TalepSistemi
giriş yap

2014 - KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ.pdf

Oluşturulma tarihi: 2.09.2026 14:29    Güncellendi: 2.09.2026 14:29
Yazdır...

KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2015

ĠÇERĠK KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU 71

KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

  1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
  2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 4
  3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 5
  4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 5
  5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 7
  6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 19
  7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 20
  8. EKLER ........................................................................................................................................................ 66

KISALTMALAR HGS Hızlı GeçiĢ Sistemi KGM Karayolları Genel Müdürlüğü KMYK Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu OGS Otomatik GeçiĢ Sistemi PTT Posta ve Telgraf TeĢkilatı Genel Müdürlüğü

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

  1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM), 6001 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde belirtildiği üzere özel bütçeli bir kurumdur. Özel bütçeli idareler, bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluĢ ve çalıĢma esasları özel kanunla düzenlenen ve 5018 sayılı Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kamu idareleridir. KGM‟de 1 merkez ve 17 Bölge Müdürlüğüne ait toplam 18 muhasebe birimi bulunmaktadır. Kamu Özel Sektör Ortaklığı Bölge Müdürlüğü‟nün muhasebe hizmetleri yetkilendirme ile 14 üncü (Bursa) Bölge Müdürlüğü tarafından yerine getirilmiĢtir. 6001 sayılı KGM‟nin TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun Geçici 1 inci maddesinin 6 ncı bendinde yer alan; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Genel Müdürlüğün muhasebe hizmetlerini yürüten ve Maliye Bakanlığı kadrolarında bulunan personel, Genel Müdürlüğün talebi ve Maliye Bakanlığının uygun görüĢü üzerine bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren beĢ yılı geçmemek üzere muhasebe hizmetlerini yürütmeye devam eder.” hükmü doğrultusunda; muhasebe hizmetleri, Maliye Bakanlığı ve KGM arasında imzalanan protokol gereği 31.12.2012 tarihine kadar Maliye Bakanlığı kadrosunda bulunan personel tarafından yürütülmüĢtür. Protokolün sona ermesiyle KGM ve Maliye Bakanlığı arasında yapılan yazıĢmalar neticesinde Maliye Bakanlığı‟nın uygun görüĢü ile KGM muhasebe hizmetleri 2014 mali yılında da Maliye Bakanlığı personeli eliyle yürütülmeye devam edilmiĢtir. KGM‟nin 2014 yılı sene baĢı bütçesi bir önceki yıla göre % 2,79 artıĢ göstererek 7.157.071.000,00 TL olarak belirlenmiĢtir.
    7.157.071.000,00 TL‟nin bütçenin ekonomik sınıflandırılmasının birinci düzeyine göre dağılımı; 947.765.128,00 TL Personel Giderlerine (% 13,24) 195.069.000,00 TL Sosyal Güvenlik Kurumuna Devlet Primi Giderlerine (% 2,73)

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 1.963.017.000,00 TL Mal ve Hizmet Alım Giderlerine (% 27,43) 6.220.000,00 TL Cari Transfer Giderlerine (% 0,09) 4.045.000.000,00 TL Sermaye Giderlerine (% 56,52) Ģeklindedir. 2014 yılı bütçesine yılı içinde eklenen 9.995.924.399,62 TL ile sene sonu bütçesi 17.152.995.399,62 TL olmuĢtur. Sene sonu bütçesi sene baĢında öngörülen bütçeye göre yaklaĢık % 139 oranında artıĢ göstermiĢtir. 2014 yılı sene sonu bütçesi gerçekleĢmesi olan 17.026.688.688,83 TL‟nin bütçenin ekonomik sınıflandırılmasının birinci düzeyine göre dağılımı; 827.306.322,07 TL Personel Giderlerine (% 4,86) 163.989.328,33 TL SGK‟ ya Ödenecek Prim Giderlerine (% 0,96) 2.081.836.544,34 TL Mal ve Hizmet Alımlarına (% 12,23) 6.007.825,23 TL Cari Transfer Giderlerine (% 0,04) 13.947.548.668,86 TL Sermaye Giderlerine (% 81,92) Ģeklindedir. KGM‟nin 2014 yılında toplam net geliri ise 17.978.452.752,50 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. Bu gelirin 16.527.335.068,00 TL‟sini merkezi yönetim bütçesinden aktarılan tutar oluĢturmaktadır. „Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Özel Gelirler‟ hariç olmak üzere Kurumun geliri toplam 1.290.573.180,02 TL olarak gerçekleĢmiĢtir. Kurumun kendi gelirlerinin kurum giderlerini karĢılama oranı yaklaĢık % 7,5‟tir. Kurumun 2014 yılı bütçe gelirlerine iliĢkin tablo aĢağıda yer almaktadır. KGM 2014 YILI BÜTÇE GELĠRLERĠ ĠCMALĠ Ekon. kod Açıklama Bütçe Geliri Tahmini (TL) Net Tahsilat (TL) 3 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 959.747.000,00 947.561.620,71

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 4 Alınan BağıĢ ve Yardımlar Ġle Özel Gelirler 6.130.686.000,00 16.687.879.572,48

  • Merkezi Yönetim Bütçesine Dahil Ġdarelerden Alınan Yardımlar
  • Kurumlardan ve KiĢilerden Alınan Yardım ve BağıĢlar 6.130.686.000,00 16.527.335.068,00 0,00 160.544.504,48 5 Diğer Gelirler 65.858.000,00 97.393.955,38 6 Sermaye Gelirleri 780.000,00 249.121.704,70 Genel Toplam 7.157.071.000,00 17.981.956.853,27 9 Red ve Ġadeler (-) 0,00 3.504.100,77 Net Bütçe Gelirleri Toplamı 17.978.452.752,50
    Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. · BirleĢtirilmiĢ veriler defteri. · Geçici ve kesin mizan. · Bilanço. · Gider ve gelir bütçesi. · Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, · Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 · Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir. KGM‟nin muhasebe hizmetleri, Genel Müdürlük ve 17 Bölge Müdürlüğü olmak üzere toplam 18 muhasebe birimince yürütülmektedir. 6085 sayılı Kanun uyarınca Kurum esasına göre denetim yapılabilmesi ve denetim görüĢü verilebilmesi için anılan Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen yıl sonu kurum mali rapor ve tablolarının konsolide edilerek sunulması gerekmektedir. Ancak yukarıda belirtilen defter, mali tablo, belge ve bilgilerin tamamının konsolide olarak verilebilmesi teknik açıdan mümkün olmamıĢtır. Bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu, KGM Merkez Muhasebe Müdürlüğünü kapsar Ģekilde gönderilmiĢ olup, diğer 17 Muhasebe Müdürlüğünce sözü edilen bu belgeler tarafımıza gönderilmemiĢtir. Geçici ve kesin mizan, bilanço, bütçe giderleri ve ödenekleri ve faaliyet sonuçları tablosu ile birleĢtirilmiĢ veriler defteri konsolide edilerek SayıĢtay‟a verilmiĢtir. Kasa sayım ve banka mevcudu tespit tutanakları, alınan çekler, menkul kıymetler ve varlıklar, teminat mektupları ve değerli kağıtlar sayım tutanakları, taĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveli veya envanter defteri konsolide edilerek verilememiĢtir. Farklı muhasebe birimleri tarafından gerçekleĢtirilen iĢlemler yıl sonu itibariyle konsolide edilemediğinden, verilen tablolar farklı birimlerce hazırlanan veri setlerinin alt alta toplamlarından oluĢmaktadır. Bu nedenle yukarıda SayıĢtay‟a verildiği belirtilen tablolar, farklı muhasebe birimlerince oluĢturulan yevmiye defterlerinin bir araya getirilmiĢ halidir. Denetim, tarafımıza sunulan mevcut defter, mali tablo, belge ve bilgiler ile „Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtay‟a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar‟ın 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmakla birlikte 2014 yılı denetimlerinde KGM‟nin aĢağıda belirtilen birimleri bazında kapsam sınırlaması yapılmıĢtır.

  • KGM Merkez TeĢkilatı (Ankara)
    1. Bölge Müdürlüğü (Ġstanbul)
    1. Bölge Müdürlüğü (Ġzmir)
    1. Bölge Müdürlüğü (Ankara) -6. Bölge Müdürlüğü (Kayseri)
    1. Bölge Müdürlüğü (Samsun)
    1. Bölge Müdürlüğü (Elazığ)
    1. Bölge Müdürlüğü (Kastamonu)
    1. Bölge Müdürlüğü (Sivas) Bu hususlarla ilgili denetimimiz sonucunda aĢağıda belirtilen hususlar hariç denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir. TaĢınmazlar ile ilgili envanter kayıtları bulunmadığından Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığı tarafından taĢınmaz icmal cetvelleri konsolide Ģekilde oluĢturulmamıĢtır. Bu nedenle taĢınmazlara iliĢkin denetim gerçekleĢtirilmemiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabında takip edilen yatırımlardan, tamamlananların ilgili olduğu maddi duran varlık hesabına alınmaması Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği‟nin 251 „Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri‟ hesabına iliĢkin „Hesabın ĠĢleyiĢi‟ baĢlıklı 174 üncü maddesinin a bendinin 1 inci fıkrasında; “Bütçeye gider kaydıyla gerçekleĢtirilip, yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen yeraltı ve yerüstü düzenlerine iliĢkin tutarlar yatırımın tamamlanıp geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir” 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabına iliĢkin „Hesabın ĠĢleyiĢi‟ baĢlıklı 188 inci maddesinin a bendinin 1 inci fıkrasında; “Gerek yılı içinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar, bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu tutar, taahhütler hesabında izlenen bir taahhüde iliĢkin ise taahhüt tutarı sözleĢme birim fiyatları üzerinden 921-Gider Taahhütleri KarĢılığı Hesabına borç 920-Gider Taahhütleri Hesabına alacak kaydedilir” ve yine 188 inci maddenin b fıkrasının 1 inci fıkrasında; “Tamamlanıp geçici kabulü yapılan iĢlere iliĢkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir.” denilmektedir. Buna göre 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabında takip edilen yatırımlardan tamamlananlar ilgili olduğu Maddi Duran Varlık hesabı olan 251 „Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri‟ hesabına alınmalıdır. 2014 mali yılı içerisinde, önceki yıllardaki SayıĢtay Denetim Raporları uyarınca, tamamlanıp geçici kabulü yapılan iĢlere iliĢkin 5.859.332.891,14 TL‟lik yatırım tutarı 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabından 251 „Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri‟ hesabına aktarılmıĢtır. 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabının bu iĢlemlerden sonra bilançoda görünen tutarı ise 52.971.399.143,98 TL‟dir. Ancak, Kurum tarafından sunulan bilgi ve belgeler üzerinden yapılan incelemeler sonucunda, Kurumun 1.000‟in üzerinde yatırımının halen devam ettiği, bu yatırımlar için

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 2014 yılı sonu itibari ile yapılan toplam harcama tutarının 35.698.880.902,29 TL olduğu ve 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabının bakiyesinin kurum bilançosunda bu tutar kadar olması gerektiği anlaĢılmıĢtır. Kurumun 2014 Yılı Bilançosunda 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabının tutarının 35.698.880.902,29 TL olması gerekirken 52.971.399.143,98 TL olarak görünmesi 17.272.518.241,69 TL (52.971.399.143,98 - 35.698.880.902,29 = 17.272.518.241,69) tutarındaki tamamlanmıĢ yatırımın halen kurum mali tablolarında 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabı içerisinde yer aldığını göstermektedir. Bu durum, 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabının tamamlanan yatırımları da içermesi sebebiyle olması gerekenden 17.272.518.241,69 TL fazla, 251 „Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri‟ hesabının ise tamamlanan yatırımların tutarını göstermemesi sebebiyle olması gerekenden 17.272.518.241,69 TL düĢük görünmesine yol açmaktadır. Kamu idaresi cevabında: 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabında takip edilmekte iken 2004-2014 tarihleri arası tamamlanan projeler „25 Maddi Duran Varlıklar ‟ hesaplarına kaydedilmeye baĢlanmıĢtır. Tamamlanan projelerin „258 Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabından çıkarılarak varlık hesaplarına kaydedilmesine devam edilecektir. Sonuç olarak: Bulgu Kurum tarafından da kabul edilmekte, 2004-2014 tarihleri arası tamamlanan projelerin „25 Maddi Duran Varlıklar ‟ hesaplarına kaydedilmeye baĢlandığı ve kaydedileceği belirtilmektedir. Kurum tarafından 2014 yılı içerisinde, tamamlanıp geçici kabulü yapılan iĢlere iliĢkin 5.859.332.891,14 TL‟lik yatırım tutarı 258 “Yapılmakta Olan Yatırımlar” hesabından 251 “Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri” hesabına aktarılmıĢtır. Bulguda bahsedildiği üzere Kurumun 2014 yılı Bilançosunda 258 “Yapılmakta Olan Yatırımlar” hesabının tutarının 35.698.880.902,29 TL olması gerekirken 52.971.399.143,98 TL olarak görünmesi 17.272.518.241,69 TL tutarındaki tamamlanmıĢ yatırımın halen kurum mali tablolarında 258 “Yapılmakta Olan Yatırımlar” hesabı içerisinde yer aldığını göstermektedir. Bu durum 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabının olması gerekenden 17.272.518.241,69 TL fazla, 251 “Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri” hesabının ise olması gerekenden 17.272.518.241,69 TL düĢük görünmesine yol açmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 BULGU 2: Köprü ve otoyollarda meydana gelen kaçak geçiĢlerin tahakkukuna iliĢkin muhasebe kaydı yapılmamaktadır. KGM' nin gelirleri sadece tahsil edildiğinde muhasebeleĢtirilmekte, tahakkuka iliĢkin bir kayıt yapılmamaktadır. 5018 sayılı KMYK Kanunu‟nun "Kayıt Zamanı" baĢlıklı 50'nci maddesinde; “Bir ekonomik değer yaratıldığında, baĢka bir Ģekle dönüĢtürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiĢtirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleĢtirilir. Bütün mali iĢlemlerin muhasebeleĢtirilmesi ve her muhasebe kaydının belgeye dayanması Ģarttır.” Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin „Varlıklara ĠliĢkin Ġlkeler‟ baĢlıklı 9 uncu maddesinin (h) bendinde; “Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler muhasebeleĢtirilir ve bilançoda gösterilir. Varlıklar arasında yer alan alacaklara iliĢkin olarak tahakkuk eden ancak, tahsil zamanı gelmeyen faiz alacakları ilgili hesaplarda gösterilir.” denilmektedir. 5018 sayılı KMYK Kanunu tahakkuk esaslı muhasebe sistemini getirmiĢtir. Tahakkuk esasına göre; iĢlemler ve olaylar, nakit akımlarının ne zaman olduğuna bakılmaksızın ortaya çıktıklarında kaydedilmelidir. Gelirler hesabı nakit olarak tahsil edilip edilmediklerine bakılmaksızın, mali yıl boyunca tahakkuk eden ve genel kabul görmüĢ muhasebe ilkelerine göre gelir olarak kaydedilmesi gereken gelir iĢlemlerini göstermelidir. 2014 yılı içerisinde 161.912.949 adet OGS‟li geçiĢten 397.767.052,00 TL, 237.578.840 adet HGS‟li geçiĢten 639.927.004,00 TL olmak üzere toplam 1.037.694.056,00 TL gelir elde edilmiĢtir. 2014 yılı içerisinde HGS ve OGS‟den toplam 17.363.146 adet kaçak geçiĢ gerçekleĢmiĢtir. Kaçak geçiĢler; plakası tespit edilebilen araçların geçiĢleri, plakası tespit edilemeyen araçların geçiĢleri ve yabancı plakalı araçların geçiĢlerinin toplamından meydana gelmektedir. Bu verilere iliĢkin özet tablo aĢağıda yer almaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 2014 YILI OGS OTOYOL ve KÖPRÜLER GEÇĠġ ÖZET BĠLGĠSĠ (Tablo-1)
Adet Tutar (TL) GeçiĢ Sayıları ve Elde Edilen Toplam Gelir 161.912.949 397.767.052,00 Kaçak GeçiĢler(a+b+c) 4.281.883 40.185.276,17 (a) Plakası Tespit Edilebilen Araç (Kaçak Geçiş) 3.336.171 29.410.415,76 (b) Okunamayan Plakalı Araç (Kaçak Geçiş) 599.095 7.351.032,80 (c) Yabancı Plakalı Araç Kaçak Geçişleri 346.617 3.423.827,62 2014 YILI HGS OTOYOL ve KÖPRÜLER GEÇĠġ ÖZET BĠLGĠSĠ (Tablo-2)
Adet Tutar (TL) GeçiĢ Sayıları ve Elde Edilen Toplam Gelir 237.578.840 639.927.004,00 Kaçak GeçiĢler (a+b+c) 13.081.263 129.797.591,40 (a) Plakası Tespit Edilebilen Araç (Kaçak Geçiş) 10.411.342 103.197.558,40 (b) Okunamayan Plakalı Araç (Kaçak Geçiş) 2.007.468 18.267.090,50 (c) Yabancı Plakalı Araç Kaçak Geçişleri 662.453 8.332.942,50

  • Kaçak GeçiĢ Bilgileri Ġhlal Değerlendirme Merkezi Veritabanından alınmıĢtır. (12.03.2015) 2014 yılında, köprü ve otoyollarda gerçekleĢen toplam 169.982.867,57 TL(40.185.276,17+129.797.591,40=169.982.867,57 ) kaçak geçiĢ bedeline iliĢkin gelir tahakkuk kaydı yapılmamıĢ ve mali tablolarda yer verilmemiĢtir. 2014 yılına ait kaçak geçiĢlerden ise 16.03.2015 tarihi itibariyle 12.385.869,99 TL tahsilat gerçekleĢtirilmiĢtir. Kaçak geçiĢ bedelini tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeyenlerin takip ve tahsil iĢlemini, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun gereği vergi daireleri yapmaktadır. Vergi daireleri, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası gereği tahsil edilen geçiĢ ücretlerini, tahsilatın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar KGM hesaplarına aktarmak zorundadır. Ancak, vergi daireleri, PTT Ģubeleri ve bankalarca yapılan tahsilatlar Ana Kontrol Merkezlerinde görülemediğinden bu tahsilatlar sisteme iĢlenememektedir. Bu nedenle kaçak geçiĢ bedellerine iliĢkin sağlıklı veri elde edilememektedir.
    Köprü ve otoyollarda, kaçak geçiĢler sonucu doğan alacakların 12 „Faaliyet

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 Alacakları‟ hesap grubu içinde bulunan ilgili hesaplarda izlenmemesi nedeniyle 120 "Faaliyet Alacakları" hesabı ile 600 “Gelirler” hesabı olması gerekenden daha düĢük görünmektedir. Kamu idaresi cevabında: Köprü ve otoyol gelirlerinin tahakkuka iliĢkin muhasebe kayıtlarının yapılabilmesi için, otoyol ve köprü gelirlerinin nakit hesap ve kredili hesap olarak tarih itibari ile PTT ve bankalarca yatırılması gereken tutarların dört kalemde görüntülenebileceği Banka Mutabakat Raporlarının hazırlanması için gerekli talimat 05.12.2014 tarih ve 207674 sayılı yazımız ile PTT A.ġ. ve Aselsan Elektronik Sanayi ve Ticaret A.ġ.‟ye verilmiĢtir. ÇalıĢmalar halen devam etmekte olup, çalıĢmalar tamamlandıktan sonra muhasebe birimi tarafından otoyol ve köprü gelirlerinin tahakkukuna iliĢkin muhasebe kayıtlarının yapılabilmesi mümkün olacaktır. Vergi daireleri, PTT Ģubeleri ve bankalarca tahsilatı yapılan kaçak geçiĢ ücretleri, tahsilatın yapıldığı ayı takip eden ayın sonunda KGM hesaplarına aktarılmaktadır. Tahsilatı yapılan bu kaçak geçiĢ ücretlerinin Ana Kontrol Merkezlerinde görülerek sisteme iĢlenebilmesi için gerekli programlama çalıĢmaları Gelir Ġdaresi BaĢkanlığı, Aselsan Elektronik Sanayi ve Ticaret A.ġ. ve PTT A.ġ. tarafından yürütülmektedir. ÇalıĢma tamamlandığında köprü ve otoyolların kaçak geçiĢlerine ait Gelir idaresi BaĢkanlığı tarafından tahsil edilen tahsilatlar da sisteme iĢlenerek daha sağlıklı veriler elde edilecektir. Sonuç olarak: 5018 sayılı KMYKK ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri gereğince, gelirlerin tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın tahakkuk kaydı yapılarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir. Ayrıca, tebligat yapılmadan tahsil edilen kaçak geçiĢ bedelleri ile tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil edilen bedeller, ilgili hesaplara gelir kaydedilerek tahakkuk hesapları kapatılır. Ancak, tebligat yapılan mükelleflerden kaçak geçiĢ bedelini tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeyenlerin takip ve tahsil iĢlemini 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun gereği vergi daireleri yapmaktadır. Vergi daireleri, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası gereği tahsil edilen geçiĢ ücretlerini, tahsilâtın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar KGM hesaplarına aktarmak zorundadır. Öncelikle, KGM kaçak geçiĢ gerçekleĢtiğinde kaçak geçiĢ bedellerini ilgili tahakkuk hesaplarında muhasebeleĢtirmek zorundadır. Daha sonra, vergi dairelerine intikal eden ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 vergi daireleri tarafından tahsilatı gerçekleĢtirilen ve KGM‟ye aktarılan tutarlar ilgili gelir hesaplarına aktarılarak tahakkuk kayıtları kapatılmalıdır. Bu nedenle, vergi daireleri ile KGM tarafından yapılması gereken muhasebe iĢlemleri farklı olup, her kaçak geçiĢte KGM tarafından ilgili tahakkuk hesapları çalıĢtırılmalıdır. Köprü ve otoyollarda, kaçak geçiĢler sonucu tahakkuk eden geçiĢ bedellerinin 12 „Faaliyet Alacakları‟ hesap grubu içinde bulunan ilgili hesaplarda izlenmemesi nedeniyle 120"Faaliyet Alacakları" hesabı ile 600 "Gelirler" hesabı, olması gerekenden daha düĢük görünmektedir. BULGU 3: Karayolları Genel Müdürlüğü‟ne ait taĢınmazların tümünün kayıt altına alınmaması 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun‟un Geçici 1‟inci maddesinin 5‟inci bendinde; “Genel Müdürlüğün mülkiyetinde iken 5018 sayılı Kanunun geçici 12‟nci maddesi gereğince Hazineye devredilen taĢınmazlardan satıĢı yapılmamıĢ, baĢka kurum ve kuruluĢlara tahsis edilmemiĢ ve devredilmemiĢ olanların mülkiyeti, bu kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde Genel Müdürlüğe devredilir.” „Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik‟in „Kayıt ve Kontrol ĠĢlemleri‟ baĢlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) TaĢınmaz kayıt ve kontrol iĢlemleri, kamu idarelerine ait taĢınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeĢitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır. (2) Kayıt iĢlemleri; taĢınmaz giriĢ ve çıkıĢ kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere kaydedilmesi süreçlerini kapsar. (3) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mülkiyetinde, idaresinde ve kullanımında bulunan taĢınmazların kaydı ve yönetimi ile ilgili olarak bu Yönetmelik gereğince yapılması gereken kayıt ve kontrol iĢlemleri; kuruluĢ kanunları ile özel mevzuatlarındaki hükümler uyarınca, bu idarelerin yetkili ve görevli birimleri tarafından

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 yapılır. (4) TaĢınmaz kayıt ve kontrol iĢlemleri, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre, harcama yetkilileri tarafından görevlendirilecek personele yaptırılabilir.” denilmektedir. 12 Eylül 2010 tarih ve 27697 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 328 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği‟nde ise bu devirlere iliĢkin usul ve esaslar yer almaktadır. Buna göre; 13.07.2010 tarihinde yayımlanan 6001 sayılı Kanunun ilgili madde hükmüne göre, sözü edilen devir iĢlemlerinin 3 ay içerisinde tamamlanması gerekmektedir. Tebliğ hükümlerine göre; söz konusu taĢınmazların bir listesi çıkartılarak Tapu Müdürlüklerine bir üst yazıyla gönderilerek, listedeki taĢınmazların tesciline muvafakat verilmesi talep edilecektir. Ancak 6001 sayılı Kanun‟da 3 ay süre öngörülmesine rağmen tescil iĢlemleri tamamlanmamıĢtır. Bunun sonucu olarak Strateji GeliĢtirme birimince düzenlenmesi gereken taĢınmaz icmal cetveli oluĢturulmamıĢtır. Hazineden yapılması gereken devirler, süresi geçmiĢ olmasına rağmen tamamlanmamakla birlikte hangi taĢınmazların devralınması gerektiğine iliĢkin bölge müdürlüklerinin elinde güncel veriler bulunmamaktadır. Bunun sebebi taĢınmazlara iliĢkin herhangi bir envanter çalıĢması yapılmamıĢ olmasıdır. Bu itibarla; Karayolları Genel Müdürlüğü‟ne ait taĢınmazlar ile ilgili sağlıklı bir denetim ve çalıĢma yapma olanağı bulunmamaktadır. Kamu idaresi cevabında: Karayolları Genel Müdürlüğüne ait tescilli taĢınmazların kaydına yönelik olarak TaĢınmaz Bilgi Sistemi yazılımı yapılmıĢ olup, bu yazılımla kamulaĢtırma yoluyla elde edilen taĢınmazlara ait bilgi ve belgelerin sayısal ortamda yer alması hedeflenmiĢtir. 2014 yılında kamulaĢtırma yoluyla elde edilen taĢınmazlara ait bilgiler sisteme kaydedilmiĢtir. 5018 sayılı Kanun gereği Hazineye devrolan ve 6001 sayılı “Karayolları Genel Müdürlüğünün TeĢkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun‟ gereği tekrar Ġdaremize tashihen devredilen taĢınmazlar ile Ġdaremizce kamulaĢtırma yoluyla elde edinilen taĢınmazların envanterine yönelik geçmiĢ yıllara ait mevcut bir çalıĢma olmaması ve taĢınmazların çok sayıda olması nedeniyle; edinme tarih ve bedellerinin tespitinin ihaleli olarak yaptırılmasına

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 ihtiyaç duyulmaktadır. Ayrıca; Hazineye devrolan taĢınmazlar Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemindeki kayıtlara göre tashihen devir yoluyla 2011 yılında elde edilmiĢ olarak görülmekte, dolayısıyla kamulaĢtırma yoluyla edinme tarihlerini yansıtmamaktadır. Bu durum, taĢınmazların söz konusu bilgilerinin tespitine yönelik arĢiv çalıĢması yapılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda; tüm Bölgelerimizde taĢınmazların tespiti ve TaĢınmaz Bilgi Sistemine veri giriĢlerinin yapılarak kaydedilmesine yönelik iĢlerin ihaleli olarak gerçekleĢtirilmesi amaçlanmakta olup, tescilli ve Ġdaremiz kullanımındaki taĢınmazların tespiti ve kayıt altına alınmasına yönelik ihalelerin yapılması çalıĢmaları devam etmektedir. Sonuç olarak: Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmelik hükümlerine göre taĢınmaz kayıt iĢlemlerinin gerçekleĢtirilmesi ve taĢınmaz icmal cetvellerinin konsolide bir Ģekilde oluĢturulması ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği gereği taĢınmazların mali tablolarda gösterilmesi gerekmektedir. Bu iĢlemlerin yapılmaması nedeniyle KGM‟nin mali tablolarında Maddi Duran Varlık Hesapları olması gerekenden daha düĢük değerde görünmektedir. BULGU 4: Ġmalat bünyesine giren bitüm bedellerinin 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabında muhasebeleĢtirilmemesi Bitüm, Karayolları Genel Müdürlüğü‟nün yol yapım maliyetlerinin önemli bir kısmını oluĢturmaktadır. Bu açıdan, bu maliyetin yatırımlar kalemi içerisinde izlenmesi mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliği açısından büyük önem arz etmektedir. Yapılan ihalelerde bitümün yüklenici tarafından temin edileceği esas olmakla birlikte, Ģartnamelerinde bitümün idare tarafından temin edileceğine dair hüküm bulunan iĢler de bulunmaktadır. Bu ihalelerde istekliler bitümün maliyetine katlanmayacaklarından tekliflerini bitüm hariç tutar üzerinden vermektedirler. Bu Ģekilde gerçekleĢtirilen projelerde, proje maliyeti bitüm tutarı hariç oluĢmaktadır. Bu tutar toplam maliyeti gerçekçi bir Ģekilde yansıtmadığından, gerçek maliyetin tespiti için idarenin yükleniciye verdiği bitüm maliyetinin söz konusu projenin maliyetine eklenmesi, mali tablolara bu Ģekilde yansıtılması gerekmektedir. Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından bitüm rafineriden alındığında; 150.04.02

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 „Sıvı Yakıtlar‟ hesabına borç kaydı yapılmakta, bitüm yükleniciye teslim edildiğinde ise 630 „Giderler‟ hesabına borç, 150.04.02 „Sıvı Yakıtlar‟ hesabına alacak kaydı yapılmak suretiyle giderleĢtirilmektedir. Ancak bu maliyetin; gider hesaplarında değil, varlık hesaplarında muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. Bunun yanında bakım ve onarım iĢleri, ilgili varlıkların değerini ve kullanım ömrünü artıran faaliyetler olduğundan, bu çerçevede kullandırılan bitüm bedellerinin de varlık hesaplarında muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. Karayolları Genel Müdürlüğü‟nün 2014 yılında üretime giren bitüm bedeli 22.330.291,93TL‟dir. Bu tutar mali tablolara cari gider olarak yansıtılmıĢtır. Bu durum 630 „Giderler‟ hesabının olması gerekenden bu tutar kadar yüksek, 258 „Yapılmakta Olan Yatımlar‟ hesabının ise olması gerekenden bu tutar kadar düĢük olarak mali tablolara yansımasına sebep olmaktadır. Kamu idaresi cevabında: Ġmalat bünyesine giren bitüm bedelleri kullanıldığı yolun maliyet unsuru olarak muhasebe kayıtlarına girmesini sağlamak üzere, imalat için gönderildiğinde 150.04.02 „sıvı Yakıtlar‟ hesabına alacak ve 258 „Yapılmakta Olan Yatırımlar‟ hesabına borç kaydı yapılması için çalıĢmalar baĢlatılmıĢtır. Sonuç olarak: Karayolları Genel Müdürlüğü‟nün yol yapım maliyetlerinin önemli bir kısmını oluĢturan imalat bünyesine giren bitüm bedellerinin gider hesaplarında değil, varlık hesaplarında muhasebeleĢtirilmesi gerekmektedir. 2014 yılında üretime giren ve mali tablolara cari gider olarak yansıyan bitüm bedeli tutarı 22.330.291,93 TL olup bu durum 630 “Giderler” hesabının olması gerekenden bu tutar kadar yüksek, 258 “Yapılmakta Olan Yatırımlar” hesabının ise olması gerekenden bu tutar kadar düĢük olarak mali tablolara yansımasına sebep olmaktadır. BULGU 5: KamulaĢtırma ile ilgili temyiz davaları sonucu düĢen kamulaĢtırma bedelleri için tahakkuk kayıtlarının yapılmaması, düĢen bedellerin kamulaĢtırılan arazilerin değerleri ile iliĢkilendirilmeksizin gelir kaydedilmesi KamulaĢtırma davalarında ilk derece mahkemelerinin tespit ettiği bedeller temyiz edilmekte, ilk derece mahkemelerinin takdir ettiği bedeller ile temyiz sonucu kesinleĢen bedeller arasında farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Bedelin düĢtüğü durumlarda fazla ödenen

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 tutarın ilgilisinden tahsili gerekmektedir. KamulaĢtırma davaları ile ilgili karar kesinleĢtiğinde ilgili belgeler ile birlikte kararın bir örneğinin muhasebe birimlerine gönderilerek tahakkuk kayıtlarının gerçekleĢtirilmesi gerekmektedir. Bu alacaklar hukuk birimi tarafından takip edilmekle birlikte, muhasebe birimleri tarafından ilgili alacaklara ait herhangi bir tahakkuk kaydı yapılmamaktadır. Ayrıca muhasebe birimlerince; kamulaĢtırılan arsa ve arazilerin bedelleri 250 “Arazi ve Arsalar” hesabına kaydedildiğinden, mahkeme kararlarına istinaden düĢürülen bedellerin 250 “Arsa ve Araziler” hesabından çıkarılması gerekmektedir. Bu durumda arazinin gerçek kamulaĢtırma bedeli ortaya çıkmıĢ olacaktır. Ancak bu Ģekilde bir alacak kaydına rastlanmamıĢtır. Hukuk birimi tarafından yapılan yazıĢmalar sonucunda tahsili sağlanan bedeller için muhasebe servisince 600 “Gelirler” hesabının „Yukarıda Tanımlanmayan Diğer ÇeĢitli Gelirler‟ yardımcı hesap kodu kullanılmıĢtır. Yapılması gereken; duruma göre 100 “Kasa” veya 102 “Banka” hesabına borç, 250 “Arsa ve Araziler” hesabına alacak kaydı yapılmasıdır. Temyiz edilmekle mahkemelerce daha düĢük bedel takdir edildiği durumlarda, fark tutarların muhasebe birimlerince tahakkuk kaydı yapılmadığından bu alacakları takip etme olanağı bulunmamaktadır. Ayrıca kamulaĢtırılan gayrimenkuller için bedel düĢtüğünde, daha önce ilgili duran varlık hesabına borç kaydı yapılan tutarlar için fark tutar kadar alacak kaydı yapılarak ilgili gayrimenkulün gerçek kamulaĢtırma bedeline ulaĢılmalıdır. Yukarıda açıklandığı üzere bu kayıtların yapılmaması sonucu mali tablolarda; 600 „Gelirler‟ ve 250 „Arsa ve Araziler‟ hesapları olması gerekenden 3.242.506,08 TL daha yüksek olarak yer almaktadır. Kamu idaresi cevabında: KamulaĢtırma ile ilgili temyiz davalarından kaynaklanan kurum alacaklarına ait gerekli tahakkuk kayıtlarının yapılması için ilgili belgelerin muhasebe birimlerine gönderilmesi ve mahkeme kararına göre düĢen tutar için “250 Arsa ve Araziler Hesabına” alacak kaydı yapmak suretiyle, kamulaĢtırılan taĢınmazın gerçek değerinin muhasebe sistemince gösterilmesi için gerekli çalıĢmalar baĢlatılmıĢtır. Sonuç olarak: KamulaĢtırılan gayrimenkuller için ödenen bedellerin temyiz edilmekle mahkemelerce düĢürüldüğü durumlarda, düĢen tutarın ilgili gayrimenkulün bedelinden indirilmemesi sonucunda mali tablolarda 600 “Gelirler” ve 250 “Arsa ve Araziler” hesapları olması gerekenden 3.242.506,08 TL daha yüksek olarak yer almaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 BULGU 6: Duran varlıklar için amortisman kayıtlarının gerçekleĢtirilmemesi Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No:28) Amortisman ve Tükenme Payları1 adlı tebliğinin „Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları‟ baĢlıklı 5‟inci maddesinde; “Amortisman ve tükenme payı süresi, duran varlıkların aktife girdiği yıldan baĢlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamı bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiĢ orana bölünür. (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl); Ancak, maliyet bedeli, 18/1/2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan TaĢınır Mal Yönetmeliği eki listede yer alan dayanıklı taĢınırların her biri için 14.000 YTL‟yi, taĢınmazlar için 34.000 YTL‟yi aĢmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarıyla 256-Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabında izlenen varlıklar için, amortisman oranı % 100 olarak belirlenmiĢtir. Diğer bir ifadeyle maliyet bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilecektir.” „Amortisman ve Tükenme Payının MuhasebeleĢtirilmesi‟ baĢlıklı 7‟nci maddesinde; “Ayrılan amortisman ve tükenme payları, 630-Giderler Hesabına borç, ilgisine göre 257-BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı, 268-BirikmiĢ Amortismanlar Hesabı, 278-BirikmiĢ Tükenme Payları Hesabı veya 299-BirikmiĢ Amortismanlar hesabına alacak kaydedilir. „Amortismana Tabi Duran Varlıkların Deftere Kaydedilmesi‟ baĢlıklı 8‟inci maddesinde; “Amortismana tabi her bir varlık Duran Varlıklar Amortisman ve Yeniden Değerleme Defterine kaydedilir. Tutarları bu Tebliğde belirtilen limitleri aĢmayan duran varlıklar ile 256-Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı, 260-Haklar Hesabı, 263-AraĢtırma ve GeliĢtirme Giderleri Hesabı, 264-Özel Maliyetler Hesabı, 267-Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı, 271-Arama
1 Bu Tebliğin adı“Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Genel Tebliği (Sayı: 1)” iken 6/12/2014 tarihli ve 29197 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan “Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Genel Tebliği (Sayı: 1)‟nde DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ”ile metne iĢlendiği biçimde değiĢtirilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 Giderleri Hesabı ile 277-Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar Hesabında kayıtlı duran varlıklar bu deftere kaydedilmeyecektir.” denilmektedir. Buna göre sözü edilen tebliğe ait Ek 1‟de belirtilen süre ve oranlarda amortisman ayrılması gerekmekle birlikte; taĢınırlar için 14.000 TL, taĢınmazlar için ise 34.000 TL‟yi aĢmayan varlıklar için %100 amortisman ayrılarak, hesaplara alındıkları yılın sonunda tamamen amorti edilmeleri gerekmektedir. Ayrılan amortisman ve tükenme payları; 630 „Giderler‟ hesabına borç, 257 „BirikmiĢ Amortismanlar‟ hesabına alacak kaydedilmelidir. Ayrıca, Tebliğ‟de belirtilen limitleri aĢan duran varlıklar „Duran Varlıklar Amortisman ve Yeniden Değerleme Defterine‟ kaydedilmelidir. Duran varlıklara iliĢkin muhasebe kayıtları oluĢturulurken say2000i sistemi üzerinde – edinilen varlığın maliyet bedeline bakılmaksızın- „limit altı‟ seçeneği iĢaretlenmektedir. Çünkü „limit üstü‟ olarak veri giriĢi yapıldığında „Duran Varlıklar Amortisman ve Yeniden Değerleme Defteri‟ sayfası açılmakta, ancak bu ekrana veri giriĢi yapılabilmesi için duran varlıklara ait sicil numarası verilmiĢ olması gerekmektedir.
Bu durumda sicil numarası verilmemiĢ maddi duran varlıkların yararlanma süresi içinde giderleĢtirilmesi olanağı ortadan kalkmakta, dolayısı ile duran varlıklar için amortisman kayıtları yapılmaması sonucu 257 „BirikmiĢ Amortismanlar‟ ve 630 „Giderler‟ hesapları gerçek değerlerini yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında: 2012 yılından itibaren duran varlıklara ait sicil numaraları belirlenerek muhasebe birimlerince bu sicil numaraları ile kayıt yapılması iĢlemlerine baĢlanmıĢ olup „Duran Varlıklar Amortisman ve Yeniden Değerleme Defteri‟ ne kayıt yapılabilmesi için limit altı ve limit üstü tutarların kayıtlarının gerçeğe uygun olarak yapılmasına devam edilecektir. Sonuç olarak: Kurum tarafından verilmiĢ olan cevapta, bulguda yer alan hususlar doğrultusunda iĢlem yapıldığı belirtilmiĢ olmakla birlikte, duran varlıkların tamamına ait sicil numaraları henüz verilmediğinden amortisman kayıtları da sağlıklı bir Ģekilde gerçekleĢtirilmemektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Karayolları Genel Müdürlüğünün 2014 yılına iliĢkin olarak „Denetimin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı‟ baĢlığı altında açıklanan, yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilemeyen „TaĢınmazlar‟ hesap alanına görüĢ bildirilememektedir. Bununla birlikte denetlenen alanlardan, „Denetim GörüĢünün Dayanakları‟ bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı „Maddi Duran Varlıklar‟, „Gelirler‟ ve "Faaliyet Alacakları" hesap alanları hariç diğer hesap alanlarına iliĢkin olarak yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tabloların tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Bütçe ödeneklerinin tahsis edildikleri iĢler dıĢında kullanılması Yatırım programları, kamu hizmetlerinin hız ve kalitesinin yükseltilmesi politikasına hizmet verecek Ģekilde, kamu yatırım ödeneklerinin öncelikli alanlarda kullanımı ve kullanımda etkinliğin artırılması hedefi ile Kalkınma Planları, Orta Vadeli Program ve Yıllık Programlarda öngörülen hedefler doğrultusunda hazırlanmaktadır. Bu Ģekilde hazırlanan Yatırım Programı ile yatırımlar zamanında gerçekleĢtirilecek, mevcut sermaye stokunun daha ekonomik ve etkin kullanımı sağlanacaktır. Yatırım Programının bir diğer önemli özelliği ise ilgili kurumun yılbaĢı itibariyle, mali imkânlarını ve iĢ yapma kapasitesini proje bazında değerlendirip yıl içerisinde faaliyetlerini bu plana uygun Ģekilde yürütüp, kurumun en yüksek verimi almasına imkân sağlamasıdır. Bu yapıyı hayata geçirmekteki temel amaç, yatırımcı kuruluĢların yatırım tekliflerini ana hedef ve öncelikler doğrultusunda gerçekçi bir Ģekilde hazırlamalarını sağlamak ve yatırım planlarından sapmayı istisnai hale getirmektir. Yatırım programında yer alan projelere yıllık olarak harcanacak tutarlar, yılı yatırım programında yer almakta, ilgili yılın bütçesi de bu tutarlar esas alınarak belirlenmektedir. Yılı yatırım programında yer alan projelerle ve bu projeler için belirlenen ödeneklerin kullanımlarına iliĢkin usuller ise 2014 Bütçe Kanunu ve 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiĢtir. 2014 Yılı Bütçe Kanunun 9. Maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan; “(1) 2014 Yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projeler dıĢında herhangi bir projeye harcama yapılamaz. …. 2014 yılında baĢlanabilmesi için proje veya iĢin 2014 yılı yatırım ödeneği, proje maliyetinin yüzde 10' undan az olamaz. Bu oranın altında kalan proje ve iĢler için gerektiğinde projeler 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Karar esaslarına uyulmak ve öncelikle kurumların yatırım ödenekleri içinde kalmak suretiyle revize edilebilir.” hükmü ile yatırım programına ek, yatırım cetvellerinde yer alan projeler dıĢında herhangi bir projeye harcama yapılmaması genel bir kural olarak ortaya konulmuĢtur.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 Aynı maddenin 4 üncü fıkrasındaki, “2014 Yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yıl içinde yapılması zorunlu değiĢiklikler için 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Kararda yer alan usullere uyulur.”
hükmü ise istisnai durumlarda gerçekleĢtirilecek zorunlu yatırım cetveli değiĢikliklerinde uyulacak usulleri düzenlemektedir. 25/10/2013 tarihli ve 28802 sayılı mükerrer Resmî Gazete‟de yayımlanan, 2013/5502 sayılı 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı, yatırım programında yapılacak proje ekleme ve çıkartılmalarına, toplu ve toplulaĢtırılmıĢ projelerin proje detayının hazırlanmasına ve Yılı Yatırım Programında yer alan toplu ve toplulaĢtırılmıĢ projelerin detay programlarındaki değiĢiklikler ve bu itibarla ihtiyaç duyulacak ana proje grubu revizyonları ile toplu ve toplulaĢtırılmıĢ proje tanımı dıĢında kalan diğer projelerin proje parametrelerinde yıl içinde yapılacak değiĢikliklere iliĢkin usulleri belirlemektedir. Kararın genel ilkeleri düzenleyen 4 üncü maddesinde; “2014 Yılı Yatırım Programında yer almayan herhangi bir proje için harcama yapılamaz.” Toplu projeler ve toplulaĢtırılmıĢ projeler baĢlıklı 5 inci maddesinde; “a)Toplu projeler

  1. Toplu projelerin detay programlarının belirlenmesi ve yıl içi revizyonları, kuruluĢun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün ve diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla yapılır. Detay programlara ait bilgiler, Yatırım Programının Resmi Gazete‟de yayımlanmasını ve revizyonları müteakip 30 gün içinde Kalkınma Bakanlığına bildirilir.” Yıl içinde programa proje alınması ve programdan proje çıkartılmasını düzenleyen 6 ncı maddesinde; “(1)Yatırım Programına yıl içinde proje alınmasıyla ilgili taleplerden, maliyeti 100 milyon TL‟ye kadar olanlar veya maliyetine bakılmaksızın 100 milyon TL‟ye kadar harcama

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 ile yılı içinde tamamlanacak olanlar Kalkınma Bakanını onayıyla; maliyeti 100 milyon TL‟ nin üzerindekiler ise Yüksek Planlama Kurulunca karara bağlanır. (2) Yatırım Programından proje çıkarılmasıyla ilgili taleplerden maliyeti 100 milyon TL‟ye kadar olanlar Kalkınma Bakanını, 100 milyon TL‟nin üzerinde olanlar Yüksek Planlama Kurulu tarafından sonuçlandırılır.” Proje parametrelerinde yıl içinde yapılacak değiĢiklileri düzenleyen 7 nci maddesinin e bendinde ise; “e) Ödenek değiĢiklikleri;

  1. Sektörlerarası ödenek aktarmaları ile GAP, DAP ve KOP kodlu projelerden diğer projelere yapılacak aktarmalar Devlet Planlama TeĢkilatı MüsteĢarlığının bağlı olduğu Bakanın; GAP, DAP ve KOP kodlu projeler arasındaki aktarmalar da dahil olmak üzere diğer her türlü aktarma Devlet Planlama TeĢkilatı MüsteĢarlığına bilgi vermek kaydıyla ilgili kuruluĢun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla karara bağlanır.
  2. Her türlü kaynaktan proje ödeneğine (toplulaĢtırılmıĢ projelerin alt projeleri dâhil) yıl içinde yapılacak toplam 100 milyon TL‟ye kadar ek ödenek tahsisleri Kalkınma Bakanı onayı ile, proje bazında bu tutarı aĢan ek ödenek tahsisleri Yüksek Planlama Kurulunca karara bağlanır. Ancak, döner sermaye gelirleri ve özel bütçeli kuruluĢların Bütçe Kanununda belirtilen tahmini gelir tutarı üzerinde gerçekleĢen finansman fazlaları ve bir önceki yıldan devreden öz gelirleri Kalkınma Bakanlığına bilgi vermek kaydıyla kuruluĢun bağlı olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla Yatırım Programında yer alan projelerle iliĢkilendirilir.” düzenlemeleri yer almaktadır. Ġhale sürecini ve uygulamalarını düzenleyen 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunun „Temel Ġlkeler‟ baĢlıklı 5 inci maddesinde; “Ödeneği bulunmayan hiçbir iĢ için ihaleye çıkılamaz”, „Ġdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar‟ baĢlıklı 62 nci maddesinde ise; “Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım iĢleri için

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 ihaleye çıkılmadan önce aĢağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur: Yatırım projelerinin plânlanan sürede tamamlanarak ekonomiye kazandırılabilmesi amacıyla, birden fazla yılı kapsayan iĢlerde ihaleye çıkılabilmesi için, iĢin süresine uygun olarak yıllar itibariyle ödeneğin bütçelerinde bulunmasını sağlamak üzere programlamanın yapılmıĢ olması zorunludur. Ġlk yıl için öngörülen ödenek proje maliyetinin % 10‟undan az olamaz ve baĢlangıçta daha sonraki yıllar için programlanmıĢ olan ödenek dilimleri sonraki yıllarda azaltılamaz. “ denilmektedir. Bu düzenlemeler çerçevesinde 2014 yılı yatırım ödeneklerinin incelenmesi sonucunda; 1.1-Yatırım programında yer almayan projeler için harcama yapılmıĢtır. Yatırım harcamaları ile yatırım programı ve bütçe iliĢkisinin sağlıklı kurulabilmesinin ana dayanaklarından biri, yatırım programının sene baĢında ilgili kurumun hedefleri doğrultusunda ve iĢ yapabilme kapasite sınırlarında hazırlanması ve sene boyunca istisnai durumlar haricinde bu programın dıĢına çıkılmamasıdır. Yatırım programında yer almayan projelere harcama yapılmasını önleyici düzenlemeler yukarıda belirtilmiĢtir. Bütçe Kanununda yatırım programında yer almayan bir projeye harcama yapılamayacağına dair düzenleme olmasına rağmen Karayolları Bölge Müdürlüklerince aĢağıda ayrıntısı gösterildiği üzere, yatırım programında yer almayan 114 yapım iĢi için toplam 370.056.453TL harcama yapılmıĢtır. Ġlgili Birim Yapılan ĠĢ Sayısı Yapılan Toplam Harcama (Bin TL.)

  1. Bölge Müdürlüğü-Ġstanbul 10 49.300.387
  2. Bölge Müdürlüğü-Ġzmir 9 23.955.938
  3. Bölge Müdürlüğü - Konya 0 0
  4. Bölge Müdürlüğü - Ankara 2 6.554.520
  5. Bölge Müdürlüğü - Mersin 3 2.451.000
  6. Bölge Müdürlüğü - Kayseri 0 0
  7. Bölge Müdürlüğü - Samsun 0 0
  8. Bölge Müdürlüğü - Elazığ 59 184.545.000
  9. Bölge Müdürlüğü - Diyarbakır 19 66.480.990

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 10. Bölge Müdürlüğü - Trabzon 3 6.082.365 11. Bölge Müdürlüğü - Van 2 1.390.797 12. Bölge Müdürlüğü - Erzurum 0 0 13. Bölge Müdürlüğü -Antalya 0 0 14. Bölge Müdürlüğü- Bursa 0 0 15. Bölge Müdürlüğü - Kastamonu 0 0 16. Bölge Müdürlüğü - Sivas 7 29.295.456 18. Bölge Müdürlüğü - Kars 0 0 TOPLAM 114 370.056.453
KGM‟ nin 2014 yılı sene baĢı ödeneğinin 4.045.000.000,00 TL olduğu göz önüne alındığında yatırım programında yer almayan projelere harcanan rakam sene baĢı ödeneğinin yaklaĢık % 10,92 sini oluĢturmaktadır. Bu büyüklükteki proje stokunun 2014 Yılı Yatırım Programı ile bağlantısının kurulamamıĢ olması Yatırım Programını iĢlevsiz hale getirmektedir. Yılı yatırım programında yer almayan projeler için ödenek tahsisi ve harcama yapılmasının zorunlu olduğu hallerde, ilgili projenin 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı‟nda belirtilen usuller dâhilinde yatırım programına alınması ile mümkün olacaktır. 1.2- Yatırım programında yer alan ve bütçe ile ödenek tahsis edilen projelere ait ödenekler baĢka iĢler için kullanılmıĢtır. Yılı yatırım programında yer alan ve dolayısı ile bütçe ile ödenek tahsis edilen iĢlere ait ödeneklerin tahsis, tenkis ve aktarma usullü 2014 Bütçe Kanunu ve 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı‟nda belirtilmiĢtir. Yılı yatırım programında yer almayan projeler için harcama yapılamayacağı gibi, bütçe ile tahsis edilen veya usulüne uygun olarak artırılan ödenek üstünde de harcama yapılamaz.
Projeler arasında ödenek aktarımları ise; 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 7 nci maddesinin (e) bendinde belirtildiği üzere Kalkınma Bakanlığı‟na bilgi vermek kaydı ile ilgili kuruluĢun bağlı veya ilgili olduğu bakan onayı ile karara bağlanır. 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı‟ nın proje parametrelerinde yıl içinde yapılacak değiĢiklileri düzenleyen 7 nci

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 maddesinde yer alan, “e) Ödenek değiĢiklikleri;

  1. Sektörlerarası ödenek aktarmaları ile GAP, DAP ve KOP kodlu projelerden diğer projelere yapılacak aktarmalar Devlet Planlama TeĢkilatı MüsteĢarlığının bağlı olduğu Bakanın; GAP, DAP ve KOP kodlu projeler arasındaki aktarmalar da dahil olmak üzere diğer her türlü aktarma Devlet Planlama TeĢkilatı MüsteĢarlığına bilgi vermek kaydıyla ilgili kuruluĢun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla karara bağlanır.” hükmüne göre projeler arası ödenek aktarımları kuruluĢun bağlı veya ilgili oldukları bakanın onayı ile yapılabilecektir. Bununla birlikte, yılı yatırım programında yer alan ve Genel Müdürlük tarafından ihalesi yapılan iĢlerde ödenek iĢlemleri 2014 Bütçe Kanunu ve Bakanlar Kurulu Kararına uygun olarak yapıldığı halde; Karayolları Bölge Müdürlükleri tarafından ihalesi yapılan iĢlerde, ödeneklerin Bölge Müdürlüklerine aktarılmasından sonra Bütçe Kanunu ve Bakanlar Kurulu Kararı‟nda öngörülen bütün yetkiler yazılı bir yetki devri olmadığı halde Bölge Müdürlüklerince kullanılmaktadır. Ödeneklerin bütçe kanununda öngörülen usuller dıĢında kullanılması, yılı yatırım programı ile belirlenen ödeneklerin yatırım programı ile bağlantılarını koparmakta, yatırım programlarını iĢlevsiz hale getirdiği gibi Bütçe Kanunu eki Yatırım Programında yer alan tutarların da hatalı görünmesi sonucunu doğurmaktadır. 1.3- Yol Yapım Dairesine tahsis edilen yatırım ödenekleri yatırım niteliği taĢımayan harcamalar için kullanılmıĢtır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun‟da belirtildiği üzere, kurumların bütçeleri, her bir harcama biriminin ekonomik ve malî analizinin yapılmasına imkân verecek, hesap verilebilirliği ve saydamlığı sağlayacak Ģekilde ve uluslararası standartlara uyumlu olarak belirlenen sınıflandırma sistemine göre hazırladığı gider ve gelir tekliflerinin konsolide edilmesi ile oluĢmaktadır. Bu anlamda ödenekler harcama birimleri bazında verilmekte ve yine 5018 Kanunu‟nun 13 üncü maddesinde belirtildiği üzere belirli amaçları gerçekleĢtirmek üzere tahsis edilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 Bütçeyle verilen ödenekler, tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda yılı içinde yaptırılan iĢ, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karĢılanmasında kullanılır. Yukarıda belirtilen ana ilkeye aykırı Ģekilde, ödeneklerin tahsis edildikleri amaç doğrultusunda harcanmaması hem bütçe ilkelerine, hem de analitik bütçenin kurumsal kodlama ilkelerine aykırılık teĢkil etmektedir. Bununla beraber ödenekler, 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 4 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında belirtildiği üzere yatırımla ilgili olmayan amaçlar için kullanılamaz. Yatırım ödenekleri ile cari harcamaların karĢılanması bu hükme aykırı olmakla beraber, cari nitelikteki harcamaların mali tablolara yatırım harcaması olarak yansıtılması yönü ile de mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliğini azaltıcı etkileri vardır. Dolayısıyla aĢağıdaki tabloda da görüldüğü üzere Karayolları Bölge Müdürlükleri tarafından 2014 Yatırım Programında 2014E040150 proje no ile yer alan „Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi” ödeneğinden 508.441.507,57 TL‟lik tutarın hizmet alımı, danıĢmanlık, araç kiralama, peyzaj vb. cari nitelikli harcamalarda kullanılmasının, mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliğini azaltıcı etkileri olması yanı sıra 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararında belirtildiği üzere „yatırımla ilgili olmayan amaçlarla kullanılamaz‟ ilkesine de aykırılık teĢkil etmektedir. Bölge Müdürlüğü Harcama Tutarı (TL)

  1. Bölge Müdürlüğü-Ġstanbul 285.739,40
  2. Bölge Müdürlüğü-Ġzmir 52.914.058,00
  3. Bölge Müdürlüğü - Konya 65.040.000,00
  4. Bölge Müdürlüğü - Ankara 37.371.707,00
  5. Bölge Müdürlüğü - Mersin 16.994.000,00
  6. Bölge Müdürlüğü - Kayseri 7.643.762,00
  7. Bölge Müdürlüğü - Samsun 46.102.644,00
  8. Bölge Müdürlüğü - Elazığ 26.576.000,00
  9. Bölge Müdürlüğü - Diyarbakır 39.189.870,00
  10. Bölge Müdürlüğü - Trabzon 2.863.819,00
  11. Bölge Müdürlüğü - Van 46.921.773,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 12. Bölge Müdürlüğü - Erzurum 88.130.000,00 13. Bölge Müdürlüğü -Antalya 12.674.000,00 14. Bölge Müdürlüğü- Bursa 0,00 15. Bölge Müdürlüğü - Kastamonu 54.040.453,45 16. Bölge Müdürlüğü - Sivas 4.433.681,72 18. Bölge Müdürlüğü - Kars 7.260.000,00 Toplam 508.441.507,57 1.4- Ödeneği toplu verilen „Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi‟ ödeneğinin global detayı yoktur. 2014 Yılı Yatırım Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı‟nda Toplu Proje; “karakteristiği makine-teçhizat, bilgisayar yazılım ve donanımı, idame-yenileme, bakım-onarım, büyük onarım, tamamlama, taĢıt alımı, etüt- proje ile yayın alım ve basımı olan veya bunların bileĢiminden oluĢması uygun görülen projeyi” olarak tanımlanmıĢtır. Aynı kararda toplu projelerin detay programlarının belirlenmesinin ve yıl içi revizyonlarının, kuruluĢun bağlı veya ilgili olduğu bakanın onayı ile yapılacağı hüküm altına alınmıĢtır. Toplu proje tanımında bu projeden yapılabilecek harcama türleri belirtilmekle birlikte, Karayolları Bölge Müdürlükleri tarafından ihalesi yapılan ve 2014 yılı Yatırım Programında yer alan projeler için yıl içerisinde zaruri ödenek ihtiyaçları 2014 Yılı Yatırım Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararına göre ödenek aktarımı yapılarak karĢılanmak yerine her hangi bir ödenek aktarımı yapılmaksızın „Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi‟ proje ödeneğinden karĢılanmaktadır. 2014 sene sonu itibariyle „Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi‟ projesine toplam 5.805.603.000,00 TL ödenek tahsis edilmiĢ olup, bu tutar sene sonu toplam ödenek tutarının % 41,59‟ una karĢılık gelmektedir. Söz konusu projenin, detay programı hazırlanmamıĢ ve bu ödenek 2014 Yılı Yatırım

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararına aykırı olarak, yatırım programında yer alan projeler için kullanılmıĢtır. 1.5-Yatırım programı, ödenek ve iĢ programı bağlantısı kurulmamıĢtır. Yatırım programı ile projelere tahsis edilen ödeneklerin yıl içerisinde sık sık değiĢtirilmesi, bölge müdürlüklerinde yatırım programında yer alan ödeneklere göre harcama yapılmaması, iĢ programı ile ödenek dilimi arasındaki bağlantıyı koparmaktadır. Yatırım programında yer alan projeler için öngörülen ödenekler yıl içerisinde birçok kez değiĢtirilmekte, sene baĢında ödenek tahsis edilen iĢlerin ödenekleri yıl içinde iz ödenek haline getirilebilmekte veya 2014E040150 proje no‟lu „Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi‟ projesine aktarılabilmektedir. Yıl içerisinde yapılan bu ödenek değiĢiklikleri, sözleĢme uygulamalarını etkilemekte, iĢin süresini değiĢtirerek iĢ programını anlamsızlaĢtırmaktadır. Bu aktarımların diğer bir sonucu ise iĢ programlarına göre hesaplanan ve ödemesi yapılan fiyat farkı tutarlarının iĢ programları ile bağlantılarını koparmasıdır.
Yatırım programında yer alan ödeneklerin, ödeneği toplu olarak verilen 2014E040150 proje nolu „Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi‟ projesine aktarılması 1.4‟ te belirtildiği üzere „Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi‟ projesinin detay projelerinin olmaması dolayısıyla, bölge müdürlüklerine program dıĢı iĢ yapma imkanı sunmaktadır. 1.6- Ödeneği bulunmayan iĢler için ihaleye çıkılmıĢtır. Yatırım programları, kalkınma planları ve orta vadeli programda öngörülen hedefler doğrultusunda hazırlanmakta ve yatırımcı kuruluĢların yatırım projelerini ve bu projeler için öngörülen ödenek tahsislerini içermektedir. Bir yatırım projesine ödenek tahsisi, ödeneğin yılı yatırım programına konulması ile sağlanır. Ayrıca Yatırım programında yer almayıp, programa alınması zaruri olan projeler için ise; 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu Ve Ġzlenmesine Dair Karar‟ın 6 ncı maddesinde yer alan; “(1) Yatırım Programına yıl içinde proje alınmasıyla ilgili taleplerden, maliyeti 50

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 milyon TL‟ye kadar olanlar veya maliyetine bakılmaksızın 50 milyon TL‟ye kadar harcama ile yılı içinde tamamlanacak olanlar Kalkınma Bakanının onayıyla; maliyeti 50-250 milyon TL arasında olanlar Yüksek Planlama Kurulunca; maliyeti 250 milyon TL‟nin üzerindekiler ise Bakanlar Kurulunca karara bağlanır. (2) Yatırım Programından proje çıkarılmasıyla ilgili taleplerden maliyeti 50 milyon TL‟ye kadar olanlar Kalkınma Bakanı, 50 milyon TL‟nin üzerinde olanlar Yüksek Planlama Kurulu tarafından sonuçlandırılır” hükmünde belirtilen usul çerçevesinde iĢlem tesis edilmesi gerekmektedir. Ġhale sürecini ve uygulamalarını düzenleyen 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunun „Temel Ġlkeler‟ baĢlıklı 5 inci maddesinde ise;
“Ödeneği bulunmayan hiçbir iĢ için ihaleye çıkılamaz”, „Ġdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar‟ baĢlıklı 62 nci maddesinde ise; “…Ġlk yıl için öngörülen ödenek proje maliyetinin % 10‟undan az olamaz ve baĢlangıçta daha sonraki yıllar için programlanmıĢ olan ödenek dilimleri sonraki yıllarda azaltılamaz. “ hükümleri yer almaktadır. Yukarıdaki açıklamalar ve mevzuat hükümleri gereği; ödeneği bulunmayan bir iĢ için ihaleye çıkılamaz. Bununla beraber Karayolları Bölge Müdürlüklerince aĢağıdaki tabloda da ayrıntısı görüldüğü üzere yatırım programında yer almayan ve ödeneği olmayan 415 adet iĢ için ihaleye çıkılmıĢ ve bu iĢler için toplam 2.060.622.956,72TL harcama yapılmıĢtır. Ödeneği Olmadan Ġhale Edilen ĠĢler Bölge Adı Ġhale Sayısı Harcama Tutarı (TL)

  1. Bölge Müdürlüğü-Ġstanbul 78 612.662.041,60
  2. Bölge Müdürlüğü-Ġzmir 6 23.948.086,00
  3. Bölge Müdürlüğü - Konya 0 0,00
  4. Bölge Müdürlüğü - Ankara 2 6.554.520,00
  5. Bölge Müdürlüğü - Mersin 3 2.451.000,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30 6. Bölge Müdürlüğü - Kayseri 4 0,00 7. Bölge Müdürlüğü - Samsun 23 51. 645. 278 8. Bölge Müdürlüğü - Elazığ 23 142.350.000,00 9. Bölge Müdürlüğü - Diyarbakır 10 36.386.845,00 10. Bölge Müdürlüğü - Trabzon 89 651.319.606,00 11. Bölge Müdürlüğü – Van 85 412.853.441,00 12. Bölge Müdürlüğü - Erzurum 35 64.578.000,00 13. Bölge Müdürlüğü -Antalya 2 915.000,00 14. Bölge Müdürlüğü- Bursa 3 3.747.000. 15. Bölge Müdürlüğü - Kastamonu 36 56.202.338,12 16. Bölge Müdürlüğü - Sivas 12 37.771.079,00 18. Bölge Müdürlüğü – Kars 4 12.631.000,00 TOPLAM 415 2.060.622.956,72 Kamu idaresi cevabında: Bulgu 1.1-Yatırım programında yer almayan projeler için harcama yapılmıĢtır. Kanun ile kendisine verilen görevlerin yerine getirilmesi sırasında yatırım programında ismen yer almayan ancak trafik, can ve mal güvenliğinin sağlanması için yapılması gerekli olan projelerde de çalıĢma yapılması zarureti oluĢtuğundan, söz konusu iĢlerde yatırım programında 2014E040150 proje no ile yer alan “Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi” proje ödeneğinin kullanıldığını ifade etmektedir. Bulgu 1.2-Yatırım programında yer alan ve bütçe ile ödenek tahsis edilen projelere ait ödenekler baĢka iĢler için kullanılmıĢtır. Ülkemizin coğrafi koĢullarının, iklim Ģartları ile projelerdeki çalıĢma performanslarının değiĢkenlik göstermesi, yıllık programların gerçekleĢtirilmesi, daha dinamik ve etkin bir proje yönetim anlayıĢını zorunlu kılmaktadır. Bunun sağlanabilmesi için sene baĢı bütçe ödenekleri iklim Ģartlarındaki değiĢiklikler göz önüne alınarak, yılı içerisinde projelerde yapılan çalıĢma performanslarına bağlı olarak ödenek aktarmaları yapılmaktadır. Bu doğrultuda mevcut bütçe imkanları ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak mevzuata uygun projeler arası ödenek aktarımları yapılmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 Bulgu 1.3-Yol Yapım Dairesine tahsis edilen yatırım ödenekleri yatırım niteliği taĢımayan harcamalar için kullanılmıĢtır. Fiziki Standartların Yükseltilmesi kapsamında yapılan çalıĢmalar sırasında proje bütünlüğünü sağlamak üzere yapılan, yatırım harcamalarına oranla çok düĢük miktarlarda cari harcamaların yapılması zorunluluk arz etmektedir. Yapılan bu harcamalar yatırım programımızda yer alan projelerin tamamlanmasına yönelik olarak yapılmaktadır. Bulgu 1.4-Ödeneği toplu verilen „Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi‟ ödeneğinin global detayı yoktur. Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi projesi; karayolları ağında bulunan yolların her türlü mevsim Ģartlarında trafik, can ve mal güvenliğinin sağlanarak trafiğe açık tutulmasına yönelik yatırım programında yer alan bir projedir. Ülkemizin coğrafi yapısı, iklim Ģartları, mevcut karayollarındaki ağır taĢıt trafiğinin % 25‟in üzerinde olması, yolcu ve yük taĢımacılığının % 90 seviyelerinde karayollarında yapılması nedeniyle yollarımızda bozulmalar meydana gelmektedir. Söz konusu olumsuzlukların trafik can ve mal güvenliğini tehlikeye düĢürmeden süresi içinde ivedilikle giderilmesi Kurumumuzun asli görevleri arasındadır. Bu durum, esnek ve dinamik bir çalıĢma programının uygulanması ile sağlanacağından, Global Projelerin ayrıca detaylandırılması iĢlerin zamanında yapılmasını olumsuz etkileyecektir. Bulgu 1.5-Yatırım programı, ödenek ve iĢ programı bağlantısı kurulmamıĢtır. Kurumumuzun yıllar itibariyle yapmıĢ olduğu harcamalar incelendiğinde; bütçeden tahsis edilen sene baĢı ödeneklerin gerçek yatırım ihtiyacını karĢılamaktan çok uzak olduğu ve bu nedenle yıl içinde temin edilen ek ödeneklerle çalıĢmaların yürütüldüğü açıkça görülmektedir. Ülkemizin karayolu ağı üzerinde yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı gerek acil bakım ve onarım çalıĢmaları, gerekse yol yapımı devam eden önemli projelere ayrılan ödeneklerin zamanında, etkin ve verimli kullanılması mecburiyeti önem taĢımaktadır. Bu kapsamda yıllık programların gerçekleĢtirilmesi için yılı içerisinde projelerde yapılan çalıĢma

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 performanslarına bağlı olarak ödenek aktarmaları yapılmakta olup, revize iĢ programları hazırlanarak onaylanmakta ve çalıĢmalar buna göre yürütülmektedir. Bulgu 1.6-Ödeneği bulunmayan iĢler için ihaleye çıkılmıĢtır. 2014 yılında ödenmesi gereken 4.439 milyon TL, yılsonu itibariyle ödenemediğinden bu tutar 2015 yılı bütçesinden karĢılanmıĢ, daha sonra 2015 yılında alınan ek ödeneklerle bu yıla ait ödenekler ikame edilmiĢtir. 2014 yılında temin edilen ek ödenekler için Bakan Olur‟u alınarak projeler arası ödenek aktarması yapılmıĢtır. Ek ödeneklerde global projelerin detayı alınmadan tavan üzerinden ek ödenek verilip, dağılımı için Bakan Oluruna yönlendirilmiĢtir. Bunlar içinde GAP, DAP ve KOP da bulunmaktadır. ĠĢlerin hızlandırılabilmesi için her ne kadar 2014 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve Ġzlenmesine Dair Kararın “Proje Parametrelerinde Yıl Ġçinde Yapılacak DeğiĢiklikler BaĢlığının 7.maddesinin “e. Ödenek DeğiĢiklikleri” maddesine uygun hareket edilmemiĢ olsa da projeler arası ödenek aktarması yapıldıktan sonra talep edilen ek ödeneklerin YPK‟ya Kalkınma Bakanlığı vasıtasıyla gönderilmesi sonucu konu ile ilgili Kalkınma Bakanlığı da bilgilendirilmiĢ olmaktadır. Ayrıca 217 adet projeye 2014E0400150 Proje No.lu “Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi” projesinden 1.101,586 milyon TL ödenek aktarması yapılmıĢtır. Sonuç olarak: Kamu mali sistemimiz, bütçe ödeneklerinin sene baĢında sağlıklı planlanması ve yıl içerisinde bu planlamaya uygun Ģekilde yürütülmesine dayanmaktadır. Bu planlama yatırım projelerinin sözleĢmelerinde belirtilen esaslar dahilinde ekonomiye kazandırılmasında da kritik önem arz etmektedir. Bu planlamayı sağlayacak yegane unsur ise yıllık yatırım programlarıdır. Yatırım programları sayesinde yatırımcı kuruluĢlar yatırım tekliflerini ana hedef ve öncelikler doğrultusunda gerçekçi bir Ģekilde hazırlama imkanı bulmaktadır. Yıllık yatırım programlarının sağlıklı bir Ģekilde hazırlanmasının yolu, ilgili kuruluĢların sene baĢı ödeneklerinin yıl içi hedefleri ile paralel bir Ģekilde belirlenmesi ve yıl içerisinde program dıĢı gerçekleĢtirilen projelerin minimize edilmesidir. KGM‟nin 2014 yılı sene baĢı yatırım ödeneği 4.045.000.000,00 TL olup 2014 yılı sene sonu ödeneği yıl içinde eklenenlerle birlikte 13.947.548.668,86 TL olarak gerçekleĢmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 Sene sonu bütçesi sene baĢında öngörülen bütçeye göre yaklaĢık olarak % 345 oranında artıĢ göstermiĢtir. Söz konusu durum KGM‟nin sağlıklı bir yıllık program hazırlaması ve yıl içerisinde kaynaklarını etkin bir Ģekilde yatırım projeleri arasında dağıtmasına imkan vermemekte, kuruma esnek ancak mevzuata uygun olmayan bir proje yönetim anlayıĢını uygulama zorunluluğu getirmektedir. Ayrıca bu esnek yapı, kamu idaresinin cevabında da belirttiği üzere 2014 yılında gerçekleĢmiĢ ve yılı bütçesinden ödenemeyen 4.439.000,00 TL‟ lik imalat tutarının 2015 yılı bütçe ödenekleri ile karĢılanması sonucunu doğurmaktadır ki bu durum hem yüklenicilerin gerçekleĢtirdikleri imalatların bedellerini zamanında alamamaları dolayısıyla çalıĢma performanslarını olumsuz etkilemekte hem de 2015 Yılı Yatırım Programı sene baĢı itibariyle iĢlevsiz hale getirmektedir. Öneri: 2014 Yatırım Programında 2014E040150 nolu “Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi” projesine iliĢkin global detay hazırlama yetki ve sorumluluğu KGM‟ye verilmiĢtir. KGM‟ce söz konusu ödeneğin kullanılması konusunda kendisine verilen sorumluluklar yerine getirilmeli, diğer kurum ve kurullara verilen yetkilerin kullanım esaslarına uyulmalı ve inisiyatif alınarak kontrol edilebilir bir yapıyı hayata geçirmesi konularında adımlar atılmalıdır. Söz konusu esnek yapının doğurduğu sonuçlar açısından bir çerçeveye oturtulması gereği muhakkaktır. Bunun gerçekleĢtirilebilmesi için KGM‟nin yanı sıra bütçenin hazırlanması ve uygulanması aĢamasında söz sahibi olan diğer kurumların koordineli çalıĢması gerekmektedir. BULGU 2: Birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım iĢlerine, sözleĢme fiyatları ile tamamlanamayacaklarının anlaĢılmasına rağmen iĢ artıĢları verilmesi, isteklilerin tekliflerinde yüksek fiyat verilen bazı iĢ kalemlerine iĢ programında öncelik verilmesi ve bu iĢ kalemlerinin miktarlarında artıĢa gidilmesi suretiyle sözleĢme bedelinin tamamlanması, aynı sözleĢme kapsamında düĢük fiyat verilen iĢ kalemlerinin ise sözleĢme bedelinin tamamlanması sebebiyle mevcut iĢ kapsamında yapılmayarak ikmale bırakılması

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 4.1. Birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım iĢlerine, sözleĢme fiyatları ile tamamlanamayacaklarının anlaĢılmasına rağmen iĢ artıĢları verilmesi
4735 sayılı Kamu Ġhale SözleĢmeleri Kanunu 24'üncü maddesinde; “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleĢmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iĢ artıĢının zorunlu olması halinde, artıĢa konu olan iĢ; a) SözleĢmeye esas proje içinde kalması, b) Ġdareyi külfete sokmaksızın asıl iĢten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, Ģartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım iĢlerinde sözleĢme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım iĢleri sözleĢmelerinde ise % 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleĢme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir. Birim fiyat sözleĢme ile yürütülen yapım iĢlerinde, Bakanlar Kurulu bu oranı sözleĢme bazında % 40'a kadar arttırmaya yetkilidir. ĠĢin bu Ģartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaĢılması durumunda ise artıĢ yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, iĢin tamamının ihale dokümanı ve sözleĢme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur.” denilmektedir. Buna göre birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım iĢleri sözleĢmelerinde % 20'sine kadar oran dâhilinde, sözleĢmeye esas proje içinde kalması ve idareyi külfete sokmaksızın asıl iĢten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması halinde süre hariç sözleĢme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir. ĠĢin bu Ģartlar dâhilinde tamamlanamayacağının anlaĢılması durumunda ise artıĢ yapılmaksızın hesap genel hükümlere göre tasfiye edilmelidir. Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde ikmale kalacağı anlaĢıldığı halde iĢ artıĢı verilen iĢler mevcut olup aĢağıda örnek mahiyetinde bazılarına yer verilmiĢtir. Ġlgili yapım iĢi ilk olarak 2007 yılında ihale edilmiĢ olup bununla birlikte söz konusu iĢ üç ikmal ihalesi daha yapılarak 2014 yılında bitirilebilmiĢtir. AĢağıdaki tabloda birinci ihale ve üç adet ikmal ihalesine ait bilgiler verilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 TABLO 1: Yapım ĠĢi Ġhale Süreçleri Süreç YaklaĢık Maliyet SözleĢme Bedeli ĠĢ ArtıĢ Oranı Ödenen Toplam Bedel(Fiyat Farkları ve KDV Hariç) 1.Ġhale (10.07.2007) 54.928.668,28 TL 29.858.958,60 TL % 19.99 35.720.166,59 TL 1.Ġkmal Ġhalesi (30.12.2008) 159.402.846,00 TL 74.542.389,08 TL % 19.99 89.446.227,32 TL 2.Ġkmal Ġhalesi (07.01.2010) 162.002.711,66 TL 84.474.616,70 TL % 39.99 118.264.232,82 TL 3.Ġkmal Ġhalesi (02.03.2011) 96.960.305,20 TL 39.752.458,79 TL % 19.99 47.633.896,20 TL 2006 yılı birim fiyatları ile 54.928.668,28 TL‟ye tamamlanması öngörülen Yapım ĠĢi toplam 291.064.522,93 TL‟ye (fiyat farkları ve KDV hariç) tamamlanmıĢtır. Yukarıdaki tabloda da görüleceği üzere ilk üç ihalede söz konusu iĢin tamamlanamayacağının anlaĢılmasına rağmen 4735 sayılı Kamu Ġhale SözleĢmeleri Kanunu 24‟üncü maddesine aykırı olarak, sırasıyla %19,99, %19,99 ve %39,99 oranında iĢ artıĢları verilmiĢ bulunmaktadır. Kamu Ġhale Kanunu‟nun 62'nci maddesi uyarınca yol yapım iĢleri için kesin proje ile ihaleye çıkılabilmesi mümkündür. Kesin proje ile ihaleye çıkılabilen iĢlerde de mümkün olan arazi ve zemin etüt çalıĢmalarının yapılmıĢ olması gerekmektedir. Yapım ĠĢleri Ġhaleleri Uygulama Yönetmeliği‟nin 9‟uncu maddesine göre ise yaklaĢık maliyet hesabına esas miktarlar, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalıĢmalarının yapılmıĢ olması kaydı ile ön ve/veya kesin proje üzerinden belirlenecektir. Yukarıda yer alan ihale süreçleri incelendiğinde ihalelerin tamamında yaklaĢık maliyete esas miktarların gerçekçi bir Ģekilde tespit edilemediği, miktarların her bir ihalede yükseldiği, bununla da kalınmayıp iĢlerin tamamı için iĢ artıĢı verildiği görülecektir. Bu durum, arazi ve zemin etüt çalıĢmalarının sağlıklı bir Ģekilde yapılamaması sebebi ile projelerin gerçekçi bir Ģekilde hazırlanmadığını da göstermektedir. 4.2. Ġsteklilerin tekliflerinde yüksek fiyat verilen bazı iĢ kalemlerine iĢ programında öncelik verilmesi ve bu iĢ kalemlerinin miktarlarında artıĢa gidilmesi suretiyle sözleĢme bedelinin tamamlanması ile aynı sözleĢme kapsamında düĢük fiyat verilen iĢ kalemlerinin ise sözleĢme bedelinin tamamlanması sebebiyle mevcut iĢ

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 kapsamında yapılmayarak ikmale bırakılması AĢırı düĢük teklif sınır değerinin üzerinde bir teklifle sözleĢmeye bağlanan iĢlerde isteklilerin tekliflerinde yüksek fiyat verilen bazı iĢ kalemlerine iĢ programında öncelik verildiği ve bu iĢ kalemlerinden bazısının miktarlarında artıĢa gidilmesi suretiyle sözleĢme bedelinin tamamlandığı, aynı sözleĢme kapsamında düĢük fiyat verilen iĢ kalemlerinin ise sözleĢme bedelinin tamamlanması sebebiyle mevcut iĢ kapsamında yapılmayarak ikmale bırakıldığı görülmüĢtür. 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu‟nun 5‟inci maddesinde; “Ġdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eĢit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun Ģartlarla ve zamanında karĢılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun “AĢırı düĢük teklifler” baĢlıklı 38‟inci maddesinde ise; ihale komisyonu tarafından diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaĢık maliyete göre teklif fiyatı aĢırı düĢük olanların tespit edileceği, teklif fiyatı aĢırı düĢük olanların teklifleri reddedilmeden önce, belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileĢenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği ve aĢırı düĢük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kamu Ġhale Kurumu tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı düzenlenmiĢtir. Teklif fiyatı aĢırı düĢük olmayan isteklilerin tekliflerinde karlı iĢ kalemlerine yüksek, diğer iĢ kalemlerine ise düĢük teklif verdikleri hallerde bu isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dıĢı bırakılmasına yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle idarelerin bu tür teklifle sözleĢme imzalamak durumunda kaldıkları hallerde, ihtiyaçların uygun Ģartlarla ve zamanında karĢılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla iĢ programını söz konusu olumsuzluğu giderecek Ģekilde hazırlatmaları ve onaylamaları önem kazanmaktadır. Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesinin “ĠĢ Programı” baĢlıklı 17‟nci maddesinin 1‟inci, 6‟ncı ve 7‟nci bentlerinde; “(1) Yüklenici, sözleĢme veya eklerinde belirlenen süre içinde, idarece verilen örneklere uygun bir iĢ programını hazırlayarak, onaylanmak üzere idareye teslim edecektir. … (6) Yüklenici idarece onaylanmıĢ iĢ programına aynen uymak zorundadır. Ancak zorunlu hallerde idarenin uygun görüĢü ile iĢ programında değiĢiklik yapılabilir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37 … (7) ĠĢte idarece onaylanan bir süre uzatımı bulunduğu takdirde, yüklenici bu hususun kendisine tebliği tarihinden baĢlamak üzere yedi gün içinde yeni süreye göre revize iĢ programı düzenleyerek idarenin onayına sunmak zorundadır.” hükümleri yer almaktadır. Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden de anlaĢılacağı üzere; iĢ programının iĢin sözleĢmesinde ve Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesinde öngörülen hükümlere göre hazırlanması gerekmektedir. Söz konusu hükümlere göre, idarenin iĢ programının hazırlanmasında ve onaylanmasında geniĢ yetkileri bulunmaktadır. Bu nedenle isteklinin karlı iĢ kalemlerine aĢırı yüksek fiyat verdiği durumlarda, idarenin de iĢin bütününü göz önüne alarak iĢ programının, kötü niyeti önleyecek ve kaynakların verimli kullanılması ve ihtiyacın uygun Ģartlarla zamanında karĢılanmasını gözetecek Ģekilde hazırlanmasını sağlaması gerekmektedir. Ġnceleme yapılan bölge müdürlüklerinde, isteklilerin tekliflerinde bazı iĢ kalemlerine yüksek, bazı iĢ kalemlerine ise düĢük teklifler vererek yüksek teklif verilen iĢ kalemlerinin yapılması suretiyle sözleĢme bedelinin büyük bir kısmının tamamlandığı, aynı sözleĢme kapsamında düĢük teklif verilen iĢ kalemlerinin ise o iĢ kapsamında yapılamadığı birçok iĢ mevcut olup, örnek mahiyetinde bu iĢlerden bir kısmına aĢağıda yer verilmiĢtir.

    1. ĠHALE Yapım ĠĢi ilk olarak 10.07.2007 tarihinde ihale edilmiĢ olup söz konusu iĢin yaklaĢık maliyeti 54.928.668,28 TL; sözleĢme bedeli ise 29.858.958,60 TL‟ dir. AĢağıdaki tabloda, yapılan ihalede düĢük veya yüksek fiyat verilen iĢ kalemlerinden, öngörülen ve gerçekleĢen imalatlar arasında ciddi sapma olanlar gösterilmiĢtir: TABLO 2: 10.07.2007 Tarihli 1. Ġhale ĠĢ Kalemi Poz No YaklaĢık Maliyet Yüklenici Birim Fiyat Teklifi 9 Ġsteklinin Birim Fiyat Teklifleri Ortalaması SözleĢmede Belirtilen Miktar GerçekleĢen Miktar EGT-1 Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması 3.01 TL 5,71 TL 3,77 TL 15.000 m3 555.172 m3 EGT-7 Ocak taĢından makine ile istifsiz taĢ dolgu yapılması ve nakliyesi 24,21 TL 33,54 TL 22,18 TL 300 m3 14.243,70 m3 EGT-5 Bordürle çevrili 13,86 TL 2,23 TL 6,50 TL 26.400 m3 2.449,22 m3

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38 alanlarda, orta refüjlerde, hendek kaplamalarda ve Ģevlerde bitkisel toprak tabakası teĢkili EGS-3 Her türlü inĢaatta(Köprüler hariç) kuruda veya suda her dozda demirsiz beton 120,63 TL 74,23 TL 96,39 TL 8000 m3 0 m3 EGS-6 Q 40 cm. iç çapında 400 dozlu beton büz imali ve döĢenmesi 22,18 TL 15,40 TL 22,12 TL 24.000 mt 0 metre EGS-7 Q 60 cm. iç çapında 400 dozlu beton büz imali ve döĢenmesi 37,02 TL 31,22 TL 36,93 TL 20.000 mt 0 metre EGS-11 Prefabrik beton parke imali ve yerine döĢenmesi 39,36 TL 13,99 TL 19,18 TL 32.000 m2 0 m2 EGS-12 Her tip ve kesitte prefabrik beton bordür yapılması ve yerine döĢenmesi 16,43 TL 8,29 TL 10,49 TL 88.000 mt 5.000 metre EGS-14 Her çapta yuvarlak demir ve nervürlü çeliğin ; zati bedeli, yüklenmesi, taĢınması, boĢaltılması, istifi ve iĢçiliği 1.204,17 TL 1.189,25 TL 1.204,17 TL 50 m2 4.230 m2 EGU-4 12 cm sıkıĢmıĢ kalınlıkta1 m2 asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası yapılması ve yola nakli 12,47 TL 4,41 TL 6,76 TL 127.000 m2 0 m2 EGU-5 Asfalt betonu binder tabakası yapılması ve yola nakli 47,56 TL 19,33 TL 25,51 TL 189.000 ton 58.992,46 ton EGU-6 8 cm sıkıĢmıĢ kalınlıkta1 m2 asfalt betonu binder tabakası yapılması ve yola nakli 9,00 TL 3,93 TL 5,04 TL 127.000 m2 0 m2 EGU-7 Bakım için asfalt betonu binder karıĢımı temini 32,43 TL 15,24 TL 20,27 TL 10.000 ton 0 ton EGU-8 Asfalt betonu aĢınma tabakası yapılması ve yola nakli 48,77 TL 18,05 TL 28,80 TL 5.000 ton 350 ton EGU-9 5 cm sıkıĢmıĢ 6,59 TL 2,65 TL 3,30 TL 901.000 m2 0 m2

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39 kalınlıkta1 m2 asfalt betonu aĢınma tabakası yapılması ve yola nakli EGU-10 ĠnĢaat bünyesine giren bitümlü malzemenin zati bedeli ve taĢınması 533,03 TL 538,49 TL 598,21 TL 20.500 ton 4.343,87 ton EGU-11 Bitüm modifiye edici maddenin iĢbaĢında temini ve özel plentte polimer modifiye bitüm hazırlanması 451,52 TL 90,56 TL 240,17 TL 5.750 ton 0 ton EGU-12 Elastomerik özellikli modifiye bitüm esaslı çatlak dolgu malzemesi temini ve iĢçiliği 18,40 TL 3,56 TL 16,56 TL 10.000 metre 0 metre EGU-14 Asfalt kazıma makinesi ile her cins bitümlü karıĢım kaplamalarının kazılması 36,44 TL 10,45 TL 15,47 TL 27.000 m3 5.000 m3 EGT-1 poz nolu iĢ kaleminin sözleĢmede öngörülen miktarı 15.000 m3 iken % 3.600‟lük artıĢla 555.172 m3‟e çıkmıĢ olup; EGT-7 poz nolu iĢ kaleminin sözleĢmede öngörülen miktarı ise 300 m3 iken % 4.647 lik artıĢla 14.243,70 m3‟e çıkmıĢtır. EGT-1 ve EGT-7 poz nolu iĢ kalemlerinin yaklaĢık maliyetteki toplam bedeli 52.413,00 TL olup yaklaĢık maliyetin %0,09‟unu oluĢturmaktadır. Söz konusu iĢ için düzenlenen 22.12.2008 tarihli 9 nolu hakediĢe göre sözleĢme fiyatları ile yapılan iĢin tutarı 35.720.166,59 TL olup EGT-1 ve EGT-7 poz nolu iĢ kalemleri için harcanan tutar ise 4.618.316,94 TL‟ dir ve bu tutar yapılan iĢlerin %12,93‟ünü oluĢturmaktadır. Sonuç olarak yaklaĢık maliyetin %0,09‟ unu oluĢturan ve yüklenicinin yüksek fiyat teklif ettiği iki iĢ kalemi için harcanan tutar sözleĢme bedelinin %12,93‟ üne çıkmıĢtır. EGT-5, EGS-3, EGS-6, EGS-7, EGS-11, EGS-12, EGU-4, EGU-5, EGU-6, EGU-7, EGU-8, EGU-9, EGU-10, EGU-11, EGU-12 ve EGU-14 poz nolu iĢ kalemlerinin yaklaĢık maliyetteki toplam bedeli 38.219.367,38 TL olup, yaklaĢık maliyetin %69,58‟ini oluĢturmaktadır. 22.12.2008 tarihli 9 nolu hakediĢe göre sözleĢme fiyatları ile yapılan iĢin tutarı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40 35.720.166,59 TL olup EGT-5, EGS-3, EGS-6, EGS-7, EGS-11, EGS-12, EGU-4, EGU-5, EGU-6, EGU-7, EGU-8, EGU-9, EGU-10, EGU-11, EGU-12 ve EGU-14 poz nolu iĢ kalemleri için harcanan tutar 3.584.932,47 TL‟dir ve yapılan iĢ tutarının %10,03‟ünü oluĢturmaktadır. Sonuç olarak yaklaĢık maliyetin %69,58‟ini oluĢturan ve yüklenicinin düĢük fiyat teklif ettiği iĢ kalemleri için harcanan tutar sözleĢme bedelinin %10,03‟üne inmiĢtir.

    1. ĠKMAL 10.07.2007 tarihinde yapılan ihaleye ait iĢlerin bitirilememesi üzerine aynı kilometreler arasında 30.12.2008 tarihinde ikmal ihalesi yapılmıĢ olup söz konusu iĢin yaklaĢık maliyeti 162.002.711,66 TL; sözleĢme bedeli ise 84.474.616,70 TL‟dir. AĢağıdaki tabloda, yapılan ihalede düĢük veya yüksek fiyat verilen iĢ kalemlerinden, öngörülen ve gerçekleĢen imalatlar arasında ciddi sapma olanlar gösterilmiĢtir: TABLO 3: 30.12.2008 tarihli 1.Ġkmal Ġhalesi ĠĢ Kalemi Poz No YaklaĢık Maliyet Yüklenici Birim Fiyat Teklifi 9 Ġsteklinin Birim Fiyat Teklifleri Ortalaması YaklaĢık Maliyette Belirtilen Miktar GerçekleĢen Miktar S-15 Geoarme için yüksek yoğunluklu 8,70 TL 18,00 TL 11,42 TL 5.500 m2 29.191,62 m2

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 41 polietilen polimerlerinden mamul tek yönde yüksek mukavemetli Tip-2 geogrid temini ve yerine montajı K-1 Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde kuruda veya suda köprü temelinin kazılması 45,58 TL 20,00 TL 12,63 TL 14.000 m3 279.546,91 m3 K-13 Köprülerde polimer bitümlü membran ile su yalıtımı yapılması 23,01 TL 45,05 TL 21,43 TL 12.000 m2 72.676,48 m2 K-16 BS 25 ile prekast panellerin yapılması, taĢınması ve yerine konulması 98,19 TL 253,60 TL 134,18 TL 4.000 m2 28.135,13 m2 K-17 Sıcak haddelenmiĢ sacdan donatılı duvar Ģeridi temini ve döĢenmesi 21,46 TL 28,04 TL 15,50 TL 8.000 metre 141.304 metre T-1 Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması, nakli ve kullanılması 3,61 TL 1,50 TL 3,06 TL 200.000 m3 42.508,50 m3 T-2 Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyet kazısı yapılması, nakli ve kullanılması 8,17 TL 2,00 TL 4,25 TL 300.000 m3 142.949,97 m3 T-5 Ocak taĢından makine ile istifsiz taĢ dolgu yapılması ve nakliyesi 30,79 TL 5,28 TL 12,30 TL 30.000 m3 0 m3 S-3 Her türlü inĢaatta(Köprüler hariç) kuruda veya suda her dozda demirsiz beton 107,15 62,35 TL 83,34 TL 22.000 m3 3.578,14 m3 S-4 Her türlü inĢaatta(Köprüler hariç) kuruda veya suda her dozda demirli beton 110,85 TL 74,73 TL 104,16 TL 5.500 m3 966,84 m3 S-10C Q 50 iç çapında beton büz zati imali, nakli ve döĢenmesi 36,45 TL 17,04 TL 27,07 TL 15.000 metre 1.040 metre S-10D Q 60 iç çapında beton büz zati imali, nakli ve döĢenmesi 47,10 TL 25,05 TL 37,96 TL 13.500 metre 848 metre S-13 Ocak taĢı ile moloz taĢ inĢaatı, moloz ve çaplanmıĢ moloz taĢ inĢaat yüzeylerine gömme oluklu derz yapılması 111,41 TL 19,04 TL 45,95 TL 34.000 m3 0 m3 U-1 Plentmiks alttemel yapılması ve yola nakli 30,58 TL 4,64 TL 9,52 TL 155.000 ton 66.545,03 ton

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 42 U-2 Plentmiks temel yapılması ve yola nakli 34,87 TL 4,76 TL 10.13 TL 165.000 ton 62.549,19 ton U-3 11 cm sıkıĢmıĢ kalınlıkta1 m2asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası yapılması ve yola nakli 14,68 TL 3,11 TL 5,61 TL 927.000 m2 131.529,11 m2 U-4 8 cm sıkıĢmıĢ kalınlıkta1 m2 asfalt betonu binder tabakası yapılması ve yola nakli 11,02 TL 3,59 TL 4,35 TL 927.000 m2 332.651,44 m2 U-5 5 cm sıkıĢmıĢ kalınlıkta1 m2 asfalt betonu polimer modifiye bitümle aĢınma tabakası yapılması ve yola nakli 12,46 TL 4,89 TL 5,80 TL 1.103.000 m2 51.688,61 m2 U-6 Bitümlü sıcak temel tabakası yapılması ve yola nakli 55,43 TL 13,23 TL 21,30 TL 107.000 ton 5.807,40 ton U-8 Asfalt betonu aĢınma tabakası yapılması tabakası yapılması ve yola nakli 59,50 TL 17,79 TL 25,95 TL 30.000 ton 0 ton U-10 Asfalt kazıma makinesi ile her cins bitümlü karıĢım kaplamalarının kazılması ve depoya nakli 39,05 TL 4,38 TL 11,25 TL 93.000 m3 27.308,19 m3 3780/30 Otokorkuluk rayı yapılması 41,41 TL 7,13 TL 15,23 TL 74.200 metre 13.820 metre 3780/31 Otokorkuluk dikmesi yapılması 42,70 TL 7,18 TL 15,96 TL 43.200 adet 6.658 adet S-15, K-1, K-13, K-16 ve K-17 poz nolu iĢ kalemlerinin yaklaĢık maliyetteki toplam bedeli 1.526,530 TL olup yaklaĢık maliyetin %0,95‟ini oluĢturmaktadır. 15.03.2012 tarihli 9 nolu hakediĢe göre sözleĢme fiyatları ile yapılan iĢin tutarı 89.446.227,32 TL' dir. S-15, K-1, K-13, K-16 ve K-17 poz nolu iĢ kalemlerinin sözleĢmede öngörülen miktarlarında % 430 dan % 1.896‟ya varan artıĢlar meydana gelmiĢ olup söz konusu iĢ kalemleri için harcanan tutar 19.346.899,08 TL‟dir. Söz konusu tutar toplam harcama tutarının %21,63‟ünü oluĢturmaktadır. Sonuç olarak yaklaĢık maliyetin %0,95‟ini oluĢturan ve yüklenicinin yüksek fiyat teklif ettiği iĢ kalemleri için harcanan tutar sözleĢme bedelinin %21,63‟üne çıkmıĢtır. T-1, T-2, T-5, S-3, S-4, S-10C, S-10D, S-13, U-1, U-2, U-3, U-4, U-5, U-6, U-8, U- 10, 3780/30 ve 3780/31 poz nolu iĢ kalemlerinin yaklaĢık maliyetteki toplam bedeli 76.353.414,00 TL olup yaklaĢık maliyetin %47,90‟ını oluĢturmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 43 15.03.2012 tarihli 9 nolu hakediĢe göre sözleĢme fiyatları ile yapılan iĢin tutarı 89.446.227,32 TL' dir. Büyük oranda iĢ azalıĢına gidilen T-1, T-2, T-5, S-3, S-4, S-10C, S- 10D, S-13, U-1, U-2, U-3, U-4, U-5, U-6, U-8, U-10, 3780/30 ve 3780/31 poz nolu iĢ kalemleri için harcanan tutar ise 3.489.293,07 TL olup sözleĢme bedelinin % 3,90‟ını oluĢturmuĢtur. Sonuç olarak yaklaĢık maliyetin %47,90‟ını oluĢturan ve yüklenicinin düĢük fiyat teklif ettiği iĢ kalemleri için harcanan tutar sözleĢme bedelinin % 3,90‟ına inmiĢtir.

    1. ĠKMAL Yukarıda bahsedilen ilk iki iĢ ile söz konusu güzergâhta imalatların tamamlanamaması üzerine 07.01.2010 tarihinde ikinci bir ikmal ihalesi, yapılmıĢ olup söz konusu iĢin yaklaĢık maliyeti 159.402.846,00 TL ; sözleĢme bedeli ise 74.542.389,08 TL‟dir. AĢağıdaki tabloda, yapılan ihalede düĢük veya yüksek fiyat verilen iĢ kalemlerinden, öngörülen ve gerçekleĢen imalatlar arasında ciddi sapma olanlar gösterilmiĢtir: TABLO 4: 07.01.2010 tarihli 2.Ġkmal Ġhalesi ĠĢ Kalemi Poz No YaklaĢık Maliyet Yüklenici Birim Fiyat Teklifi 6 Ġsteklinin Birim Fiyat Teklifleri Ortalaması YaklaĢık Maliyette Belirtilen Miktar GerçekleĢen Miktar T-3 Dolgu altlarındaki her cins ve zayıf ve oynak zeminlerin kazılması, nakli ve kullanılması 2,53 TL 13,93 TL 8,22 TL 21.450 m3 274.596,89 m3 S-1 Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde kuruda veya suda her türlü sanat yapısı kazısı yapılması, nakli ve kullanılması 26,27 TL 57,18 TL 40,69 TL 5.281 m3 105.019,18 m3

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 44 U-1 Plentmiks alttemel yapılması 36,86 TL 18,00 TL 13,11 TL 47.190 ton 177.856,91 ton U-2 Plentmiks temel yapılması 41,30 TL 19,00 TL 13,41 TL 93.572,33 ton 297.844,33 ton K-1 Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde kuruda veya suda köprü temelinin kazılması, nakli ve kullanılması 53,71 TL 62,80 TL 41,22 TL 54.319,38 m3 217.709,99 m3 K-22 Püskürtme betonu 74,70 TL 187,50 TL 142,06 TL 2.600 ton 12.350,65 ton K-24 BS 25 ile prekast beton panellerin yapılması, 114,21 TL 198,00 TL 161,86 TL 4.782 m2 15.328,99 m2 K-30 Q 1200 mm çapında spiral sarımlı PVC esaslı boruların temini, nakli ve döĢenmesi 324,53 TL 844,56 TL 578,63 TL 750 metre 2.989,14 metre K-2 Köprü civarında ve ariyet sahalarında her cins ve klastaki zeminin kazılması, nakli ve kullanılması 5,66 TL 2,88 TL 5,23 TL 162.958,14 m3 44.656,11 m3 T-3, S-1, U-1, U-2, K-1, K-22, K-24 ve K-30 poz nolu iĢ kalemlerinin yaklaĢık maliyetteki toplam bedeli 9.697.942,84 TL olup yaklaĢık maliyetin %5,98‟ini oluĢturmaktadır. 26.04.2012 tarihli 13 nolu hakediĢe göre sözleĢme fiyatları ile yapılan iĢin tutarı 118.264.232,82 TL' dir. T-3, S-1, U-1, U-2, K-1, K-22, K-24 ve K-30 poz nolu iĢ kalemlerinin sözleĢmede öngörülen miktarlarında % 220 den % 1.888‟e varan artıĢlar meydana gelmiĢ olup söz konusu iĢ kalemleri için harcanan tutar 38.203.222,01 TL‟ dir. Söz konusu tutar toplam harcama tutarının %32,30‟unu oluĢturmaktadır. Sonuç olarak yaklaĢık maliyetin %5,98‟ ini oluĢturan ve yüklenicinin yüksek fiyat teklif ettiği iĢ kalemleri için harcanan tutar sözleĢme bedelinin %32,30‟ una çıkmıĢtır. K-2 poz nolu iĢ kaleminin yaklaĢık maliyetteki toplam bedeli ise 922.343,07 TL olup yaklaĢık maliyetin % 0,57‟sini oluĢturmaktadır. 26.04.2012 tarihli 13 nolu hakediĢe göre sözleĢme fiyatları ile yapılan iĢin tutarı 118.264.232,82 TL ' dir. %72 oranında bir azalıĢ olan K-2 poz nolu iĢ kalemi için harcanan tutar 128.609,60 TL olup sözleĢme bedelinin % 0,10‟unu oluĢturmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 45 Sonuç olarak yaklaĢık maliyetin %0,57‟ sini oluĢturan ve yüklenicinin düĢük fiyat teklif ettiği iĢ kalemi için harcanan tutar, sözleĢme bedelinin % 0,10‟ una inmiĢtir.

    1. ĠKMAL Söz konusu güzergahta yukarıda bahsedilen ilk üç ihalede imalatların tamamlanamaması üzerine 02.03.2011 tarihinde üçüncü bir ikmal ihalesi, yapılmıĢ olup söz konusu iĢin yaklaĢık maliyeti 96.960.305,20 TL; sözleĢme bedeli ise 39.752.458,79 TL‟dir. AĢağıdaki tabloda, yapılan ihalede düĢük veya yüksek fiyat verilen iĢ kalemlerinden, öngörülen ve gerçekleĢen imalatlar arasında ciddi sapma olanlar gösterilmiĢtir: TABLO 5: 02.03.2011 tarihli 3.Ġkmal Ġhalesi ĠĢ Kalemi Poz No YaklaĢık Maliyet Yüklenici Birim Fiyat Teklifi 8 Ġsteklinin Birim Fiyat Teklifleri Ortalaması YaklaĢık Maliyette Belirtilen Miktar GerçekleĢen Miktar S-1 Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde kuruda veya suda her türlü sanat yapısı kazısı yapılması, nakli ve kullanılması 27,33 TL 31,45 TL 12,91 TL 9.250 m3 123.584,22 m3 S-7 Ocak taĢından kırılmıĢ veya tüvenan malzemeden elenmiĢ malzeme ile sanat yapıları ve 62,04 TL 35,85 TL 17,00 TL 17.575 m3 42.938,69 m3

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 46 köprü temel tabanında, zayıf ve oynak zeminlerde, beton yol ve tretuvar altlarında, drenaj hendekleri ile her türlü büz ve menfez yanlarında dolgu, kum Ģilte veya filtre malzemesi yapılması S-10 Q 40 cm spiral sarımlı PVC boru zati bedeli, nakli ve döĢenmesi 128,28 TL 150,00 TL 68,70 TL 500 mt 11.463,35 mt S-11 Q 50 cm spiral sarımlı PVC boru zati bedeli, nakli ve döĢenmesi 157,95 TL 160,00 TL 88,06 TL 1.250 mt 5.234 mt S-12 Q 60 cm spiral sarımlı PVC boru zati bedeli, nakli ve döĢenmesi 179,71 TL 170,00 TL 113,60 TL 850 mt 3.777 mt S-13 Q 80 cm spiral sarımlı PVC boru zati bedeli, nakli ve döĢenmesi 253,40 TL 201,73 TL 149,93 TL 750 mt 1.350 mt S-14 Fonttan; ızgara, kapak, garguy yapılması, yerine döĢenmesi ve nakli 2,73 TL 5,75 TL 3,41 TL 2.200 kg 132.871,64 kg U-13 Asfalt kazıma makinesi ile her cins bitümlü karıĢım kaplamalarının kazılması ve taĢınması 48,41 TL 45,28 TL 22,43 TL 13.250 m3 30.521,58 m3 U-14 Soyulma önleyici asfalt katkı malzemesi temini ve kullanılması 11,00 TL 25,00 TL 11,16 TL 13.179,40 kg 67.443,60 kg TġY1/A-1 Yatay iĢaretlemenin silinmesi 7,06 TL 45,00 TL 14,18 TL 1.200 m2 9.630,25 m2 Ç-8 Orta refüj ve kavĢakların damlama metodu ile sulama tesisatının yapılması, nakliyesi ve montajı 62.087,559 TL 40.000,00 TL 25.875,03 TL 20 km 31,23 km 8.1 Galvaniz saç kablo kanalı 2 mm.lik 5,32 TL 20,00 TL 8,90 TL 9 kg 38.609,78 kg T-2 Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyet kazısı yapılması, nakli ve kullanılması 10,40 TL 2,00 TL 5,50 TL 164.500 m3 41.949,61 m3

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 47 T-3 Dolgu altlarındaki her cins ve zayıf ve oynak zeminlerin kazılması, nakli ve kullanılması 3,44 TL 2,00 TL 2,48 TL 94.575 m3 13.443,81 m3 T-4 Her cins ve klastaki zeminde reglaj yapılması 5.315,16 1.250,00 TL 3.162,02 TL 10,70 km 5,37 km T-5 Bordürle çevrili alanlarda, orta refüjlerde, hendek kaplamalarda ve Ģevlerde bitkisel toprak tabakası teĢkili 23,70 TL 2,00 TL 10,07 TL 22.272,69 m3 0 m3 S-9 Her tip ve kesitte prefabrik beton bordür temini, yerine döĢenmesi ve nakli 22,71 TL 5,00 TL 13,63 TL 42.750 mt 20.019 mt S-17 10 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton çim taĢı ile döĢeme kaplama yapılması ve nakli 26,28 TL 5,00 TL 19,22 TL 15.500 m2 0 m2 S-18 ĠnĢaat bünyesine giren 20 inçlik çelik boru zati bedeli, yüklenmesi, taĢınması, boĢaltılması ve istifi 2.460,64 TL 847,53 TL 2.290,00 TL 120 ton 0 ton S-19 500 mm çelik boruların döĢenmesi, iĢçiliği, yüklenmesi, taĢınması, boĢaltılması ve istifi 194,25 TL 56,88 TL 140,37 TL 1.000 mt 0 mt U-1 Plentmiks alttemel yapılması 38,99 TL 5,00 TL 15,11 TL 82.500 ton 44.396,03 ton U-2 Plentmiks temel yapılması 43,89 TL 5,00 TL 15,83 TL 91.000 ton 41.469,85 ton U-5 Bitümlü sıcak temel tabakası yapılması ve yola nakli 67,78 TL 18,00 TL 30,85 TL 33.644 ton 6.132,90 ton U-9 Bakım için asfalt betonu binder karıĢımı temini 57,39 TL 15,00 TL 27,25 TL 15.000 ton 6.519,68 ton U-11 Asfalt betonu aĢınma tabakası yapılması ve yola nakli 72,64 TL 25,00 TL 39,36 TL 12.500 ton 2.405,08 ton Ç-1 Basit mesafeli otokorkuluk yapılması ve idarenin göstereceği kesimlere monte edilmesi(sıfırlama hariç) 159,19 TL 25,00 TL 61,09 TL 42.500 mt 10.788 mt Ç-3 Ağır hizmet tipi otokorkuluk 424,95 TL 110,00 TL 175,54 TL 300 mt 0 mt

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 48 yapılması ve idarenin göstereceği kesimlere monte edilmesi(sıfırlama hariç) Ç-4 Basit mesafeli otokorkuluk sıfırlaması 114,15 TL 90,00 TL 392,50 TL 350 adet 14 adet Ç-9 Çelik tel üzerine PVC kaplı kar siperi imali ve montajı 229,00 TL 25,00 TL 98,65 TL 30.250 ano 0 ano 3.1.1/01 Bakır Bar 26,59 TL 6,00 TL 20,31 TL 120 kg 0 kg 8.04 Galvaniz boru temini ve montajı 37,29 TL 5,00 TL 26,46 TL 7.010 adet 0 adet 32.11/04 20.3/35 kv 16 mm kablo 44,24 TL 3,50 TL 27,45 TL 1.500 mt 0 mt 32.19/04 20.335 kv 16 mm kablo 22,49 TL 12,00 TL 21,54 TL 3.000 mt 0 metre 32.1/48 4*10 mm NYY kablo temini ve montajı 29,39 TL 4,63 TL 13,76 TL 16.500 mt 0 metre 32.11 Karayolu, demiryolu, nehir vb yerlerin zemin altından yönlendirilebilir yatay delgi metodu ile delik açılması 217,09 TL 110,00 TL 158,08 TL 350 mt 0 metre 20.5.4.2 400W yüksek basınçlı sodyum buharlı ateĢlemeli tip aliminyum yekpare döküm gövdeli armatür temini ve montajı 158,13 TL 44,00 TL 180,33 TL 673 adet 0 adet AEĠ-5 KavĢakların elektrik aboneliğinin yapılması 3.480,73 TL 20,00 TL 3.842,25 TL 7 adet 1 adet S-1, S-7, S-10, S-11, S-12, S-13, S-14, U-13, U-14, TġY1/A-1, Ç-8 ve 8.1 poz nolu iĢ kalemlerinin yaklaĢık maliyetteki toplam bedeli 3.990.220,08 TL olup yaklaĢık maliyetin %4,11‟ini oluĢturmaktadır. 10.06.2014 tarihli 5 nolu hakediĢe göre sözleĢme fiyatları ile yapılan iĢin tutarı 47.633.896,20 TL' dir. S-1, S-7, S-10, S-11, S-12, S-13, S-14, U-13, U-14, TġY1/A-1, Ç-8 ve 8.1 poz nolu iĢ kalemlerinin sözleĢmede öngörülen miktarlarında % 80 den % 428.897‟ye varan artıĢlar meydana gelmiĢ olup söz konusu iĢ kalemleri için harcanan tutar 14.674.630,58 TL‟ dir. Söz konusu tutar toplam harcama tutarının %30,76‟sını oluĢturmaktadır. Sonuç olarak yaklaĢık maliyetin %4,11‟ini oluĢturan ve yüklenicinin yüksek fiyat teklif ettiği iĢ kalemleri için harcanan tutar sözleĢme bedelinin %30,76‟ sına çıkmıĢtır. T-2, T-3, T-4, T-5, S-9, S-17, S-18, S-19, U-1, U-2, U-5, U-9, U-11, Ç-1, Ç-3, Ç-4,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 49 Ç-9, 3.1.1/01, 8.04, 32.11/04, 32.19/04, 32.1/48, 32.11, 20.5.4.2 ve AEĠ-5 poz nolu iĢ kalemlerinin yaklaĢık maliyetteki toplam bedeli 30.608.753,00 TL olup yaklaĢık maliyetin % 31,56‟sını oluĢturmaktadır. 10.06.2014 tarihli 5 nolu hakediĢe göre sözleĢme fiyatları ile yapılan iĢin tutarı 47.633.896,20 TL' dir. Büyük oranda iĢ azalıĢına gidilen T-2, T-3, T-4, T-5, S-9, S-17, S-18, S-19, U-1, U-2, U-5, U-9, U-11, Ç-1, Ç-3, Ç-4, Ç-9, 3.1.1/01, 8.04, 32.11/04, 32.19/04, 32.1/48, 32.11, 20.5.4.2 ve AEĠ-5 poz nolu iĢ kalemleri için harcanan tutar 1.186.218,14 TL olup sözleĢme bedelinin % 2,49‟unu oluĢturmaktadır. Sonuç olarak yaklaĢık maliyetin %31,56‟sını oluĢturan ve yüklenicinin düĢük fiyat teklif ettiği iĢ kalemleri için harcanan tutar sözleĢme bedelinin % 2,49‟una inmiĢtir. Yukarıda ayrıntıları ile anlatıldığı üzere 2006 yılı birim fiyatlarıyla 54.928.668,28 TL‟ye tamamlanması öngörülen Yapım ĠĢi % 430‟luk maliyet artıĢı ile 291.064.522,93 TL‟ye tamamlanabilmiĢtir. Maliyetteki bu artıĢ projelerin; dolayısı ile yaklaĢık maliyet hesabına esas miktarların da gerçekçi bir Ģekilde hazırlanamadığını göstermektedir Projeler, yaklaĢık maliyet ve iĢ programı; 4734 sayılı Kanunun 5‟inci maddesinde yer alan temel ilkelerden olan kaynakların verimli kullanılması ilkesi gözetilerek hazırlanmalı ve uygulanmalıdır. Kamu idaresi cevabında: Ġhalesi yapılmıĢ iĢlerin km‟leri aynı görünmesine rağmen iĢlerin birbirinden farklı imalatları kapsadığını, iĢlerin bir tanesinin ikmal ihalesi olduğunu, diğerlerinin aynı kilometreleri kapsamakla birlikte ihale bünyesinde farklı projeler olduğunu;
Ġmalatı yapılan tüm projelerde yaklaĢık maliyet ve iĢ programı 4734 sayılı Kanunun

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 50 5‟inci maddesinde yer alan temel ilkelerden olan kaynakların verimli kullanılması ilkesi gözetilerek hazırlandığını; Ayrıca Yapım ĠĢinin son ihalesinin sözleĢmesinin 26.05.2011 tarihinde imzalandığını geçici kabulün ise 31.12.2011 tarihinde yapıldığını, bu nedenle anılan iĢin 2014 Yılı SayıĢtay Sorgusuna konu olması anlaĢılamadığını, bu durumun 2014 yılı SayıĢtay Raporundan çıkartılmasının uygun mütalaa edildiğini; BelirtmiĢtir. Kamu Ġdaresi ayrıca bulgu ile ilgili olmak üzere, 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilmiĢ olan iĢlerde; Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesinin 21‟inci maddesinde belirtildiği üzere, %20 ye kadar olan iĢ artıĢlarının verilebilmesi için, projenin tamamlanması zorunluluğu bulunduğu hususu ile projenin tamamlanamayacak olduğu durumlarda çalıĢmaların proje bütünlüğü ve trafik güvenliğini sağlayacak Ģekilde iĢ programı yapılarak; altyapı ve üstyapı imalatlarının bir bütünlük içerisinde tamamlanması ve iĢ artıĢı talebinde bulunulmaması hususunda Bölge Müdürlüklerinin yazılı olarak uyarıldığını belirtmektedir. Sonuç olarak: Ġdare cevabında “Yapım ĠĢinin son ihalesinin sözleĢmesi 26.05.2011 tarihinde imzalandığını ve geçici kabulü de 31.12.2011 tarihinde yapıldığını bu nedenle anılan yolun 2014 Yılı SayıĢtay Sorgusuna konu olmasının anlaĢılamadığını, bu durumun 2014 yılı SayıĢtay Raporundan çıkartılmasının uygun mütalaa edildiğini” belirtmekte olup idarenin bu itirazına katılmak mümkün değildir. Zira iĢin geçici kabulü 2011 yılında yapılmakla beraber iĢe ait 5 nolu kesin hakediĢ 2014 yılında düzenlenmiĢ olup, 2014 yılı bütçesinden söz konusu iĢ için toplam 5.219.071,25 TL ödenmiĢtir. Kamu Ġhale Kanunu‟nun 62'nci maddesi uyarınca yol yapım iĢleri için kesin proje ile ihaleye çıkılabilmesi mümkündür. Kesin proje ile ihaleye çıkılabilen iĢlerde de mümkün olan arazi ve zemin etüt çalıĢmalarının yapılmıĢ olması gerekmektedir. Ġdarenin cevabının da bulgumuzda yer alan hususları destekler nitelikte olduğu ortadadır. ġöyle ki; idare cevabında aynı kilometrelerde yeni imalatların ortaya çıktığını ve bu durumun maliyeti etkilediğini belirtmiĢtir. Yapılan iĢlerin bünyesinde öngörülemeyen birçok imalatın ortaya çıkması projelerin sağlıklı bir Ģekilde hazırlanmadığını göstermektedir

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 51 Bu hususun sonucunda da bulgumuza ekli tablolarda görüleceği üzere isteklilerin tekliflerinde yüksek fiyat verilen bazı iĢ kalemlerine iĢ programında öncelik verilmiĢ ve bu iĢ kalemlerinden bazısının miktarlarında artıĢa gidilmesi suretiyle sözleĢme bedeli tamamlanmıĢ, aynı sözleĢme kapsamında düĢük fiyat verilen iĢ kalemleri ise sözleĢme bedelinin tamamlanması sebebiyle mevcut iĢ kapsamında yapılmayarak ikmale bırakılmıĢtır.
Ġsteklinin karlı iĢ kalemlerine aĢırı yüksek fiyat verdiği durumlarda, idarenin de iĢin bütününü göz önüne alarak iĢ programının, kötü niyeti önleyecek ve kaynakların verimli kullanılması ve ihtiyacın uygun Ģartlarla zamanında karĢılanmasını gözetecek Ģekilde hazırlanmasını sağlaması gerekmektedir. Öneri: Ġdare cevabı ve bulguda yer alan öneriler doğrultusunda, projenin tamamlanamayacak olduğu durumlarda çalıĢmaların proje bütünlüğü ve trafik güvenliğini sağlayacak Ģekilde iĢ programı yapılarak; altyapı ve üstyapı imalatları bir bütünlük içerisinde tamamlanmalı; söz konusu iĢlerde iĢ artıĢına gidilmemelidir. BULGU 3: Ġhaleye esas teĢkil eden projelerin hazırlanmasında gerekli özenin gösterilmemesi Proje, ihale dokümanının ana bileĢenlilerinden biridir. Birim fiyatlı iĢlerde, isteklilerin teklif verdikleri imalat kalemleri ve bu kalemlerin miktarları ihale öncesi hazırlanan projeler esas alınarak belirlenir. Bu açıdan projelerin sağlıklı hazırlanması, ihale sisteminin düzgün iĢlemesi açısından büyük önem taĢımaktadır.
Bu önem dolayısıyla proje konunu 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunda ayrıntılı Ģekilde düzenlenmiĢtir. Kanunun “Ġdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” baĢlıklı 62‟nci maddesine göre, yapım iĢlerinde uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı genel ilke olarak kabul edilmiĢtir. Bununla birlikte, uygulamada iĢin yapımı sırasında belli aĢamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değiĢikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan yapım iĢlerinde kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği hüküm altına alınmıĢtır. Aynı kanunda 4‟üncü maddesinde ise, kesin proje; “Belli bir yapının onaylanmıĢ ön projesine göre; mümkün olan arazi ve zemin

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 52 araĢtırmaları yapılmıĢ olan, yapı elemanlarının ölçülendirilip boyutlandırıldığı, inĢaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtildiği projeyi,” ġeklinde tanımlanmıĢtır. Buna göre iĢin mahiyeti dolayısıyla uygulama projesi hazırlanamayan iĢlerde kesin proje üzerinden ihaleye çıkılması gerekmekte ve kesin projenin mümkün olan arazi ve zemin araĢtırmalarını barındıran, yapı elemanlarının ölçülendirilip boyutlandırıldığı, inĢaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtir nitelikte olması gerekmektedir. Ġhale dokümanı, ihale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım iĢlerinde isteklilere talimatları da içeren idari Ģartnameler ile yaptırılacak iĢin projesini de kapsayan teknik Ģartnameler, sözleĢme tasarısı ve gerekli diğer belge ve bilgileri kapsamaktadır. Buna göre proje ihale dokümanın ana bileĢenlerinden biridir. Bu anlamda projelerin sağlıklı hazırlanması ihale konusu iĢin ekonomiye kazandırılmasında büyük rol oynamasının yanı sıra ihale sürecinin sağlıklı yürütülmesi, rekabetin ve eĢitliği sağlanması açısından da önem arz etmektedir. Projelerin sağlıklı hazırlanmaması dolayısıyla isteklilerin tekliflerine dayanak teĢkil eden projenin revize edilmesi, aĢağıda verilen iki örnekte açıklandığı üzere hem kamu ihale mevzuatının ana ilkelerinden olan rekabet ve eĢit muamele ilkelerini zedelemekte hem de maliyetlerin öngörülenin çok üzerinden gerçekleĢmesine neden olmaktadır. Örnek 1 Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından 28.11.2011 tarihinde ihalesi yapılan yol yapım iĢinde, 12.01.2012 tarihinde yüklenici ile 198.965.126,00 TL üzerinden sözleĢme imzalanmıĢ ve 23.01.2012 tarihinde yer teslimi yapılmıĢtır. Bununla birlikte 12.01.2012 tarihinde sözleĢmesi imzalanan iĢin projesi, 24.02.2012 tarihli bir karar ile (SözleĢme imza tarihinden 12 gün sonra) değiĢtirilmiĢtir. Bu kararda; “Söz konusu yolun güzergâhı incelendiğinde güzergâhın mevcut yolu takip ettiği, tek Ģeritli olduğu, yatay ve düĢey proje kriterlerinin standartların altında olduğu görülmüĢtür. Proje hali hazır arazi alımı yerine, hava fotoğrafları kullanılarak topoğrafik harita üzerinden projelendirilmiĢtir. Hava uçuĢları esnasında sahada yoğun araç ve makinaların varlığı nedeni

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 53 ile arazi ölçümleri sağlıklı yapılamamıĢtır. Dolayısıyla toleranslar dahilinde var olan kot hataları sahadaki bitki örtüsü nedeni ile daha büyük kot hatalarına neden olmuĢtur. Ayrıca arazi yapısının çok dalgalı olması dolayısıyla, projede %11 e varan eğim değerleri kullanılmasının zorunlu olduğu anlaĢılmıĢtır. Güzergah gerisinde Bartın Amasra Çakraz kesimi bölünmüĢ yol olarak tamamlanarak trafiğe açılmıĢtır. Güzergahın devamı niteliğindeki KurucaĢile Cide kesiminin proje ihalesi yapılmıĢ olup yolun bölünmüĢ yol olarak projeleri hazırlanmıĢtır. Sonuç olarak Bölge Müdürlüğü teknik heyetince hazırlanan 24.01.2012 tarihli gerekçe raporuna dayanılarak yolun bölünmüĢ yol olarak projelendirilerek mevcut ihale kapsamında yapılmasına karar verilmiĢtir.” Denilmektedir. Ġhaleye esas teĢkil eden ilk projede, yol eski güzergâhı takip etmekte ve tek Ģerit yolun bölünmüĢ yol standardına yükseltilmesi dolayısıyla toprak iĢleri önemli bir yer tutmaktadır. Revize projede ise bu güzergah üzerinde kamulaĢtırma zorlukları, yüksek yarma ve Ģevler bulunması ve bunların neden olacağı Ģev destekleme ve dayanma yapıları gerekçe gösterilerek toprak iĢleri büyük oranda iĢ bünyesinden çıkartılarak tünel ağırlıklı bölünmüĢ yol projesine tercih edilmiĢ ve ilk projede var olan 3 tünele ek olarak 3 ayrı tünel yapımı daha öngörülmüĢtür. AĢağıda tabloda imalat kalemlerinin toplam yaklaĢık maliyetteki ağırlıkları görülmektedir. Buna göre idarenin yaklaĢık maliyet hesabında % 25 kâr ve genel gider hariç yaklaĢık maliyet tutarının (254.894.690,09 TL) 41.300.961,62 TL'si "Toprak ĠĢleri" için öngörülmekte, bu da yaklaĢık maliyetin % 16,21‟ sine tekabül etmektedir. Aynı Ģekilde yaklaĢık maliyetin 180.195.160,19 TL' si "Tünel Ġmalatları" için öngörülmekte ve bu da yaklaĢık maliyetin % 70,71' unu oluĢturmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 54 Yapılan proje değiĢikli ile aĢağıda görüldüğü üzere iĢin % 70,69 „ unu oluĢturan “Tünel ĠĢlerinin” ağırlığı % 82,29 „a yükselmiĢ, % 16,21‟ini oluĢturan “Toprak ĠĢleri” ise % 0,89‟ a düĢmüĢtür. “Toprak ĠĢleri” imalatının ana kalemi olan Çak/1 Poz Nolu “Her Cins Ve Klastaki Zeminde Yarma Kazısı Yapılması ve Kullanılması Ġmalatı” fiyat ve miktarı aĢağıdaki tabloda gösterilmiĢtir. Buna göre, söz konusu imalat ihaleye esas teĢkil eden projede 4.474.528,00 m3 öngörülmekte iken proje değiĢikliği sonrası gerçekleĢen miktar 198.000,00 m3 olmuĢtur. Bu imalatın yaklaĢık maliyetteki fiyatı 9,07 TL, ihale teklif ortalaması 7,37 TL iken yüklenicinin teklif fiyatı 2,75 TL‟dir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 55 Proje değiĢikliği sonrasında yukarıda açıklandığı üzere yaklaĢık maliyete ve diğer isteklilerin tekliflerine göre oldukça düĢük bedel önerilen “Toprak ĠĢleri”, ihale bünyesinden çıkartılmakta, yine yaklaĢık maliyete esas fiyata ve diğer istekli ortalamalarına göre oldukça yüksek teklif fiyatı içeren ve ayrıntısı aĢağıdaki tabloda verilen “Tünel Ġmalatları”nda ihaleye esas teĢkil eden projeye kıyasla büyük oranda artıĢlar gerçekleĢmiĢtir. ĠMALAT YÜKLENĠCĠ TEKLĠFĠ (TL) TEKLĠF ORT. (TL) YAKLAġIK MALĠYETE FĠYATI (TL) KEġĠF MĠKTARI GERÇ. MĠKTAR TOPLAM ÖDEME (TL) Çak/49 Profil Demirinden KiriĢler BaĢlıklar Bağlantılar ĠĢçiliği (Ton) 3.500,00 1.265,77 2.316,25 1.795,00 2.635,51 9.224.285,00 ÇAK/60 Tünelde Hazır Nevürlü Hasır Çelikten Ġksa Yapılması (TON) 4.850,00 2.559,76 2.666,13 864,00 1.839,77 8.922.884,50 Çak/54 Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemine Göre C2 Sınıfı Zeminde Tünel Kazısı 178,00 104,91 121,59 270.00,00 167.726,88 29.855.384,64 Çak/Öz-6 Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemine Göre C3 Sınıfı Zeminde Tünel Kazısı* 255,31 - - - 82.438,08 21.047.266,20 Çak/55 Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemine Göre B3 Sınıfı Zeminde Tünel Kazısı (Ġnvertli) 110,00 81,78 96,87 354.375,00 65.985,39 7.258.392,90 Çak/Öz-5 Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemine Göre B3 Sınıfı Zeminde Tünel Kazısı (Ġnvertsiz) * 100,04 - - - 195.334,76 19.541.289,39 NOT: Çak/Öz-6 Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemine Göre C3 Sınıfı Zeminde Tünel Kazısı ve Çak/Öz-5 Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemine Göre B3 Sınıfı Zeminde Tünel Kazısı (Ġnvertsiz) imalatları yeni fiyattır. Söz konusu imalatların fiyat tespitinde keĢifte yer alan Çak/54 ve Çak/55 imalatları benzer poz olarak dikkate alınmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 56 Proje değiĢikliği kararında değiĢikliğe dayanak olarak gösterilen nedenler proje aĢamasında kolaylıkla tespit edilebilir hususlardır. Bu da göstermektedir ki söz konusu iĢe iliĢkin kesin proje usulüne uygun hazırlanmamıĢtır. Ne var ki proje aĢamasında tespit edilemeyen bu hususlar henüz uygulama projesi yapılmadan, yüklenici iĢe baĢlamadan, sözleĢme imza tarihinden 12 gün sonra tespit edilip proje değiĢikliğine gidilmiĢtir. Yukarıda açıklandığı üzere bu proje değiĢikliği de rayiçlere göre düĢük fiyat teklif edilen “Toprak ĠĢleri‟nin iĢ bünyesinden çıkartılması ve yine rayiçlere göre yüksek fiyat teklifli “Tünel ĠĢlerinin” bunlar yerine gerçekleĢtirilmesi ile sonuçlanmıĢtır. Örnek 2 Karayolları Bölge Müdürlüğü tarafından 30.07.2012 tarihinde ihale yapılan yol yapım iĢinde, 30.10.2012 tarihinde yüklenici ile 40.813.660,00 üzerinden sözleĢme imzalanmıĢ ve 08.11.2012 tarihinde yer teslimi yapılmıĢtır. Söz konusu iĢte, “Toprak ĠĢleri‟nin ağırlıkta olduğu kesimde imalata baĢlanmadan ve herhangi bir gerekçeli karar bulunmaksızın iĢ bünyesinden çıkartılmıĢtır. AĢağıda tabloda imalat kalemlerinin toplam yaklaĢık maliyetteki ağırlıkları görülmektedir. Buna göre idarenin yaklaĢık maliyet hesabında % 25 kâr ve genel gider hariç yaklaĢık maliyet tutarının (71.417.074,58 TL) 7.815.757,28 TL'si "Toprak ĠĢleri" için öngörülmekte, bu da yaklaĢık maliyetin % 10,94 üne tekabül etmektedir. Aynı Ģekilde yaklaĢık maliyetin 37.323.440,00 si "Üst Yapı ĠĢleri" için öngörülmekte ve bu da yaklaĢık maliyetin % 52,26‟ sını oluĢturmakta “Sanat Yapıları ĠĢleri” ise yaklaĢık maliyetin % 33,90‟ dır. AĢağıdaki tablo ise 14 üncü hakediĢ itibariyle gerçekleĢen imalatların, imalat kalemleri

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 57 arasındaki dağılımını göstermektedir. Bu tablodan da görüldüğü üzere, yaklaĢık maliyete göre iĢin % 33,90‟ ını oluĢturan “Sanat Yapıları Ġmalatları” iĢin % 77,35‟ ine çıkmıĢ, % 52,26‟ sını oluĢturan “Toprak ĠĢleri Ġmalatları” ise % 19,91‟ ine inmiĢtir. Buna göre söz konusu iĢte ihale aĢamasında öngörülen “Toprak ĠĢleri Ġmalatları” büyük oranda yapılmamıĢ, onların yerine “Sanat Yapıları Ġmalatları” yapılmıĢtır. Not: 14 üncü hakediĢ itibariyle 40.813.660,00 TL sözleĢme bedelli iĢte 38.142.117,00 TL‟lik imalat gerçekleĢtirilmiĢtir. ĠĢin gerçekleĢme yüzdesi % 93,4 „ tür Yukarıdaki tabloda gerçekleĢen imalatlar ile yaklaĢık maliyete esas tutar ve teklif sözleĢme toplam miktarının imalatlar arası dağılımı birlikte gösterilmiĢtir. Bu tabloya göre sanat yapıları imalatları büyük oranda artıĢ gösterirken toprak iĢleri ve üst yapı iĢlerinde büyük oranda azalıĢlar görülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 58 AĢağıdaki tabloda ise “Toprak ĠĢleri Ġmalatları” ve “Sanat Yapıları Ġmalatlarının” yaklaĢık maliyet, diğer istekli teklif ortalaması ve yüklenici teklif fiyatları öngörülen ve gerçekleĢen imalat miktarları ile birlikle verilmektedir. Tablodan da görüldüğü üzere proje değiĢikliği sonrasında yukarıda açıklandığı üzere yaklaĢık maliyete ve diğer isteklilerin tekliflerine göre oldukça düĢük bedel önerilen “Toprak ĠĢleri”nde azalıĢlar, yine yaklaĢık maliyete esas fiyata ve diğer istekli ortalamalarına göre oldukça yüksek teklif fiyatı içeren ve ayrıntısı aĢağıdaki tabloda verilen “Sanat Yapıları Ġmalatlarında” ihaleye esas teĢkil eden projeye kıyasla büyük oranda artıĢlar gerçekleĢmiĢtir. TOPRAK ĠġLERĠ ĠMALAT YÜKLENĠCĠ TEKLĠFĠ (TL) TEKLĠF ORT. (TL) YAKLAġIK MALĠYET FĠYATI (TL) KEġĠF MĠKTARI GERÇ. MĠKTAR 2200/K1p Her Cins Klasta Ve Zeminde Her Cins Makine Ġle Kazı Yapılması Naki Ve Kullanılması 3,50 4,86 5,26 217.200,00 30.000,00 2202/K1p Her Cins Klasta Ve Zeminde Ocak Ariyet Kazısı Yapılmasının Her Cins Makina Ġle Yapılması 0,50 3,89 8,00 761.760,00 10.000,00 2204/K1 Dolgu Altındaki Her Cins Zayıf Ve Oynak Zeminlerin Kazılması Ve Kullanılması 1,00 2,68 1,99 132.000,00 0 14.019/1p Dolgu Altlarındaki Mevcut Yol Yüzeyinin Sürülerek Veya Sökülerek kabartılması Ve Kullanılması 0,10 0,79 0,15 220.000,00 0 SANAT YAPILARI ĠMALAT YÜKLENĠCĠ TEKLĠFĠ (TL) TEKLĠF ORT. (TL) YAKLAġIK MALĠYET FĠYATI (TL) KEġĠF MĠKTARI GERÇ. MĠKTAR 16.136/K-1p Prefabrik KiriĢlerin kiriĢ Üretim Tesisinden Yüklenmesi ĠĢ BaĢına TaĢınması Projede Gösterilen Yerlere Koyulması 210,00 77,00 49,03 1.190,00 10.258,00 16.137/K-H-P Köprülerin Öngerilmeli Boyuna Ve Enine KiriĢlerde Demirli Beton Yapılması 1.200,00 733,50 341,73 500,00 4.274,00 3792/1-P Yüksek Donanımlı Öngerme Çeliğinin Yüklenmesi TaĢınması BoĢaltılması Ġstifi Muhafazası Ve ĠĢçiliği 12.000,00 5.610,00 8.263,40 30,00 206,00 7502/P Prefabrik Beton Parke Ġmali Ve Yerine DöĢenmesi 6 Cm Kum Dahil 45,00 15,45 26,93 10.000,00 26.500,00 16.139/K-H Prefarik Drenaj Bacası Yapılması Ve Yerine Koyulması 1.200,00 392,30 316,58 100,00 600,00 23.255 Fonttan Izgara Kapak Garguy Yapılması 6.000,00 3,30 3,05 43,00 85.000,00 12.2203/P 300 Mm Anma Çaplı Hdpe Esaslı Koruge Kanalizasyon Borusunun ĠĢ BaĢında Temini Ve DöĢenmesi 95,00 52,50 37,37 400,00 11.000,00

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 59 14.111/Kp Her Derinlikte Her Cins Ve Klastaki Zeminde Kuruda Ve Suda Her Türlü Sanat Yapısı (Köprü Temelleri Hariç) Kazısı Yapılması(Kazı Malzemesinin Nakli Hariç) 12,00 8,90 19,29 16.000,00 40.000,00 Kamu idaresi cevabında: Örnek 1: Genel Müdürlüğümüz tarafından ihale edilen yol iĢinde mevcut yol güzergahında – yol kesitinin geniĢletilmesini içeren ilk projeye göre yüksek kazı ve dolgu kesitlerinin oluĢması büyük sanat yapıları (viyadük, dayanma yapıları, vb.) gereksinimi ortaya çıkmasına sebep olduğu görülmüĢtür. Buna rağmen, bu durumda yol geometrisinde belirgin bir iyileĢmenin sağlanmadığı kazı – dolgu kesitlerin getireceği çevresel sorunlar, mevcut trafik koĢulları altında geliĢecek inĢaat güçlükleri ve trafik güvenliği sorunları, uzun dönemde yaĢanabilecek trafik güvenliği ve iĢletme sorunları, vb. nedenler ile bu kesimde yol geometrisinin yeniden düzenlenmesi amacıyla öngörülen proje koridoru dikkate alınarak, alternatif güzergâhların incelenmesi yoluna gidildiği ifade edilmiĢtir. Ayrıca Proje değiĢikliği sonucu tünel, viyadük, köprü, ya da toprak iĢleri imalatlarında oluĢan metrajlar teklif fiyatlarının iyi ya da kötü olmasına göre değil projenin gereği olarak ortaya çıkmıĢ olduğu, imalatlara proje baĢından itibaren baĢlanmıĢ ve imalatlar proje bütünlüğü sağlanacak Ģekilde yapıldığı ve bu sebeplerden dolayı projesine göre çalıĢılan bu iĢte 1. KeĢifte öngörülen imalat dağılımları iĢin devamında değiĢiklik göstermiĢ olduğu ifade edilmektedir. Örnek 2: Bulguda belirtilen yol yapım iĢinde yaklaĢık maliyet hazırlanması esnasında Belediyece projesi hazırlanmıĢ olan altgeçidin yapılması öngörülmüĢ ancak ihale sonrası yapım çalıĢmaları baĢlangıcında DSĠ ve diğer kurumlarca altgeçidin yapılmasının uygun olmadığı belirtilerek proje değiĢikliği istenmiĢ, yoğun trafik altında bulunan bu kesimde Ġdaremizce alternatif projeler hazırlanmıĢ ve uygun olan köprülü kavĢak projeleri onaylanmıĢtır. Köprülü kavĢak çalıĢmalarının bu yapım iĢi uhdesinde yapımına karar verilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 60 bulguda belirtilen sanat yapısı imalatlarındaki artıĢlar bu projede yer alan imalatlar ve yine yolun Ģehir geçiĢi olması münasebetiyle yaya kaldırımı ile ilgili imalatların yapılmasına ihtiyaç duyulmasına bağlı olarak gerçekleĢmiĢtir. 2014 yılı SayıĢtay Denetim Raporunda yer alan tablolarda yüklenici birim fiyat teklifi ile isteklilerin fiyat tekliflerinin ortalaması arasında yapılan kıyaslama, yürürlükteki mevzuata göre uygun bir yaklaĢım değildir. Bununla beraber uygulamada bu tür problemlerin ortadan kaldırılabilmesi için 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu ve bağlı ikincil mevzuatlarda değiĢikliklere gidilmesi gerekmektedir. ġöyle ki; sınır değerin üzerinde kalan geçerli tekliflere sahip isteklilerin birim fiyat teklif cetvellerindeki iĢ kalemlerinde ayrıca bir sorgulama yapılamamaktadır. Dolayısıyla yapılan iĢlemler 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu ve ikincil mevzuatlara uygun olarak yapılmıĢtır. Ancak, yukarıda açıklanan mevzuattan kaynaklı nedenlerden dolayı, tekliflerde manipülasyona açık bir durum oluĢturmaktadır. Bu durumun ortadan kaldırılabilmesi için sınır değerin üzerinde kalan geçerli tekliflerin, birim fiyat teklif cetvellerinde yer alan iĢ kalemlerinin de aĢırı düĢük sorgulamalarının yöntem olarak benimsenmesi ihalelerin daha sağlıklı bir Ģekilde yürütülebilmesi bakımından önem arz etmektedir. Sonuç olarak: Kamu idaresi verdiği cevapta, söz konusu iĢlerde neden proje değiĢikliğine gidildiğine dair açıklamalarda bulunmaktadır. Bununla birlikte bulguda, ne proje değiĢikliği ne de proje değiĢikliğinin gerekçeleri sorgulanmaktadır. Bulguya esas teĢkil eden konu, proje aĢamasından öngörülebilir mahiyetteki çevresel etmenler, imar durumu, arazi yapısı v.b hususların ihale aĢamasında dikkate alınmayarak proje hazırlık süreçlerinde gerekli hassasiyetin gösterilmemesidir. 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu genel ilke olarak uygulama projesi olmadan bir yapım iĢinin ihale edilemeyeceğini belirtse de belli durumlarda kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabileceği hüküm altına alınmıĢtır. Kesin proje ise belli bir yapının onaylanmıĢ ön projesine göre; mümkün olan arazi ve zemin araĢtırmaları yapılmıĢ olan, yapı elemanlarının ölçülendirilip boyutlandırıldığı, inĢaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtildiği projeyi ifade etmektedir. Bulguda bahsi geçen iĢlerde ihaleye esas teĢkil eden projeler, iĢin henüz baĢlangıç aĢamasında büyük oranda değiĢtirilmek durumunda kalınmıĢtır. Bu da kesin projelerin

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 61 hazırlanması aĢamasında gerekli hassasiyetin gösterilmediği gerçeğini ortaya koymaktadır. Ana faaliyet alanı yol yapımı olan ve bünyesinde iĢin uzmanlarını barındıran Karayolları Genel Müdürlüğünün, ihale sürecinde tespiti mümkün olan ve ihaleye esas projenin revizyonunu gerektiren durumları dikkate almaması, isteklilerin tekliflerine dayanak teĢkil eden miktarların gerçeğe aykırı oluĢmasına neden olmaktadır. Bu da uygulama aĢamasında imalat miktarlarının değiĢmesi dolayısıyla hem ihale mevzuatının ana ilkelerinden olan rekabet ve eĢit muamele ilkelerini zedelemekte hem de maliyetlerin öngörülenin çok üzerinde gerçekleĢmesinin yolunu açmaktadır. Bulguda diğer isteklilerin fiyatlarına ve idarenin elinde bulunan diğer fiyatlara yer verilmesindeki amaç ise projelerin gerçeğe uygun hazırlanmaması dolayısıyla oluĢan maliyet değiĢimlerinin daha net bir Ģekilde ortaya koymaktır. Bununla birlikte kamu idaresinin cevabında belirttiği üzere sınır değerin üzerinde kalan geçerli tekliflere sahip isteklilerin birim fiyat teklif cetvellerindeki iĢ kalemlerinde ayrıca bir sorgulama yapılamaması, uygulama aĢamasında sorunlara neden olmaktadır. Yükleniciler genel itibariyle düĢük teklif fiyat verdikleri imalatları yapmaktan imtina etmekte, yüksek fiyat verdikleri imalatlara ağırlık verme eğiliminde olmaktadırlar. Bununla birlikte ekonomik olarak gerçekleĢtirilmeyecek kadar düĢük birim fiyat tekliflerin (Özellikle bitüm içeren üst yapı iĢlerinde) verilmesini önleyecek bir mekanizmanın varlığı hem ihale sürecinde sağlıklı bir rekabet ortamının tesisi bakımından hem de imalat miktarlarının manipüle edilmesinin önüne geçilebilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Öneri: 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu ve ikincil mevzuatlarda, sınır değerin üzerinde kalan geçerli tekliflerde birim fiyat teklif cetvellerinde yer alan iĢ kalemlerinin de sorgulamalarının yolunu açacak Ģekilde bir değiĢikliğin yapılması söz konusu olumsuz durumların önüne geçilebilmesi açısından uygun olacağı değerlendirilmektedir. BULGU 4: SözleĢmelerinde malzeme ocaklarının yükleniciler tarafından temin edileceği öngörülen iĢlerde, idare tarafından malzeme ocağı tahsis edilmesi. Yapım iĢlerinde kullanılacak taĢ, kum, çakıl vb. ocakların tespiti büyük önem arz etmektedir. Bu nedenledir ki söz konusu ocakların temini ve değiĢtirilmesi gibi hususlar Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesinde ayrıntılı Ģekilde düzenlenmiĢtir. Uygulamada, ocakların temini komsunda iki farklı yöntem söz konusudur. Bunlardan

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 62 birincisi iĢ bünyesinde kullanılacak ocakların yükleniciler tarafından temin edilmesidir. Bu durumda, iĢe ait sözleĢme tasarısına “Ocaklar yükleniciler tarafından temin edilecektir” Ģeklinde bir hüküm koyulmakta, istekliler de ihaleye teklif verme aĢamasında ocakları kendilerinin temin edeceğini öngörerek tekliflerini hazırlamaktadırlar. Diğer yöntemde ise ihaleyi yapan idare iĢ bünyesinde kullanılacak ocakları kendisi temin etmekte, belirlediği ocakları ihale dokümanında belirterek isteklilere bu varsayım altında tekliflerini vermelerini talep etmektedir. Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesinin “Malzeme Ocakları” baĢlıklı 8‟inci maddesinde yer alan; “Yüklenicinin kamuya ait arazi ve sahalardaki ocaklardan malzeme temin etmesinin istenildiği hallerde, bu malzeme ocakları ihale dokümanında açıkça belirtilir. Bu durumda yüklenici kamuya ait arazi ve sahalardaki ocakları herhangi bir bedel ödemeden bu iĢ için geçici olarak kullanır. “ Hükmü doğrultusunda idarelerin iĢ bünyesinde kendi ocaklarının kullanılabilmesinin en önemli Ģartı söz konusu ocakların ihale dokümanında açıkça belirtilmesidir. Bu anlamda ihale dokümanında belirtilmeyen bir ocağın yükleniciye tahsis edilmesi hem yapım ĠĢleri Genel ġartnamesinin belirtilen hükmüne, hem de 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunun „Temel Ġlkeler‟ baĢlıklı 5‟inci maddesinde yer alan; “Ġdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eĢit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun Ģartlarla ve zamanında karĢılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmüne aykırılık teĢkil etmektedir. 8.1. SözleĢmelerinde malzeme ocaklarının yükleniciler tarafından temin edileceği öngörülen iĢlerde yüklenicinin talebi üzerine idareye ait ocaklar yükleniciye tahsis edilmektedir. Karayolları Bölge Müdürlüklerince ihalesi yapılan iĢlerde, sözleĢmelerinde malzeme ocaklarının yükleniciler tarafından temin edileceğine dair hüküm bulunmasına rağmen, yüklenicilerin talebi doğrultusundan idare tarafından malzeme ocağı tahsis edilmektedir. Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesinin yukarıdaki hükmü doğrultusunda, idare ait bir

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 63 ocağın iĢ bünyesinde yüklenici tarafından kullanılabilmesi için söz konusu ocağın ihale dokümanında açıkça belirtilmesi gerekmektedir. Bunun yanı sıra idareye ait ocakların yükleniciler tarafından kullandırılması ihaleye teklif veren diğer istekliler açıĢından rekabeti ve eĢit muameleyi ortadan kaldıran bir uygulama olması dolayısıyla kamu ihale mevzuatının ana ilkelerine aykırılık teĢkil etmektedir. 8.2. ĠĢe iliĢkin sözleĢmelere Tip SözleĢme ve Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesine aykırı hüküm konulmak suretiyle yükleniciye idareye ait ocaklar tahsis edilmektedir. 4735 sayılı Kamu Ġhale SözleĢmeleri Kanunun “Ġlkeler” baĢlık 4‟üncü maddesinde “Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleĢmelerde, ihale dokümanında yer alan Ģartlara aykırı hükümlere yer verilemez.” Hükmü yer almaktadır. Buna göre ihale dokümanın bir parçası olan Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesine aykırı hükümlerin sözleĢmeye koyulması mümkün değildir. Ayrıca Yapım ĠĢlerine Ait Tip SözleĢme “Tip SözleĢmenin Diğer Hususlar” baĢlıklı 31‟inci maddesinin dip notunda ise; “Ġdarelerce, bu Tip SözleĢmede hüküm bulunmayan hallerde, ihale dokümanına, 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu ile 4735 sayılı Kamu Ġhale SözleĢmeleri Kanunu hükümlerine ve bunlara iliĢkin Kamu Ġhale Kurumu tarafından yayınlanan Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesi ile diğer düzenleyici mevzuata ve emredici hukuk kurallarına aykırı olmamak ve bu Tip SözleĢme hükümlerinde değiĢiklik yapmamak veya sonuçlarını ortadan kaldırmamak üzere, iĢin özelliğine göre sözleĢmelerde bu baĢlık altında bir veya birden fazla maddeyi içerecek Ģekilde madde numaraları teselsül ettirilerek baĢka düzenlemelere yer verilebilir.” Hükmü yer almaktadır. Karayolları Bölge Müdürlüklerince ihalesi yapılan iĢlerde, sözleĢmelerinde malzeme ocaklarının yükleniciler tarafından temin edileceğine dair hüküm bulunmasına rağmen iĢe iliĢkin sözleĢmenin “Diğer Hususlar” baĢlıklı 33 maddesine; “TaĢ, ariyet ve kum-çakıl ocakları, depo yerleri, su temin yeri ile Ģantiye, beton santrali, beton tesisi, konkasör, soğuk ve sıcak karıĢım plentlerinin kurulacağı alanlar

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 64 yüklenici tarafından temin edilecektir. Ancak, o civarda idarenin ariyet ve taĢ ocağı olması durumunda yüklenicinin talebi ve idarenin uygun görmesi halinde, her türlü vergi, rüsum ve harç bedelleri ödenmek üzere ve türlü yasal ve ruhsat iĢlemleri yapmak kaydıyla ocak verilebilecektir.” ġeklinde bir hüküm koyulmak suretiyle idare tarafından malzeme ocakları tahsis edildiği görülmüĢtür. SözleĢmelere koyulan, civarda idarenin ariyet ve taĢ ocağı olması durumunda yüklenicinin talebi ve idarenin uygun görmesi halinde, ocak verilebileceğine dair ifade Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesinde yer alan; “Yüklenicinin kamuya ait arazi ve sahalardaki ocaklardan malzeme temin etmesinin istenildiği hallerde, bu malzeme ocakları ihale dokümanında açıkça belirtilir” Hükmüne aykırılık da teĢkil etmektedir. SözleĢmelerde, ihale dokümanında yer alan Ģartlara aykırı hükümlere yer verilemeyeceğine dair kanun hükmüne ve kamu ihale mevzuatının genel ilkelerinden olan eĢitlik ve rekabet ilkelerine aykırı teĢkil eden söz konusu sözleĢme hükmünün, sözleĢmelere koyulması ve bu hüküm dayanak gösterilerek idareye ait malzeme ocaklarının yüklenicilere tahsisi mümkün değildir. Kamu idaresi cevabında: Yapım aĢamasında yüklenicilerin bölgedeki jeolojik yapıya ve kamulaĢtırma durumlarına bağlı olarak iĢin bünyesindeki iĢ kalemleri için Ġdaremizce istenilen nitelikte agrega veya taĢ bulamadığı, buldukları ocakların ise rezervlerinin yeterli olmadığı durumlarda; iĢin aciliyetine ve önemine binaen herhangi bir gecikmeye sebebiyet verilmeden, iĢ programına ve teknik Ģartnamelere uygun olarak belirlenen sürede iĢin tamamlanabilmesi için Ġdaremiz adına hammadde üretim izin belgesi olan ocaklardan devlet hakkının alınması kaydıyla malzeme temin edilmesine Genel Müdürlük Makamından alınan Olur ile müsaade edilmektedir.
Ġdaremizce yaĢanan bu sıkıntılardan dolayı yeni çıkılacak ihalelerde, özellikle üstyapı malzemeleri için Kurumumuza ait ocakların kullandırılması yönünde görüĢ oluĢmuĢtur. Sonuç olarak: Ġdare cevabında çeĢitli nedenlerle idare adına hammadde üretim izin belgesi olan ocaklardan devlet hakkının alınması kaydıyla malzeme temin edilmesine

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 65 Genel Müdürlük Makamından alınan olur ile müsaade edildiğini belirtmektedir.
Bununla birlikte kamu ihale mevzuatında malzeme ocaklarının kullanılması konusunda cevapta belirtilen Ģekliyle bir usul bulunmamaktadır. Bulguda da belirtildiği üzere yüklenicilerin kamuya ait malzeme ocaklarının iĢ bünyesinde kullanılabilmesinin tek yolu, bu malzeme ocaklarının ihale dokümanında açıkça belirtilmesidir. Bu anlamda ihale dokümanında idareye ait ocağın yükleniciye kullandırılacağına dair hüküm bulunmayan iĢlerde idare tarafından ocak tahsisi yapılması ihale mevzuata aykırıdır. Ayrıca yine iĢin sözleĢmesine Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesine ve Tip SözleĢmeye aykırı hükümler koymak suretiyle idareye ait malzeme ocaklarının yükleniciye tahsisi 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunun rekabet ve eĢitlik ilkelerine aykırılık teĢkil etmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 66 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları TABLO 1.12 BĠLANÇO TABLOSU Kurum Kodu : 40.52 Adı : KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YIL: 2014 AKTĠF HESAPLAR N YILI 2014 PASĠF HESAPLAR 1 DÖNEN VARLIKLAR 2.519.265.940,13 3 KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 1.315.225.898,40 10 HAZIR DEĞERLER 295.013.252,07 32 FAALĠYET BORÇLARI 995.244.712,57 100 KASA HESABI 11.199,05 320 BÜTÇE EMANETLERĠ HESABI 995.244.712,57 102 BANKA HESABI 336.899.739,42 33 EMANET YABANCI KAYNAKLAR 154.967.584,86 103 VERĠLEN ÇEKLER VE GÖNDERME EMĠRLERĠ HESABI ( - ) -41.897.686,40 330 ALINAN DEPOZĠTO VE TEMĠNATLAR HESABI 36.502.725,69 104 PROJE ÖZEL HESABI 0,00 333 EMANETLER HESABI 118.464.859,17 108 DĠĞER HAZIR DEĞERLER HESABI 0,00 36 ÖDENECEK DĠĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 164.836.367,23 12 FAALĠYET ALACAKLARI 1.243.635.403,12 360 ÖDENECEK VERGĠ VE FONLAR HESABI 146.913.463,74 120 GELĠRDEN ALACAKLAR HESABI 1.238.535.000,00 361 ÖDENECEK SOSYAL GÜVENLĠK KESĠNTĠLERĠ HESABI 14.641.950,06 126 VERĠLEN DEPOZĠTO VE TEMĠNATLAR HESABI 5.100.403,12 362 FONLAR VEYA DĠĞER KAMU ĠD.ADINA YAPILAN TAHSĠLAT HESABI 3.280.953,43 14 DĠĞER ALACAKLAR 4.280.411,83 39 DĠĞER KISA VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR HESABI 177.233,74 140 KĠġĠLERDEN ALACAKLAR HESABI 4.280.411,83 397 SAYIM FAZLALARI HESABI 177.233,74 15 STOKLAR 966.598.987,24 4 UZUN VADELĠ YABANCI KAYNAKLAR 263.958.110,36 150 ĠLK MADDE VE MALZEME HESABI 966.557.205,32 40 UZUN VADELĠ ĠÇ MALĠ BORÇLAR 263.953.110,36 157 DĠĞER STOKLAR HESABI 41.781,92 403 KAMU ĠDARELERĠNE MALĠ BORÇLAR 263.953.110,36 16 ÖN ÖDEMELER 9.737.885,87 43 DĠĞER BORÇLAR 5.000,00 160 Ġġ AVANS VE KREDĠLERĠ HESABI 0,00 430 ALINAN DEPOZĠTO VE TEMĠNATLAR HESABI 5.000,00 161 PERSONEL AVANSLARI HESABI 0,00 5 ÖZ KAYNAKLAR 71.804.201.719,02 162 BÜTÇE DIġI AVANS VE KREDĠLER HESABI 9.736.941,87 50 NET DEĞER 22.257.656.062,63

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 67 165 MAHSUP DÖNEMĠNE AKTARILAN AVANS VE KREDĠLER HESABI 944,00 500 NET DEĞER HESABI 22.257.656.062,63 2 DURAN VARLIKLAR 70.864.119.787,65 51 DEĞER HAREKETLERĠ 3.771.709.707,03 25 MADDĠ DURAN VARLIKLAR 70.834.230.625,01 510 NAKĠT HAREKETLERĠ HESABI 0,00 250 ARAZĠ VE ARSALAR HESABI 7.404.302.611,66 511 MUHASEBE BĠRĠMLERĠ ARASI ĠġLEMLER HESABI 0,00 251 YERALTI VE YERÜSTÜ DÜZENLERĠ HESABI 14.717.387.193,91 519 DEĞER HAREKETLERĠ SONUÇ HESABI 3.771.709.707,03 252 BĠNALAR HESABI 101.716.862,36 57 GEÇMĠġ YILLAR OLUMLU FAALĠYET SONUÇLARI 43.807.778.752,89 253 TESĠS, MAKĠNE VE CĠHAZLAR HESABI 339.251.734,25 570 GEÇMĠġ YILLAR OLUMLU FAALĠYET SONUÇLARI HESABI 43.807.778.752,89 254 TAġITLAR HESABI 217.287.498,93 58 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ FAALĠYET SONUÇLARI -10.155.702.058,52 255 DEMĠRBAġLAR HESABI 84.205.235,28 580 GEÇMĠġ YILLAR OLUMSUZ FAALĠYET SONUÇLARI HESABI ( - ) -10.155.702.058,52 257 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI ( - ) -5.001.319.655,36 59 DÖNEM FAALĠYET SONUÇLARI 12.122.759.254,99 258 YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABI 52.971.399.143,98 590 DÖNEM OLUMLU FAALĠYET SONUCU HESABI 16.119.078.533,20 259 YATIRIM AVANSLARI HESABI 0,00 591 DÖNEM OLUMSUZ FAALĠYET SONUCU HESABI ( - ) -3.996.319.278,21 26 MADDĠ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 26.687.631,01 260 HAKLAR HESABI 27.034.812,38 264 ÖZEL MALĠYETLER HESABI 63.016,25 268 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI ( - ) -410.197,62 29 DĠĞER DURAN VARLIKLAR 3.201.531,63 294 ELDEN ÇIKARILACAK STOKLAR VE MADDĠ DURAN VARLIKLAR HESABI 8.507.515,42 299 BĠRĠKMĠġ AMORTĠSMANLAR HESABI ( - ) -5.305.983,79 AKTĠF TOPLAMI 73.383.385.727,78 PASĠF TOPLAMI 73.383.385.727,78

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 68 Bilanço Dipnotları :
900 GÖNDERĠLECEK BÜTÇE ÖDENEKLERĠ HESABI 0,00 901 BÜTÇE ÖDENEKLERĠ HESABI 0,00 902 BÜTÇE ÖDENEK HAREKETLERĠ HESABI 0,00 903 KULLANILACAK ÖDENEKLER HESABI 0,00 904 ÖDENEKLER HESABI 0,00 905 ÖDENEKLĠ GĠDERLER HESABI 0,00 906 MAHSUP DÖNEMĠNE AKTARILAN KULLANILACAK ÖDENEKLER HESABI 944,00 907 MAHSUP DÖNEMĠNE AKTARILAN ÖDENEKLER HESABI 944,00 910 TEMĠNAT MEKTUPLARI HESABI 3.581.482.398,70 911 TEMĠNAT MEKTUPLARI EMANETLERĠ HESABI 3.581.482.398,70 912 KĠġĠLERE AĠT MENKUL KIYMETLER HESABI 100,00 913 KĠġĠLERE AĠT MENKUL KIYMET EMANETLERĠ HESABI 100,00 920 GĠDER TAAHHÜTLERĠ HESABI 12.113.288.710,80 921 GĠDER TAAHHÜTLERĠ KARġILIĞI 12.113.288.710,80 948 BAġKA BĠRĠMLER ADINA ĠZLENEN ALACAKLAR HESABI 189.837.042,56 949 BAġKA BĠRĠMLER ADINA ĠZLENEN ALACAK EMANETLERĠ HESABI 189.837.042,56

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 69 FAALĠYET SONUÇLARI TABLOSU Giderin Türü Giderin Türü 630,01 PERSONEL GĠDERLERĠ 826.823.750,19 600,03 TEġEBBÜS VE MÜLKĠYET GELĠRLERĠ 903.613.235,21 630,02 SGK DEVLET PRĠMĠ GĠDERLERĠ 164.383.048,61 600,04 ALINAN BAĞIġ VE YARDIMLAR ĠLE ÖZEL GELĠRLER 15.477.711.270,52 630,03 MAL VE HĠZMET ALIM GĠDERLERĠ 1.178.025.344,54 600,05 DĠGER GELĠRLER 120.894.191,93 630,05 CARĠ TRANSFERLER 6.007.825,23 TOPLAM 16.502.218.697,66 630,12 GELĠRLERĠN RET VE ĠADESĠNDEN KAY. GĠDERLER 3.505.044,77
630,13 AMORTĠSMAN GĠDERLERĠ 541.935.911,93
630,14 ĠLK MADDE VE MAL. GĠDERLERĠ 1.023.734.356,24
630,2 SĠLĠNEN ALACAKLARDAN KAY. GĠDERLER 1.704.415,75
630,3 PROJE KAPSAMINDA YAP. CARĠ GĠDERLER 425.553.884,29
630,99 DĠGER GĠDERLER 207.785.861,12
TOPLAM 4.379.459.442,67

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 70 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2014 YILI PERFORMANS DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

  1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 71
  2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 72
  3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 72
  4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 72
  5. GENEL DEĞERLENDĠRME ................................................................................................................... 74
  6. DENETĠM BULGULARI .......................................................................................................................... 82

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 71

  1. ÖZET Bu rapor, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu'nun 36'ncı maddesi uyarınca, SayıĢtay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleĢtirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Karayolları Genel Müdürlüğü'nün hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aĢağıdakiler denetlenmiĢtir:  2012-2016 dönemine ait Stratejik Plan,  2014 yılı Performans Programı, ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. Kurumun Stratejik Planı ve Performans Programı zamanında hazırlanmamıĢ olup; kapsam ve içerik açısından ilgili mevzuatta belirtilen hususları karĢılamaktadır. Bu nedenle Stratejik Plan ve Performans Programı için raporlama gereklilikleri kısmen yerine getirilmiĢtir. Kurum Faaliyet Raporu ise henüz yayımlanmadığından raporlama gerekliliklerinin yerine getirilmediği görülmüĢtür. Bunun yanında raporun “Denetim Bulgu ve Değerlendirmeleri” bölümünde gösterildiği üzere, “performans bilgisinin içeriği” bakımından kriterlerin kısmen karĢılandığı, seçilen hedef ve göstergeler için gerçekleĢmeyi ölçen ve buna iliĢkin performans bilgisi üreten “veri kayıt sisteminin” ise yine kısmen amaca uygun olduğu sonucuna ulaĢılmıĢtır. 2012-2016 Stratejik Planının kurumun 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanunla yeniden yapılandırıldıktan sonraki ilk stratejik planı olması, performans göstergelerini takip etmekle sorumlu personele gereken eğitimin verilememesi, 2014 yılında risk değerlendirilmesinin yapılmamıĢ olması, verilerin güvenilirliğine iliĢkin çapraz kontrol yapılmaması, bölge müdürlüklerinde göstergelere iliĢkin verileri temin edecek sorumlu personelin belirlenmemiĢ olması ve bütçe ödeneklerinin dönem sonunda dönem baĢına göre büyük oranda artıĢ göstermesi bu durumu ortaya çıkaran etkenlerden bazılarıdır. Söz konusu riskler verilerin güvenilirliğini zedeleyebileceğinden genel olarak performans yönetim sisteminin geliĢtirilmesi gerektiği düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 72 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve Ġdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına iliĢkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmıĢ olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtay‟a sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine iliĢkin sistemlerin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine iliĢkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları ve SayıĢtay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleĢtirilmesi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 73 ve yaygınlaĢtırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluĢturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu çerçevede, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün yayımladığı 2012-2016 dönemine ait Stratejik Plan ve 2014 yılı Performans Programı incelenmiĢ; 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu ise rapor tarihi itibari ile yayımlanmadığı için incelenememiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 74 5. GENEL DEĞERLENDĠRME 2014 yılı performans denetimi kapsamında Karayolları Genel Müdürlüğü‟nün yayımladığı 2012-2016 dönemine ait Stratejik Plan ve 2014 yılı Performans Programı incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiĢtir. 2014 yılı Ġdare Faaliyet Raporu ise henüz yayımlanmadığı için herhangi bir değerlendirme yapılamamıĢtır. Denetim yukarıda sayılan iki belge üzerinden kamu idaresinin raporlama gerekliliklerine uyumunun değerlendirilmesi, bu belgelerde sunulan performans bilgisinin değerlendirilmesi ve performans bilgisinin üretilmesi için kullanılan veri kayıt sistemlerinin değerlendirilmesi yoluyla gerçekleĢtirilmiĢtir. Bu değerlendirmeler için kullanılan kriterler aĢağıda yer alan Tablo 1, Tablo 2 ve Tablo 3‟te görülmektedir. Tablo 1: Raporlama gerekliliklerine uygunluk kriterleri Mevcudiyet Karayolları Genel Müdürlüğü‟nün, plan, program ve raporlarını yayımlayıp yayımlamadığı Zamanlılık Karayolları Genel Müdürlüğü‟nün plan, program ve raporlarını yasal süre içinde yayımlayıp yayımlamadığı Sunum Karayolları Genel Müdürlüğü‟nün plan, program ve raporlarının ilgili mevzuatla belirlenen usullere uyumlu olup olmadığı Tablo 2: Performans bilgisinin içeriğine yönelik kriterler Stratejik Plan ve Performans Programı Ġlgililik: Hedefler, göstergeler ve faaliyetler arasında mantıksal bağlantı olması Ölçülebilirlik: Performans programlarındaki hedeflerin ve göstergelerin ölçülebilir olması Ġyi tanımlanma: Hedefin açık ve net bir tanımının olması Faaliyet Raporu Tutarlılık: Hedeflerin, denetlenen idarenin planlama ve raporlama dokümanlarında (göstergeler ve alt hedefler dâhil) tutarlı olarak kullanılması Doğrulanabilirlik: Raporlanan değerlerin, temel veri kayıt sistemlerinin çıktısıyla tutarlı olması

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 75 Ġkna edicilik/ Geçerlilik: Planlanan ve raporlanan performans arasındaki her tür sapmanın denetlenen idare tarafından ele alınması ve sapmayı açıklayan nedenlerin geçerli/ inandırıcı olması Tablo 3: Veri kayıt sistemlerinin güvenilirliğine yönelik kriterler Güvenilirlik Veri kayıt sistemlerinin, gerçekleĢmeleri tam ve doğru Ģekilde ölçerek faaliyet raporunda güvenilir veri sunuyor olması A- STRATEJĠK PLAN

  • Raporlama Gerekliliklerine Uyum Kurumunun Stratejik Planı mevcut olup ilgili mevzuatta yer alan kapsam ve içeriğe iliĢkin tüm baĢlıkları kapsamaktadır. Ancak Stratejik Plan “ Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik “de belirlenen süre içerisinde yayımlanmamıĢtır.
  • Performans Bilgisinin Ġçeriği Stratejik planın ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlanma kriterlerine göre değerlendirilmesi sonucunda ise; Ġlgililik Stratejik planda yer alan 21 stratejik hedef ile 104 performans göstergesinin tamamının stratejik amaçlarla ilgili olduğu görülmüĢtür. Tablo 4. Stratejik Hedef ve Performans Göstergelerinin Ġlgililik Kriterine Göre Sınıflandırılması
    Stratejik Hedef Sayısı Performans Göstergesi Sayısı Ġlgili 21 104 Ġlgili Değil 0 0 Toplam 21 104

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 76 Ölçülebilirlik Ġlgili olduğu değerlendirilen performans göstergelerinden 8 tanesi ölçülebilir değildir. Tablo5. Stratejik Hedef ve Performans Göstergelerinin Ölçülebilirlik Kriterine Göre Sınıflandırılması
Stratejik Hedef Sayısı Performans Göstergesi Sayısı Ölçülebilir 21 96 Ölçülebilir Değil 0 8 Toplam 21 104
Ġyi Tanımlanma Ġlgili ve ölçülebilir olduğu değerlendirilen performans göstergelerinin tamamı iyi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 77 tanımlanmıĢtır. Tablo 6. Stratejik Hedef ve Performans Göstergelerinin Ġyi Tanımlanma Kriterine Göre Sınıflandırılması
Stratejik Hedef Sayısı Performans Göstergesi Sayısı Ġyi TanımlanmıĢ 21 96 Ġyi TanımlanmamıĢ 0 0 Toplam 21 96
B- PERFORMANS PROGRAMI

  • Raporlama Gerekliliklerine Uyum Kurumunun Performans Programı mevcut olup ilgili mevzuatta yer alan kapsam ve içeriğe iliĢkin tüm baĢlıkları kapsamaktadır. Ancak Performans Programı “ Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik “de belirlenen süre içerisinde yayımlanmamıĢtır.
  • Performans Bilgisinin Ġçeriği Performans programının ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlanma kriterlerine göre değerlendirilmesi sonucunda ise; Ġlgililik Performans Programında yer alan 38 performans hedefinin 5 tanesi ile, 109 performans göstergesinden 12 tanesinin çıktı veya sonuç odaklı olmadığı değerlendirildiğinden ilgililik değerlendirilmesi yapılmamıĢ, kalan 33 performans hedefi ile 97 performans göstergesinin ise tamamının ilgili olduğu görülmüĢtür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 78 Tablo 7. Performans Hedefleri ve Performans Göstergelerinin Çıktı-Sonuç Odaklılık Açısından Değerlendirilmesi
Performans Hedefi Sayısı Performans Göstergesi Sayısı Çıktı veya Sonuç Odaklı 33 97 Girdi veya Faaliyet Odaklı 5 12 Toplam 38 109 Tablo 8. Performans Hedefleri ve Performans Göstergelerinin Ġlgililik Kriterine Göre Sınıflandırılması
Performans Hedefi Sayısı Performans Göstergesi Sayısı Ġlgili 33 97 Ġlgili Değil 0 0 Toplam 33 97

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 79 Ölçülebilirlik Ölçülebilirlik kriterine göre değerlendirmeye tabi tutulan 33 performans hedefi ile, 97 adet performans göstergesinin tamamının ölçülebilir olduğu görülmüĢtür. Tablo 9. Performans Hedefleri ve Performans Göstergelerinin Ölçülebilirlik Kriterine Göre Sınıflandırılması
Performans Hedefi Sayısı Performans Göstergesi Sayısı Ölçülebilir 33 97 ÖlçülebilirDeğil 0 0 Toplam 33 97
Ġyi Tanımlanma Performans göstergelerinin tamamının iyi tanımlandığı görülmüĢtür Tablo 10. Performans Hedefleri ve Performans Göstergelerinin Ġyi Tanımlanma Kriterine Göre Sınıflandırılması
Performans Hedefi Sayısı Performans Göstergesi Sayısı Ġyi TanımlanmıĢ 33 97 Ġyi TanımlanmamıĢ 0 0 Toplam 33 97

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 80 C- FAALĠYET RAPORU

  • Raporlama Gerekliliklerine Uyum Kurumun Faaliyet Raporu 2015 yılı ġubat ayı sonu itibari ile hazırlanıp tarafımıza sunulmamıĢtır. Bu nedenle ilgili rapor hakkında kapsam ve içerik açısından değerlendirme yapılamamıĢtır. FAALĠYET SONUÇLARININ ÖLÇÜLMESĠ VE DEĞERLENDĠRĠLMESĠ Karayolları Genel Müdürlüğünün seçilen hedef ve göstergelerini ölçmek için kullanılan veri kayıt sistemlerine iliĢkin olarak tespit edilen riskler aĢağıdaki gibidir:
  • Gerek verileri sağlayan personele gerek veri giriĢini yapan personele kapsamlı bir eğitim verilmemiĢ olması,
  • Verilerin üç ayda bir kümülatif olarak giriliyor olması,
  • 2014 yılında risk değerlendirilmesi yapılmaması,
  • Birkaç gösterge dıĢında verilerin güvenilirliğine iliĢkin çapraz kontrol yapılmaması,
  • Bölge müdürlüklerinde göstergelere iliĢkin verileri temin edecek sorumlu personelin belirlenmemiĢ olması. Söz konusu risklerin verilerin güvenilirliğini zedeleyebileceği ve gerçekleĢmenin olduğundan fazla rapor edilmesine neden olabileceği düĢünülmektedir. Sonuç olarak: Kurumunun Stratejik Planı mevcut olup ilgili mevzuatta yer alan kapsam ve içeriğe

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 81 iliĢkin tüm baĢlıkları kapsamaktadır. Ancak Stratejik Plan “ Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik “de belirlenen süre içerisinde yayımlanmamıĢtır. Stratejik Plan için raporlama gereklilikleri ise kısmen yerine getirilmiĢtir. Performans Programında da aynı durumlar mevcut olup, ilgili mevzuatta yer alan kapsam ve içeriğe iliĢkin tüm baĢlıkları kapsamaktadır. Ancak Performans Programı “ Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmelik “de belirlenen süre içerisinde yayımlanmamıĢtır. Performans Programı için raporlama gereklilikleri kısmen yerine getirilmiĢtir. Kurum Faaliyet Raporu ise henüz yayımlanmadığından raporlama gerekliliklerinin yerine getirilmediği görülmüĢtür. Bunun yanında raporun “Denetim Bulguları” bölümünde gösterildiği üzere, Kurumun Stratejik Planı ve Performans Programı için “performans bilgisinin içeriği” bakımından kriterlerin kısmen karĢılandığı, seçilen hedef ve göstergeler için gerçekleĢmeyi ölçen ve buna iliĢkin performans bilgisi üreten “veri kayıt sisteminin” ise yine kısmen amaca uygun olduğu sonucuna ulaĢılmıĢtır. 2012-2016 Stratejik Planının kurumun 6001 sayılı kanunla yeniden yapılandırıldıktan sonraki ilk stratejik planı olması, performans göstergelerini takip etmekle sorumlu personele gereken eğitimin verilememesi, 2014 yılında risk değerlendirilmesinin yapılmamıĢ olması, verilerin güvenilirliğine iliĢkin çapraz kontrol yapılmaması, bölge müdürlüklerinde göstergelere iliĢkin verileri temin edecek sorumlu personelin belirlenmemiĢ olması ve bütçe ödeneklerinin dönem sonunda dönem baĢına göre büyük oranda artıĢ göstermesi bu durumu ortaya çıkaran etkenlerden bazılarıdır. Söz konusu riskler verilerin güvenilirliğini zedeleyebileceğinden genel olarak performans yönetim sisteminin geliĢtirilmesi gerektiği düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 82 6. DENETĠM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 1: Kamu Ġdaresi 2012-2016 Stratejik Planını Zamanında SunmamıĢtır. 26.05.2006 tarih ve 26179 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanan “Kamu Ġdarelerinde Stratejik Planlamaya ĠliĢkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” uyarınca 2012-2016 dönemine iliĢkin Stratejik Planının, stratejik planın kapsadığı dönemin ilk yılından önceki yılın Ocak ayında Devlet Planlama MüsteĢarlığı(Kalkınma Bakanlığı)‟na değerlendirilmek üzere gönderilmesi ve üst yöneticinin onayını müteakip performans ve bütçe hazırlıklarında esas alınmak üzere Maliye Bakanlığı, Devlet Planlama MüsteĢarlığı(Kalkınma Bakanlığı)‟na ve ayrıca TBMM ve SayıĢtay‟a gönderilmesi gerekmektedir. Ancak 2012-2016 dönemine iliĢkin kurum Stratejik Planı 24.05.2012 tarihinde değerlendirilmek üzere Devlet Planlama MüsteĢarlığı(Kalkınma Bakanlığı)‟na gönderilmiĢtir. Ayrıca Stratejik Planın nihai hali 05.12.2012 tarihinde bakan oluruna sunulmuĢ ve 28.12.2012 tarihinde web sitesinde yayımlanmıĢ ve kamuoyuna duyurulmuĢtur. Dolayısıyla, Stratejik Plan zamanında sunulmamıĢtır
Kamu idaresi cevabında: 6001 sayılı “Karayolları Genel Müdürlüğünün TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” ile kamu tüzel kiĢiliğine sahip özel bütçeli bir idare olarak yeniden yapılandırılması, kurumsal ve fiziki yapılanmanın belli bir süreci gerektirmesi nedeniyle 2012-2016 Stratejik Plan çalıĢmalarının geç baĢlatıldığını ve sürecin Stratejik Plan çalıĢmalarıyla eĢ zamanlı devam etmesinden kaynaklanan aksaklıklar nedeniyle de Stratejik Planın planlanan zamanda bitirilemediğini ifade etmektedir. Sonuç olarak: Kamu idaresi, 2012-2016 dönemine iliĢkin Stratejik Planının zamanında hazırlanamama gerekçesi olarak 6001 sayılı “Karayolları Genel Müdürlüğünün TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” ile özel bütçeli bir idare olarak yeniden yapılanma sürecine girilmesi ve buna bağlı olarak stratejik plan çalıĢmalarına geç baĢlanmasını göstermiĢtir. Ancak 6001 sayılı Kanun 13.07.2010 tarih ve 27640 sayılı Resmi Gazete‟de yayımlanarak yürürlüğe girmiĢ olup, stratejik plan hazırlıkları için gerekli sürenin mevcut olduğu düĢünülmektedir. Kamu idarelerinin orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, bunlara ulaĢmak için izlenecek

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 83 yöntemler ile kaynak dağılımlarını içermesi sebebiyle stratejik planın zamanında hazırlanması önem arz etmektedir. BULGU 2: Stratejik Planda Performans Göstergelerinin Yıllara ĠliĢkin Hedeflerine Yer VerilmemiĢtir. Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunun “F-Performans Göstergeleri” kısmında, hedeflerin ölçülebilir olarak ifade edilemediği durumlarda stratejik planda hedefe yönelik performans göstergelerine yer verilmesinin gerektiği ifade edilmiĢtir. Kurum stratejik planında; tüm stratejik hedeflere iliĢkin performans göstergesi belirlenmekle birlikte, bu göstergelerin değerlendirileceği yıllara iliĢkin hedef değerlerine yer verilmemiĢtir. Bunun yerine performans göstergelerinin hangi yıllarda değerlendirileceğine iliĢkin bir tablo yer almaktadır. Tahmini de olsa söz konusu performans göstergelerinin yıllar itibariyle hedef değerine ya da değerlerine Stratejik Planda yer verilmesi, ilgili dokümanın daha etkin iĢlemesine katkı sağlayacaktır. Kamu idaresi cevabında: Performans göstergelerinin hedefle ilgili birimlerin katılımıyla gerçekleĢtirilen bir dizi toplantı sonucunda belirlendiğini, sene baĢı bütçesi ile yılsonu bütçesi çok büyük farklılık arz ettiğinden yıl bazında performans hedeflerinin verilmesinde güçlükler yaĢanacağından hareketle Stratejik Planda performans göstergelerinin yıllara iliĢkin hedeflerine yer verilemediğini, gerçekçi bir bütçenin sene baĢında yapılabilmesi halinde gelecek Stratejik Planda yıllara göre performans hedefleri planlanmasının mümkün olabileceğini ifade etmektedir. Sonuç olarak: Kamu idaresi, bulgu konusu hususa katılmakta olup; sene baĢı ile sene sonu bütçesi arasındaki büyük farklılıklar sebebiyle performans göstergelerinin yıllara iliĢkin hedeflerine yer verilemediğini ifade etmiĢtir. Performans göstergelerinin değerlendirileceği yıllara iliĢkin hedef değerlerine yer verilmesi, kamu idaresinin orta ve uzun vadeli amaçlarına iliĢkin paydaĢlara ve kamuoyuna bilgi vermesi açısından gereklidir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 84 BULGU 3: Stratejik Planda Yer Alan Performans Göstergelerinden 8 Tanesi “Ölçülebilirlik” Kriterini KarĢılamamaktadır. Stratejik Hedef 3.1. Karar destek ve yönetim sistemi altyapısı kurularak kullanıcıların hizmetine sunulacaktır. Performans Göstergeleri 2012 2013 2014 2015 2016 TaĢıt Takip Sistemi kurulumu (E/H) * * * Elektronik Belge ve ArĢiv Yönetim Sistemi (E/H)

Stratejik Hedef 3.2. Karayolu ağı, geometrisi, altyapısı, elemanları, durum bilgileri, trafik bilgileri, kaza bilgileri, karayolu yönetim sistemleri (insan kaynakları, bütçe, ihaleler v.b.) ile ilgili bilgilerin zamanında, güvenilir ve sürekli tutulmasına iliĢkin her türlü çalıĢmalar yapılacak ve gerekli sistemler kurulacaktır. Performans Göstergeleri 2012 2013 2014 2015 2016 Karayolları Coğrafi Tabanlı ArĢiv Sisteminin kurulması(E/H)

Veri Tabanı Analizinin Yapılması (E/H) •Üstyapı Yönetim Sistemi •Köprü Yönetim Sistemi •Bakım Yönetim Sistemi •Tünel Yönetim Sistemi

Ġlgili birimlerle kurulacak sistemlere iliĢkin karar destek algoritmasının oluĢturulması (E/H)

Stratejik Hedef 3.5. Kurumda uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilecektir. Performans Göstergeleri 2012 2013 2014 2015 2016

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 85 Kurumda görev yapan personelin uzmanlık alanına göre kariyer ve hizmet süreleri belirlenmesi (E/H)

Ġstihdam için gerekli düzenlemelerin yapılması (E/H)

Stratejik Hedef 5.4. Ġnsana ve çevreye duyarlı Ar-Ge çalıĢmaları yürütülecektir. Performans Göstergeleri 2012 2013 2014 2015 2016 Su bazlı yol çizgi boyasının denenmesi ve performans değerlendirilmesi çalıĢmaları(E/H)

Kamu Ġdareleri Ġçin Stratejik Planlama Kılavuzunun “Geleceğe BakıĢ” baĢlıklı 5. bölümünün “E-Hedefler” kısmında hedeflerin ölçülebilir olması gerektiği; F-Performans Göstergeleri” kısmında ise, hedeflerin ölçülebilir olarak ifade edilemediği durumlarda stratejik planda hedefe yönelik performans göstergelerine yer verilmesinin gerektiği ifade edilmiĢtir. Yukarıda yer alan performans göstergeleri sayısal bir Ģekilde ifade edilmemekle birlikte, söz konusu faaliyetlerin yıllara sari bir nitelik arz etmesi nedeniyle ne kadarlık bir gerçekleĢmenin sonucunun Evet ya da Hayır olarak değerlendirileceği konusunda bir belirsizlik bulunmaktadır. Dolayısıyla, Evet/Hayır göstergeleri yerine daha ölçülebilir göstergelere yer verilmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında: Stratejik Planda yer alan performans göstergelerinden 8 tanesinin ölçülebilirlik kriterini karĢılamamakla birlikte Performans Programında 2013 yılından itibaren ilgili birimlerle görüĢülerek belirlenen ölçülebilir göstergeler kullanıldığını, ancak önümüzdeki stratejik plan çalıĢmalarında göstergelerin ölçülebilir olmasına gereken hassasiyetin gösterileceğini ifade etmekte ve bu göstergeler yerine kullanılan ölçülebilir göstergelere yer vermektedir. Sonuç olarak: Kamu idaresi, bulguda yer alan 8 adet performans göstergesinin ölçülebilir olmadığına katılmakta olup, 2013-2014 yıllarına iliĢkin Performans Programlarının hazırlık aĢamasında ilgili birimlerle görüĢülerek bu göstergeler yerine ölçülebilir göstergelere yer verildiğini ifade etmektedir. Ġlgili mevzuat uyarınca hedeflerin ölçülebilir olarak

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 86 belirlenmesi esas olmakla birlikte, hedeflerin ölçülebilir olarak ifade edilemediği durumlarda performans göstergelerinin ölçülebilir nitelikte belirlenmesi gerekmektedir. B. Performans Programının Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 4: Kamu Ġdaresi Performans Programını Zamanında YayımlamamıĢtır. Kamu idaresinin 2014 yılı Performans Programını 2014 yılı bütçe teklifi ile birlikte Maliye Bakanlığı‟na ve Devlet Planlama MüsteĢarlığı(Kalkınma Bakanlığı)‟na göndermesi, nihai hali verilen performans programının üst yönetici tarafından Ocak ayı içinde kamuoyuna açıklanması ve en geç Mart ayının 15‟ine kadar Maliye Bakanlığı‟na ve Devlet Planlama MüsteĢarlığı(Kalkınma Bakanlığı)‟na göndermesi gerekmektedir. Ancak kamu idaresi, 2014 yılı Performans Programını 28.08.2014 tarihinde ilgili kurumlara gönderebilmiĢtir. Dolayısıyla performans programı zamanında yayımlanmamıĢtır. Kamu idaresi cevabında: Performans Programının yayımlanmasındaki gecikme nedenlerinden birincisi olarak; sene baĢı ve sene sonu ödenekleri arasındaki büyük fark nedeniyle sene baĢı yatırım bütçesine göre yapılan performans hedeflerinin gösterge değerlerinin, performans hedef tablolarında yer almakta olan önceki iki yıl ile kıyaslandığında çok düĢük kaldığını ve bu durumun Kurumun program yılı için önceki yıllara göre daha az çalıĢma programladığı gibi bir algı yarattığını, bir önceki yıl sonu çalıĢması göz önüne alınarak hedef belirlenmek istenirse de program yılının sene baĢı bütçesinin yetersiz kaldığını ifade ederek bu durumda Ġdarelerince nisan ayının ilk haftalarında gerçekleĢtirilen Bölge Müdürleri Toplantısına kadar beklendiğini, Bölge Müdürlerinin de katılımıyla, yapılacak yatırımlara iliĢkin ihtiyaç duyulacak ek ödenekler göz önüne alınarak toplantı sonucunda belirlenen alternatif ÇalıĢma Programlarını da Performans Programına dâhil etmek ve Performans Programının içeriğinde yeniden düzenlemeler yapmak gerektiğini belirtmektedir. Gecikme nedenlerinden ikincisi olarak ise “100 Milyon TaĢıtxKm ye düĢen ölü sayısı” göstergesine iliĢkin kaza verilerinin baĢka kurumlarca ancak nisan ayı sonunda resmi olarak açıklanması ve söz konusu göstergenin kesin sonuç değerinin belirlenmesinin mayıs ayının ilk haftasını bulması ifade edilmektedir. Ayrıca kamu idaresi yeni Stratejik Plan ve 2016 yılı Performans Programı hazırlık çalıĢmalarında bu durumun göz önünde bulundurulacağını ve 2016 Yılı Performans Programının ocak ayı içinde kamuoyuna duyurulacağını, 15 Mart‟a kadar da Maliye

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 87 Bakanlığı ve SayıĢtay BaĢkanlığına gönderileceğini belirtmektedir. Sonuç olarak: Kamu idaresi, bulgu konusu hususa katılmakta olup, sene baĢı ve sene sonu bütçe ödenekleri arasındaki büyük fark nedeniyle bütçe ile performans programı arasındaki bağın kurulmasında zorluklar yaĢandığını; nisan ayının ilk haftalarında gerçekleĢtirilen Bölge Müdürleri Toplantısında yapılacak yatırımlara iliĢkin ihtiyaç duyulacak ek ödenekler göz önüne alınarak, bu toplantıdan sonra belirlenen alternatif çalıĢma programlarını Performans Programına dâhil etmek istemeleri ve bu durumun Performans Programının içeriğinde yeniden düzenlemeler yapmak gerektirdiğini; izledikleri bir göstergeye iliĢkin verilerin baĢka kurumlardan sağlandığını ve bu verilerin alınma tarihinin mevcut takvime uymadığını ifade etmektedir. Sene baĢı bütçesinin sene sonunda %139‟luk bir artıĢ göstermesi, stratejik planın bütçe ile iliĢkisini sağlayan performans programının doğru bir Ģekilde hazırlanmasına engel teĢkil etmektedir. Ġlgili kurumlarla görüĢülerek bütçe ödeneklerinin gerçekçi bir Ģekilde tespit edilmesi, performans programının söz konusu mevzuatta yer alan takvime uygun olarak hazırlanmasını sağlayacaktır. BULGU 5: Performans Programı ve Bütçe Arasında Var Olması Gereken ĠliĢki, Sene BaĢında Belirlenen Bütçe Ġle Yılsonu Bütçe GerçekleĢmeleri Arasında Meydana Gelen Büyük Orandaki Sapmalar Nedeni Ġle Ortadan Kalkmaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu idarelerinin; orta ve uzun vadeli amaçlarını, temel ilke ve politikalarını, hedef ve önceliklerini, performans ölçütlerini, bunlara ulaĢmak için izlenecek yöntemler ile kaynak dağılımlarını içeren stratejik plan hazırlamaları ve bütçelerin stratejik planlarda yer alan misyon, vizyon, stratejik amaç ve hedeflerle uyumlu ve performans esasına dayalı olarak hazırlanması öngörülmüĢtür. Stratejik plan ve bütçe iliĢkisi performans programları aracılığı ile gerçekleĢtirilmektedir. Bütçe hazırlık sürecine entegre edilen performans programları, idare bütçelerinin stratejik planlarda belirlenmiĢ amaç ve hedefler doğrultusunda hazırlanmasına yardımcı olmaktadır. Performans programlarında, stratejik planlarda yer alan amaç ve hedefler doğrultusunda, belirlenen performans hedeflerine, bu hedeflere ulaĢmak için gerçekleĢtirilecek faaliyetlere, bunların kaynak ihtiyacına ve performans göstergelerine yer verilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 88 Performans programları, bütçe dokümanlarında mali bilgilerin yanında, performans bilgilerinin de yer almasını sağlayarak, çıktı ve sonuç odaklı bir bütçeleme anlayıĢını ön plana çıkarmakta, yeni kamu mali yönetim sistemimizin dayandığı mali saydamlık ve hesap verebilirlik ilkelerine iĢlerlik kazandırmaktadır. Performans hedefleri, idarenin neleri baĢaracağını, faaliyetler ise bunların nasıl gerçekleĢtirileceğini ifade eder. Hedeflerin gerçekleĢmesine yönelik olarak doğru faaliyetlerin belirlenmesi ve bunların maliyetlerinin gerçeğe en yakın Ģekilde hesaplanması, mal ve hizmet üretimine iliĢkin daha isabetli tercihler yapılması, kaynakların amaç ve hedeflere tahsis edilmesini öngören bütçeleme anlayıĢının iĢlerlik kazanması açısından büyük önem taĢımaktadır. Ancak Karayolları Genel Müdürlüğünün detayları aĢağıda yer alan bütçe gerçekleĢmeleri incelendiğinde; stratejik plan, performans programı ve bütçe arasında var olması gereken iliĢki, sene baĢında belirlenen bütçe ile yılsonu bütçe gerçekleĢmeleri arasında meydana gelen büyük orandaki sapmalar nedeni ile ortadan kalkmaktadır. Performans programı sene baĢı bütçesi ile uyumlu bir Ģekilde hazırlanmakta, performans hedefleri de bu bütçe kısıtı altında belirlenmektedir. Lakin kurum bütçesinde, sene içerisinde yapılan ödenek aktarımları ile % 170‟lere varan artıĢlar meydana gelmektedir. Bu durum performans programı ile bütçe arasındaki bağlantının bozulmasına neden olarak performans programını anlamsız kılmakta; Kurumun sağlıklı bir Ģekilde planlama yapma imkânını ortadan kaldırmaktadır. YILLAR SENE BAġI ÖDENEĞĠ SENE SONU ÖDENEĞĠ ARTIġ ORANI 2010 4.989.051.000,00 TL 12.776.462.001,00 TL 156,09% 2011 5.511.382.000,00 TL 15.021.145.078,00 TL 172,55% 2012 6.185.358.000,00 TL 14.186.359.022,00 TL 129,35% 2013 6.962.374.000,00 TL 15.460.032.561,00 TL 122,05% 2014 7.157.071.000,00 TL 17.152.995.399,62 TL 139,67%

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 89 Kamu idaresi cevabında: Performans Programı sene baĢı bütçesi ile uyumlu olarak hazırlanmaktadır. Performans hedefleri de bu bütçeye göre belirlenmektedir. Bulgu 5‟ te 2014 yılı için belirtildiği gibi sene baĢı yatırım bütçesinin sene sonu itibariyle % 245‟lere ulaĢması, göstergelerde belirtilen değerlerin tahmininde aĢırı sapmalara neden olmakta ve Performans Programını olumsuz yönde etkilemektedir. Bu durum Kurumumuzun Faaliyet Raporuna, “hedefin aĢılması” olarak yansımaktadır. Sene içinde kullanılacak bütçenin sene baĢında ihtiyaçları karĢılayacak miktarlarda tahsis edilmesi, durumunda Kurumumuzun sağlıklı bir Ģekilde hedef belirleme ve izleme- değerlendirme imkânı olacaktır. YILLARA GÖRE TOPLAM YATIRIM BÜTÇESĠ VE HARCAMASI (31.12.2014) YILLAR SENEBAġI (Cari Yılı Fiyatlarıyla) SENEBAġI (2014 Yılı Fiyatlarıyla) SENESONU (Cari Yılı Fiyatlarıyla) SENESONU (2014 Yılı Fiyatlarıyla) HARCAMA (Cari Yılı Fiyatlarıyla) HARCAMA (2014 Yılı Fiyatlarıyla) (1000 TL) (1000 TL) (1000 TL) (1000 TL) (1000 TL) (1000 TL)
KuruluĢumuzun 1950 yılından itibaren ödenek ve harcamaları "kgm.gov.tr/istatistikler" sitemizde verilmiĢtir. 2003 1.550.945 3.258.843 1.821.884 3.828.139 1.691.428 3.554.026 2004 1.376.139 2.551.098 2.358.850 4.372.856 2.262.657 4.194.533 2005 2.446.113 4.408.971 3.085.885 5.562.122 3.045.252 5.488.883 2006 2.714.700 4.279.089 4.217.677 6.648.180 4.144.300 6.532.519 2007 1.877.104 2.888.522 4.038.573 6.214.631 3.997.448 6.151.347 2008 1.759.491 2.390.537 6.431.211 8.737.782 6.385.858 8.676.163 2009 2.457.115 3.337.502 7.473.513 10.151.279 7.443.820 10.110.947 2010 3.073.000 4.125.376 10.249.253 13.759.201 10.231.658 13.735.580 2011 3.300.000 3.798.239 12.141.675 13.974.843 12.110.565 13.939.036 2012 3.631.499 4.076.055 11.101.687 12.460.719 11.095.574 12.453.858

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 90 2013 3.816.000 4.044.960 12.362.881 13.104.654 12.357.857 13.099.329 2014 4.045.000 4.045.000 13.959.302 13.959.302 13.958.432 13.958.432 2003-2014 TOPLAM 32.047.106 43.204.192 89.242.391 112.773.708 88.724.850 111.894.653 Sonuç olarak: Bulgu konusu husus kurum tarafından da kabul edilmiĢ olup, performans programı ile bütçe arasında iliĢkinin kurulması açısından ilgili kurumlarla görüĢülerek bütçe ödeneklerinin gerçekçi bir Ģekilde tespit edilmesi ve sene baĢında belirlenen bütçe ile yılsonu bütçe gerçekleĢmeleri arasında meydana gelen sapmaların asgari düzeyde tutulması önem arz etmektedir. BULGU 6: Performans Hedeflerinden 5 Tanesi Ġle Bunlara Ait 12 Göstergenin Çıktı veya Sonuç Odaklı Olmadığı GörülmüĢtür. Performans hedefleri, kamu idarelerinin stratejik planlarında yer alan amaç ve hedeflerine ulaĢmak için program döneminde gerçekleĢtirmeyi planladıkları çıktı-sonuç odaklı hedeflerdir. Performans programında yer alan 38 adet performans hedefi ile 109 adet performans göstergesinin çıktı veya sonuç odaklılık değerlendirilmesinde; aĢağıdaki tabloda yer alan 5 adet performans hedefinin girdi veya faaliyet odaklı olduğu görülmüĢ olup, bu performans hedefleri ile bunların altında yer alan 12 adet göstergenin çıktı veya sonuç odaklı olmaması nedeniyle ilgililik kriterine göre değerlendirilmesi yapılmamıĢtır. Amaç (SA 2): KARAYOLU TRAFĠK GÜVENLĠĞĠ Karayolu ağı üzerinde trafik güvenliğini sürekli olarak artırmak. PH 2.1.3: Trafik güvenliği hizmetlerinde çalıĢtırılacak makine parkının yenilenme ve dengelenmesine ait çalıĢmalar sürdürülecektir. Ġlgili hedef, stratejik amaca hizmet eden sonuç veya çıktı odaklı bir hedef olmayıp faaliyet odaklı olduğundan, ilgililik kriterine göre değerlendirilmesi yapılmamıĢtır. Gösterge 1 Yenilenen Makinelerde lastik, yedek parça ve tamir masraflarında; eski makinelere göre tasarruf oranı (%) Gösterge 2 Makine Parkının hizmete hazır durumda bulunma oranı(%)

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 91 Gösterge 3 ÇalıĢma mevsimi süresince akaryakıt stokları asgari stok seviyesi oranı(%) PH 2.2.1: Kurumumuz sorumluluğunda bulunan 2008/96/EC “Karayolu Altyapısı Trafik Güvenliği Yönetimi” direktifi ile ilgili eğitim çalıĢmaları yapılacaktır. Ġlgili hedef, stratejik amaca hizmet eden sonuç veya çıktı odaklı bir hedef olmayıp faaliyet odaklı olduğundan, ilgililik kriterine göre değerlendirilmesi yapılmamıĢtır. Gösterge 1 GerçekleĢtirilen eğitim sayısı Gösterge 2 Eğitimlere katılan kiĢi sayısı PH 2.3.1: Emanet olarak yürütülen kar mücadelesinde çalıĢtırılacak makine parkının yenilenme ve dengelenmesine ait çalıĢmalar sürdürülecektir.. Ġlgili hedef, stratejik amaca hizmet eden sonuç veya çıktı odaklı bir hedef olmayıp girdi odaklı olduğundan, ilgililik kriterine göre değerlendirilmesi yapılmamıĢtır Gösterge 1 Yenilenen Makinelerde lastik, yedek parça ve tamir masraflarında; eski makinelere göre tasarruf oranı (%) Gösterge 2 Makine Parkının hizmete hazır durumda bulunma oranı (%) Gösterge 3 KıĢ Mücadelesi süresince akaryakıt stokları asgari stok seviyesi oranı (%) PH 2.3.2: Otoyollar üzerinde yürütülen kar ve buzla mücadele çalıĢmalarında, uygun malzeme ve çağdaĢ ekipman kullanılmasını sağlamaya yönelik gerekli tedbirler alınacaktır. Ġlgili hedef, stratejik amaca hizmet eden sonuç veya çıktı odaklı bir hedef olmayıp faaliyet odaklı olduğundan, ilgililik kriterine göre değerlendirilmesi yapılmamıĢtır. Gösterge 1 Kullanılan tuz ve diğer buzlanmayı önleyici maddelerin miktarı ( ton ) Amaç (SA 4): KARAYOLU AĞININ KORUNMASI VE GELĠġTĠRĠLMESĠ Karayolu sistemi üzerinde

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 92 hareketliliği ve konforu artırıcı iyileĢtirmeleri ve geliĢmeleri sağlamak ve sürdürmek. PH 4.3.4: Bakım hizmetleri ve doğal afet gibi iĢlerde çalıĢtırılacak makine parkının yenilenme ve dengelenmesine ait çalıĢmalar sürdürülecektir. Ġlgili hedef, stratejik amaca hizmet eden sonuç veya çıktı odaklı bir hedef olmayıp girdi odaklı olduğundan, ilgililik kriterine göre değerlendirilmesi yapılmamıĢtır. Gösterge 1 Yenilenen Makinelerde lastik, yedek parça ve tamir masraflarında; eski makinelere göre tasarruf oranı Gösterge 2 Makine Parkının hizmete hazır durumda bulunma oranı Gösterge 3 ÇalıĢma mevsimi süresince akaryakıt stokları asgari stok seviyesi oranı Kamu idaresi cevabında: 1) PH 2.1.3, PH 2.3.1 ve PH 4.3.4 PH 2.1.3, PH 2.3.1 ve PH 4.3.4 performans hedeflerinin stratejik amaca hizmet eden çıktı veya sonuç odaklı hedefler olmadığı görülmüĢtür. Bununla birlikte; Stratejik Planda, Makine Dairesi BaĢkanlığımız söz konusu 3 stratejik hedefte (Hedef 2.1,Hedef 2.3,Hedef 4.3 ) “sorumlu” birim olarak belirlendiğinden 2014 Yılı Performans Programında da makine parkımız için 3 adet performans hedefi belirlenmiĢti. (PH 2.1.3, PH 2.3.1, ve PH 4.3.4)
Ancak makine parkımızda yer alan araçların çoğu her üç hedefte de (Yol Bakım, KıĢ Mücadelesi, Afet ve Acil Durum ÇalıĢmaları) görev alabildiğinden göstergeleri net çıktılarla belirlemek ve faaliyet maliyetlerini net olarak ayırmak mümkün olmamaktadır. Bu nedenle tek bir hedef altında toplamanın doğru olacağı görülerek bu iki hedef ve bunlara iliĢkin göstergelerin yerine 2015 yılı için Stratejik Hedef 4.3 ün altında çıktı odaklı Performans Hedefi düzenlenmiĢ ve yeni göstergeler belirlenmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 93 Yeni Stratejik Planımız hazırlanırken bu durum göz önüne bulundurularak çalıĢma yapılacaktır. Makine Dairesi BaĢkanlığımızca yürütülen faaliyetler için yeniden düzenlenen performans hedef tablomuz aĢağıda yer almaktadır. Hedef 4.3 Yol bakım, onarım ve büyük onarım hizmetlerinin standartları her mevsimde konforlu ve güvenli ulaĢımı sağlayacak Ģekilde yükseltilerek 5 yıl içerisinde yol kullanıcı memnuniyeti % 10 artırılacaktır.
Performans Hedefi 4.3.4 Yol bakım, KıĢ Mücadelesi, Afet ve acil durumlarda çalıĢtırılacak makine parkı % 2 oranında yenilenecek ve dengelenecektir. Performans Göstergeleri 2013 GerçekleĢme 2014 GerçekleĢme 2015 GerçekleĢme Tahmini Satın alınan makine sayısı ( adet ) 106 165 109 Bakım, onarım ve yedek parça kullanım bedeli ( TL ) 22.370.109 21.694.562 18.500.000 Satın alınan akaryakıt miktarı ( motorin - Lt. ) 19.922.163 19.928.625 20.000.000
Faaliyetler Kaynak Ġhtiyacı (2015)TL Bütçe Bütçe DıĢı Toplam Makine, Ekipman Satın Alınması ve Ġmalatı Yaptırılması 56.521.205 56.521.205 Yedek Parça, Lastik Temini; ĠĢletme, Tamir, Bakım-Onarım ÇalıĢmaları 109.083.265 109.083.265 Akaryakıt ve Madeni Yağ Temini 205.054.474 205.054.474 Genel Toplam 370.658.944 370.658.944

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 94 a)“Yol bakım, kıĢ mücadelesi, afet ve acil durumlarda çalıĢtırılacak makine parkı % 2 oranında yenilenecek ve dengelenecektir.” hedefinde %2 değerinin hesaplanıĢı; Makine Parkının Yenileme Değeri (Bilgi KBOS‟ tan alınmaktadır).....:549.688.615 .-$ Merkez Bankası 08.05.2015 gün Döviz kuru 1$ = 2,69 olarak görülmekte. Resmi kur belli olmadığı için; 1$ = 3,00.-TL ortalama olarak alınmıĢtır. 549.688.615 X 3,00 = 1.649.065.845. –TL 2015 mali yılı Makine Alım Ödeneği : 53.650.000. –TL 53.650.000 / 1.649.065.845 =0,03253 0,0325 X 100 = 3,25% Ġhale iptalleri, ödenek kesintileri, döviz kurları vb. olaylar dikkate alınarak % 2 olarak kabul edilmiĢtir. b)”Makine parkımızdaki 0 - 5 yaĢ grubu makinelerin oranı ( % )” göstergesi ; Makine Parkının YaĢ Çizelgesinden yararlanılarak (Bilgi KBOS‟ tan alınmaktadır): Makine Parkı Tamamı % 100 olup; 2014 yılı “0 – 5 YaĢ Grubu” Makineler %18,5‟tur. 2015 yılı” 0 – 5 YaĢ Grubu” Makineler %15 olarak hedeflenmiĢtir. Bu göstergeye iliĢkin bilgiler KBOS „tan (Merkez ve Bölgelerimizin tüm Makine Ġkmal birimlerince girilen veriler sonrasında alınacak bilgilerle izlenecektir.) 2) PH 2.2.1 2014 Performans Programında yer alan PH 2.2.1 hedefi, çıktı odaklı bir hedef olmadığından “Kurumumuz sorumluluğunda bulunan 2008/96/EC “Karayolu Altyapısı Trafik Güvenliği Yönetimi” direktifi ile ilgili olarak kurs programına katılacaklar için iki haftalık eğitim programının alınması hedeflenmiĢtir.” olarak yeniden düzenlendi.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 95 Hedef 2.2 KARAYOLU TRAFĠK GÜVENLĠĞĠ
Karayolu ağı üzerinde trafik güvenliğini sürekli olarak artırmak.
Performans Hedefi 2.2.1 Kurumumuz sorumluluğunda bulunan 2008/96/EC “Karayolu Altyapısı Trafik Güvenliği Yönetimi” direktifi ile ilgili eğitim çalıĢmaları için iki haftalık kurs programı düzenlenmesi hedeflenmiĢtir.
Performans Göstergeleri 2013 GerçekleĢme 2014 GerçekleĢme 2015 GerçekleĢme Tahmini GerçekleĢtirilen eğitim sayısı 1 1 1 Eğitimlere katılan kiĢi sayısı 10 10 10 3) PH 2.3.2 2014 Performans Programında yer alan PH 2.3.2 hedefi; çıktı odaklı bir hedef olmadığından ”Otoyollar üzerinde yürütülen kar ve buzla mücadele çalıĢmalarında, 70 000 ton tuz ve diğer buzlanmayı önleyici maddelerin kullanılması hedeflenmiĢtir. “Ģeklinde değiĢtirilmiĢtir. Hedef 2.3 KARAYOLU TRAFĠK GÜVENLĠĞĠ
Karayolu ağı üzerinde trafik güvenliğini sürekli olarak artırmak.
Performans Hedefi 2.3.2 Kurumumuz sorumluluğunda bulunan 2008/96/EC “Karayolu Altyapısı Trafik Güvenliği Yönetimi” direktifi ile ilgili eğitim çalıĢmaları için iki haftalık kurs programı düzenlenmesi hedeflenmiĢtir. Performans Göstergeleri 2013 GerçekleĢme 2014 GerçekleĢme 2015 GerçekleĢme Tahmini

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 96 GerçekleĢtirilen eğitim sayısı 1 1 1 Eğitimlere katılan kiĢi sayısı 10 10 10 Sonuç olarak: Bulgu konusu husus kurum tarafından da kabul edilmiĢ olup, 2015 yılı için ilgili stratejik hedeflerin altında yer alan performans hedeflerinin çıktı odaklı olarak yeniden düzenlendiği ve yeni göstergelerin belirlendiği ifade edilmiĢtir. Stratejik planda yer alan amaç ve hedeflere ulaĢılmasında çıktı-sonuç odaklı hedeflerin belirlenmesi önem arz etmekte olup, bu husus 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 7: Faaliyet Raporu Öngörülen Süreler Ġçerisinde HazırlanmamıĢtır. Kamu idaresi Faaliyet Raporunu “Kamu Ġdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik”in 11. Maddesi gereğince ilgili olduğu mali yılı izleyen mali yılın ġubat ayının sonuna kadar kamuoyuna açıklaması ve bu raporların birer örneğini aynı süre içerisinde SayıĢtay‟a ve Maliye Bakanlığı‟na göndermesi gerekmektedir. Kamu idaresi anılan süre içerisinde faaliyet raporunu yayınlamamıĢ olup rapor tarihi itibari ile söz konusu Rapor elimize ulaĢmamıĢtır. Kamu idaresi cevabında: “Bulgu 5” te yer alan gecikme nedeni 2014 Faaliyet Programının gecikmesi için de geçerli olmaktadır. a)“100 Milyon TaĢıtxKm ye düĢen ölü sayısı” göstergesi için gerekli olan kaza etüt verilerinin resmi olarak açıklanma tarihinin gecikmesi nedeniyle, b) Faaliyet Raporunda yer verilen, Ülkemize ve baĢka ülkelere ait karĢılaĢtırmalı istatistiki bilgiler ile oluĢturulan tablo ve grafiklerin ulaĢıldığı kaynakların (Örnek: IRF- Avrupa Yol Federasyonu) yayınlanma tarihlerinin haziran ayını bulması nedeniyle gecikmeler olmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 97 Yeni Stratejik Plan ve 2016 yılı Faaliyet Raporu hazırlanırken bu durum göz önünde bulundurularak çalıĢmalar yapılacak, Faaliyet Raporu öngörülen süreler içerisinde hazırlanarak Maliye Bakanlığı ve SayıĢtay BaĢkanlığına gönderilecektir. Sonuç olarak: Bulgu konusu husus kurum tarafından da kabul edilmiĢ olup, yeni Stratejik Plan ve 2016 yılı Faaliyet Raporu hazırlanırken bu durumun göz önünde bulundurulacağı ifade edilmiĢtir. Kamu idaresi Faaliyet Raporunun mevzuatta öngörülen süreler içinde yayımlanması ilgili döneme iliĢkin Stratejik Planda yer alan hedeflere iliĢkin gerçekleĢmelerin takibinde ve raporlanmasında önem arz etmekte olup, bu husus 2015 yılı denetimlerinde izlenecektir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine ĠliĢkin Bulgular BULGU 8: Performans Göstergelerinden 2 Tanesi Göstergede Belirtilen Değer Yerine Farklı Bir Değer Üzerinden Takip Edilmektedir. Amaç (SA 4): KARAYOLU AĞININ KORUNMASI VE GELĠġTĠRĠLMESĠ Karayolu sistemi üzerinde hareketliliği ve konforu artırıcı iyileĢtirmeleri ve geliĢmeleri sağlamak ve sürdürmek. PH 4.1.2: Yol ağımızdaki bölünmüĢ yol ve tek yolların fiziki ve geometrik standartlarının iyileĢtirilmesi ve geliĢtirilmesi çalıĢmalarına devam edilecektir. Gösterge 1 BölünmüĢ yollarda fiziki ve geometrik standardı iyileĢtirilen ve geliĢtirilen yol uzunluğunun toplam bölünmüĢ yollarda iyileĢtirilecek ve geliĢtirilecek yol uzunluğuna oranı (%) Gösterge 2 Tek yollarda fiziki ve geometrik standardı iyileĢtirilen ve geliĢtirilen yol uzunluğunun toplam tek yollarda iyileĢtirilecek ve geliĢtirilecek yol uzunluğuna oranı (%) Ġlgili performans hedefinin altında yer alan her iki gösterge de iyileĢtirilecek ve geliĢtirilecek yol uzunluklarının oranlanması ile ölçülmesi gerekirken, bu göstergeler için kullanılan ödeneklerin, tahsis edilen ödeneklere oranlanması suretiyle hesaplanmaktadır. Bu durum ilgili göstergelerin her zaman % 100 ve üzerinde ölçülmesine neden olmakta, bütçe ödeneklerinin yıl içerisinde artırılması durumunda ise % 400‟lere varan ölçümlere yol açmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 98 Veri kayıt sisteminin hatalı veri setleri üzerinden oluĢturulması göstergelerin ölçümü ve takibini anlamsız kılmaktadır. Kamu idaresi cevabında: Söz konusu göstergelerin Stratejik Planda belirtilen ölçüm değerlerine göre yeniden düzenlenerek Performans Programında yerini aldığını ifade etmektedir. Amaç (SA.4) KARAYOLU AĞININ KORUNMASI VE GELĠġTĠRĠLMESĠ: Karayolu sistemi üzerinde hareketliliği ve konforu artırıcı iyileĢtirmeleri ve geliĢmeleri sağlamak ve sürdürmek PH 4.1.3 Yol ağımızdaki bölünmüĢ yol ve tek yolların fiziki ve geometrik standartlarının iyileĢtirilmesi ve geliĢtirilmesi çalıĢmalarına devam edilecektir. Performans Göstergesi 2013
GerçekleĢme 2014
GerçekleĢme 2015
GerçekleĢme
Tahmini BölünmüĢ yollarda fiziki ve geometrik standardı iyileĢtirilecek ve geliĢtirilecek yol uzunluğu (Km.) 790 627 500 Tek yollarda fiziki ve geometrik standardı iyileĢtirilecek ve geliĢtirilecek yol uzunluğu (Km.) 1097 940 500 Sonuç olarak: YanlıĢ raporlama riski, veri kayıt sistemine doğru ve güvenilir veri akıĢı sağlanarak ortadan kaldırılabilir. Kamu idaresi, bulgu konusu performans göstergelerinin Stratejik Planda belirtilen ölçüm değerlerine göre yeniden düzenlenerek Performans Programında yerini aldığını ifade etse de tarafımıza gönderilen ve kamuoyuna açıklanan performans programında herhangi bir değiĢiklik yapılmadığı görülmüĢ olup söz konusu husus 2015 yılı denetimleri sırasında izlenecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 99 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

Özel Bütçeli İdareler - B
Bu sayfa için yardım al Destekleyen Isimsoftware TalepSistemi