstitüsü (UZAY)'nde ise kadrolu personel için 2015 yılı itibarıyla kıdem tazminatı karĢılığı ayrılması sağlanacağı, ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak Kamu Ġdaresi tarafından verilen cevapta bulgumuza iĢtirak edilerek 2015 yılı itibariyle TÜBĠTAK BaĢkanlık ve bağlı birimlerinde kadrolu ve proje kapsamında çalıĢanlar için kıdem tazminatı karĢılıkları ayrılacağı ve muhasebe kayıtlarına yansıtılacağı bildirilmiĢtir. Konu 2015 yılı denetiminde dikkate alınacaktır. BULGU 2: DıĢ Destekli Projeler ve Birimlerin Ġhtiyacı Ġçin Yapılan Alımlar 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabına Kaydedilmeden Doğrudan GiderleĢtirilmektedir Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‘nin ―15 Stoklar‖ baĢlıklı 85'inci maddesinde; “(1) Stoklar hesap grubu; kamu idarelerince satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılır.”, 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı ―Hesabın ĠĢleyiĢi‖ baĢlıklı 88' inci maddesinde;

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 “a) Borç … 3) Kamu idarelerinin bütçe dışı kaynaklardan edindiği ilk madde ve malzemeler bir taraftan ...emanet hesaplarına borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. … b) Alacak

1. Kullanılan veya tüketilen ilk madde ve malzeme tutarları, belirlenen dönem sonlarında kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.” Hükümleri yer almaktadır. TaĢınır Mal Yönetmeliği‘nin ―Belge ve Cetveller‖ baĢlıklı 10'uncu maddesinin 1'inci fıkrasının (a) bendinde yer alan: “Taşınır İşlem Fişi: İlgili mevzuatı çerçevesinde kabul edilerek teslim alınan taşınırların girişleri ile taşınırların çıkış ve ambarlar arasında devir işlemlerinde, dayanıklı taşınırların niteliklerini değiştiren esaslı onarım ve ilaveler sonucu değer artışlarında, kayıtlara esas olmak üzere 5 örnek numaralı Taşınır İşlem Fişi düzenlenir. ….." denildikten sonra hangi hallerde TaĢınır ĠĢlem FiĢi düzenlenmeyeceği maddede tek tek sayılmıĢtır. TÜSSĠDE dıĢında dıĢ destekli proje yürüten birimlerde, proje için yapılan alımlarda 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı ve 600 Gelirler Hesabı muhasebe kayıtlarının yapılmadığı;
   Öte yandan, bütçeye gider kaydıyla alınan ancak nitelik ve nicelik olarak anında tüketilmesi mümkün olmayan bazı malzemelerin 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı'na giriĢ kaydı yapılmadan doğrudan 630 Giderler Hesabı'na kaydedildiği, düzenlenen taĢınır iĢlem fiĢlerinde giriĢ çıkıĢların aynı anda yapıldığı görülmüĢtür. Gerek proje gerekse Kurum bütçesinden birimlerin ihtiyacı için alınan, tüketim malzemelerinin tamamının hem taĢınır kayıt sisteminde hem de muhasebe kayıtlarında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 görülmesi gerekmekte olup, ihtiyaca binaen kullanıldıkça 150 Ġlk Madde ve Malzeme Hesabı'ndan çıkıĢı yapılarak, 630 Giderler Hesabı'na kaydedilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; TÜBĠTAK Kaynaklarından Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu Ġdareleri Ġle Özel Bütçeli Ġdarelere Proje KarĢılığı Aktarılacak Tutarların Harcanması ve TÜBĠTAK Tarafından Yürütülen DıĢ Destekli Projelerin Harcamalarının GerçekleĢtirilmesine ĠliĢkin Esas ve Usuller'in 21'inci maddesindeyer alan hükmün, Bilim Kurulunun 09/05/2015 tarihli ve 241 sayılı toplantısında alınan kararıyla, ""Tüketime yönelik madde ve malzemeler kayıtlara alınmaksızın doğrudan proje yürütücüsüne veya göstereceği diğer görevlilere verilebilir." Ģeklinde değiĢtirilmesiyle, daha önce direkt olarak giderleĢtirilen dıĢ destekli projeler kapsamında yapılan tüketime yönelik mal ve malzemelerin 150 Ġlk Madde ve Malzemeler Hesabına alınmasının, Ayrıca, bütçeden yapılan tüketime yönelik mal ve malzemelerin, MYMY hükümleri gereğince 150 Ġlk Madde ve Malzemeler Hesabına alınmasının sağlanacağı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak Bütçeden yapılan tüketime yönelik mal ve malzemelerin, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri gereğince 150 Ġlk Madde ve Malzemeler Hesabına alınmasının, ayrıca dıĢ destekli projeler için alınan ilk madde ve malzemelerin ise doğrudan giderleĢtirilmesi yerine, 09.05.2015 tarih ve 241 sayılı toplantıda alınan Bilim Kurulu kararında, “Tüketime yönelik madde ve malzemeler kayıtlara alınmaksızın doğrudan proje yürütücüsüne veya göstereceği diğer görevlilere verilebileceği”, şeklinde yapılan düzenleme ile 150 Ġlk Madde ve Malzemeler Hesabına kaydedilmesinin sağlanacağı bildirilmiĢ olup, konu 2015 mali yıl denetiminde izlenecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları BĠLANÇO

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 FAALĠYET SONUÇLARI TABLOSU GELĠR GĠDER Hesap Kodu Ekonomik Kod Gelirin Türü Cari Yıl 2014 Hesap Kodu Ekonomik Kod Giderin Türü Cari Yıl 2014 600 3 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 415.131.677,28 630 1 Personel Giderleri 305.323.380,71 600 4 Alınan BağıĢ ve Yardımlar Ġle Özel Gelirler 1.690.759.226,92 630 2 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 51.518.701,77 600 5 Diğer Gelirler 134.858.587,52 630 3 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 248.525.492,21

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 600 11 Değer ve Miktar DeğiĢimleri Gelirleri 14.474.599,00 630 5 Cari Transferler 272.860.407,97 610 3 Ġndirim, Ġade Ve Ġskontolar Hs 9.036.236,20 630 7 Sermaye Transferleri 1.481.959.414,07
630 11 Değer ve Miktar DeğiĢimleri Giderleri 9.151.033,05
630 12 Diğer ÇeĢitli Gelirler 1.762,84
630 13 Amortisman Giderleri 62.247.035,46
630 14 Ġlk Madde ve Malzeme Giderleri 11.183.716,03
630 15 KarĢılık Giderleri 1.338.703,70
630 20 Silinen Alacaklardan Kaynaklanan Giderler 1,10
630 30 Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler 28.376.671,17
630 99 Diğer Giderler 0,60 Net Gelir Toplamı 2.246.187.854,52 Giderler Toplamı 2.475.906.245,96 Faaliyet Sonucu (+/-) -229.718.391,44

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

TÜRKĠYE BĠLĠMSEL VE TEKNOLOJĠK ARAġTIRMA KURUMU 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 25
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 25
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 26
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 26
5. GENEL DEĞERLENDĠRME ................................................................................................................... 27
6. DENETĠM BULGULARI .......................................................................................................................... 32

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 25

1. ÖZET Bu rapor, Türkiye Bilimsel ve Teknik AraĢtırma Kurumu‘nun performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanun‘un 36'ncı maddesi uyarınca, SayıĢtay ―hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim‖ olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Türkiye Bilimsel ve Teknik AraĢtırma Kurumu‘nun hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aĢağıdakiler denetlenmiĢtir:  2013–2017 dönemine ait Stratejik Plan,  2014 yılı Performans Programı,  2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri.
   Kurumun Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun; zamanında hazırlandığı, yayımlandığı ve ilgili mevzuatla belirlenen usullere uygun olduğu anlaĢıldığından raporlama gerekliliklerini yerine getirdiği görülmüĢtür.
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Ġdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına iliĢkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmıĢ olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 26 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Türkiye Bilimsel Ve Teknik AraĢtırma Kurumu‘nun yayımladığı 2013– 2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 27 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2014 yılı performans denetimi kapsamında Türkiye Bilimsel ve Teknik AraĢtırma Kurumu‘nun yayımladığı 2013–2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. Denetim yukarıda sayılan üç belge üzerinden kamu idaresinin raporlama gerekliliklerine uyumunun değerlendirilmesi, bu belgelerde sunulan performans bilgisinin değerlendirilmesi ve performans bilgisinin üretilmesi için kullanılan veri kayıt sistemlerinin değerlendirilmesi yoluyla gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu değerlendirmeler için kullanılan kriterler aĢağıda yer alan Tablo 1‘de görülmektedir. Tablo 1: Performans Denetimi Kriterleri Denetim kriteri Tanım Mevcudiyet Türkiye Bilimsel Ve Teknik AraĢtırma Kurumunun, plan, program ve raporlarını yayımlayıp yayımlamadığı Zamanlılık Türkiye Bilimsel Ve Teknik AraĢtırma Kurumunun, program ve raporlarını yasal süre içinde yayımlayıp yayımlamadığı Sunum Türkiye Bilimsel Ve Teknik AraĢtırma Kurumunun, program ve raporlarının ilgili mevzuatla belirlenen usullere uyumlu olup olmadığı Ġlgililik Hedefler, göstergeler ve faaliyetler arasında mantıksal bağlantı olması Ölçülebilirlik Performans programlarındaki hedeflerin ve göstergelerin ölçülebilir olması Ġyi tanımlanma Hedefin açık ve net bir tanımının olması Tutarlılık Hedeflerin, denetlenen idarenin planlama ve raporlama dokümanlarında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 28 Stratejik Plan TÜBĠTAK 2013–2017 Stratejik Planında 4 stratejik amaç belirlenmiĢtir. Bu 4 amaca ulaĢmak için de 7 strateji, 14 stratejik hedef, stratejik hedeflerin ölçülebilmesi için de 31 adet performans göstergesi belirlenmiĢtir. TÜBĠTAK 2013–2017 Stratejik Planı ile ilgili olarak Tablo1‘deki kriterlerden mevcudiyet, zamanlılık, sunum, ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlama kriterleri açısından yapılan değerlendirmede: Stratejik Planın yasal süresi içinde düzenleyici esaslara uygun Ģekilde hazırlandığı ve raporlandığı, Stratejik Planda yer alan stratejik hedeflerin belirlenen amaçlarla, performans göstergelerinin de belirlenen stratejik hedeflerle ilgili olduğu, performans göstergesinin tamamı için ölçülebilir ifadeler ve ölçmeye imkân verecek sayı, tarih, oran vb. belirlendiği, hedeflerin iyi tanımlandığı kanaatine varılmıĢtır. Performans Programı TÜBĠTAK 2014 yılı Performans Programında 14 performans hedefi, bu hedeflerin ölçülmesi için de 31 performans göstergesi belirlenmiĢtir. TÜBĠTAK 2014 yılı Performans Programı ile ilgili olarak Tablo1‘deki kriterlerden mevcudiyet, zamanlılık, sunum, ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlanma kriterleri açısından değerlendirilmiĢtir. (göstergeler ve alt hedefler dâhil) tutarlı olarak kullanılması Doğrulanabilirlik Raporlanan değerlerin, temel veri kayıt sistemlerinin çıktısıyla tutarlı olması Geçerlilik/ Ġkna edicilik Planlanan ve raporlanan performans arasındaki her tür sapmanın denetlenen idare tarafından ele alınması ve sapmayı açıklayan nedenlerin geçerli/ inandırıcı olması Doğruluk Üretilen performans bilgisinin gerçekleĢmeleri doğru yansıtması ve göstergenin tanımına dayalı olarak gerçekleĢmelerle ilgili olmayan hususları içermemesi Tamlık Üretilen performans bilgisinin gerçekleĢmeleri tam olarak yansıtması ve göstergenin tanımına

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 29 2014 yılı Performans Programın mevzuatta öngörülen sürede hazırlanıp kamuoyuna açıklandığı tespit edilmiĢtir. Performans Programının Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik ve Performans Programı Hazırlama Rehberinde ortaya konan genel yapı, süreç ve temel ilkelere aĢağıdaki hususlar hariç uygun hazırlandığı görülmüĢtür.  Performans Programının ―1- Genel Bilgiler C-Fiziksel Kaynaklar‖ bölümünde yeterli ve ayrıntılı bilgiye yer verilmediği,  Performans Programının ―I- Genel Bilgiler D-Ġnsan Kaynakları‖ bölümünde yeterli ve ayrıntılı bilgiye yer verilmediği,  Performans Programının ―II-Performans Bilgileri A-Temel Politika ve Öncelikler‖ bölümünde yalnızca Onuncu Kalkınma Planı (2014- 2018) ve Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi (UBTYS) 2011- 2016‘ ya yer verilmediği,  Performans Programında ―II- Performans Bilgileri C- Performans Hedef ve Göstergeleri ile Faaliyetler‖ bölümünde belirtilen Performans Hedefi Tablosunun (Tablo 1) ardından ayrıntılı bilgileri içeren metin kısmı bulunmadığı, tespit edilmiĢtir. Performans Programı Hazırlama Rehberine göre kamu idarelerinin performans hedefleri ya çıktılara ya da sonuçlara odaklı olmalıdır. Ġdarenin belirlediği 14 performans hedefinin bir tanesi hariç çıktı/sonuç odaklı olduğu tespit edilmiĢtir. Performans Programında yer alan performans göstergelerinin tamamının performans hedefiyle ilgili olduğu ve ölçülebilir olduğu görülmüĢtür. Faaliyet Raporu TÜBĠTAK 2014 yılı Faaliyet Raporu ile ilgili olarak Tablo1‘deki kriterlerden mevcudiyet, zamanlılık, sunum, tutarlılık, doğrulanabilirlik, geçerlilik/ikna edicilik kriterleri açısından değerlendirilmiĢtir. 2014 yılı TÜBĠTAK Faaliyet Raporunun mevzuatta öngörülen sürede hazırlanıp kamuoyuna açıklandığı tespit edilmiĢtir. Faaliyet Raporunun Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik‘te ortaya konan genel yapı, süreç ve temel ilkelere aĢağıdaki hususlar hariç uygun hazırlandığı görülmüĢtür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 30  Birim ve Ġdare Faaliyet Raporlarının ―Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik‖ gereğince düzenlenmediği,  Harcama birimlerince birim faaliyet raporları hazırlanmadığı,  TÜBĠTAK idaresinin Faaliyet Raporunda yer alan bazı göstergelere iliĢkin gerçekleĢmelerde ortaya çıkan sapmaların nedeni geçerli ve ikna edici gerekçelerle açıklanamadığı,  TÜBĠTAK‗ta Stratejik Plan ve Faaliyet Raporunu hazırlayan birim ile Performans Programını hazırlayan birimlerin farklı olması uygulamada sorunlara yol açtığı, tespit edilmiĢtir. Stratejik plan ve performans programı değerlendirmesi sonucu ilgili ve ölçülebilir olduğu kanaatine varılan hedef, performans hedefi ve göstergeler tutarlılık kriteri açısından değerlendirilmiĢ ve tamamının tutarlı olduğu görülmüĢtür. Faaliyet Raporunda performans hedef ve göstergelerinde meydana gelen sapmaların nedenlerine yer verildiği, ancak TÜBĠTAK TEYDEP Bütçesinden KOBĠ‘lerin Aldığı Pay (%)‖ performans ölçüsüne yönelik göstergede yer alan hedefe iliĢkin bütçedeki sapmanın nedenlerinin inandırıcı ve geçerli olmadığı sonucuna varılmıĢtır. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi Faaliyet sonuçlarının ölçülmesi kurumların performans bilgisini üreten veri kayıt sistemlerinin değerlendirilmesi yoluyla yapılmaktadır. Sistem denetimini içeren bu değerlendirmenin hedefi, kamu idarelerinin raporlanan verilerde önemli bir hata olması riskini azaltmak üzere yeterli kontrol sistemleri kullanıp kullanmadığını belirlemektir.
Türkiye Bilimsel ve Teknik AraĢtırma Kurumu‘nun 2014 yılı Faaliyet Raporu‘nda yer alan performans bilgisinin doğruluğunu test etmek üzere tüm veri kayıt sistemleri değil, belli kriterlere göre seçilen veri kayıt sistemleri değerlendirilmiĢtir. Veri kayıt sistemlerine yönelik denetim ―Özel Sektör Ar-Ge Faaliyetlerinin Artmasını Sağlamak” amacına ait aĢağıdaki performans hedefleri ve göstergeleriyle sınırlandırılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 31 Hedefler Göstergeler Özel sektör Ar-Ge Yetkinliğini ve ĠĢbirliklerini GeliĢtirmek TÜBĠTAK TEYDEB‘e Yapılan Proje BaĢvuru Sayısı/yıl TÜBĠTAK TEYDEB‘e Ġlk Kez BaĢvuru Yapan Firma Sayısı/yıl Özel Sektör-Özel Sektör ĠĢbirliğinde Yürütülen Proje Sayısı/yıl Üniversite-Özel Sektör ĠĢbirliğinde Yürütülen Proje Sayısı/yıl KOBĠ‟lerin Ar-Ge Kapasitesini Artırmak TÜBĠTAK TEYDEB Bütçesinden KOBĠ‘lerin Aldığı Pay (%) oran/yıl Her ne kadar veri kayıt sistemleri üzerindeki inceleme, performans bilgisinin doğruluğunu test etmek amacıyla gerçekleĢtirilse de, güvenilir veri kayıt sistemlerinin mevcudiyeti raporlanan verilerdeki hata olasılığını ortadan kaldırmaz. Bu nedenle veri kayıt sistemleri hakkındaki olumlu değerlendirme, Türkiye Bilimsel ve Teknik AraĢtırma Kurumu‘nun faaliyet raporunda sunduğu performans bilgisinin doğruluğu hakkında mutlak güvence sağlamaz.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 32 6. DENETĠM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: TÜBĠTAK 2013–2017 Stratejik Planında “Durum Analizi” Bölümü Eksik DüzenlenmiĢtir Kamu Ġdareleri için Stratejik Planlama Kılavuzu‘na göre, Stratejik planlama sürecinin ilk adımı olan durum analizi, kuruluĢun ―neredeyiz?‖ sorusuna cevap vermektedir. KuruluĢun geleceğe yönelik amaç, hedef ve stratejiler geliĢtirebilmesi için öncelikle, mevcut durumunu ortaya koyması gerekmektedir. Dolayısıyla bu analiz, kuruluĢun kendisini ve çevresini daha iyi tanımasına yardımcı olarak, stratejik planın sonraki aĢamalarından daha sağlıklı sonuçlar elde edilmesini sağlayacaktır. Durum analizinde, kuruluĢun yasal yükümlülükleri çerçevesinde yürüttüğü faaliyetler ve sunduğu hizmetlerin ortaya konulması, kalkınma planları, sektörel ve bölgesel plan ve programlar ile kuruluĢ kanunundan kaynaklanan yetki, görev ve sorumluluklarının ifade edilmesi, kuruluĢ tarafından sunulan hizmetlerin genel hedef ve politikalara uygunluğu, hizmet sunum süreçleri ve hizmet kalitesi, bu alanda benimsenen genel stratejiler, kuruluĢun hangi kurum ve kuruluĢlarla koordinasyon içinde çalıĢtığı/çalıĢması gerektiği gibi hususların değerlendirilmesi gerekmektedir. Klavuz‘a göre, ―Durum analizi‖ kapsamında genel olarak aĢağıdaki değerlendirmelerin yapılması gerekmektedir: “- Tarihi gelişim

• Kuruluşun yasal yükümlülükleri ve mevzuat analizi
• Kuruluşun faaliyet alanlarıyla ilgili ürün ve hizmetlerin belirlenmesi
• Paydaş analizi (kuruluşun hedef kitlesi ve kuruluş faaliyetlerinden olumlu/olumsuz yönde etkilenenlerin, ilgili tarafların analizi)
• Kuruluş içi analiz (kuruluşun yapısının, insan kaynaklarının, mali kaynaklarının, kurumsal kültürünün, teknolojik düzeyinin vb. analizi)
• Çevre analizi (kuruluşun faaliyet gösterdiği ortamın ve dış koşulların analizi)”. TÜBĠTAK‘ın stratejik planda, durum analizi bölümünde sadece ―çevre analizi‖ kısmına yer

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 33 verildiği diğer bölümlere yer verilmediği görülmektedir.. TÜBĠTAK‘ın geleceğe yönelik amaç, hedef ve stratejiler geliĢtirebilmesi açısından öncelikle mevcut durumunun tespit edilmesi ve ileride hazırlanacak planlarda, durum analizi bölümüne yer verilmesi gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında: TÜBĠTAK 2013-2017 Stratejik Planında "Kamu Ġdareleri Stratejik Planlama Kılavuzu"nun durum analizi kapsamında yer alması beklenen değerlendirmelerin farklı baĢlıklar altında sunulduğu, ancak denetim raporundaki görüĢler doğrultusunda daha sonra hazırlanacak planlarda yönetmelik, kılavuz ve rehberlerde belirtilen baĢlıklara uyulmasına özen gösterileceği ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak: Kamu Ġdaresi cevabında, denetim raporundaki görüĢler doğrultusunda daha sonra hazırlanacak planlarda yönetmelik, kılavuz ve rehberlerde belirtilen baĢlıklara uyulmasına özen gösterileceği bildirilmiĢ olup, bu husus sonraki yıl denetimlerinde izlenecektir. BULGU 2: TÜBĠTAK 2013–2017 Stratejik Planında “Kaynak Ġhtiyacı” BaĢlığı Altında Maliyet Tablosu YerAlmakla Birlikte Kaynak Tablosuna Yer VerilmemiĢtir KuruluĢun toplam maliyetlerini elde edeceği kaynaklarla karĢılaĢtırması, karĢılaĢtırmanın yapılabilmesi için de (Tablo 4) Maliyet ve (Tablo 5) Kaynak Tablolarını düzenlemesi ve bu tablolara stratejik planında yer vermesi gerekliliği ―Kamu İdareleri için Stratejik Planlama Kılavuzu‖ nun 6 ―Maliyetlendirme” bölümünde vurgulanmıĢtır.
Kılavuzda, maliyet tablosunda öngörülen maliyetler ile tahmin edilen kaynakların örtüĢmesi gerektiği, ancak öngörülen maliyetlerin tahsis edilen kaynakları aĢması durumunda daha düĢük maliyetli stratejiler seçilmesi, hedeflerin küçültülmesi, amaç ve hedeflerin zamanlamasının değiĢtirilmesi veya amaç ve hedeflerin önceliklendirilerek bazı amaç ve hedeflerden vazgeçilmesi gibi yöntemlerin izlenebileceği belirtilmiĢtir. Bu bağlamda, stratejik planda kaynak tablosuna yer verilmemesi maliyetler ile tahmin edilen kaynakların kıyaslanamamasına, maliyetlerin kaynakları aĢması durumunda amaç ve hedeflere iliĢkin yeni düzenleme yapılamamasına neden olmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 34 Kamu idaresi cevabında: Kamu Ġdareleri Stratejik Planlama Kılavuzu"na uygun olarak hazırlanan ve TÜBĠTAK 2013-2017 Stratejik Planı'nın Kalkınma Bakanlığı'na gönderilmeden önceki halinde yer alan "Kaynak Tablosu" nihai plana sehven eklendiği, Planın, Kalkınma Bakanlığı tarafından eklenmemiĢ hali ile onaylandığı, Denetim Raporundaki görüĢler doğrultusunda daha sonra hazırlanacak stratejik planlarda bu hususa dikkat edileceği ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak: Kamu Ġdaresi cevabında, Denetim Raporundaki görüĢler doğrultusunda daha sonra hazırlanacak stratejik planlarda bu hususa dikkat edileceği bildirilmiĢ olup, konu sonraki yıl denetimlerinde izlenecektir. B. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 3: TÜBĠTAK 2014 Yılı Performans Programının Genel Yapısında ve Temel Ġlkelerinde Eksiklikler Bulunmaktadır 4.1 Performans Programının “1- Genel Bilgiler C-Fiziksel Kaynaklar” bölümünde yeterli ve ayrıntılı bilgiye yer verilmemiĢtir Programın ―Fiziksel Kaynaklar‖ bölümünde; idarenin kullanımında olan ve program döneminde temin edilmesi düĢünülen hizmet binası, lojman, taĢıt aracı, iĢ makineleri, telefon, faks, bilgisayar, yazıcı vb. varlıklara iliĢkin bilgilere, bunların elde edilmesi ve kullanımı hususunda izlenecek politikalara yer verilmesi, ayrıca, idarenin biliĢim sistemi, biliĢim sisteminin faaliyetlere katkısı, karĢılaĢılan sorunlar, program döneminde sistemde planlanan değiĢiklikler ile e-devlet uygulamaları kısaca açıklanmalı ve fiziki kaynaklara iliĢkin tablolaĢtırılan bilgilere yer verilmesi gerekmektedir Fiziksel kaynaklar bölümünün sonraki programlarda―Performans Programı Hazırlama Rehber‖ i açıklamaları doğrultusunda hazırlanması önerilir. 4.2 Performans Programının “I- Genel Bilgiler D-Ġnsan Kaynakları” bölümünde yeterli ve ayrıntılı bilgiye yer verilmemiĢtir Programın ―insan kaynakları‖ bölümünde; idarenin mevcut insan kaynakları, istihdam Ģekli, hizmet sınıfları, kadro unvanları, istihdam politikası ve benzeri bilgilere, program dönemindeki insan kaynakları ihtiyacı ve ihtiyacın karĢılanmasına yönelik izlenecek

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 35 politikalar ve insan kaynaklarına iliĢkin tablolaĢtırılan bilgilere yer verilmesi gerekmektedir.
Mevcut Performans Programında istihdam politikasına yer verilmemiĢ, insan kaynağı ihtiyacı ve ihtiyacın karĢılanması amacıyla uygulanacak politikalar açıklanmamıĢtır. Ġnsan kaynağı ihtiyacının karĢılanmasına yönelik politikaları içeren bilgilerin performans programında yer alması sağlanmalıdır. 4.3 Performans Programının “II-Performans Bilgileri A-Temel Politika ve Öncelikler” bölümünde yalnızca Onuncu Kalkınma Planı (2014- 2018) ve Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi (UBTYS) 2011- 2016‟ ya Yer VerilmiĢtir Performans Programı Hazırlama Rehberinde hükümet programında, kalkınma planı ve stratejik planda yer alan idare ile ilgili politika ve önceliklere kısaca yer verilmesi öngörülmüĢtür. 61‘inci Hükümet Programında idare ile ilgili hedefler öngörülmüĢ olup bu doğrultuda, Performans Programının ―A- Temel Politika ve Öncelikler‖ bölümünde Hükümet Programında ve Orta Vadeli Program ile Orta Vadeli Mali Planda yer alan idare ile ilgili temel politika ve önceliklere yer verilmelidir. 4.4 Performans Programında “II- Performans Bilgileri C- Performans Hedef ve Göstergeleri ile Faaliyetler” Bölümünde Belirtilen Performans Hedefi Tablosunun (Tablo 1) Ardından Ayrıntılı Bilgileri Ġçeren Metin Kısmı Bulunmamaktadır Performans Programı Hazırlama Rehberine göre bu bölümde her bir performans hedefi için hazırlanmıĢ olan Tablo 1‘e (Performans Hedefi Tablosu) yer verilir. Bu tablonun ardından, program döneminde ilgili performans hedefinin belirlenmesinin nedenleri ile belirlenen performans hedefinin temel politika ve öncelikler ile iliĢkisi, performans hedeflerine ulaĢılıp ulaĢılamadığını değerlendirmek üzere belirlenen performans göstergeleri ile bu göstergelerin belirlenmesinin nedenleri, performans hedeflerine ulaĢmak için yürütülecek faaliyetler hakkında detaylı ve açıklayıcı bilgiler, faaliyetlerin kaynak ihtiyacının nasıl tespit edildiği gibi hususlar ile açıklanmasında yarar görülen diğer hususlara yer verilmelidir. Bu çerçevede, Tablo 1‘in ardından performans hedeflerine ulaĢmak için yürütülecek faaliyetler hakkında detaylı ve açıklayıcı bilgilerin, faaliyetlerin kaynak ihtiyacının nasıl tespit edildiği gibi hususların ve açıklanmasında yarar görülen diğer hususların yer aldığı metin bölümünün Programda yer alması gerekmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 36 Kamu idaresi cevabında: Ġdarenin kullanımında olan ve program döneminde temin edilmesi düĢünülen hizmet binası, lojman, taĢıt aracı, iĢ makineleri, telefon, faks, bilgisayar, yazıcı vb. varlıklara iliĢkin bilgilere, 2014 Yılı Performans Programının "Fiziksel Kaynaklar" bölümünde yer verilmiĢ olup, bunların elde edilmesi ve kullanılmasına iliĢkin ihtiyaç ve planlamalar 2014 yılı bütçe tekliflerinde yer aldığı, kanunlaĢan bütçe dahilinde elde edilmelerinin sağlandığı, önceden öngörülmeyen ve yıl içerisinde ortaya çıkan ihtiyaçların bütçe iĢlemleri kullanılarak ve ilgili bakanlıklarla görüĢülerek karĢılandığı, bu süreçten 2014 yılı Performans Programında bahsedilmediği, yeni elde edilecek fiziksel kaynağın ortaya çıkması durumunda bunun elde edilmesi ve kullanılması hususunda izlenecek politikalara yer verileceği, E-devlet uygulamasında Kurumla ilgili sadece bağlantı paylaĢımı yapıldığından ve e- devlet sistemine kayıtlı herhangi bir uygulama bulunmadığından Performans Programında yer verilmediği, ancak, e-devlet uygulamalarında yer alan Kurum iĢlemleri için ek bilgiye 2016 Yılı Performans Programında yer verileceği, Kurumun biliĢim sistemi, biliĢim sisteminin faaliyetlere katkısı Performans Programında yer alan biliĢim sistemleri alt baĢlıklarında açıklandığı, biliĢim sistemlerinde yapılacak değiĢiklik planlarının, sisteme iliĢkin açıklamaların altında yer aldığı, 2014 Yılı Performans Programının "D-Ġnsan Kaynaklan" bölümünde Kurumun kadro unvanları detayı, personel yapısı, sayısı, istihdamı detaylı bir Ģekilde açıklandığı ve açıklamalar, grafikler ve tablolarla desteklendiği, Denetim Raporundaki görüĢler doğrultusunda önümüzdeki dönemlerde hazırlanacak Performans Programında insan kaynakları ihtiyacı ve ihtiyacın karĢılanmasına yönelik izlenecek politikaların yer almasının sağlanacağı,
SayıĢtay Denetim Raporu dikkate alınarak, 2015 Yılı Performans Programı ile birlikte "Temel Politika ve Öncelikler" bölümünde Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) ve Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi (UBTYS) 2011-2016'ya ek olarak TÜBĠTAK Stratejik Planı (2013-2017), Orta Vadeli Program ile Orta Vadeli Mali Plan'ın Kurumu ilgilendiren kısımlarına yer verileceği, Performans Programı Hazırlama Rehberinde yer alan Tablo 1'e iliĢkin verilerin e-

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 37 bütçe sisteminin "Performans Bütçe" modülüne girilerek oluĢturulduğu ve aynı modüldeki "Performans Bütçe Raporları" kısmından alınarak Performans Programında kullanıldığı, bu nedenle ilgili sistemde yer almayan ve ilgili sisteme giriĢi yapılmayan bilgilere yer verilmediği, Denetim Raporundaki görüĢler doğrultusunda önümüzdeki dönemlerde hazırlanacak Performans Programının hazırlanması aĢamasında söz konusu hususların değerlendirileceği ve gerekli bilgilere yer verileceği, Ġfade edilmiĢtir. Sonuç olarak: Önceden öngörülmeyen ve yıl içerisinde ortaya çıkan ihtiyaçların bütçe iĢlemleri kullanılarak ve ilgili bakanlıklarla görüĢülerek karĢılandığı ve bu nedenle süreçten performans programında bahsedilmediği bildirilmiĢ ise de, bütçe kanununun kabul edilmesi ile performans programının hazırlanma zamanları arasında bütçede öngörüldüğü belirtilen söz konusu bilgilerin performans programında da yer almasını sağlayacak yeterli sürenin bulunduğu düĢünülmektedir. Kamu Ġdaresi cevabında diğer hususlara iliĢkin olarak bulgumuza iĢtirak edildiği bildirilmiĢ olup, bulgu konusu hususlar 2015 mali yıl performans denetiminde izlenecektir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 4: Birim ve Ġdare Faaliyet Raporlarının “Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik” Gereğince Düzenlenmediği Tespit EdilmiĢtir 2014 yılı TÜBĠTAK Faaliyet Raporunda yapılan incelemeler neticesinde; ―Genel bilgiler‖ bölümünde, mevzuatına iliĢkin bilgilere, iç ve dıĢ denetim raporlarında yer alan tespit ve değerlendirmelere; ―Mali bilgiler‖ bölümünde ise; bütçe hedef ve gerçekleĢmelerinde meydana gelen sapmaların nedenlerine ve yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluĢların faaliyetlerine iliĢkin bilgilere yer verilmediği görülmüĢtür. Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin, ―Birim ve Ġdare Faaliyet Raporlarının Kapsamı‖ baĢlıklı 18‘inci maddesinde, mevzuata iliĢkin bilgiler ile iç ve dıĢ denetim raporlarında yer alan tespit ve değerlendirmelere kısaca ―Genel bilgiler‖ bölümünde; bütçe

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 38 hedef ve gerçekleĢmelerinde meydana gelen sapmaların nedenleri ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluĢların faaliyetlerine iliĢkin bilgilerin ise; ―Mali bilgiler‖ bölümünde düzenlenmesi gerektiği ifade edilmektedir. Sonraki yıllarda hazırlanacak faaliyet raporlarında belirtilen eksikliklerin giderilmesi gerektiği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında: Denetim raporundaki görüĢler doğrultusunda daha sonra hazırlanacak faaliyet raporlarının genel bilgiler bölümünde de iç ve dıĢ denetim raporlarında yer alan tespit ve değerlendirmelere yer verilmesine özen gösterileceği, ödenek ve harcama sapmalarına iliĢkin açıklamalar eklenerek gerekli düzenlemelerin yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak: Kurum tarafından dernek, birlik, kurum ve kuruluĢların faaliyetlerine iliĢkin harcamalar, yardım kapsamında değil, katkı payı ödemesi olarak değerlendirilmesi; birlik, kurum ve kuruluĢlara yapılan herhangi bir ödeme olmaması nedeniyle, faaliyet raporunun ilgili kısımında baĢlık olarak dahi bu bilgiye yer verilmemesinin, faaliyet raporunun tamlık ve doğruluk kriterlerine aykırılık teĢkil ettiği düĢünülmektedir. Bulgu konusu hususlar2015 mali yılı performans denetiminde izlenecektir. BULGU 5: Harcama Birimlerince Birim Faaliyet Raporları HazırlanmamıĢtır Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin ―Raporlama Ġlkeleri‖ ― Doğruluk ve Tarafsızlık Ġlkesi‖ baĢlıklı 5' inci maddesinde; “Faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin doğru, güvenilir, önyargısız ve tarafsız olması zorunludur”, ― Birim Faaliyet Raporu‖ baĢlıklı 10'uncu maddesinde; birim faaliyet raporlarının harcama yetkilileri tarafından harzırlanarak üst yöneticiye sunulacağı ve raporun içeriğinde yer alan bilgilerin doğruluğundan üst yöneticiye karĢı sorumlu olacakları belirtilmiĢtir. "Ġdare Faaliyet Raporu‖ baĢlıklı 11'inci maddesinde ; “(1) İdare faaliyet raporu, birim faaliyet raporları esas alınarak, idarenin faaliyet sonuçlarını gösterecek şekilde üst yönetici tarafından hazırlanır.”, ― Birim ve Ġdari Faaliyet Raporlarının ġekli ‖ baĢlıklı 19'uncu maddesinde ise:

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 39 “Birim ve idare faaliyet raporları, Ek-1’de yer alan şekle uygun olarak hazırlanır. Birim faaliyet raporlarında sadece harcama birimine ilişkin bilgilere yer verilir. Birim faaliyet raporlarında birim yöneticisinin; idare faaliyet raporlarında ise ilgili bakan ve üst yöneticinin sunuş metni yer alır. (2) İdare faaliyet raporlarına, Ek-2 ve Ek-4’te örnekleri yer alan üst yönetici tarafından imzalanan "İçKontrol Güvence Beyanı" ile mali hizmetler birim yöneticisi tarafından imzalanan " Mali Hizmetler Birim Yöneticisinin Beyanı", birim faaliyet raporlarına ise Ek- 3’te örneği yer alan ve harcama yetkilisi tarafından imzalanan "İç Kontrol Güvence Beyanı" eklenir. (3) Kamu yönetiminde uygulama birliğini sağlamak ve birim faaliyet raporlarından hareketle idare faaliyet raporlarının hazırlanmasını kolaylaştırmak amacıyla, raporlarda yer alması gereken diğer hususlar ve ekler Bakanlıkça hazırlanan performans esaslı bütçeleme rehberinde belirlenir.” denilmektedir. Doğruluk, faaliyet raporunda yer alan performans bilgisinin veri kayıt sisteminden elde edilen son verilerle uyumlu olmasını ifade eder. Stratejik plan ve performans programı değerlendirmesinde ilgili ve ölçülebilir olduğu kanaatine varılan hedef, performans hedefi ve göstergeler, doğrulanabilirlik kriterine tabi tutulur. Bunun en uygun yolu harcama birimleri tarafından hazırlanan birim faaliyet raporlarının idare faaliyet raporu ile uyumlu olup olmadığını kontrol etmektir. TÜBĠTAK‘ta harcama birimlerince birim faaliyet raporları hazırlanmadığı için idare faaliyet raporunun denetimini sağlayan raporlama unsurlarından birisi sağlanamamıĢtır. Harcama birimlerince birim faaliyet raporlarının hazırlanması ve düzenlenen idare faaliyet raporlarında yer alan bilgilerin güvenilirliğinin sağlanması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında: TÜBĠTAK'ın faaliyet raporunun konsolide nihai taslağının terminlere uyacak Ģekilde tamamlanması gereği oluĢtuğu, mevzuat değiĢikliğinin getirdiği zaman kısıtı dolayısıyla Ocak sonuna yetiĢtirilmesi gereken Faaliyet Raporu, çeĢitli nedenlerle her harcama biriminden birim faaliyet raporlarının alınamadığı, sonraki dönemde, Birim Faaliyet Raporlarının hassasiyetle ve zamanında hazırlanmasını temin etmek üzere, Yönetmelik'in Ek-1'inde yer alan formatta 6 ayda bir BaĢkanlığa sunulması için Harcama

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 40 Yetkilisi Birimlere resmi yazı iletildiği, ayrıca Harcama Yetkilisi Birimlerin Faaliyet Raporlarının hazırlanmasından sorumlu yetkililerle bir bilgilendirme toplantısı da planlandığı‖ bildirilmiĢtir. Sonuç olarak: Kamu Ġdaresi cevabında, Denetim Raporundaki görüĢler doğrultusunda çalıĢmaların yapılacağı bildirilmiĢ olup, konu 2015 mali yıl performans denetiminde izlenecektir. BULGU 6: TÜBĠTAK„ta Stratejik Plan ve Faaliyet Raporunu Hazırlayan Birim Ġle Performans Programını Hazırlayan Birimlerin Farklı Olması Uygulamada Sorunlara Yol Açmaktadır Stratejik plan doğrudan kurum BaĢkanına bağlı olarak çalıĢan BTYPDB tarafından hazırlanırken, performans programı Mali Hizmetler Daire BaĢkanlığı bünyesindeki Bütçe ve Performans Müdürlüğünce düzenlemektedir. Örneğin; Kamu idaresine ait Stratejik Plan hazırlanırken Stratejik Planda yer alan Maliyet Tablosu ve Kaynak Tablosunda, Orta Vadeli Mali Planda belirlenen ödenek tavanlarının aĢılmasının mümkün olmayacağı ilkesi dikkate alınmamıĢtır. Kalkınma Bakanlığının aynı yöndeki görüĢü üzerine BTYPDB, Bütçe ve Performans Müdürlüğünün yönlendirmesi ile Stratejik Planın Stratejik Plan Maliyet Tablosu verilerini ödenek tavanlarına çekerek yeniden düzenlenmiĢ ancak yeniden düzenlenen Stratejik Plan Kaynak Tablosu yeni stratejik plana konulmamıĢtır. Ġlgili mevzuata göre Stratejik Planın Performans Programına ıĢık tutması ön görülmüĢken, uygulamada performans programının Stratejik Planı yönlendirmiĢ olduğu görülmektedir. Kamu idaresinin iki birimi arasında eĢgüdümü ve iletiĢimi sağlayacak önlemler alınması önerilmektedir. Kamu idaresi cevabında: Stratejik Plan ve Faaliyet Raporu TÜBĠTAK BaĢkanlığına bağlı olan Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları Daire BaĢkanlığı tarafından, Performans Programı ise Mali Hizmetler Daire BaĢkanlığı tarafından hazırlandığı, iki birim arasında koordinasyon sağlandığı, bu iĢbirliğine 2015 Yılı Performans Programı ve 2014 Yılı Faaliyet Raporu hazırlanırken özel hassasiyet gösterildiği, denetim sürecindeki görüĢler doğrultusunda

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 41 bu hassasiyetin önümüzdeki dönemlerde yapılacak çalıĢmalarda da dikkate alınacağı, ayrıca raporda belirtildiği Ģekilde performans programının stratejik planı yönlendirmediği‖ hususları ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak: Raporda belirtildiği Ģekilde performans programının stratejik planı yönlendirmediği hususu ifade edilmiĢ ise de, bu iki birim arasında eĢgüdüm ve iletiĢimi sağlayacak gerekli önlemlerin alınmasının doğru olacağı düĢünülmekte olup, konu 2015 mali yıl performans denetiminde izlenecektir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 7: TEYDEB BaĢkanlığı Veri Kayıt Sisteminde Verilerin ĠĢlenme Sürecine ĠliĢkin Yazılı Bir Prosedür OluĢturulmamıĢtır Verilerin iĢlenmesinde yazılı bir prosedür olmaması; verilerin iĢlenmesi sürecinde yetkili kiĢilerde görev değiĢikliği olması durumunda veri kayıt sisteminin doğru bir Ģekilde kullanılması, rapor verilerine ulaĢabilmesi ve raporlanma aĢamasında hatalı sonuçlara ulaĢılmasına sebebiyet verebilmektedir. Ayrıca göstergelerin hangi proje programları kullanılarak veri kayıt sistemine giriĢinin yapılacağı da net bir Ģekilde belirlenmemiĢtir. Her rapor dönemi performans hedeflerinin sonuç raporlarına ulaĢmak için aynı kiĢilere ihtiyaç duyulması, veri kayıt sistemine giriĢ hususunda bir düzenleme yapılmaması veri kayıt sisteminin güvenilirliğini etkileyen bir risktir. Bu konunun ivedilikle hazırlanan bir düzenleme ile tamamlanması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında: Performans hedeflerinin sonuç raporuna ulaĢmak için kiĢilerden bağımsız bir veri sistemi kullanıldığı ve bu bulgunun geçerli olmadığının değerlendirildiği, ancak, sorgu sayfaları ile iliĢkilendirilerek tanımlanan yetki ve roller, prosedür iĢlevi görmekle birlikte, TÜBĠTAK bünyesinde biliĢim uygulamaları ile gerçekleĢtirilen veri sorgulama süreçlerinde, sistem üzerinde her bir uygulamaya özel, denetim raporundaki görüĢler doğrultusunda verilerin iĢlenme sürecine iliĢkin yazılı bir prosedür hazırlığının gündeme alınacağı ifade edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 42 Sonuç olarak: Konu 2015 mali yıl performans denetiminde izlenecektir. BULGU 8: TÜBĠTAK 2013 -2017 Yılı Stratejik Planı ve Faaliyet Raporlarını OluĢmasını Sağlayan Verilerin Değerlendirilmesinde Güvenilirliğe Yönelik Riskler Tespit EdilmiĢtir Güvenilirlik, veri kayıt sistemlerinin gerçekleĢmeleri tam ve doğru Ģekilde ölçerek faaliyet raporunda güvenilir veri sunuluyor olması anlamına gelmektedir. Verilerin raporlama aĢamasında karmaĢıklıklarla karĢılaĢıldığında yetkili kiĢilerin sisteme dıĢardan müdahale ettikleri, hatta bazı göstergelerin veri kayıt sistemi ile bağlantısız olarak oluĢturulduğu görülmüĢtür. Veriler her ne kadar sorumlu ve yetkili kiĢiler tarafından hazırlanıyor olsa da sistemin dıĢarıdan müdahaleye açık olması, yanlıĢ ölçüm ve raporlamalara sebebiyet verebilmektedir. Örneğin ―GiriĢim Sermayesi Desteğine Yapılan BaĢvuru Sayısı‖ baĢlıklı performans göstergesi veri kayıt sisteminde, üretilen bir veri olmadığı halde bu gösterge ile ilgili sonuçlara ulaĢıldığı görülmektedir. Veri kayıt sisteminin performans göstergeleri için rapor üretmekte yetersiz kaldığı kurum içi değerlendirmelerde mevcuttur. Veri toplamanın karmaĢıklığı; birden fazla veri akıĢının kullanılması ve veri akıĢlarını birleĢtirmek için uygun olmayan yöntemlerin seçilmesi verilerin güvenilirliği etkilemekte, verilerin iĢlenmesi sırasında karmaĢaya sebep olmakta ve hata riskini yükseltmektedir. Gösterge sonuçlarına ulaĢmak için, yazılımda kayıtlı verilerin analiz dıĢında bırakılması ve/veya yazılımda kayıtlı olmayan verilerin analize dahil edilmesi çıkan sonuçlarda ve sonuçlarla ilgili yapılacak değerlendirmelerde hataya neden olabilmektedir. TÜBĠTAK faaliyet raporları hazırlanırken raporlamaların, birden fazla program ile takip edilmesi ve performans göstergesinin açık ve net bir Ģekilde belirlenmemesi, ilgisiz alan verilerinin kullanılması ve ilgili alan verilerinin de kullanılmaması faaliyet raporu sonuçlarının hatalı olmasına yol açabilmektedir. Kamu idaresi cevabında: 2014 yılında, 2013 yılı çağrısı kapsamında desteklenmesi uygun görülen fon yöneticilerinin yeterli fon toplama olasılığını düĢürebileceği nedeniyle yeni bir çağrıya çıkılmadığı,,bu nedenle de TÜBĠTAK 2014 Faaliyet Raporu'nda göstergeye iliĢkin "Performans ölçütü kapsamında gerçekleĢme sağlanamadığı, "GiriĢim Sermayesi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 43 Desteğine Yapılan BaĢvuru Sayısı" göstergesine iliĢkin sonucun sıfır olarak belirtildiği, 2013 yılı çağrısı kapsamında desteklenmesi uygun bulunan fon yöneticilerinin fon toplama sürelerinin tamamlanmasından sonra yeni bir çağrıya çıkılmasının planlandığı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak: Birimlerde performans göstergelerinin, ilgili Veri Yönetim Sistemlerinden (MKYS, PRODĠS, BAYS vb.) raporlama araçları ile (Örneğin ĠĢ Zekası, Discovery vb.) alınan verilerin, Excel yardımıyla düzenlenerek performans gösterge değerlerinin ilgili birim yönetimine iletildiği bildirilmiĢse de raporlama aĢamasında Excel gibi müdahaleye olanak verebilecek programların kullanılmasının uygun olmadığı düĢünülmektedir. Kamu Ġdaresi cevabında, veri giriĢlerine yönelik BiliĢim Müdürlüğü tarafından koordine edilen veri kayıt sistemindeki risklere iliĢkin olarak yeni sistem çalıĢmaları sürdürüldüğü bildirilmiĢ olup, söz konusu hususlar 2015 mali yıl performans denetiminde izlenecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 44

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik AraĢtırma Kurumu 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 45 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr