GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 2014 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2015
İÇERİK GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ 2014 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ 2014 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU 21
GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 2014 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR GAP BKİ: Güney Doğu Anadolu Projesi Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı GAP: Güney Doğu Anadolu Projesi KHK : Kanun Hükmünde Kararname ÇATOM: Çok Amaçlı Toplum Merkezi BKK: Bakanlar Kurulu Kararı KDV : Katma Değer Vergisi
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2
yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
Birleştirilmiş veriler defteri.
Geçici ve kesin mizan.
Bilanço.
Kasa sayım tutanağı,
Banka mevcudu tespit tutanağı,
Alınan çekler sayım tutanağı,
Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,
Teminat mektupları sayım tutanağı,
Değerli kağıtlar sayım tutanağı,
Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,
Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,
Faaliyet sonuçları tablosu veya gelir tablosu.
Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet
sonuçları tablosuna verilmiştir.
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN
SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine
uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek
şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların
kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir
olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve
tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve
malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere
uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak
oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını
oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından
sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin
gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki
düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve
doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle
sorumludur.
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası
denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki
düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm
faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence
elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla
yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu,
güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler;
uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle
gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün
belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol
sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve
mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi,
belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri
oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve
uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI
BULGU 1: Proje giderleri için satın alınan taşınırların, taşınır işlem kayıtlarının
yapılmaması;
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığında proje giderleri kapsamında satın alınan
taşınırlar (bilgisayar, yazıcı, projeksiyon cihazı, içecek gibi) için taşınır işlem fişi
düzenlenmemiş ve taşınır muhasebe kayıtları yapılmamıştır.
Projeler, kurumun yetki ve sorumluluğu altında gerçekleştirilmekte ve harcamaları
kurum bütçesinden karşılanmaktadır. Proje giderleri için satın alınan taşınırlar, kurumun
mülkiyetindedir, diğer taşınırlardan bir farkı bulunmamaktadır.
GAP İdaresi, proje giderleri kapsamında satın aldığı taşınırlar için de 18.01.2007 tarih
ve 26407 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine göre
taşınır işlem fişi düzenlemek ve 30.12.2006 tarih ve 26392 sayılı (3. Mükerrer) Resmi
Gazete'de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre muhasebe
kayıtlarını tutmak zorundadır.
Kamu idaresi cevabında; Proje giderleri kapsamında satın alınan taşınırlarla ilgili
olarak 1 Ocak 2015 yılı itibariyle aynipro ayniyat programından taşınır kayıt yönetim
sistemine envanter girişleri yapılarak geçiş yapıldığını, Maliye Bakanlığı ile yapılan
görüşmeler sonucunda proje kodlarının 2015 yılı içerisinde taşınır kayıt yönetim sistemine
ekletildiğini ve 2015 yılında mevcut bulunan taşınırların envanter girişleri ve yeni alımların
kayıt işlemlerinin yapılacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak; Kamu idaresi cevabından da anlaşılacağı üzere 2014 yılında proje
giderleri için satın alınan taşınırlara ilişkin kayıt işlemlerinin yapılmadığı, bu itibarla
Kurumun 2014 yılı mali tablolarında yer alan taşınırlarla ilgili kayıtların fiili durumu
yansıtmadığı değerlendirilmiştir.
6. DENETİM GÖRÜŞÜ
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte
yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde açıklanan
nedenlerden dolayı taşınır hesap alanı hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi
içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE
DEĞERLENDİRMELER
BULGU 1: Yasal dayanak olmadığı halde protokollerle diğer kurumlara kaynak
aktarılması;
GAP Bölge Kalkınma İdaresi tarafından, yasal dayanak olmaksızın protokol yapılarak
diğer kurumlara kaynak aktarıldığı tespit edilmiştir.
GAP Bölge Kalkınma İdaresinin kurulmasına ilişkin 388 sayılı KHK'nin 1 inci
maddesinde GAP İdaresinin amacının; Güneydoğu Anadolu Projesi kapsamına giren yörelerin
süratle kalkındırılması, yatırımların gerçekleştirilmesi için plan, altyapı, ruhsat, konut, sanayi,
maden, tarım, enerji, ulaştırma ve diğer hizmetleri yapmak veya yaptırmak olduğu belirtilmiş;
ancak söz konusu hizmetlerin ne şekilde "yaptırılacağı" belirtilmemiştir.
“Hizmetleri yapar-yaptırır” şeklindeki benzeri düzenlemeler, belediye ve il özel idaresi
teşkilat kanunlarında da bulunmaktadır. Gerek 5393 sayılı Belediye Kanununun 75 inci
maddesinde, gerek 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 64 üncü maddesinde, aktarılacak
kaynakların hangi amaçlar için hangi kurumlara nasıl aktarılacağı ve o kaynağın hangi
mevzuata göre kullanılacağı açıkça belirtilmektedir.
GAP İdaresi tarafından yapılan protokollerde, Kurum tarafından kaynak aktarımıyla
ilgisi bulunmayan aşağıdaki mevzuat hükümlerini yasal dayanak olarak gösterilmiştir;
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6
muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümleri uygulanmaz” denildiğinden,
388 sayılı KHK nin 7 inci maddesi yürürlükten kaldırıldığından, bu hükme dayanılarak
kaynak aktarımı yapılması mümkün değildir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7
Kanunun 28 inci maddesinin (A) bendi) gerekçeleri bulguda açıklandığı üzere, hukuki
geçerliliği bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Protokollerin bazılarında kaynak aktarımına dayanak olarak 'GAP Eylem Planı'
gösterilmiştir. Kamu İdaresi cevabında 2014 yılını da kapsayan 2014-2018 GAP Eylem
Planının, Bölgesel Gelişme Yüksek Kurulunun 30.12.2014 tarih ve 2014/1 sayılı kararı ile
onaylandığının ve bu kapsamda kaynak aktarımı yapıldığı ifade edilmektedir. 2014-2018
GAP Eylem Planının Kalkınma Bakanlığı tarafından kamuoyuna açıklama tarihi 08.03.2015,
yürürlüğe konulması için GAP İdaresine tebliğ tarihi 13.01.2015’dir. Resmi yürürlük tarihi
2015 olan ve 2014 yılında henüz ortada bulunmayan GAP Eylem Planının, 2014 yılı kaynak
aktarımlarına dayanak olmayacağı düşünülmektedir.
BULGU 2: 4734 sayılı kamu ihale kanununa aykırı olarak Türkiye Kalkınma Vakfı
ile protokol yapılarak Vakfa ait iktisadi işletmeden ihalesiz hizmet alımı yapılması;
GAP Bölge Kalkınma İdaresinin, Türkiye Kalkınma Vakfı iktisadi işletmesinden, her
yıl yenilenen protokollerle, günümüze kadar ihalesiz hizmet satın aldığı tespit edilmiştir.
Vakfın iktisadi işletmesine personel istihdamı ve diğer hizmet alımları karşılığında
2014 yılı içinde toplam 8.267.362,68 TL tutarında ödeme yapılmıştır.
Türkiye Kalkınma Vakfı iktisadi işletmesinden ihalesiz olarak hizmet satın
alınmasının yasal dayanağı, GAP Bölge Kalkınma İdaresinin teşkilat yapısını düzenleyen 388
sayılı KHK'nin 11 inci maddesindeki muafiyet düzenlemesidir. Bu maddede 388 sayılı KHK
hükümlerine göre yapılacak işlemlerde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinin
uygulanmayacağı ifade edilmiştir. Ancak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 68inci
maddesinin (b) bendinde yer alan “Diğer kanunların 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet
İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümleri
uygulanmaz" hükmü ile 01.01.2003 tarihinden itibaren GAP Bölge Kalkınma İdaresinin bu
muafiyetine son verilerek, İdare 4734 sayılı Kanun kapsamına alınmıştır. 4734 sayılı
Kanunun 'İstisnalar' başlıklı 3 üncü maddesinde, kanundan istisna edilen alımlar hüküm
altına alınmış olup Türkiye Kalkınma Vakfının ve/veya ilgili Vakfın Döner Sermaye
İşletmesinin (iktisadi işletmesi) istisna kapsamında olmadığı görülmektedir. Dolayısıyla 2003
yılından itibaren GAP Bölge Kalkınma İdaresinin, ihale yapılmaksızın bir Vakıf iktisadi
işletmesi ile protokol yaparak hizmet ve/veya danışmanlık satın almasının, mevzuata aykırılık
teşkil edeceği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8
Kamu idaresi cevabında; GAP İdaresi Başkanlığının 1996 yılından bu yana Türkiye
Kalkınma Vakfından (TKV) aldığı hizmet ve teknik destekle yerine getirdiği kadınlar,
çocuklar ve gençlerin sosyal ve ekonomik yaşama aktif katılımlarını desteklemek amacıyla
sosyal kalkınma alanında uyguladığı çeşitli projelerden bahsedilmiş ve 388 sayılı KHK nin
verdiği yetki ve görevler çerçevesinde uygulamaya geçirilen sosyal eylem programının
öngördüğü amaç ve faaliyetlerle kamu yararına çalışan bir dernek statüsünde olan TKV'nın
amaç ve faaliyet alanının örtüşmesi sebebiyle 1996 yılında işbirliği protokolü düzenlendiğini
ve bu işbirliğinin 1996 yılında imzalanan asıl protokole ek mahiyetinde bugüne kadar yılı
uygulamalarını belirlemek amacıyla sürdürüldüğü ifade edilmiştir. Cevapta GAP İdaresi
Başkanlığı ve Türkiye Kalkınma Vakfı arasında 31 Aralık 2014 tarihinde süresi sona eren
protokol yenilenmediği ve 2015 yılında Vakfın yaptığı işlerle ilgili olarak 4734 sayılı Kamu
İhale Kanunu hükümlerine uygun olarak ihale yapıldığı da belirtilmiştir.
Sonuç olarak; Bulguda da belirtildiği üzere, 388 sayılı KHK’nin 11 inci maddesi ile
GAP İdaresi işlemleri için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunun’dan muafiyet getiren özel
düzenleme, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun yürürlüğe girdiği 01.01.2003 tarihinden
itibaren ortadan kalkmıştır. Bu tarihten itibaren, bulgumuza konu edilen hizmet alımının,
4734 sayılı Kanun kapsamı dışına çıkarılabilmesi için bu Kanunun "istisnalar‟ başlıklı 3 üncü
maddesinde yer alması gerekir. Oysa böyle bir düzenleme bulunmamaktadır.
2014 yılı da dahil, 2003 yılından itibaren GAP İdaresinin ihale yapmadan Türkiye
Kalkınma Vakfı iktisadi işletmesi ile protokol yaparak hizmet ve/veya danışmanlık satın
almasının ihale mevzuatına aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
BULGU 3: GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının teşkilat yapısında bir birim
olarak yer almadığı halde ankara irtibat bürosu’nun varlığını sürdürmesi;
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, 27.10.1989 tarih ve 388 sayılı Kanun
Hükmünde Kararname ile kurulan, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Mardin, Siirt,
Şanlıurfa, Şırnak, Batman ve Kilis yörelerinin süratle kalkındırılması, yatırımların
gerçekleştirilmesi için merkezi Şanlıurfa’da olan bir kuruluştur.
Başlangıçta, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının merkezi yönetimi Ankara,
Bölge Müdürlüğü ise Şanlıurfa olarak belirlenmiştir. Ancak; 15.01.2009 tarih ve 27111 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan 2008/14535 sayılı BKK ile GAP Bölge Kalkınma İdaresi
Başkanlığı’nın Ankara’da bulunan merkezinin Şanlıurfa’ya taşınması kararlaştırılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9
Bakanlar Kurulu Kararı ile merkezinin Şanlıurfa’ya taşınması kararlaştırılan GAP
Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı’nın 2014 yılı itibariyle Şanlıurfa merkezinde 59,
bölgelerinde ise 58 personeli bulunmaktadır. Ankara’da kalan birimi ise İrtibat Bürosu olarak
devamını korumakta ve toplam 35 personeli bulunmaktadır.
Yukarıda belirtilen BKK’da Ankara’da bir İrtibat bürosu bulundurulacağına dair
herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Mevcut GAP Bölge Kalkınma İdaresinin merkez ve
taşra olmak üzere Şanlıurfa’da iki birimi bulunmaktadır. Teşkilat Yasasında olmadığı ve
sonradan yasal olarak böyle bir birim kurulmadığı halde, yasal dayanağı olmadan GAP
Ankara irtibat bürosu için yapılan tüm giderlerin de yasal dayanağı bulunmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında; 15.01.2009 tarih ve 27111 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan 2008/14535 Sayılı BKK ile Şanlıurfa’ya taşındığı, GAP İdaresinin taşınması
esnasında merkezi bir idare olması göz önüne alınarak ve merkezi birimlerle ilişkileri
koordine etmek amacıyla Başbakanlığa yazılan 15 Ocak 2009 tarih ve 0098 sayılı yazı ile
Ankara’da bir irtibat ofisinin kurulması için izin istendiği ve 20 Ocak 2009 tarih ve 10119
sayılı olur ile Başbakanlıktan olur alındığı ifade edilmiştir. Bu iznin akabinde 04 Şubat 2009
tarih ve 021 sayılı Başkanlık oluru ile Ankara’da irtibat ofisi kurulduğu ve bu nedenle İrtibat
ofisinin giderlerinin İdare bütçesinden karşılandığı belirtilmiştir. İdarenin cevabında irtibat
ofisinin kurulmasının 3046 sayılı Yasaya göre bir idari yapılanma olmadığından Bakanlar
Kurulu Kararına gerek bulunmadığı görüşü de yer almaktadır.
Sonuç olarak; Kamu İdaresi cevabında, Başbakanlığa yazılan 15 Ocak 2009 tarih ve
0098 sayılı yazı ile Ankara'da bir irtibat ofisinin kurulması için izin istenildiği, 20 Ocak 2009
tarih ve 10119 sayılı Olur ile Başbakanlıktan izin alındığı ve 04 Şubat 2009 tarih 021 sayılı
Başkanlık Oluru ile Ankara'da irtibat ofisi kurulduğu belirtilmiştir. Ancak, Başbakanlıktan
alınan Olur yazısı, Ankara’da bir irtibat ofisi kurulması için değil, 18.01.2007 gün ve 26407
sayılı Başbakanlık Tasarruf Tedbirleri Genelgesine istinaden irtibat ofisi için oluşturulacak
hizmet binasının kiralanmasına ilişkin bir ön izin mahiyetindedir. GAP İdaresi dışındaki diğer
bölge kalkınma idarelerinin Ankara’da herhangi bir irtibat ofisi bulunmamaktadır. Söz konusu
irtibat ofisinin varlığı, bakanlıkların merkez, taşra, yurt dışı teşkilatları ile bağlı ve ilgili
kuruluşların teşkilatlanmasını düzenleyen 3046 sayılı Kanuna da aykırılık teşkil etmektedir.
Bulguda da belirtildiği üzere merkezi Şanlıurfa’da bulunan GAP İdaresinin, Ankara’da
irtibat bürosu kurmasının ve sürdürülmesinin yasal dayanağı bulunmadığı değerlendirilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10
BULGU 4: Kamu İhale Kanunu kapsamında yapılan bazı ihalelerde, ihale
aşamasında ve sözleşmelerin uygulanması sürecinde ihale işlemlerinde yapılan mevzuata
aykırı uygulamalar;
GAP Bölge Kalkınma İdaresinin bazı ihalelerinde, mevzuata uygun olmayan hususlar
tespit edilmiştir. Şöyle ki:
a) Yabancı menşeli araç kiralanması,
b) Dolaylı yoldan personel istihdamı şeklinde ihale yapılması,
c) Mahalli olarak yapılması gereken işin, yapılma yerinin değiştirilmesi.
a) Yabancı menşeli araç kiralanması;
25.10.2013 tarihinde 388.200,00 TL sözleşme bedeli ile ihale edilen araç kiralama
ihalesi kapsamında, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere aykırı
şekilde, kiralanan araçların tümünün yabancı menşeli olduğu ve bir tanesinin de motor
hacminin 1600 cc'yi geçtiği tespit edilmiştir.
01.04.2006 tarih ve 26126 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hizmet Alımı Suretiyle
Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 6 ncı maddesi uyarınca, hizmet alımı suretiyle
yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesi, 237 sayılı Taşıt Kanunun 10
uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı tutulmuştur.
Aynı Esaslar'ın 6 ncı maddesi gereğince Kanuna ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alanlar
ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar ve koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine
göre tahsis olunan araçlar dışında kullanılacak binek ve station-wagon cinsi taşıtların motor
hacmi 1600 cc'yi geçmemesi gerekmektedir.
237 sayılı Taşıt Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında "Bu Kanuna ekli (1)
sayılı cetvelde belirtilenlerin (Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı hariç) emir ve zatlarına
verilenler, (2) sayılı cetvelin birinci ve ikinci sırasında yer alanlar, güvenlik önlemli (zırhlı)
araçlar ve koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunan araçlar
dışında hibe dahil, her ne suretle olursa olsun yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi
taşıt edinilemez. Yerli muhteva oranı % 50'nin altında kalan taşıtlar yabancı menşeli sayılır.
Bu oranı artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir" denilmiştir.
Söz konusu görev ve hizmetler arasında 'Gap İdaresi Başkanı' veya 'Başkan
Yardımcısı' ile 'Koordinatör' unvanları yer almamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11
b) Dolaylı yoldan personel istihdamı şeklinde ihale yapılması;
29.11.2013 tarihinde 3.971.366,28 TL sözleşme bedeliyle ihale edilen Çiftçi Örgütleri
Merkezli Çoğulcu Yayım Modeli Uygulama Planı için Personel Hizmet Alımı işinde ve
09.05.2014 tarihinde 2.469.718,41 TL sözleşme bedeliyle ihale edilen GAP Bölgesi Turizm
Odaklı Tanıtım ve Markalaşma Projesi Kapsamında Personel Hizmet Alımı İşinde, dolaylı
yoldan personel istihdam edildiği görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 7/a maddesinde düzenlenecek
sözleşmelerde işin adı, niteliği, türü ve miktarı ile hizmetlerde iş tanımının yapılacağı
belirtilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliğinin 69/1 numaralı maddesinde bazı ihalelerin
şartnamelerinde iş tanımı yapılmadan ve teknik şartnamede ihale konusu işin ayrıntılarına yer
verilmeden sadece çalıştırılacak personelin sayısı ve niteliği belirtilmek suretiyle ihaleye
çıkılmasının hizmet alımı değil, idarenin dolaylı olarak personel istihdam etmesi anlamına
geldiği, bu durumun ise 4734 sayılı Kanunun 4 ve 5 inci maddelerine ve 4735 sayılı Kanunun
7 nci maddesine aykırılık teşkil edeceği belirtilmektedir.
Çiftçi Örgütleri Merkezli Çoğulcu Yayım Modeli Uygulama Planı için Personel
Hizmet Alımı İşi, hizmet alımı işi değil, personel alımı şeklinde yapılmıştır. Söz konusu işe ait
sözleşmede işin tanımı yapılmamış, işin teknik özellikleri ve diğer ayrıntıların sözleşme
ekinde ve ihale dökümanını oluşturan belgelerde düzenlendiği ifade edilmiştir.
İşe ait teknik şartnamede iş tanımının hizmete yönelik olarak yapılmadığı ve işin
personel alım niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. İşe ait teknik şartnamede çalışacak kişi
sayısı ve nitelikleri tek tek sayılmıştır. Bu haliyle söz konusu iş, hizmet alımı değil, idarenin
dolaylı olarak personel istihdamı şeklinde olduğundan 4734 sayılı Kanunun 4 ve 5 nci
maddelerine ve 4735 sayılı Kanunun 7 inci maddesine aykırı işlem yapılması sözkonusudur.
Söz konusu işe ait yaklaşık maliyet belirlenirken araştırma yapılmamıştır. İş, her ne
kadar asgari ücrete dayalı hizmet alımı niteliğinde olsa da, görev unvanları içinde yer alan il
koordinatörü, eğitim yayım uzmanı ve enformasyon elemanı ücreti için araştırma yapılmadığı
görülmüştür. Söz konusu işler spesifik/özel niteliği olan işler olup ücretlerin belirlenmesi için
araştırma yapılması gerekirdi.
İşin teknik şartnamesinde, çalışanların nitelikleri sayılırken somut ölçütlerin
konulmadığı ve konulan ölçütleri kanıtlayıcı belgelerin ibrazının istenmediği tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12
Örneğin: “iyi derecede ingilizce yazma ve konuşabilme yeteneğine sahip olmak” şeklinde
kriter belirtilmiş, ancak iyi derecede ingilizce yazma ve konuşabilmenin ölçüsü konulmamış,
belgelendirilmesi istenmemiştir. Yine aynı işte, “etkili müzakere ve iletişim konularında
beceri sahibi olmak” şeklinde nitelik belirtilmiş, fakat bununla ilgili bir ölçüt konulmamış ve
kanıtlayıcı belge istenmemiştir.
GAP Bölgesi Turizm Odaklı Tanıtım ve Markalaşma Projesi Kapsamında Personel
Hizmet Alımı işi de hizmet alımı işi olarak değil, personel alımı şeklinde yapılmıştır. Söz
konusu işe ait sözleşmede işin tanımı yapılmamış, işin teknik özellikleri ve diğer ayrıntıların
sözleşme ekinde ve ihale dokümanını oluşturan belgelerde düzenlendiği ifade edilmiştir.
İşe ait teknik şartnamede iş tanımının hizmete yönelik olarak yapılmadığı ve işin
personel alım niteliğinde olduğu görülmüştür. Teknik şartnamede çalışacak kişi sayısı ve
nitelikleri tek tek sayılmıştır. Bu haliyle söz konusu iş, hizmet alımı değil, idarenin dolaylı
olarak personel istihdamı şeklinde olduğundan, 4734 sayılı Kanunun 4 ve 5 nci maddelerine
ve 4735 sayılı Kanunun 7’inci maddesine aykırı işlem yapılması sözkonusudur.
Yaklaşık maliyet belirlenirken araştırma yapılmamıştır. İş her ne kadar asgari ücrete
dayalı hizmet alımı niteliğinde olsa da görev unvanları arasında yer alan proje koordinatörü,
marka uzmanı, turizm pazarlamacısı, şehir plancısı, web tasarımcısı elemanı ücreti için
araştırma yapılmadığı görülmüştür. Söz konusu işler spesifik/özel niteliği olan işler olup
ücretlerinin belirlenmesi için araştırma yapılması gerekirdi.
Söz konusu işin teknik şartnamesinde, çalışanların nitelikleri sayılırken somut
ölçütlerin konulmadığı ve konulan ölçütleri kanıtlayıcı belgelerin ibrazının istenmediği tespit
edilmiştir. Örneğin işin şartnamesinde “iyi derecede İngilizce yazma ve konuşabilme
yeteneğine sahip olmak” ifadesi kullanılmış, ancak iyi derecede ingilizce yazma ve
konuşabilmenin ölçüsü belirtilmemiş, belgelendirme şartı konulmamıştır. Yine aynı işte
“yenilikçi ve tutarlı bir vizyona sahip olmak” şeklinde nitelik belirtilmiş, fakat bununla ilgili
bir ölçüt konulmamış ve kanıtlayıcı belge istenmemiştir.
c) Mahalli olarak yapılması gereken işin yapılma yerinin değiştirilmesi;
2.469.718,41-TL sözleşme bedelli GAP Bölgesi Turizm Odaklı Tanıtım ve
Markalaşma Projesi Kapsamında Personel Hizmet Alımı İşinde, işin yapılma yerinin 6 ay
süreyle değiştirildiği görülmüştür.
Belirtilen işin teknik şartnamesine göre, çalışan kişilerin (işçiler) Şanlıurfa’da yerleşik
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13
olmaları zorunluluğu bulunmakta (İkametgâhları Şanlıurfa’da olmak zorundadır) ve haftada
45 saat çalışmaları gerekmektedir. Çalışan kişilerin isimlerini gösterir liste her gün yüklenici
ve idare yetkililerince imzalanacak, bütün işçilerin giriş ve çıkışta devam cetvelini
imzalayacak, imzası olmayan işçi gelmemiş sayılacaktır. Haziran 2014 tarihinde yüklenici ve
idare ile yapılan mutabakatla (tutanakla) işin yapılma yeri 6 ay süreyle değiştirilmiş ve
çalışanların imza yükümlülüğü kaldırılmıştır.
GAP İdaresi mahalli (yerel) bir kamu idaresi olup işin yapılma yerinin kaldırılma
gerekçesini hukuken kabul etmek imkanı bulunmamaktadır. Yapılan iş belli bir bölgede
yaptırılan bir iş olup yapılma yerini değiştirecek bir durum bulunmamaktadır. Ayrıca işin yeri
değiştirilmiş olması, teknik şartnamede belirtilen ‘Şanlıurfa’da yerleşik olmak üzere’
hususunu etkilemez. Çünkü yerleşik olmak ile işin yapılma yeri aynı anlama gelmez.
İdare yapılan bu değişiklik ile yeni teknik şartnamenin iş tanımları ve görev yerleri
başlıklı maddesinde Şanlıurfa’da yerleşik olma hükmünü kaldırmıştır. İhale yapıldıktan ve
imzalandıktan sonra teknik şartnamedeki bu hususun kaldırılmış olması hukuki olmadığı gibi
4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen ihalenin temel ilkerinden olan rekabeti ve
eşit muameleyi ihlal etmektedir. İhalenin ilk halinde bu husus ihale tarihinden önce zeyilname
ile değiştirilmiş olsaydı söz konusu ihaleye daha fazla isteklinin katılacağı muhtemel idi.
Hizmet alımı sözleşmesine dayanılarak teknik şartnamede değişiklik yapılamaz.
İkametgâh sorgulamalarında, adı geçen işte; proje koordinatörü, marka uzmanı, web
tasarımcısı, turizm pazarlamacısı ve şehir plancısı görev ünvanları ile çalışanların büyük
çoğunluğunun ikametgâhlarının Ankara ve İstanbul illerinde bulunduğu görülmüştür. Yapılan
araştırma ve yazışmalardan, ilgili kişilerin bazılarının özel üniversitelerde öğretim görevlisi
olduğu bazılarının özel işi olduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle bu kişilerin haftada 45 saat
çalışma imkanı/ihtimali bulunmamaktadır. İlgili kişiler, çalışmalarını, büyük ölçüde,
ikametgâhlarının bulunduğu Ankara veya İstanbul illerinde yürütmüşler ve kendi beyanlarına
göre haftada 45 saat çalıştıklarını ifade/iddia etmişlerdir. İdarenin, bu beyana dayalı
çalışmaların doğruluğunu teyit edecek bir kontrol mekanizması bulunmamaktadır. Bu nedenle
yapılan beyanların doğruluğunun sıhhatli olmadığı değerlendirilmesi yapılmaktadır.
Beyanlardan, ilgili kişilerin büyük çoğunlukla Ankara veya İstanbul illerinde bulundukları,
nadiren işin yapıldığı yere (Şanlıurfa ve GAP İdaresi faaliyet alanındaki bazı illere) geldikleri
görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14
Kamu idaresi cevabında;
a) Mevzuata aykırı olarak 1600 cc üzerinde bir araç özelliği istenmediği ve usullere
aykırı bir işlem yapılmadığı, ihale sonuçlandıktan sonra firmanın talebi üzerine şartnamede
belirtilen özelliklerin üzerinde araç kiralanması ek bir bedel ödenmeden yapıldığı ifade
edilmiştir.
b) Çiftçi Örgütleri Merkezli Çoğulcu Yayım Modeli Uygulama Planı için Personel
Hizmet Alımı İşinde ve GAP Bölgesi Turizm Odaklı Tanıtım ve Markalaşma Projesi
Kapsamında Personel Hizmet Alımı İşinde, işin adının, niteliğinin, türü ve miktarının açıkça
yazıldığını ifade etmiştir. GAP Bölgesi Turizm Odaklı Tanıtım ve Markalaşma Projesi
Kapsamında Personel Hizmet Alımı İşinde İşinde ücretler konusunda konu ile ilgili kişi ve
firmalardan görüş alındığı ve gerekli araştırmaların yapıldığı belirtilmiştir.
c) GAP Bölgesi Turizm Odaklı Tanıtım ve Markalaşma Projesi Kapsamında Personel
Hizmet Alımı İşinde, ihale duyurusunun yapılmasından sonra, ihale öncesi yaklaşık maliyetin
belirlenmesi ve projenin içeriği ile ilgili görüş alışverişinde bulunmak üzere davet edilen
firmaların bu alanda yetkin kişilerin sayısının az olduğu ve belirlenen ücret ile bu projede
çalışamayacağı (ücretlerin düşük olduğu) gerekçeleriyle ihaleye katılmayacaklarını belirtikleri
ifade edilmiştir.
Kurum cevabında ayrıca, ihaleye üç firmanın katılmış olması nedeniyle rekabeti
engelleyecek herhangi bir durumun olmadığı belirtilmiştir. Bu doğrultuda, projenin ilk altı
ayında hazırlanacak olan Eylem Planı’nın önemi ve uzmanlık gerektirmesi, markalaşma ve
tanıtım çalışmalarında yetkin firma ve kişilerin azlığı göz önüne alınarak, GAP İdaresince
01/01/2014 tarihinde bir tutanak hazırlanarak, Proje’nin ilk altı ayı için çalışma saatleri ve
esaslarının yeniden düzenlendiği belirtilmiştir. Eylem Planı’nın hazırlanmasından sonra, Plan
doğrultusunda uygulama çalışmalarına başlanabilmesi için Şanlıurfa’da yerleşik olan yeni bir
uzman ekip oluşturulduğu da belirtilmiştir.
Sonuç olarak; a) Kamu İdaresi cevabında, ihale dokümanında 1600 cc üzerinde ve
yabancı menşeli araç istenmediği, ancak ihale sonrasında ihaleyi alan firma tarafından bu
özelliklerde araçların kullandırıldığını ve bunun için ilave bir bedel ödenmediği ifade edilmiş
olsa da, sonradan ortaya çıkan bu aykırı kullanımın süreklilik taşıması nedeniyle teklif öncesi
bu hususun isteklilerce bilindiğinden, teklif fiyata yansıtıldığı göz önüne alındığında kamu
kesiminin olması gerekenden daha düşük bedelle taşıt kiralama fırsatını elinden kaçırdığı
gözlenmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15
Kaldı ki, mevzuatın emredici hükmü, sadece yabancı menşeli ve 1600 cc’ nin
üzerindeki araçlar için ihaleye çıkılması değil, ihale sonrası bu araçların kullanılmasını da
kapsadığı açıktır. Bu bağlamda, GAP İdaresince yapılacak hizmet aracı kiralama ihalelerinin
teknik şartnamelerinde, “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”e
uygun olarak, yerli muhteva oranının % 50 ve üzerinde olan ve motor hacmi 1600 cc’nin
altındaki araçların kullanılacağına ilişkin düzenlemelere yer verilmesinin uygun olacağı
değerlendirilmesi yapılmıştır.
b) Kamu İdaresi cevabında, her ne kadar söz konusu hizmet alım işlerinde; işin adının,
niteliğinin, türünün ve miktarının idari ve teknik şartnamede açıkça yazıldığını iddia etmişse
de bulguda da yer aldı üzere işlerin sözleşmelerinde iş tanımlarının yapılmadığı sadece işin
adının yazıldığı, diğer ayrıntıların sözleşme ekinde ve ihale dökümanını oluşturan belgelerde
düzenlendiği ifade edilmiştir. Bu işe ait teknik şartnameler incelendiğinde iş tanımının işi
gösterecek şekilde yapılmadığı, daha ziyade projelerin amaçlarını yansıttığı değerlendirmesi
yapılmıştır. İhale konusu işlerde yazılı bulunan personelin niteliklerinden işin ayrıntıları tam
olarak anlaşılmamaktadır.
İdare cevabında ücretler konusunda, konu ile ilgili kişi ve firmalardan görüş alındığı
ve gerekli araştırmaların yapıldığı belirtilmişse de bunu kanıtlayıcı belgeler kurum cevabında
ve işin ihale dosyasında yer almamaktadır.
c) Bulguda da belirtildiği üzere işin yapılma yerinin değiştirilme gerekçesini, hukuken
kabul etme imkanı bulunmamaktadır. Yapılan iş belli bir bölgede yaptırılan bir iş olup
yapılma yerini değiştirecek herhangi bir durum mevcut değildir. Ayrıca (tarafımızca kabul
edilmemekle birlikte) işin yapılma yeri değiştirildiğinde, yeni yapılma yerinin tespit
edilmesi/belirlenmesi gerekirdi ki böyle bir tespit yapılmamıştır.
Bulguda da yer aldığı üzere, ikametgâh sorgulamalarında, adı geçen işte; proje
koordinatörü, marka uzmanı, web tasarımcısı, turizm pazarlamacısı ve şehir plancısı görev
ünvanları ile çalışanların büyük çoğunluğunun ikametgâhları Ankara ve İstanbul illerinde
bulunmaktadır. Yapılan araştırma ve yazışmalardan, ilgili kişilerin bazılarının özel
üniversitelerde öğretim görevlisi olduğu bazılarının özel işi olduğu tespiti yapılmıştır. Bu
nedenle bu kişilerin haftada 45 saat çalışma imkanı/ihtimali bulunmamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16
BULGU 5: GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığında mevzuatın gerektirdiği iç
kontrol, iç denetim ve ön mali kontrol sistemlerinin kurulmaması;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 55 inci maddesinde, iç
kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin
etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını,
muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin
zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan
organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünü olarak
tanımlanmıştır. Kanunun 58 inci maddesinde ise ön mali kontrol sistemi düzenlenmiş olup ön
malî kontrolün, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan
kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsayacağı belirtilerek, ön
malî kontrol sürecinin, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve
işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluşacağı ve kamu idarelerinde ön malî
kontrol görevinin, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütüleceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanunun 63 üncü maddesinde iç denetimin, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak
ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip
yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel
güvence sağlama ve danışmanlık faaliyeti olduğu ifade edilmiştir.
Önceki yıllarda yapılan denetimlerde; ön mali kontrolün harcama birimlerinde,
işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi
tarafından yapılan kontrolleri kapsadığı, ancak bu kontrollerin personel yetersizliği, sertifikalı
muhasebe yetkilisinin olmaması gibi nedenlerle aksadığı, nitelikli uzmanlık gerektiren ön
mali kontrol görevinin tam anlamıyla yapılabilmesi içinde kurumda boş olan Mali Hizmetler
Uzman Yardımcılığı kadrosuna atama yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Ayrıca İç Denetim
Biriminin kurulması gerektiği değerlendirilmesi de yapılmıştır.
GAP İdaresi, boş olan 1 adet Mali Hizmetler Uzman Yardımcılığı kadrosuna, açılacak
sınav sonucunda atama yapılmasını, 21.07.2014 tarih ve 1276 sayılı yazı ile Maliye
Bakanlığından istemiştir. Ancak bu görev için başvuru olmadığından atama yapılamamıştır.
Kurumda iç kontrolün kurulması amacıyla 16.05.2013 tarih ve 28649 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2013/4625 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile GAP İdaresi Başkanlığına
3 adet iç denetçi kadrosu tahsis edilmiştir. Kurum tarafından 10.10.2014-24.10.2014 tarihleri
arasında iç denetçi alımı için 3 adet ilan yayınlanmıştır. Bu ilanlar sonucu 1 adet iç denetçinin
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17
ataması yapılmış, ancak 2014 yılında göreve başlamamıştır
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı kamu idaresi olarak 5018 sayılı Kanun ve bu
Kanunla getirilen düzenlemelere uymak ve gereğini yerine getirmekle yükümlü bir kuruluştur.
İç kontrol ve iç denetimle ilgili olarak GAP İdaresi, yukarıda belirtildiği üzere bazı çalışmalar
yapmışsa da bu çalışmalar henüz sonuç doğurmamıştır.
Önceki yıllar denetim raporlarında da belirtildiği üzere;
1- 5018 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak Maliye Bakanlığınca yayınlanan ve
yürürlüğe konulan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar, Kamu İç Kontrol
Standartları Tebliği, Kamu İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Plan Rehberi ve ilgili
mevzuat ile GAP tan sorumlu Devlet Bakanlığının 09.03.2006 tarihli onayı ile Yürürlüğe
giren GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı Teşkilat ve Görev Yönergesinde belirtilen,
görev sorumluluk ve yetki sınırları içerisinde iç kontrol sisteminin daha iyi ve verimli
işleyebilmesi için gereken tedbirlerin alınması ve kurumda mevzuatın gerektirdiği İç
denetimin yapılabilmesi için iç denetim biriminin kurulmasının zorunlu olduğu,
2- Kurumun, yasal mevzuatın öngördüğü biçimde Kurumsal İç Kontrol Eylem
Planının hazırlanması ve Eylem Planında yer verilecek çalışmalara başlanmasının uygun
olacağı, değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında; “GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığında İç kontrol
sisteminin kurulması uygulanması izlenmesi ve geliştirilmesi amacıyla yürürlükteki İç kontrol
mevzuatı gereğince iç denetim ve ön mali kontrol sistemlerinin kurulması için gerekli tüm
yasal mevzuat işlemleri hassasiyetle yürütülmüş olup, bu bağlamda Maliye Bakanlığından
istenen mali hizmetler uzman yardımcısı ÖSYM tarafından yerleştirme işlemi yapılmıştır.
İlgili evraklarını teslim etmiş ve atama işlemi tamamlanmış olup, tebligat yapılmış yasal
süresi içinde görevine başlaması beklenmektedir. İç denetçi kadrosuna 30 Aralık 2014
tarihinde atama yapılmış olup, ilgili personel şubat ayı itibariyle görevine başlamıştır."
denilmiştir.
Sonuç olarak; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereğince, GAP
Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığınca iç kontrol, iç denetim ve ön mali kontrol sistemlerinin
eksiksiz bir şekilde kurulması gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 8. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20
GAP BÖLGE KALKINMA İDARESİ BAŞKANLIĞI 2014 YILI PERFORMANS DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 25
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 26 performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının yayımladığı 2013-2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir. 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2014 yılı performans denetimi kapsamında GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının yayımladığı 2013-2017 dönemine ait Stratejik Plan, 2014 yılı Performans Programı ve 2014 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. Aşağıdaki tabloda GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığının Stratejik Planı,
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 27 Performans Programı ve Faaliyet Raporunun, raporlama gerekliliklerine uyumu kriterler (mevcudiyet, zamanlılık, sunum) açısından değerlendirilerek gösterilmiştir. Tabloda da görüleceği üzere Stratejik Plan, Performans Programı ve Faaliyet Raporunun ilgili mevzuatta belirtilen raporlama gerekliliklerine uygun olduğu değerlendirilmiştir Tablo: Raporlama gerekliliklerine uygunluk; Stratejik Plan (2013-2017) Performans Programı (2014) Faaliyet Raporu (2014) Mevcudiyet Zamanlılık Sunum Kurumun 2013-2017 Stratejik Planının genel olarak Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzunda belirtilen temel unsurlara yer verilerek hazırlandığı görülmüştür. Kurumun 2014 Performans Programının genel olarak Performans Programı Hazırlama Rehberinde belirtilen temel unsurlara yer verilerek hazırlandığı söylenebilir. Ancak Performans Programında yer alan Performans Hedefi Tablosunda, (t-1), (t) ve (t+1) sütunları uygun olarak hazırlanmamış ve doldurulmamıştır. Ayrıca Performans Programındaki Faaliyet Sonuçları Tablosunda yer alan rakamlarda tutarsızlıklar bulunmaktadır. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmeliğe aykırı olarak Performans Programı, kurumun internet sitesinde yayınlanmamıştır. GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Güneydoğu Anadolu Projesi kapsamına giren yörelerin süratle kalkındırılması, yatırımların gerçekleştirilmesi için plan, altyapı, ruhsat, konut, sanayi, maden, tarım, enerji, ulaştırma ve diğer hizmetleri yapmak veya yaptırmak, yöre halkının eğitim düzeyini yükseltmek için gerekli tedbiri almak veya aldırmak, kurum ve kuruluşlar arasındaki koordinasyonu sağlamak üzere görevli olup Stratejik Plan ve Performans Programının da bu görevleri kapsayacak şekilde şekilde hazırlandığı ve Kurumun performansını göstermekten ziyade faaliyetlerini gösterdiği değerlendirilmesi yapılmıştır. Stratejik Plan ve Performans Programında yer alan göstergelerin hiç biri ölçülebilir nitelikte olmayıp, göstergeler kurumun gerçekleştireceği faaliyetlerin (planlar ve projeler) yazılmasından ibarettir. Kurumun hizmet yapmak, eğitim düzeyi için tedbir almak ve koordinasyon sağlamak şeklinde üç ana temelden oluşan görevlerinin yerine getirilmesi için
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 28 yeni projelerin hazırlanması gerekmektedir. Stratejik Planın ve Performans Programının hazırlandığı tarihlerde projelerin sadece tasarım-planlama aşamasında olmasından dolayı, performans için ölçülebilir göstergeler konulmasının zorlaştığını da göz önünde bulundurmak gerekir. Stratejik plan ve performans programında yer alan göstergelerin sade ve anlaşılabilir olma vasfını taşımadığı da belirtmek gerekir. Kurumda performans göstergeleri için özel bir veri sistemi bulunmamaktadır. Göstergeler, harcama belgelerindeki yer alacak faaliyetlerden oluşmakta olup, veriler say2000i sisteminden alınmaktadır. Kurumda iç kontrol sistemi tam olarak kurulmadığından ve iç denetim birimi bulunmadığından, ayrıca yapılan protokollerle kurumun görevleri için başka kurumlara aktarılan kaynakların fiili denetimi yapılamadığında veri sisteminin tam güvenilir olduğu söylenemez. Kurumun 2014 Faaliyet Raporu, genel olarak Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak hazırlanmıştır. Ancak Faaliyet Raporunda, adı geçen Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak, güvence beyanlarının yer almadığı ve raporun "İçindekiler" kısmının bulunmadığı görülmüştür. GAP İdaresinin Stratejik Planı ve Performans Programındaki hedef ve göstergeler ölçülebilir olmadığından Faaliyet Raporu, tutarlılık ve doğrulanabilirlik kriterleri açısından değerlendirilememiştir. GAP İdaresinin Faaliyet Raporunda faaliyetlerin raporlanması (sunumu) ile ilgili olumsuzluklar mevcuttur. Faaliyet Raporunda performans göstergeleri ve gerçekleşmeler (bütçe harcamaları ve filli gerçekleşme) yüzde oranları ile gösterilmiştir. Ancak yüzde oranları hakkında hiçbir açıklama yapılmamıştır. Bütçe gerçekleşmeleri miktar olarak değil, oransal olarak yazıldığından o performans göstergesi için ne kadar harcama yapıldığı görülememekte; başlangıç ödeneği ile yılsonu ödeneği arasında fark olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Bazı performans göstergelerinde, 2014 yılı bütçesinden yapılan harcama oranı ile fiili gerçekleşme oranı arasında uyumsuzluk bulunmaktadır. Genel değerlendirmede Kurumun performans yönetimi konusunda yeteri kadar başarılı olduğu söylenemez. Bu raporda yer alan bulguların dikkate alınarak performans yönetimi ile ilgili eksikliklerin giderilmesi önerilir. Kurumda performans çalışmalarının daha başarılı olması için öncelikle 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun öngördüğü iç kontrol ve iç denetim sisteminin tam olarak kurulması gerekmektedir. Performans yönetiminin amacına ulaşması için göstergelerin ölçülebilir nitelikte tespit edilmesi ve faaliyet sonuçlarının buna uygun olarak raporlanması konularının özellikle üzerinde durulması gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 29 6. DENETİM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 1: Stratejik Plandaki göstergelerin Stratejik Planlama Kılavuzuna uygun olarak hazırlanmaması; GAP Bölge Kalkınma İdaresinin Stratejik Planındaki göstergeler, Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzuna uygun olarak hazırlanmamıştır. Göstergeler, kamu idarelerince hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığına ya da ne kadar ulaşıldığının ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlardır. Bu göstergelerin bir bütün olarak girdi, çıktı, verimlilik, sonuç veya kalite biçiminde gösterilmesi gerekir. Denetlenen İdare tarafından hazırlanan Stratejik Planda, göstergelerin bir bütün olarak değil, parçalara bölünerek ifade edildiği görülmüştür. Örneğin performans göstergesi 2.1’in (“plan dönemi sonuna kadar altı adet yenilikçi pilot proje geliştirildi” göstergesi) alt projelerinde yer alan Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Özellikli Gıda Kümelerinin Oluşturulması Projesi (2013-2017) yedi parçaya bölünerek yazılmıştır: İş tanımının ve ihale dokümanının hazırlanması; İhale duyurunun yapılması; Değerlendirme komitesinin kurulması; Tekliflerin Değerlendirilmesi; Firmayla sözleşme imzalanması ve işe başlanması; Proje izleme ve yönlendirme komitesinin kurulması; İzleme, yönlendirme ve değerlendirme çalışmalarının yürütülmesi. Göstergeler parçalara bölündüğü için hangi yıllarda ne kadar iş yapılacağı veya faaliyette bulunulacağı Stratejik Plandan anlaşılamamaktadır. Kamu idaresi cevabında; Yapılan denetleme sonucunda belirtilen uyarılar dikkate alınarak bundan sonra yapılacak planın, Stratejik Planlama Kılavuzuna uygun olarak hazırlanacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak; Kamu İdaresi, Stratejik Plandaki göstergelerin, Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzuna uygun olarak hazırlanmadığı kabul etmiştir ve sonraki Stratejik Planın, Stratejik Planlama Kılavuzuna uygun olarak hazırlanacağını belirtmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 30 BULGU 2: Stratejik Planda yer alan hedef ve göstergelerin ölçülebilirlik kriterini karşılamaması; GAP Bölge Kalkınma İdaresinin 2013-2017 Stratejik Planındaki stratejik hedeflerin hiç birinde net ölçülebilir ifade kullanılmamış, bu hedeflerin hiç biri için ölçülebilir performans göstergeleri belirlenmemiştir. Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu, hedefleri amaçların gerekleştirilebilmesine yönelik spesifik ve ölçülebilir alt amaçlar olarak tanımlamıştır. Dolayısıyla hedefler, ölçülebilir değilse performans göstergesi aracılığıyla ölçülebilir hale getirilmesi zorunludur. Stratejik Planda yer alan hedefler ve performans göstergeleri ölçülebilirlik kriterine göre değerlendirilir. GAP İdaresinin Stratejik Planında yer alan göstergelerin tümünün ölçülebilir nitelikte olmadığı değerlendirilmesi yapılmıştır. Stratejik Plandaki altı hedef incelendiğinde nicelik olarak sayısı belirtilmiş proje gerçekleşmelerinden, geliştirilmelerinden ve etkinleştirilmelerinden oluştuğu görülmektedir. Ancak bu projeler, yeterince açık ve anlaşılır ayrıntıda değildir. Projeler bu durumları ile nicelik olarak belirli olsa bile ölçülebilir bir nitelik taşımamaktadır. Hedef 1.1’deki “Turizm değerini artıracak” ibaresi, Hedef 1.2’deki “Markalaşma gücüne sahip ürün” ibaresi yeterince açık ve anlaşılır değildir. Gösterge 1.1’de yer alan “GAP bölgesinde beş ilin turizm değerini arttıracak proje uygulamaya konulması” ölçülebilir bir değer değildir. Turizm değerinin ne olduğunun belirlenmiş bir ölçütü/kıstası bulunmamaktadır. Gösterge 1.2’de yer alan “Markalaşma gücüne sahip ürünlerin desteklenmesine yönelik üç projenin uygulamaya konulması” ölçülebilir bir değer içermemektedir. “Markalaşma gücüne sahip ürünlerin desteklenmesi” kavramının kurum tarafından tespit edilmiş kriterleri bulunmamaktadır. Stratejik Planda bu gösterge ile ilgili üç proje sayılmıştır: Sözleşmeli Kilis Keçisi Damızlık İşletmeleri Kurulması Projesi; Organik Tarım Projesi ve GAP Tarımsal Eğitim ve Yayım Projesi Bu üç projenin uygulamaya konulması, ölçülebilir bir performans göstergesi değildir. Her üç projede de işin yapılması şeklinde tek bir faaliyet söz konusudur. Stratejik Planlama Kılavuzuna göre; performans göstergeleri girdi, çıktı, verimlilik, sonuç ve kalite göstergeleri olarak sınıflandırılır. Söz konusu üç projede işin gerçekleşmesi, çıktı olarak kabul edilse bile ölçülebilir bir değere sahip değildir. Hedef 2.1’de “Çevrenin korunması ve doğal kaynakların sürdürebilir kullanımı,
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 31 yoksulluğun önlenmesi ve insani gelişmenin sağlanmasına yönelik olarak altı adet yenilikçi proje geliştirilmesi” ibaresi de yeterince açık değerlere sahip değildir. Hedef 2.2’de “Dengeli bir kalkınma sağlamak” ibaresi de açık ve ölçülebilir bir kıstas getirmemektedir. Hedef 3.3’de yer alan “Bilgi ve deneyimin ulusal ve uluslar arası platformda paylaşılmasını sağlamak” ibaresinde de yeterince açık ve ölçülebilir kıstas yoktur. Hedef 2.3’de “Plan dönemi sonuna kadar mevcut uygulama projelerinin faaliyetleri gerçekleştirilmesi” denilmekte, ancak bu ifade ölçülebilir bir değere sahip bulunmamaktadır. Gösterge 2.1’de yer alan “Plan dönemi sonuna kadar altı adet yenilikçi pilot proje geliştirildi.” ifadesinde, ölçülebilir bir değer bulunmamaktadır. Yenilikçi proje kavramının kurum tarafından açıklanmış kriterleri bulunmamaktadır.Yenilikçi proje olarak altı adet proje sayılmıştır: Birecik Baraj Gölü Nehir Turizmi Projesi, GAP Bölgesinde Rekabet Gücünün Artırılması Merkezi Planlama ve Uygulama Kapasitesi ile Kreatif endüstrinin Geliştirilmesi; Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Özellikli Gıda Kümelerinin Oluşturulması; Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Yenilebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımının ve Enerji Verimliliğinin Artırılması Projesi; İl Bazında Uluslar arası Ticaret Hazırlık Ölçüm (Export Readiness Assesment) ve Kapasite Geliştirme Stratejik Yol Haritası Hazırlanması Projesi; GAP Bölgesinde Kadının Güçlendirilmesinde Yenilikler Projesi II.Evre. Bu altı projenin uygulamaya konulması, ölçülebilir bir performans göstergesi değildir. Stratejik Planlama Kılavuzuna göre performans göstergeleri girdi, çıktı, verimlilik, sonuç ve kalite göstergeleri olarak sınıflandırılır. Söz konusu altı projede işin gerçekleşmesi, çıktı olarak kabul edilse bile ölçülebilir bir değere sahip değildir. Gösterge 2.2’de bahsedilen “Plan dönemi sonucuna kadar yedi adet pilot proje” ifadesinin açıklanmış, belirlenmiş ölçütleri bulunmamaktadır. Pilot proje olarak yedi adet proje sayılmıştır. Geliştirme Potansiyeli Yüksek İlin Kent Merkezi ve Yakın Çevresi Ulaşım Master Planının Hazırlanması; GAP Bölgesi, Ulaşım ve Altyapı Geliştirme Çalışmalarının Revizyonu; Midyat Misafir Karşılama Merkezi Mimari Projesi; Birecik Baraj Gölü Aşağı Çardak Rekreasyon Alanının Oluşturulması Projesi; GAP Sosyal Araştırma ve Eylem Projesi; GAP Bölgesinde Tarımda Çalışanların Sağlığı Araştırması; Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Kurumsal Sosyal Sorumluluk Uygulamalarının Yaygınlaştırılması Projesi. Bu yedi projenin uygulamaya konulması, ölçülebilir bir performans göstergesi değildir. Stratejik Planlama Kılavuzuna göre; performans göstergeleri girdi, çıktı, verimlilik, sonuç ve kalite göstergeleri olarak sınıflandırılır. Söz konusu yedi projede işin gerçekleşmesi, çıktı olarak kabul edilse
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 32
bile ölçülebilir bir değer bulunmamaktadır.
Gösterge 3.3'de İmar Planı Yapımı; Entegre Kırsal Kalkınma Projesi gibi on altı proje
sayılmıştır. Söz konusu on altı projede, işin gerçekleşmesi, çıktı olarak kabul edilse bile
ölçülebilir değerleri yoktur..
Hedef 3.1'deki “Plan dönemi sonunda kurulacak 'Eğitim Platformu'nun altyapısı
oluşturulacaktır” ifadesi de yeterince açık ve ölçülebilir değerlere sahip değildir.
Gösterge 3.1’de “Plan dönemi sonucunda kurulacak olan 'Eğitim Platformu'nun
altyapısı oluşturuldu” ifadesi de ölçülebilir bir değer içermemektedir. Eğitim platformu
kavramının ne olduğu belirsizdir. Göstergeyle ilgili iki faaliyet yazılmıştır: 1 inci faaliyette
“GAP İdaresi çalışmalarının 1989-2012 dönemi itibarıyla envanterinin hazırlanması”, 2 nci
faaliyette “GAP İdaresinin kurumsal kapasitesinin güçlendirilmesi” denilmektedir. Bu iki
faaliyette de ölçülebilir bir değer bulunmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında; Stratejik Planda yer alan hedef ve göstergelerin
ölçülebilirlik kriterinin karşılamaması hususunda, belirtilen tüm uyarıların yeni plan
hazırlanırken dikkate alınacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak; Kamu İdaresi, Stratejik Plandaki göstergelerin ölçülebilir olmamasıyla
ilgili bulgudaki değerlendirmeleri kabul etmiştir ve yeni Stratejik Plan hazırlanırken
bulgudaki hususların dikkate alınarak ölçülebilirlik konusunundaki eksikliklerin giderileceğini
belirtmiştir.
BULGU 3: Stratejik Planda Kurum performansını etkilemeyecek amaç ve
performans hedefinin bulunması;
Performans hedefleri, Kurumun Stratejik Planda yer alan amaç ve hedeflerine ulaşmak
için program döneminde gerçekleştirmeyi planladıkları çıktı-sonuç odaklı hedeflerdir. GAP
İdaresinin Stratejik Planında yer alan 3 numaralı Amaç (“Bölgesel kalkınma alanında
kazanılan bilgi ve deneyimin ulusal ve uluslararası platformda paylaşılmasını sağlamak”) ve
bu Amaç için belirlenen performans hedefleri çıktı – sonuç odaklı değildir. Belirlenen amaç
ve hedefler Kurumun performansını geliştirici nitelikte olmayıp, yanı sıra amacın hedef ve
göstergeleri ölçülebilirlik kriterini karşılamamaktadır.
Kamu idaresi cevabında; Stratejik Planda kurum performansını etkilemeyecek amaç
ve performansın bulunması hususunun dikkate alınarak buna uygun düzenleme yapılacağını
ifade etmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 33 Sonuç olarak; Kamu İdaresi, bulgu konusu hususa katıldığını ifade etmiştir. İdarenin cevabındaki “Stratejik Planda kurum performansını etkilemeyecek amaç ve performansın bulunması hususunun dikkate alınarak buna uygun düzenleme yapılacağı” ifadesi tam olarak anlaşılmamaktadır Bu cevaptan, İdarenin mevcut Stratejik Plan üzerinde düzeltme yapacağı ya da sonraki dönemde hazırlanacak Stratejik Planda bu gibi hususlara dikkat edeceği şeklinde iki farklı sonuç çıkarmak mümkündür. B. Performans Programının Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 4: Performans Programında İdare Performans Tablosunun yer almaması, Performans Hedefi Tablosunda eksiklik ve Faaliyet Maliyetleri Tablosunda tutarsızlık bulunması; Performans Programı Hazırlama Rehberinde idarelerin performans programlarında “Performans Bilgileri” üst başlığı adı altında yer alan bölümde, beş adet tablonun ve bu tablolara ilişkin yeterli açıklamaların yer alacağı ifade edilmiştir. GAP İdaresinin Performans Programında, Performans Programı Hazırlama Rehberinde yer alan Tablo 1-Performans Hedefi Tablosu), Tablo 2-Faaliyet Maliyetleri Tablosu, Tablo 4-Toplam Kaynak İhtiyaçları Tablosu ve Tablo 5-Faaliyetlerden Sorumlu Harcama Birimlerine İlişkin Tablo hazırlanmış ve Tablo 1 ve Tablo 2 hariç olmak üzere, tabloların içindeki bilgiler, rehberde belirlenen kriterlere uygun olarak doldurulmuştur. Ancak performans hedeflerinin toplam maliyetlerinin faaliyet maliyetleri aracılığıyla gösterilmesini sağlayan Tablo 3-İdare Performans Tablosu hazırlanmamıştır. GAP İdaresinin Performans Programındaki Tablo 1- Performans Hedefi Tablosunda; performans göstergelerine ait t-1(bir önceki yıl gerçekleşme verileri), t(içinde bulunulan yıla ilşkin tahmin verileri) ve t+1 (program dönemine ilşkin tahmin verileri) sütunlarının bulunmadığı görülmüştür. GAP İdaresinin Performans Programındaki Tablo 2- Faaliyet Maliyetleri Tablosunda; Hedef 1.1 için 4.087.040 TL, Hedef 1.2 için 9.794.100 TL, Hedef 2.1 için 6.109.800 TL, Hedef 2.2 için 68.029,00 TL ve Hedef 3.2 için 1.121.00 TL tutarında rakam belirlenmiş olup hedef rakamların toplamı 89.140.940 TL olarak gözükmektedir. Fakat 2014 yılı için öngörülen tahmini bütçe 68.029.000 TL dir. Bu tutarsızlığın sebebi Hedef 2.2 de gösterilen tutar ile 2014 yılı tahmini bütçe tutarının aynı olmasıdır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 34 Kamu idaresi cevabında; Bulguda belirtilen eksiklikler ve yanlışlıklar, Performans Programı Hazırlama Kılavuzu ve bulgudaki uyarılar dikkate alınarak düzeltmeler yapılacağını ve 2015 Performans Programının yeniden hazırlanacağının ifade etmiştir. Sonuç olarak; Kamu İdaresi, bulguda tespit edilen hususları kabul etmiş ve bulgudaki değerlendirmeleri dikkate alarak 2015 yılı Performans Programının yeniden hazırlanacağını belirtmiştir. BULGU 5: Performans Programındaki göstergelerin Performans Programı Hazırlama Kılavuzuna uygun olarak hazırlanmaması; GAP Bölge Kalkınma İdaresinin Performans Programındaki göstergeler, Performans Programı Hazırlama Kılavuzuna uygun olarak hazırlanmamıştır. Göstergeler, kamu idarelerince hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığına ya da ne kadar ulaşıldığının ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlardır. Bu göstergelerin bir bütün olarak miktar zaman kalite veya maliyet cinsinden ifade edilmesi gerekir. GAP İdaresi tarafından hazırlanan performans programında göstergelerin bir bütün olarak değil, parçalara bölünerek ifade edildiği görülmüştür. Örneğin “2014 yılında Sözleşmeli Kilis Keçisi Damızlık İşletmeleri Projesi çerçevesinde elde edilen sütün mamul, yarı mamul ürünlerin markalaşması için çalışmalar yapılacaktır” şeklindeki performans hedefinin göstergeleri; Proje ön hazırlık çalışmalarının yapılması; Projenin değerlendirilmesi ve kabulü; İş birliği protokolünün yapılması; Uygulamaya geçilmesi; İzleme yönlendirme ve değerlendirme çalışmalarının yürütülmesi şeklinde beş parçaya bölünerek yazılmıştır. Göstergeler parçalara bölündüğü için 2014 yılında ne kadar iş yapılacağını veya faaliyette bulunulacağı anlamak için Performans Hedefi Tablosuna bakmak gerekmektedir. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Performans Programları Hakkında Yönetmeliğin 4üncü maddesinde performans programlarında yer alan göstergelerin sade ve anlaşılır olmasının esas olduğu belirtilmiştir. GAP İdaresinin performans göstergeleri, madde hükmünün getirdiği sade ve anlaşılabilir olma niteliğinden uzaktır. Kamu idaresi cevabında; Bulguda belirtilen eksiklikler ve yanlışlıklar, Performans Programı Hazırlama Kılavuzu ve bulgudaki uyarılar dikkate alınarak düzeltmeler yapılacağını ve 2015 Performans Programının yeniden hazırlanacağını ifade etmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 35 Sonuç olarak; Kamu İdaresi, bulguda tespit edilen hususları kabul etmiş ve bulgudaki değerlendirmeleri dikkate alarak 2015 yılı Performans Programının yeniden hazırlanacağını belirtmiştir. BULGU 6: Performans Programında yer alan hedef ve göstergelerin ölçülebilirlik kriterini karşılamaması; Performans Programı Hazırlama Rehberinde performans göstergesi; performans hedeflerine ulaşılıp ulaşılamadığının ya da ne kadar ulaşıldığını ölçmek, izlemek ve değerlendirmek için kullanılan ve sayısal olarak ifade edilen araçlardır. GAP Bölge İdaresinin performans göstergelerinin sayısal olarak ifade edilmediği tespit edilmiştir. Performans göstergelerinin çoğu, bir giderin gerçekleşmesi şeklinde olup ihale hazırlığının yapılması, ihalenin gerçekleşmesi ve değerlendirme çalışmalarının yapılması şeklinde parçalara bölünerek yazıldığı görülmektedir. Bazı göstergeler ise bir faaliyetin gerçekleşmesi şeklinde yazılmıştır (Proje ekibi oluşturulması, üretim atölyeleri oluşturulması gibi). Bu haliyle göstergeler, Performans Programı Hazırlama Rehberinde belirtilen kurallara uymamaktadır; ölçülebilirlik kriterini karşılamamaktadır. GAP Bölge Kalkınma İdaresinin 2014 Performans Programında altı hedef ve performans hedefi belirlendiği görülmüştür. Performans Programı Hazırlama Rehberinde hedef, stratejik planda yer alan amaçların gerçekleştirilmesine yönelik spesifik ve ölçülebilir alt amaçlar olarak tanımlanmıştır. Bu tanıma uygun olarak Performans Programındaki hedeflerin, stratejik plandaki hedeflerle aynı olması gerekir. GAP Bölge Kalkınma İdaresinin Performans Programındaki hedeflerin bir tanesinin Stratejik Planda yazılı hedeflerle aynı olmadığı (farklı şekilde yazıldığı) görülmüştür. Şöyle ki; Stratejik Planda Hedef 1.1, “Plan döneminde GAP Bölgesinde beş ilin turizm değeri arttırılacak en az bir proje gerçekleştirilecektir.” şeklinde yazılmışken Performans Programında Hedef 1.1, “2014 yılında GAP bölgesinin turizm değerinin arttırılmasına katkı sağlanacaktır” şeklinde yazılmıştır. Hedef 1.2, 2.1 ve 3.2 Performans Programı ve Stratejik Planda aşağı yukarı aynı şekilde yazılmıştır. Hedef 1.1 ile ilgili performans hedefinde “2014 yılında GAP Bölgesinde turizm odaklı tanıtım ve markalaşma projeleri geliştirilecektir ve uygulanacaktır” denilmektedir. Bu hedef, sayısal olarak ölçülebilir bir hedef değildir. Hedef 1.2 ile ilgili performans hedeflerinde “2014 yılında sözleşmeli Kilis keçisi damızlık projesi çerçevesinde elde edilen sütün mamul, yarı mamul ürünlerin markalaşması için çalışmalar yapılacaktır”, “2014 yılında organik tarım
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 36 küme geliştirme projesi çerçevesinde bölgenin uluslararası pazarda zeytinyağında rekabet edilebilirliği ve markalaşması sağlanacaktır”, “2014 yılında GAP Bölgesinde Tarımsal Eğitim Yayın Modeli oluşturulmaya yönelik çalışmalar yapılacak ve modelin markalaşması sağlanacaktır” denilmektedir. Bu hedefler, yeterince açık ve ölçülebilir değildir. Hedef 2.1 ile ilgili performans hedeflerinde “2014 yılında Birecik Baraj Gölü Nehir Turizmi Projesinin planlama çalışmasını yapmak,” 2014 yılında Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Yenilebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımının ve Enerji Verimliliğinin Artırılması çerçevesinde çalışmalara başlanacaktır”, “2014 yılında GAP Bölgesinde Kadının Güçlendirilmesinde yenilikler Projesi 2.Evre” denilmektedir. Bu hedefler yeterince açık ve ölçülebilir değerlere sahip değildir. Hedef 3.3’le ilgili performans hedeflerinde “2014 yılında Midyat Misafir Merkezi Mimari Projesi hazırlanacaktır”, “2014 yılında Birecik Baraj Gölü Aşağı Çardak Rekreasyon Alanının Oluşturulması İçin Alanın Projesi hazırlanacaktır”, “2014 yılında GAP Bölgesinde Tarımda Çalışanların Sağlığı Araştırması Projesi tamamlanacaktır”, “2014 yılında Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Kurumsal Sosyal Sorumluluk Uygulamalarının Yaygınlaştırılması Projesi tamamlanacaktır”, “2014 yılında Mevcut Uygulama Projelerinin Faaliyetleri gerçekleştirilecektir” denilmektedir. Bu hedeflerin yeterince açık ve ölçülebilir olmadığı değerlendirilmesi yapılmıştır. Hedef 3.1 ile ilgili performans hedefi “2013 yılında iki etkinlik düzenlenecektir” şeklindedir. Bu hedefin de yeterince açık ve ölçülebilir olmadığı değerlendirilmesi yapılmıştır. (Etkinliğin 2013 düzenleneceği belirtilmiştir. Bu nedenle 2014 yılı Performans Programında bu hedefin yer almaması gerekirdi.) Hedeflerle ilgili performans göstergeleri, ölçülebilir değerlere sahip değildir. Örneğin Hedef 1.1 ile ilgili performans göstergesi altı sekiz adet göstergeden oluşmaktadır: Yönetim planı hazırlanması; Yaklaşık maliyetlerin belirlenmesi; Yönetim alanı sınırının belirlenmesi; İhale duyurusunun yapılması; Komisyon kurularak tekliflerin değerlendirilmesi; Firmayla sözleşme imzalanması; Projenin İzleme, yönlendirme ve değerlendirme çalışmalarının yapılması; İzleme, yönlendirme ve değerlendirme çalışmalarının yürütülmesi. Bu sekiz gösterge, aslında tek bir faaliyetin gerçekleşmesi aşamalarından oluşmakta ve ölçülebilir değeri bulunmamaktadır. İdarenin Performans Programındaki tüm göstergeler, bir faaliyetin parçalara bölünerek yazılmasından oluşmakta olup, bu faaliyetlerin gerçekleşmesi, çıktı olarak kabul edilse bile ölçülebilir değerleri bulunmamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 37 Kamu idaresi cevabında; Bulguda belirtilen eksiklikler ve yanlışlıklar, Performans Programı Hazırlama Kılavuzu ve bulgudaki uyarılar dikkate alınarak düzeltmeler yapılacağını ve 2015 Performans Programının yeniden hazırlanacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak; Kamu İdaresi, bulguda tespit edilen hususları kabul etmiş ve bulgudaki değerlendirmeleri dikkate alarak 2015 yılı Performans Programının yeniden hazırlanacağını belirtmiştir. BULGU 7: Performans Programında kaynak ihtiyacı (bütçesi) bulunmayan hedefin yer alması; Performans hedefleri, Kurumun Stratejik Planında yer alan amaç ve hedeflerine ulaşmak için program döneminde gerçekleştirmeyi planladığı çıktı-sonuç odaklı hedeflerdir. GAP İdaresinin 2014 yılı Performans Programında, Stratejik Plandaki 3 numaralı Amaçla bağlantılı performans hedefi “2013 yılında iki etkinlik düzenlenecektir” şeklinde yer almaktadır. Ancak Performans Hedefi Tablosunda bu hedefle ilgili faaliyetler kısmında kaynak ihtiyacı rakamı yer almamaktadır. Hedefte "2013 yılı" ibaresinin kullanılması ve kaynak ihtiyacı rakamının (bütçenin) bulunmaması sebebiyle bu hedefin yapılan bir yanlışlık sonucu Performans Programında yer aldığı değerlendirmesi yapılmıştır. Kamu idaresi cevabında; Bulguda belirtilen hatanın düzeltileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak; Kamu İdaresi, bulguda tespit edilen hatayı kabul etmiştir. İdare , her ne kadar cevabında bulguda belirtilen hatayı düzelteceğini ifade etmişse de Performans Programının yıllık olması ve ilgili yılın sona ermesinden dolayı hatanın düzeltilmesi mümkün değildir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesine İlişkin Bulgular BULGU 8: Performans Programı ve Faaliyet Raporu arasında uyumsuzluk bulunması; GAP İdaresinin 2014 yılı Performans Programında yer alan performans göstergelerinin sıra numaraları ile 2014 yılı Faaliyet Raporunda yer alan performans göstergelerinin sıra numaraları birbiri ile uyumlu değildir (birbirini tutmamaktadır). Örneğin Performans Programında Hedef 1.1 ile ilgili Hedefin 6 sıra numaralı göstergesi "Firmayla sözleşme imzalanması ve işe başlanması” şeklindedir. Bu gösterge, İdare Faaliyet Raporunda, 1 sıra numarası ile "Firmayla sözleşme imzalanması ve işe başlanması/Oran" şeklinde yer almaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 38
Kamu idaresi cevabında; Bulguda belirtilen eksiklikler ve yanlışlıklar, Performans
Programı Hazırlama Kılavuzu ve uyarılar dikkate alınarak düzeltmeler yapılacağını ve 2015
Performans Programının yeniden hazırlanacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak; Kamu İdaresi, bulguda tespit edilen hususları kabul etmiş ve bulgudaki
değerlendirmeleri dikkate alarak 2015 yılı Performans Programını yeniden hazırlanacağını
belirtmiştir.Bulgu konusu husus, Faaliyet Raporuyla ilgilidir. Kurum cevabında Performans
Programının yeniden hazırlanacağının belirtilmesinin yerine (Performans Programının
yeniden hazırlanacağı hususu; 4, 5 ve 6 numaralı bulgulara verilen cevaplarda yer almıştır)
2015 yılı Faaliyet Raporunun, bulgudaki değerlendirmeler dikkate alınarak hazırlanacağının
belirtilmesi uygun olurdu.
D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin
Bulgular
BULGU 9: Faaliyet Raporunun doğrulanabilirlik ve tutarlılık kriterine tabi
tutulamaması;
Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 5 inci
maddesinde, Faaliyet Raporlarında yer alan bilgilerin doğru olmasının zorunlu olduğu
belirtilmiştir. Stratejik Plan ve Performans Programının değerlendirilmesi sonucunda bütün
hedef ve performans göstergelerinin ölçülebilirlik kriterini sağlamadığı değerlendirilmiş ve bu
nedenle faaliyet raporu doğrulanabilirlik yönüyle değerlendirmeye tabi tutulamamıştır.
Denetlenen kamu idaresi, performans göstergelerini kullanarak Faaliyet Raporunda
başarılarını ortaya koyamamış, sadece faaliyetlerini sıralamıştır. Diğer bir ifade ile idarenin
Faaliyet Raporu, tutarlılık yönüyle değerlendirilememektedir.
Kamu idaresi cevabında; Bulguda belirtilen eksiklikler ve yanlışlıklar, Performans
Programı Hazırlama Kılavuzu ve bulgudaki uyarılar dikkate alınarak düzeltmeler yapılacağını
ve 2015 Performans Programının yeniden hazırlanacağını ifade etmiştir.
Sonuç olarak: Kamu İdaresi, bulguda tespit edilen hususları kabul etmiş ve bulgudaki
değerlendirmeleri dikkate alarak 2015 yılı Performans Programını yeniden hazırlanacağını
belirtmiştir. Bulgu konusu husus, Faaliyet Raporuyla ilgilidir. Kurum cevabında Performans
Programının yeniden hazırlanacağının belirtilmesi yerine (Performans Programının yeniden
hazırlanacağını hususu; 4, 5 ve 6 numaralı bulgu cevaplarında yer almıştır) 2015 yılı Faaliyet
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 39 Raporunun, bulgudaki değerlendirmeler dikkate alınarak hazırlanacağının belirtilmesi daha uygun olurdu. BULGU 10: Göstergelerin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların açıklamalarında eksiklikler bulunması; Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesinde Performans Bilgileri başlığı altında, İdarenin Stratejik Plan ve Performans Programı uyarınca yürütülen faaliyet ve projelerine, Performans Programında yer alan performans hedef ve göstergelerinin gerçekleşme durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, diğer performans bilgilerine ve bunlara ilişkin değerlendirmelere yer verileceği ifade edilmiştir. Performans Programında yer alan performans hedef ve göstergelerin Faaliyet Raporunda, gerçekleşme durumlarının ve sapma nedenlerinin; miktar, sayı, adet, uzunluk, yüzde veya miktar değişimi gibi ölçütlerle yer alması gerekir. GAP İdaresinin Faaliyet Raporunun Performans Sonuçları başlıklı kısımda yer alan formda performans göstergeleri ve gerçekleşmeler (bütçe harcamaları ve filli gerçekleşme) yüzde oranları ile gösterilmiştir. Ancak Performans Sonuçları başlıklı kısmında yer alan formda, yüzde oranları hakkında hiçbir açıklama yoktur. Bu sebeple oranların neyi temsil ettiği ve kaynağı (nereden geldiği) tam olarak anlaşılmamaktadır. Bütçe gerçekleşmeleri miktar olarak değil, oransal olarak yazıldığından o performans göstergesi için ne kadar harcama yapıldığı görülememekte; başlangıç ödeneği ile yılsonu ödeneği arasındaki fark olup olmadığı anlaşılamamaktadır. Fiili gerçekleşmeler, yüzde oranı şeklinde gösterildiğinden ve performans göstergeleri ölçülebilir olmadığından performans sonuçlarıyla ilgili (faaliyet sonuçlarının doğrulanmasına yönelik) fiili-fiziki denetiminin yapılması neredeyse imkânsız hale gelmiştir. Bazı performans göstergelerinde, 2014 yılı bütçesinden yapılan harcama oranı ile fiili gerçekleşme oranı arasında uyumsuzluk bulunmaktadır. Örneğin 1 sıra numaralı performans hedefinin “Firmayla sözleşme imzalanması ve işe başlanması/Oran” şeklindeki 1 sıra numaralı performans göstergesinde bütçe harcama oranı % 24,28, fili gerçekleşme oranı ise % 30’dur. Raporun Performans Sonuçları kısmında bütçe gerçekleşme oranı ile fiili gerçekleşme oranı arasındaki farkların nedenleri hakkında açıklama bulunmamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 40 Kamu idaresi cevabında; Bulguda belirtilen eksiklikler ve yanlışlıklar, Performans Programı Hazırlama Kılavuzu ve bulgudaki uyarılar dikkate alınarak düzeltmeler yapılacağını ve 2015 Performans Programının yeniden hazırlanacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak; Kamu İdaresi, bulguda tespit edilen hususları kabul etmiş ve bulgudaki değerlendirmeleri dikkate alarak 2015 yılı Performans Programını yeniden hazırlanacağını belirtmiştir.Bulgu konusu husus, Faaliyet Raporuyla ilgilidir. Kurum cevabında Performans Programının yeniden hazırlanacağının belirtilmesi yerine (Performans Programının yeniden hazırlanacağını hususu; 4, 5 ve 6 numaralı bulgu cevaplarında yer almıştır) 2015 yılı Faaliyet Raporunun, bulgudaki değerlendirmeler dikkate alınarak hazırlanacağının belirtilmesi daha uygun olurdu.
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 41
T.C. Sayıştay Başkanlığı GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı 2014 Yılı Performans Denetim Raporu 42 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr