ÖZELLEġTĠRME ĠDARESĠ BAġKANLIĞI 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2015
ĠÇERĠK ÖZELLEġTĠRME ĠDARESĠ BAġKANLIĞI 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 ÖZELLEġTĠRME ĠDARESĠ BAġKANLIĞI ÖZELLEġTĠRME FONU 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 17 ÖZELLEġTĠRME ĠDARESĠ BAġKANLIĞI 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 37
ÖZELLEġTĠRME ĠDARESĠ BAġKANLIĞI 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2
Tablo 2: Ekonomik Ayrıma Göre Ödenek Durumu ve Bütçe Giderleri
EKONOMĠK AYIRIMA GÖRE BÜTÇE GĠDERLERĠ
31.12.2014 TARĠHĠ ĠTĠBARĠYLE
BÖ KBÖ HARCAMA GerçekleĢme
Oranı %
01- Personel Giderleri 16.035.000,00 16.470.000,00 15.082.798,93 91,58
02- Sos.Güv.Kurumlarına Devlet Prim Giderleri 2.027.000,00 2.093.000,00 1.922.854,85 91,87
03- 03-Mal Ve Hizmet Alım Giderleri 4.893.000,00 5.908.000,00 5.339.757,94 90,38
05- Cari Transferler 1.061.000,00 1.361.000,00 1.303.040,20 95,74
06- Sermaye Giderleri 371.000,00 371.000,00 87.520,60 23,59
TOPLAM 24.387,000,00 26.203.000,00 23.735.972,52 90,58
Tablo 3: Ekonomik Ayrıma Göre Gelir Tahmini ve Bütçe Gelirleri
EKONOMĠK AYIRIMA GÖRE BÜTÇE GELĠRLERĠ
31.12.2014 TARĠHĠ ĠTĠBARĠYLE
Gelir Tahmini GerçekleĢme (Net) GerçekleĢme
Oranı %
03.1.1.01 ġartname, Basılı Evrak, Form SatıĢ Gelirleri 10.000,00 5.975,00 59,75
03.6.1.01 Lojman Kira Gelirleri 5.000,00 0,00 0,00
03.6.1.99 Diğer TaĢınmaz Kira Gelirleri 320.000,00 540.573,00 168,93
05.1.5.01 Menkul Kıymet ve GecikmiĢ Ödemeler Faizleri 1.000,00 0,00 0,00
05.1.9.01 KiĢilerden Alacaklar Faizleri 1.000,00 659,20 65,92
05.1.9.03 Mevduat Faizleri 1.250.000,00 2.452.286,41 196,18
05.2.6.99 Özel Bütçeli Ġdarelere Ait Diğer Paylar 22.783.000,00 22.783.000,00 100,00
05.9.1.01 Ġrat Kaydedilecek Nakdi Teminatlar 0,00 3.225,00 -
05.9.1.06 KiĢilerden Alacaklar 10.000,00 39.675,81 396,76
05.9.1.99 Yukarıda Tanımlanmayan Diğer ÇeĢitli Gelirler 6.000,00 3.283,06 54,72
06.1.5.01 Arsa SatıĢı 1.000,00 0,00 0,00
06.1.1.01 Lojman SatıĢ Gelirleri 0,00 687.000,00 -
TOPLAM 24.387.000,00 26.515.677,48 108,73
Muhasebe ve Raporlama Sistemi; Kurum mali iĢlemlerini 5018 sayılı Kanun ile
belirlenmiĢ muhasebeleĢtirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleĢtirmektedir. Kurumun
muhasebe iĢlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre Strateji GeliĢtirme
Daire BaĢkanlığınca yerine getirilmektedir. Muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığı’nın
Say2000Ġ saymanlık otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir.
Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtay'a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe
Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5 inci maddesi gereğince hesap
dönemi sonunda SayıĢtay'a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 5. DENETĠM GÖRÜġÜ ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Ġdari Bütçesinden Yapılan Satım ve Kiraya Verme ĠĢlerinin, 2886 Sayılı Devlet Ġhale Kanununa Göre Yürütülmesi Gerekirken ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı'nın Dayanaksız Olarak Çıkardığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Ġhale Yönetmeliği (Ġdari Bütçe)’ne Göre Yapılması Yapılan incelemede; ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı'na ait bazı dairelerin satılması ile arsa ve çay ocağı kiralaması gibi gelir getirici nitelikteki iĢ ve iĢlemlerin 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu hükümlerine göre yürütülmesi gerekirken ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı’nın çıkardığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Ġhale Yönetmeliği (Ġdari Bütçe)’ne göre gerçekleĢtirildiği tespit edilmiĢtir. 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu’nun Kapsam baĢlıklı 1 inci maddesinde; “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.” 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu’nun Kapsam baĢlıklı 2 nci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:” Aynı Kanunun Uygulanmayacak Hükümler baĢlıklı 68 inci maddesinin a bendinde ise; “Bu Kanun kapsamında yer alan işlerin ihalelerinde 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz.” hükümleri yer almaktadır. Yukarıda belirtilen hükümlerden anlaĢılacağı üzere, 2886 sayılı Kanun, kapsamındaki idarelerin her türlü alım ve satım iĢlerini yani gider doğurucu ve gelir getirici nitelikteki ihale iĢlemlerini birlikte düzenlerken; 4734 sayılı Kanun, kapsamındaki idarelerin sadece mal veya hizmet alımları ile yapım iĢlerinin ihalelerini düzenlemektedir. 4734 sayılı Kanunun 68 inci maddesi ile getirilen düzenleme ile de 2886 sayılı Kanun tüm hükümleriyle birlikte yürürlükten kaldırılmamıĢ, sadece 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan mal veya hizmet alımları ile yapım iĢlerinin ihaleleri bakımından 2886 sayılı Kanun hükümlerinin
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 uygulanmayacağı ifade edilmiĢtir. Gelinen noktada idarelerin 2886 sayılı Kanunun kapsamında kalan gelir getirici iĢ ve iĢlemlerinde (satım, kiraya verme, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi gibi) söz konusu Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecektir. Öte yandan 4046 sayılı ÖzelleĢtirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 1 inci maddesinde kamu iktisadî teĢebbüslerinin ve Devletin diğer mal ve hizmet üretim birimlerinin özelleĢtirilmelerine iliĢkin esaslar düzenlenmiĢ, 4 üncü maddesiyle özelleĢtirme uygulamalarını yürütmek üzere BaĢbakana bağlı, kamu tüzel kiĢiliğini haiz, özel bütçeli ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı kurulmuĢ, 18 inci maddesinde özelleĢtirme uygulamalarında izlenecek özelleĢtirme yöntemleri ayrı ayrı belirlenerek özelleĢtirme programına alınan kuruluĢlarda bu özelleĢtirme yöntemlerinden hangilerinin uygulanacağına ÖzelleĢtirme Yüksek Kurulu’nca karar verileceği ifade edilmiĢ, 12 nci maddesinde ise bu Kanunda yapılması öngörülen iĢlerde 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu’nun hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiĢtir. Ancak, bu konuda getirilen istisna 4046 sayılı Kanunun genel ve madde gerekçelerinde de açıklandığı üzere özelleĢtirme uygulamaları ile ilgili olup böylece uygulamalarda kolaylık sağlanması amaçlanmıĢtır. Ayrıca özelleĢtirme uygulamaları ile ilgili olarak 4046 sayılı Kanunun 37 nci maddesinin b bendinde bu Kanun hükümleri gereğince yapılacak özelleĢtirme uygulamaları ve ihale usullerine iliĢkin esasların idare tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle tespit olunacağı hususu düzenlenmiĢtir. ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Kanunun verdiği bu yetkiye dayanarak 29/11/2003 tarih ve 25301 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve özelleĢtirme uygulamalarında değer tespiti ve ihaleye iliĢkin iĢlemleri düzenleyen ÖzelleĢtirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve Ġhale Yönetmeliği’ni çıkarmıĢtır. ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ayrıca yine bu maddeye dayanarak 30/11/2000 tarih ve 24246 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Ġdari Bütçesinden yapılacak alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri aynı hak tesisi ve taĢıma iĢlerinde uygulanacak ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Ġhale Yönetmeliğini (Ġdari Bütçe) çıkarmıĢtır ve gelir getirici iĢ ve iĢlemlerinde bu yönetmeliğe göre uygulama yapmaktadır. Ancak özelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı, Ġdari Bütçesinden yapılacak satım, kiraya verme, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi gibi gelir getirici iĢ ve iĢlemlerinin kanuni dayanaktan yoksun olarak çıkarılan ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Ġhale Yönetmeliğine (Ġdari Bütçe) göre yürütülmesi mümkün görülmemektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 Yukarıda belirtildiği üzere, 4046 sayılı ÖzelleĢtirme Uygulamaları Hakkında Kanun ile getirilen istisna özelleĢtirme uygulamalarına iliĢkindir ve Kanun özelleĢtirme uygulamalarına ve ihale usullerine iliĢkin esasların belirlenmesi konusunda ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı’na yönetmelik çıkarma yetkisi vermektedir. ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Ġdari Bütçesinden yapılacak satım, kiraya verme, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi gibi gelir getirici iĢ ve iĢlemlerinin 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu hükümlerine göre yürütülmesi gerekir. Kamu idaresi cevabında; 2886 Sayılı Devlet Ġhale Kanunu 10.09.1983 tarihinde yayımlanmıĢ olup Ġdaremizce çıkarılan ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Ġhale Yönetmeliği (Ġdari Bütçe) ise 30.11.2000 tarihinde, bu kanundan çok sonraki bir tarihte yayımlanmıĢtır. Dolayısıyla Ġdaremizce çıkarılan Yönetmelik 2886 sayılı Kanun esas alınarak hazırlanmıĢtır. Diğer bir ifadeyle Yönetmeliğin 2886 sayılı Kanunla temelde hiçbir farkı bulunmamaktadır. 2886 Sayılı Devlet Ġhale Kanunu ile ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Ġhale Yönetmeliği (Ġdari Bütçe) ana eksende genel esasları, ilkeleri, ihale iĢlemleri, ihale usulleri, tekliflerin alınması, değerlendirilmesi vb. yönüyle aynıdır. Diğer bir ifadeyle anılan Kanuna göre yapılması gerekip de anılan Yönetmeliğe göre yapılmayan, ya da anılan Kanuna göre yapılmaması gerekip de anılan Yönetmeliğe göre yapılan bir iĢlem de bulunmamaktadır. Söz konusu uygulama ile mevzuata uygunluk gözetilmiĢ olup, bundan sonraki uygulamalarda öneri doğrultusunda iĢlem tesis edilecektir. Denilmektedir. Sonuç olarak Bulguda iddia edildiği gibi, 4046 sayılı ÖzelleĢtirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 12 nci maddesinde bu Kanunda yapılması öngörülen iĢlerde 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu’nun hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiĢtir. Ancak, bu konuda getirilen istisna özelleĢtirme uygulamaları ile ilgili olup böylece özelleĢtirme uygulamalarında kolaylık sağlanması amaçlanmıĢtır. Ayrıca 4046 sayılı Kanunun 37 nci maddesinin b bendinde idareye, bu Kanun hükümleri gereğince yapılacak özelleĢtirme uygulamaları ve ihale usullerine iliĢkin esaslarla ilgili yönetmelik çıkarma yetkisi verilmiĢtir. ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı da Kanunun verdiği bu yetkiye dayanarak özelleĢtirme uygulamalarında değer tespiti ve ihaleye iliĢkin iĢlemleri düzenleyen ÖzelleĢtirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve Ġhale Yönetmeliği’ni çıkarmıĢtır. Ġdarenin gelir getirici iĢ ve iĢlemleri (satım, kiraya verme, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi gibi) 2886 sayılı Kanunun kapsamında olup bu
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 konuda yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır. Ġdarenin gelir getirici iĢ ve iĢlemlerinde 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre iĢlem yapması gerekir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10
7. EKLER
Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları
27/02/2015
10:31
Sayfa 1 / 2
2.460,69
28.313.968,02
0,00
0,00
180.000,00
610,82
35.486,83
0,00
0,00
693.350,20
27.423.500,00
13.862.340,64
54.532,21
47.063,61
1.954.530,31
-2.325.535,49
0,00
670.871,01
-670.871,01
0,00
0,00
100 KASA HESABI
102 BANKA HESABI
103 VERİLEN
ÇEKLER
VE GÖNDERME EMİRLERİ HESABI ( - )
108 DİĞER
HAZIR
DEĞERLER
HESABI
120 GELİRLERDEN
ALACAKLAR
HESABI
140 KİŞİLERDEN
ALACAKLAR
HESABI
150 İLK MADDE VE MALZEME HESABI
160 İŞ AVANS VE KREDİLERİ HESABI
161 PERSONEL AVANSLARI HESABI
162 BÜTÇE DIŞI AVANS VE KREDİLER
HESABI
250 ARAZİ VE ARSALAR
HESABI
252 BİNALAR
HESABI
253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR
HESABI
254 TAŞITLAR
HESABI
255 DEMİRBAŞLAR
HESABI
257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR
HESABI ( - )
258 YAPILMAKTA OLAN
YATIRIMLAR
HESABI
260 HAKLAR
HESABI
294 ELDEN
ÇIKARILACAK STOKLAR
VE MADDİ DURAN
VARLIKLAR
HESABI
299 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR
HESABI ( - )
10 HAZIR
DEĞERLER
12 FAALİYET
ALACAKLARI
14 DİĞER
ALACAKLAR
15 STOKLAR
16 ÖN
ÖDEMELER
25 MADDİ DURAN
VARLIKLAR
26 MADDİ OLMAYAN
DURAN
VARLIKLAR
268 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR
HESABI ( - )
29 DİĞER
DURAN
VARLIKLAR
28.316.428,71
180.000,00
610,82
35.486,83
693.350,20
41.016.431,28
0,00
0,00
29.225.876,56
41.016.431,28
1 DÖNEN
VARLIKLAR
2 DURAN
VARLIKLAR
AKTİF
HESAPLAR
N
Yılı
AKTİF
TOPLAMI
70.242.307,84
1.533.877,84
68.708.430,00
33 EMANET
YABANCI KAYNAKLAR
36 ÖDENECEK
DİĞER
YÜKÜMLÜLÜKLER
50 NET
DEĞER
57 GEÇMİŞ
YILLAR
OLUMLU
FAALİYET
SONUÇLARI
58 GEÇMİŞ
YILLAR
OLUMSUZ
FAALİYET
SONUÇLARI
59 DÖNEM
FAALİYET
SONUÇLARI
1.246.918,39
286.959,45
65.258.838,43
2.005.465,43
-210.470,00
1.654.596,14
330 ALINAN
DEPOZİTO
VE TEMİNATLAR
HESABI
333 EMANETLER
HESABI
360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR
HESABI
361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLİK KESİNTİLERİ HESABI
362 FONLAR
VEYA DİĞER
KAMU
İDARELERİ ADINA YAPILAN
TAHSİLAT HES
500 NET DEĞER
HESABI
570 GEÇMİŞ YILLAR
OLUMLU
FAALİYET SONUÇLARI HESABI
580 GEÇMİŞ YILLAR
OLUMSUZ FAALİYET SONUÇLARI HESABI ( - )
590 DÖNEM
OLUMLU
FAALİYET SONUCU
HESABI
7.984,00
1.238.934,39
286.644,45
0,00
315,00
65.258.838,43
2.005.465,43
-210.470,00
1.654.596,14
3 KISA
VADELİ YABANCI KAYNAKLAR
5 ÖZ KAYNAKLAR
70.242.307,84
PASİF
TOPLAMI
PASİF
HESAPLAR
N
Yılı
0,00
0,00
0,00
Bilanço
Dipnotları
:
900 GÖNDERİLECEK BÜTÇE ÖDENEKLERİ HESABI
901 BÜTÇE ÖDENEKLERİ HESABI
902 BÜTÇE ÖDENEK HAREKETLERİ HESABI
2014
2014
Yıl :
2014
Kurum
Kodu
:40.35
TABLO
1.12
BİLANÇO
TABLOSU
Adı :
ÖZELLEŞTİRME
İDARESİ BAŞKANLIĞI
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11
TABLO
1.12
BİLANÇO
TABLOSU
27/02/2015
10:31
Sayfa 2 / 2
0,00
0,00
0,00
254.592,00
254.592,00
0,00
0,00
219.419,27
219.419,27
903 KULLANILACAK ÖDENEKLER
HESABI
904 ÖDENEKLER
HESABI
905 ÖDENEKLİ GİDERLER
HESABI
910 TEMİNAT MEKTUPLARI HESABI
911 TEMİNAT MEKTUPLARI EMANETLERİ HESABI
920 GİDER
TAAHHÜTLERİ HESABI
921 GİDER
TAAHHÜTLERİ KARŞILIĞI HESABI
948 BAŞKA BİRİMLER
ADINA İZLENEN
ALACAKLAR
HESABI
949 BAŞKA BİRİMLER
ADINA İZLENEN
ALACAK EMANETLERİ HESABI
Yıl :
2014
Kurum
Kodu :40.35
Adı :
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
ÖZELLEġTĠRME ĠDARESĠ BAġKANLIĞI ÖZELLEġTĠRME FONU 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
KISALTMALAR TEDAġ Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim ġirketi TEKEL tta Gayrimenkul Aġ ÖĠB ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖYK ÖzelleĢtirme Yüksek Kurulu
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir. 5. DENETĠM GÖRÜġÜ ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim
Raporu
20
6. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE
DEĞERLENDĠRMELER
BULGU 1: ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Tarafından Ġmar Planı
DeğiĢtirilmeksizin/Yapılmaksızın SatıĢı GerçekleĢtirilen TaĢınmazlara Yönelik Olarak,
SatıĢ Sonrasında Alıcılar Tarafından Ġmar Planı DeğiĢikliklerine Gidilmesi Suretiyle
Kamuda Kalması Gereken ve Plan DeğiĢikliğinden Kaynaklı Değer ArtıĢının Üçüncü
KiĢilere Bırakılması
Mülkiyeti Maliye Hazinesine ait iken satılmak üzere ÖzelleĢtirme Ġdaresi
BaĢkanlığı’na (ÖĠB) devredilen ve BaĢkanlık tarafından imar planı değiĢtirilmeksizin satılan
bazı taĢınmazlar için satıĢ iĢlemi sonrasında imar planı değiĢikliğine gidilen örnekler olduğu
tespit edilmiĢtir.
ÖzelleĢtirme kapsamına alınan kuruluĢlara ait taĢınmazlar ile bazı Hazine
taĢınmazlarının satıĢ iĢlemleri, ÖĠB tarafından gerçekleĢtirilmektedir. Bu iĢlemler
gerçekleĢtirilmeden önce ise söz konusu taĢınmazlardan en yüksek getirinin sağlanabilmesi
amacıyla BaĢkanlık tarafından bir proje etüdü yapılmakta ve bunun sonucunda mevcut imar
planının değiĢtirilip değiĢtirilmeyeceğine, değiĢtirilecekse ne Ģekilde değiĢtirileceğine karar
verilmektedir.
Mezkur proje etüdünde varlıklar; konumu, büyüklüğü, çevresel etkileri, imar durumu
vb. birçok faktör yönüyle değerlendirilmekte ve bu değerlendirme sonucunda en uygun imar
planı belirlenerek kamuya maksimum getirinin sağlanması amaçlanmaktadır.
Belirlenen bu imar planlarının korunması için de kanun koyucu tarafından bir kontrol
mekanizması öngörülmüĢtür.
Bu kapsamda 3194 sayılı Ġmar Kanunu’nun 9 uncu maddesinde;
“Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özelleştirme programına
alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin, … imar tadilatları ve mevzi imar planlarının ve
buna uygun imar durumlarının Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak
Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer ve ilgili Belediyeler bu
arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarını 5 yıl değiştiremezler.”
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 Ek 3 üncü maddesinde ise; “Özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifak ve/veya kullanım hakkı alınmış arsa ve araziler ile özel kanunları uyarınca özelleştirilmek üzere özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerin, ... her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonları … Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılarak veya yaptırılarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle kesinleşir. ... İlgili kuruluşlar bu madde kapsamında yapılan planları devir tarihinden itibaren beş yıl süreyle değiştiremezler.” Ġfadelerine yer verilerek ÖĠB tarafından imar planı değiĢtirilmek suretiyle satılan taĢınmazların, satıldıktan sonra 5 yıl boyunca imar planlarının değiĢtirilemeyeceği hükme bağlanmıĢtır. Ancak söz konusu maddelerde imar planı değiĢtirilmeksizin satıĢı gerçekleĢtirilen taĢınmazların mevcut planlarının korunmasına yönelik olarak herhangi bir düzenleme tesis edilmemiĢtir. ÖĠB tarafından satılacak olan bir taĢınmaza yönelik olarak imar planının değiĢtirilmesine veya değiĢtirilmemesine karar vermek aslında doğurduğu sonuç itibariyle birbirinden farklı değildir. Zira Ġdare tarafından bir taĢınmazın imar planının değiĢtirilmesine karar verilmesindeki saik maksimum getiriyi sağlayacak imar planına ulaĢmak olduğu gibi değiĢtirilmemesine karar verilmesindeki gerekçe de mevcut imar planının zaten maksimum getiriyi sağlayacak imar planı olmasıdır. Bu nedenle tıpkı imar planı değiĢtirilen taĢınmazlar için olduğu gibi plan değiĢikliği yapılmaksızın satıĢı gerçekleĢtirilen taĢınmazlar için de 5 yıl süreyle planı değiĢikliğinin kısıtlanması gerekmektedir. Aksi takdirde özellikle de hazine taĢınmazlarının ÖĠB eliyle satılmasının anlamı kalmayacaktır. Zira Hazine mülkiyetindeki bir taĢınmazın, Maliye Bakanlığı (Hazine) tarafından satılması yerine satıĢının gerçekleĢtirilmesi için ÖĠB’ye devredilmesinin nedeni, Maliye Bakanlığının imar planı değiĢikliği yetkisine sahip olmamasıdır. Ancak yapılan incelemelerde mülkiyeti Maliye Hazinesine ait iken satılmak üzere ÖĠB’ye devredilen ve BaĢkanlık tarafından imar planı değiĢtirilmeksizin satılan bazı taĢınmazlarla ilgili olarak satıĢ sonrasında imar planı değiĢikliklerine gidildiği görülmüĢtür. Örnekleri aĢağıda açıklanan bu durum; plan değiĢikliğinden kaynaklanan ve kamuda kalması
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 gereken değer artıĢının, üçüncü kiĢilerce elde edilmesi anlamına gelmektedir. ÖzelleĢtirme Yüksek Kurulu’nun (ÖYK) 01.06.2010 tarih, 2010/31 sayılı Kararı ile özelleĢtirme kapsam ve programına alınan mülkiyeti Maliye Hazinesine ait Antalya ilinde bulunan 109 ada 10 parsel nolu 237.679,00 m2 yüzölçümlü taĢınmaza yönelik olarak ÖĠB tarafından herhangi bir imar uygulaması yapılmamıĢ olup 23.07.2013 tarihinde son tekliflerin verilmesi Ģartıyla pazarlık usulüyle satıĢına iliĢkin ilana çıkılmıĢtır. 31.07.2013 tarihinde gerçekleĢtirilen ihale, nihai pazarlık görüĢmesinde alınan nihai tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda 5.950.000,00 TL’lik en yüksek teklifi veren istekli lehine aynı tarih ve 03 sayılı Komisyon Kararı ile sonuçlandırılmıĢtır. Halihazırda 1/5000 ölçekli Nazım Ġmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama Ġmar Planında göre Küçük Sanayi Sitesi ve Ticaret Alanı Ģeklinde planlı mezkur taĢınmaza yönelik olarak; satıĢ kararı sonrasında 30.03.2014 tarihli Mahalli Ġdareler Seçimleri ile birlikte tüzel kiĢiliğine son verilen söz konusu Belde Belediyesinin 24.12.2013 tarih ve 07 nolu Encümen kararı ile Ġmar Kanununun 18 inci madde uygulaması yapılmıĢ, 02.01.2014 tarihinde askıya çıkan plan ve dağıtım cetvelleri ise 30 gün içerisinde herhangi bir itirazın gelmemesi sonucunda kesinleĢmiĢtir. Ancak ÖĠB Gayrimenkul ĠĢlemleri Proje Grup BaĢkanlığı’nın 20.04.2012 tarih ve 110 sayılı yazısına istinaden herhangi bir imar uygulaması yapılmaksızın satıĢı gerçekleĢtirilen söz konusu taĢınmaza yönelik olarak, üçüncü kiĢiler tarafından özelleĢtirme ihalesi sonrası gerçekleĢtirilen 18 inci madde uygulaması çok önemli bir değer artıĢına sebebiyet vermektedir. Mülkiyeti Maliye Hazinesine ait iken satılmak üzere ÖĠB’ye devredilen Antalya ilinde bulunan 13393 ada 5 parsel ve 13396 ada 6 parsel nolu sırasıyla 39.071,60 m2 ve 23.359,64 m2 yüzölçümlü taĢınmazlara yönelik olarak ÖĠB tarafından herhangi bir imar uygulaması yapılmamıĢ ve söz konusu taĢınmazlar 08.08.2014 tarihinde gerçekleĢtirilen ihaleler sonucunda 2014/93 ve 2014/95 sayılı ÖYK Kararları ile sırasıyla 250.000.000,00 ve 224.000.000,00 TL bedeller üzerinden satılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 SatıĢ esnasında mezkur taĢınmazların imar fonksiyonları “T3 tanımlı Turizm Tesis Alanı” olup Gayrimenkul ĠĢlemleri Proje Grup BaĢkanlığının yazılarında, bu taĢınmazlara yönelik olarak herhangi bir imar planı değiĢikliğine gidilmesinin gerekmediği belirtilmiĢtir. Ancak her iki taĢınmaz için de alıcılar tarafından 06.11.2014 tarihinde gönderilen dilekçelerde; mevcut imar planlarının gereği olan yapılaĢma koĢullarının, turizm faaliyetlerini destekleyici fonksiyonların yapılamamasına sebebiyet verdiği gerekçesiyle imar planının “T1 Tanımlı Turizm Tesis Alanı”na dönüĢtürülmesini talep ettiklerini belirtmiĢlerdir. BaĢkanlık tarafından yazılan cevabi nitelikteki yazılarda ise, söz konusu alanlarda ÖĠB tarafından satıĢ öncesinde bir imar planı değiĢikliği yapılmadığından, talebin ilgili kuruluĢlarca yerine getirilmesi hususunda kendilerince bir sakınca bulunmadığı belirtilmiĢtir. Sonuç olarak gerçekleĢtirilen mezkur imar planı değiĢikliği ise taĢınmazın değerinde bir artıĢa yol açacak mahiyettedir. Kamu idaresi cevabında; Mülkiyeti Maliye Hazinesi adına kayıtlı, Antalya Ġli, Alanya Ġlçesi, EmiĢbeleni Beldesi, 109 ada 10 parsel no.lu 237.679,00 m² yüzölçümlü (eski Payallar, 705 no.lu parsel) taĢınmaz ÖzelleĢtirme Yüksek Kurulu (ÖYK)’nun 01.06.2010 tarihli ve 2010/31 sayılı Kararı ile özelleĢtirme kapsam ve programına alınmıĢtır. Söz konusu parselin 1/5.000 ölçekli Nazım Ġmar Planı 07.06.2010 tarihli ve 05 sayılı, 1/1.000 ölçekli Uygulama Ġmar Planı ise 07.06.2010 tarihli ve 06 sayılı Belediye Meclis Kararıyla onaylanmıĢ olup her iki planda da parselin “Küçük Sanayi Sitesi ve Ticaret Alanı” fonksiyonunda yer aldığı belirlenmiĢ ve bu kullanımlar plan hükümlerinde açıklanmıĢtır. Yapılan AraĢtırma-Ġnceleme ve Değerlendirme Raporu sonucunda “109 ada 10 no.lu parsele yönelik” alanın tamamının imar planının bulunduğu ve “Ticaret Alanı ve Küçük Sanayi Sitesi” içerisinde kaldığı tespit edilmiĢ bu nedenle taĢınmazın mevcut durumu ile değerlendirilebileceği sonucuna ulaĢılmıĢtır. EmiĢbeleni Belde Belediyesinin 30.03.2014 tarihli Mahalli Ġdareler Seçimleri ile birlikte tüzel kiĢiliği sona ermeden önce 24.12.2013 tarihli, 07 no.lu Encümen Kararı ile 3194 sayılı Ġmar Kanununun 18. Madde Uygulamasının yaptırılarak 02.01.2014 tarihinde askıya çıkarıldığı ve tapu tescil iĢlemlerinin tamamlandığı, ancak 18. Madde Uygulaması iĢleminin 07.06.2010 tarihli ve 06 sayılı Meclis Kararı ile onaylanan 1/1.000 ölçekli Uygulama Ġmar
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 Planına uygun olarak yapılan imar uygulaması iĢlemi olduğundan, bu iĢlemin imar planı değiĢikliği olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir. Ayrıca; imar planı olan taĢınmazlara iliĢkin Değer Tespit Raporu hazırlanırken imar planlarında maksimum %40 olarak belirlenen düzenleme ortaklık payı terkini yapılarak net imar parselleri oluĢturulmuĢ gibi inĢaat alanı hakları hesaplanarak değer tespiti yapılmaktadır. Dolayısıyla değer tespiti mevcut imar planındaki net parsellerden yapılıp brüt parsele bölünerek hesaplandığından satıĢ sonrası yapılan 18. Madde Ġmar Uygulaması ile değer artıĢı söz konusu değildir. Mülkiyeti Maliye Hazinesi adına kayıtlı, Antalya Ġli, Aksu Ġlçesi, Kemerağzı Mahallesi sınırlarında bulunan 13393 ada 5 ve 13396 ada 6 parsel no.lu taĢınmazların ÖYK Kararı ile özelleĢtirme kapsam ve programına alındıkları tarihten önce Kültür ve Turizm Bakanlığınca yaptırılan ve onaylanan 1/5.000 ölçekli Nazım ve 1/1.000 ölçekli Uygulama Ġmar Planları içerisinde “T3-Turizm Tesis Alanı” ve “T3-Turizm Tesis Alanı ve G2- Günübirlik Tesis Alanı” kullanımında kaldıkları tespit edilmiĢ ve bu plan hükümleri doğrultusunda Ġdaremizce satıĢ iĢlemleri yapılmıĢtır. Söz konusu taĢınmazların çevresinde yer alan diğer parsellerin de imar fonksiyonlarının ve inĢaat alanlarının (T1-Turizm Tesis Alanlarında E: 0.60 ve Hmax: Maksimum Yükseklik Önceki Planlara Uygun Olarak YapılanmıĢ Turizm Tesislerinin Yüksekliğini Geçmeyecek Silüeti Bozmayacak ġekilde Mimari Proje Ġle Belirleneceği) aynı olması nedeniyle imar planı değiĢikliği öngörülmemiĢtir. Bilindiği üzere Ġdaremizce esas olan çevre imar bütünlüğüne uygun kamu kaynaklarını etkin ve verimli değerlendirmek amacıyla imar planı değiĢikliği yapılmaktadır. Çevresiyle uyumlu ve mevcut durumundan daha etkin ve verimli bir fonksiyon getirilmesi mümkün değilse imar planı değiĢikliği yapılmadan mevcut durumu ile özelleĢtirilmesi önerilmektedir. Çevresi ile uyumlu imar planlarının özelleĢtirilme sonrasında da çevresinden farklı bir kullanımla değiĢtirilemeyeceği varsayılmaktadır. Ancak ilgili idareler tarafından değiĢtirilmesi düĢünülen planlara Ġdaremizce herhangi bir kısıtlama getirmek hukuken mümkün değildir. Sadece ÖYK tarafından onaylanan imar planı ve değiĢikliklerinin devir tarihinden itibaren 5 yıl süre ile değiĢtirilemeyeceği hüküm altına alınmıĢtır. Hal böyle iken mevcut durumuyla değerlendirilmesi uygun bulunan imar planlarının özelleĢtirme devir tarihinden itibaren 5 yıl süre ile değiĢtirilemeyeceğine iliĢkin herhangi bir
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 kısıtlamanın bulunmaması nedeniyle Ġdaremizin bu konuda bir yaptırımı bulunmamaktadır. Dolayısıyla Ġdaremizden görüĢ alınsın ya da alınmasın imar planı onaylayacak mercilerin bu görüĢlere ya da mevcut imar planına bağlı kalma zorunluluğu bulunmamaktadır. Yasalarda bulunmayan bir hususta ilgili idarelerin plan değiĢtirme taleplerine karĢı Ġdaremizce olumsuz cevap verilmesi mümkün değildir. Denilmektedir. Sonuç olarak Ġdare tarafından verilen cevapta, bulguda esas olarak vurgulanan “imar planı değiĢtirilen taĢınmazlar için olduğu gibi plan değiĢikliği yapılmaksızın satıĢı gerçekleĢtirilen taĢınmazlar için de 5 yıl süreyle planı değiĢikliğinin kısıtlanmasının gerektiği” hususuna iliĢkin genel bir değerlendirme yapılmamıĢ olup, örnek mahiyetindeki olaylara yönelik açıklamalara yer verilmiĢtir. Bu açıklamalarda Antalya Ġli, Alanya Ġlçesi, EmiĢbeleni Beldesi, 109 ada 10 parsel nolu taĢınmaza iliĢkin olarak; değer Tespit Raporu hazırlanırken imar planlarında maksimum %40 olarak belirlenen düzenleme ortaklık payı terkininin yapılarak net imar parselleri oluĢturulmuĢ gibi inĢaat alanı hakları hesaplanmak suretiyle değer tespiti yapıldığı bu nedenle de 18. madde Ġmar Uygulaması ile herhangi bir değer artıĢının söz konusu olmadığı ifade edilmiĢtir. Ancak 18. madde uygulaması sonucunda malik açısından parsel büyüklüğünde azami yüzde %40’a kadar oluĢacak kayıptan ziyade asıl dikkate alınması gereken oluĢacak olan her bir imar parselinin değerlerinde meydana gelecek artıĢtır. Zira uygulama görmemiĢ, 237.679,00 m2 büyüklüğündeki tek bir parsel ile uygulama sonrası oluĢan ve direk kullanıma hazır halde bulunan çeĢitli büyüklüklerdeki 13 adet imar parselinin fiyatları toplamı arasında çok önemli farklılıklar meydana gelecektir. Diğer bir örnek olan ve yine mülkiyeti Maliye Hazinesi adına ait, Antalya Ġli, Aksu Ġlçesi, Kemerağzı Mahallesi sınırlarında yer alan, 13393 ada 5 parsel ve 13396 ada 6 parsel nolu taĢınmazlara yönelik olarak ise; imar planı değiĢtirilmeksizin mevcut durumuyla değerlendirilmesi uygun bulunan imar planlarının, özelleĢtirme devir tarihinden itibaren 5 yıl süre ile değiĢtirilemeyeceğine iliĢkin herhangi bir kısıtlama bulunmadığından Ġdarenin görüĢü alınsın ya da alınmasın imar planı onaylayacak mercilerin bu görüĢlere ya da mevcut imar planına bağlı kalma zorunluluğunun bulunmadığı ifade edilmektedir. Bu açıklama bulguda yer verilen tespitlerle paralellik arz etmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 Zira bulguda asıl vurgulanan konu; plan değiĢikliğinden kaynaklanan ve kamuda kalması gereken değer artıĢının, üçüncü kiĢilerce elde edilmesinin önüne geçilmesi amacıyla imar planı değiĢtirilen taĢınmazlar için olduğu gibi plan değiĢikliği yapılmaksızın satıĢı gerçekleĢtirilen taĢınmazlar için de 5 yıl süreyle plan değiĢikliğinin kısıtlanması için mevzuat düzenlemelerine ihtiyaç olduğu hususudur. BULGU 2: ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı Tarafından Kamu Yararına Kullanılması Kaydıyla Bedelli/Bedelsiz Olarak Diğer Kamu Ġdarelerine Devredilen Bazı TaĢınmazların Amacı DıĢında Kullanılması ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı (ÖĠB) tarafından Kamu Yararına kullanılması kaydıyla bedelli/bedelsiz olarak diğer kamu idarelerine devredilen bazı taĢınmazların amacı dıĢında kullanıldığı tespit edilmiĢtir. 4046 sayılı ÖzelleĢtirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un “Ġlkeler” baĢlıklı 2 nci maddesinin “i” bendinde; “Özelleştirme uygulamalarında; … i) Özelleştirme uygulamalarında, milli güvenlik ve kamu yararının gerektirdiği durumlar hariç, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu tüzel kişiliğine sahip eğitim kurumları ve mahalli idarelere devir yapılmaması, İlkeleri esas alınır. Yukarıda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tabi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usuller kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca belirlenir.” Denilmektedir. Bu kapsamda ÖĠB tarafından, özelleĢtirme kapsam ve programına alınan kuruluĢlara ait bazı taĢınmazlar kamu yararı dikkate alınarak, belirli bir amaçla kullanılması yada belirli bir kuruma tahsis edilmesi amacıyla Maliye Hazinesine ya da mahalli idarelere bedelli/bedelsiz olarak devredilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 Madde metninde de görüldüğü üzere burada düzenlenen ve yapılan tüm taĢınmaz devri iĢlemlerine dayanak olarak gösterilen hüküm, hangi durumlarda devrin yapılamayacağına iliĢkindir. Yani bir istisna hükmüdür. Ancak Kanun’da devrin kimlere ve hangi usulle yapılacağına iliĢkin olarak baĢkaca bir düzenleme de bulunmamaktadır. Bu nedenle Kanun’da yer alan milli güvenliğin veya kamu yararının gerektirdiği durumlar dıĢındaki devre iliĢkin diğer Ģartlar, ilgili ÖYK kararı veya ÖYK kararında atıf yapılan protokollerle belirlenmektedir. Uygulamada, söz konusu devir iĢlemlerine yönelik ÖYK kararlarında; kamu yararına kullanım Ģartı belirtilmekle birlikte taĢınmazın hangi amaçla kullanılmak üzere devredildiği de çoğu zaman açıkça zikredilmekte ve bu kullanım amacı tapuya Ģerh edilmektedir. Hasredilen amaca aykırı bir kullanımın söz konusu olması ve bu durumun tespiti halinde ise devre konu taĢınmaz bir baĢka ÖYK kararı ile geri alınmakta ve ne Ģekilde kullanılacağına iliĢkin tasarrufta bulunulmaktadır. Ancak devre konu bazı taĢınmazlar üzerinde yapılan incelemelerde, aĢağıda da ayrıntıları belirtilen devir amacına aykırı bir takım kullanımların söz konusu olduğu ve bu ihlallere iliĢkin herhangi bir yaptırımın uygulanmadığı tespit edilmiĢtir. 04.07.2005 tarih ve 2005/79 Karar No’lu, “TEDAġ’a ait muhtelif taĢınmazların kamu kurum ve kuruluĢlarına devri” hakkındaki ÖYK kararının 1. maddesinde; “Özelleştirme Yüksek Kurulu’nca … Tekirdağ İli, Merkez İlçe, Yavuz Mahallesinde bulunan tapunun 568 ada, 49 parsel no’lu 2.681,50 m2’lik atıl durumdaki taşınmaz kamu yararı dikkate alınarak, 4046 sayılı Kanunun 2/i maddesi çerçevesinde; üzerinde bugüne kadar yapılan harcamalar ve yüklenici firmaya ödenebilecek fark bedellerinin ödenmesi koşuluyla bedelsiz olarak Tekirdağ Belediyesi’ne devredilmesine, tapu devir işleminin söz konusu Belediyece ödenecek bedellerin tahsilinden sonra yapılmasına, … karar verilmiştir.” Denilmektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 Kamu yararı amacıyla kullanılması gereken 2.681,50 m2 büyüklüğündeki 568 ada 49 parsel nolu söz konusu taĢınmaza yönelik olarak yapılan incelemede; Tekirdağ Belediyesi adına tapuda devir iĢleminin 28.04.2006 tarihinde gerçekleĢtirildiği, Belediye tarafından yapılan yoldan ihdas, tevhit ve yola terk iĢlemlerinden sonra 2.559,46 m2 büyüklüğündeki 2557 ada 1 parsele dönüĢen mezkur taĢınmazın, 05.05.2007 tarihinde 5.650.000,00 TL bedelle “… Petrol Tur. ĠnĢ. San. ve Tic. Ltd. ġti”e satıldığı anlaĢılmıĢtır. Devir amacına aykırı söz kullanıma yönelik olarak ise ÖĠB tarafından herhangi bir iĢlem tesis edilmediği tespit edilmiĢtir. ÖYK’nın 2007/35 ve 2009/28 nolu kararları ile Hatay ili, Ġskenderun ilçesi (Yeni Arsuz ilçesi), Madenli Köyünde bulunan mülkiyeti TEKEL’e ait toplam 155.846,92 m2 büyüklüğündeki 1588, 1818 ve 1819 parsel nolu taĢınmazlar, 4046 sayılı Kanun’un 2/i maddesi çerçevesinde Hacettepe Üniversitesine tahsis edilmek üzere Maliye Hazinesine devredilmiĢtir. Ancak yapılan incelemede Maliye Bakanlığı tarafından Hacettepe Üniversitesine yapılan tahsisin iptal edildiği ve 14.03.2014 tarihi itibariyle taĢınmazların Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna tahsis edildiği anlaĢılmıĢtır. Mezkur ÖYK kararlarına aykırılığın giderilmesi yada benzer uygulamalarda olduğu gibi devir amacının yeni bir ÖYK kararı ile değiĢtirilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Bu konuda SayıĢtay Denetim Raporunda da belirtilen bazı eleĢtirilerin ortaya çıkması üzerine, Ġdaremizce Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile varılan anlaĢma sonucunda 4046 sayılı Kanunun 2/i maddesi uyarınca yapılan devirlerde kullanım amacı tapuya Ģerh verilmek suretiyle, ÖYK onayı dıĢında, kullanım amacının değiĢtirilmesi engellenmektedir. Zira tahsis değiĢiklikleri ÖYK Kararıyla yapılmaktadır. Ayrıca Bulgu maddesinde yer alan, 04.07.2005 tarihli ve 2005/79 sayılı, 06.06.2007 tarihli ve 2007/35 sayılı, 19.06.2009 tarihli ve 2009/28 sayılı ÖYK Kararlarına iliĢkin aykırılıklarının giderilmesi amacıyla gerekli çalıĢmalara baĢlanılacaktır. Denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, bulguda yer verilen hususlara
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 iĢtirak edildiği belirtilmekte olup, ÖYK kararlarına iliĢkin aykırılıkların giderileceği ifade edilmektedir. Ġdare tarafından gerçekleĢtirilecek eylemler takip eden denetim yılında izlenecektir.
0,00
0,00
0,00
E
MALİ DURAN
VARLIKLAR
16.710.347.462,59
21.351.047.501,55
28.222.867.866,97
J
DÖNEM
FAALİYET SONUÇLARI
4.294.170.657,42
16.231.539.658,01
7.145.933.737,74
1
MALİ KURULUŞLARA YATIRILAN
SERMAYELER HESABI
638.825.569,25
638.929.596,14
661.506.321,94
1
DÖNEM
OLUMLU
FAALİYET SONUCU
HESABI
4.294.170.657,42
16.231.539.658,01
7.145.933.737,74
2
MAL VE HİZMET ÜRETEN
KURULUŞLARA YATIRILAN
SERMAY 17.755.094.931,77
22.359.419.744,14
32.862.710.374,61
2
DÖNEM
OLUMSUZ FAALİYET SONUCU
0,00
0,00
0,00
8
SERMAYE TAAHHÜTLERİ HESABI(-)
-1.683.573.038,43
-1.647.301.838,73
-5.301.348.829,58
25.005.215.082,76
40.333.339.031,04
47.118.037.012,04
25.005.215.082,76
40.333.339.031,04
47.118.037.012,04
Bilanço Dipnotları :
910
TEMİNAT MEKTUPLARI HESABI
2.420.181.932,34
9.866.677.999,43
10.710.686.484,69
911
TEMİNAT MEKTUPLARI EMANETLERİ HESABI
2.420.181.932,34
9.866.677.999,43
10.710.686.484,69
912
KİŞİLERE AİT MENKUL KIYMETLER HESABI
1.272.380.688,31
1.272.380.688,31
1.293.104.750,74
913
KİŞİLERE AİT MENKUL KIYMET EMANETLERİ HESABI
1.272.380.688,31
1.272.380.688,31
1.293.104.750,74
AKTİF TOPLAMI
PASİF TOPLAMI
AKTİF
PASİF
BİLANÇO
40.35 - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Fon Yönetimi
Sayfa : 1
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 YILI :2014 2014 (TL) 2012 YILI 2013 YILI CARI YIL (2014) 2012 YILI 2013 YILI CARI YIL (2014) I II III IV TL TL TL I II III IV TL TL TL 630 03 M al ve Hizm et Alım Giderleri 23.073.309,05 71.933.081,67 47.729.148,56 600 03 Teşebbüs ve M ülkiyet Gelirleri 5.600.636.003,50 22.298.555.098,47 13.338.737.453,24 630 04 FAİZ GİDERLERİ 9.921.040,93 3.062.161,47 3.693.991,74 600 05 Diğer Gelirler 408.213.728,71 570.984.404,46 900.925.712,17 630 05 CARİ TRANSFERLER 1.536.659.562,99 8.397.013.539,01 7.813.845.069,71 600 11 Değer ve M iktar Değişim leri Gelirleri 195.056.607,45 2.720.021.551,98 2.662.822.909,55 630 11 Değer ve M iktar Değişim leri Giderleri 337.501.829,82 878.257.078,36 1.891.283.904,96 6.203.906.339,66 25.589.561.054,91 16.902.486.074,96 630 12 Gelirlerin Ret ve İadesinden Kaynaklanan Giderler 144.086,47 5.816.029,96 222,25 630 20 Silinen Alacaklardan Kaynaklanan Giderler 2.435.852,98 1.939.506,43 0,00 1.909.735.682,24 9.358.021.396,90 9.756.552.337,22 2012 YILI 2013 YILI CARI YIL (2014) 1.909.735.682,24 9.358.021.396,90 9.756.552.337,22 6.203.906.339,66 25.589.561.054,91 16.902.486.074,96 4.294.170.657,42 16.231.539.658,01 7.145.933.737,74 HESAP KODU EKONOM İK GELİRİN TÜRÜ FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU KURUM : 40.35
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Fonu 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
ÖZELLEġTĠRME ĠDARESĠ BAġKANLIĞI 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU
ĠÇĠNDEKĠLER
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 37
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 38 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı’nın yayımladığı 2014-2018 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 39 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2014 yılı performans denetimi kapsamında ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı’nın yayımladığı 2014 - 2018 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. 2014 - 2018 dönemine ait Stratejik Planda, Kurumun misyon ve vizyonunu gerçekleĢtirmek üzere 2 stratejik amaç, bu amaçların altında 5 hedef ve bu hedeflere yönelik olarak da 16 performans göstergesi belirlenmiĢtir. Stratejik Planın, yayımlanmıĢ olmasıyla mevcudiyet, yasal süreler içinde hazırlanmasıyla zamanlılık, mevzuatta belirtilen Ģekil ve içeriğe sahip olmasıyla da sunum kriterlerine uygun olduğu; 2014 yılı Performans Programında, Kurumun 2 stratejik amacına yönelik 6 performans hedefi ve 10 performans göstergesi bulunmaktadır. Performans Programının mevcudiyet, zamanlılık ve sunum kriterlerine uygun; hedef ve göstergelerin ilgili, ölçülebilir ve iyi tanımlanmıĢ olduğu; 2014 yılı idare Faaliyet Raporunda, Kurumun Performans Programında yer alan hedef ve göstergelerinin tamamının Faaliyet Raporunda da yer aldığı görülmüĢtür. Faaliyet Raporunun mevcudiyet, zamanlılık ve sunum kriterlerine uygun olduğu, ilgili ve ölçülebilir performans hedef ve göstergelerinin planlama ve raporlama dokümanlarında tutarlı olarak kullanıldığı, raporlanan performans bilgisinin kaynağına kadar izlenerek doğrulanabilir olduğu, hedef ve göstergelerdeki sapma nedenlerinin ele alındığı ve bu nedenlerin inandırıcı ve ikna edici olduğu; Görülmektedir. Faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve değerlendirilmesine iliĢkin olarak veri kayıt sisteminin de kurulmuĢ olduğu anlaĢılmıĢ olup Ġdarece tespit edilen 6 performans hedefi ve 10 performans göstergesinden bazıları örneklem olarak incelenmiĢtir. Buna göre; veri kayıt sisteminin performansı ölçme ve raporlama amacına uygun olduğu ve sunulan verinin güvenilir olduğu sonucuna ulaĢılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 40 6. DENETĠM BULGULARI Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiĢtir
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 41
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı ÖzelleĢtirme Ġdaresi BaĢkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 42 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr