TalepSistemi
giriş yap

2013 - KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ.pdf

Oluşturulma tarihi: 2.09.2026 13:42    Güncellendi: 2.09.2026 13:42
Yazdır...

KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2014 KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2013 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ................................. 1 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ...................................................... 4 SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .................................................................................................................. 5 DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ................................................................ 5 DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI................................................................................................ 7 DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 19 DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ................................. 20 EKLER ......................................................................................................................................................... 39

KISALTMALAR HGS: Hızlı Geçiş Sistemi KGM: Karayolları Genel Müdürlüğü KGS: Kartlı Geçiş Sistemi KMYKK: Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu NATM: The New Austrian Tunnelling Method OGS: Otomatik Geçiş Sistemi TDM: Tünel Delme Makinesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 1 KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ KGM, 6001 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde belirtildiği üzere özel bütçeli bir kurumdur. Özel bütçeli idareler, bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma esasları özel kanunla düzenlenen ve 5018 sayılı Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan kamu idareleridir. KGM’de 1 merkez ve 17 Bölge Müdürlüğüne ait toplam 18 muhasebe birimi bulunmaktadır. 2013 mali yılı içinde Kamu Özel Sektör Ortaklığı Bölge Müdürlüğü muhasebe birimi faaliyet göstermemiş, bu bölgenin muhasebe hizmetleri yetkilendirme ile 14. (Bursa) Bölge Müdürlüğü tarafından yerine getirilmiştir. 6001 sayılı KGM’nin Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun Geçici 1 inci maddesinin 6 ncı bendinde yer alan; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Genel Müdürlüğün muhasebe hizmetlerini yürüten ve Maliye Bakanlığı kadrolarında bulunan personel, Genel Müdürlüğün talebi ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren beş yılı geçmemek üzere muhasebe hizmetlerini yürütmeye devam eder.” hükmü doğrultusunda; muhasebe hizmetleri, Maliye Bakanlığı ve KGM arasında imzalanan protokol gereği 31.12.2012 tarihine kadar Maliye Bakanlığı kadrosunda bulunan personel tarafından yürütülmüştür. Protokolün sona ermesiyle KGM ve Maliye Bakanlığı arasında yapılan yazışmalar neticesinde Maliye Bakanlığının uygun görüşü ile KGM muhasebe hizmetleri 31.12.2014 tarihine kadar Maliye Bakanlığı personeli eliyle yürütülmeye devam edilecektir. KGM’nin 2013 yılı sene başı bütçesi bir önceki yıla göre % 12,56 artış göstererek 6.962.374.000,00 TL olarak belirlenmiştir. 6.962.374.000,00 TL olarak öngörülen ödeneğin dağılımı; 1.003.128.000,00 TL Personel Giderlerine (% 14,4) 193.394.000,00 TL SGK' ya Ödenecek Prim Giderlerine (% 2,8) 1.943.992.000,00 TL Mal ve Hizmet Alımlarına (% 27,92) 5.860.000,00 TL Cari Transfer Giderlerine (% 0.08) 3.816.000.000,00 TL Yatırım Giderlerine (% 54,80) şeklindedir. 2013 yılı sene başı bütçesine yılı içinde eklenen 8.497.658.560,69 TL ile sene sonu bütçesi 15.460.032.560,69 TL olarak gerçekleşmiştir. Sene sonu bütçesi sene başında

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 2 öngörülen bütçeye göre % 122 oranında artış göstermiştir. Yılsonu gerçekleşen toplam gider tutarı olan 15.345.326.481,95 TL’nin dağılımı; 827.243.228,86 TL Personel Giderlerine (% 5,39) 158.142.134,76 TL SGK’ ya Ödenecek Prim Giderlerine (% 1,03) 1.998.186.313,48 TL Mal ve Hizmet Alımlarına (% 13,02) 3.897.305,82 TL Cari Transfer Giderlerine (% 0,03) 12.357.857.499,03 TL Yatırım Giderlerine (% 80,53) şeklindedir. Yatırım ödeneği ile cari ödenekler içinde yer almakla birlikte yatırım amaçlı kullanılan bitüm, akaryakıt ve yol bakım-onarım hizmetleri dâhil edildiğinde toplam bütçe içindeki yatırım tutarı 14.079.572.901,69 TL, yatırım payı % 91 seviyesine çıkmaktadır. 2013 Yılı Yatırım Programı, 12 Ocak 2013 gün ve 28526 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır. Buna göre, 2013 yılı sene başında 333 adet münferit proje ve 67 adet global projenin detayında yer alan 1638 adet proje ile toplam proje stoğu 1971 adettir. KGM yatırımlarının 2013 yılı toplam proje bedeli 108.019.576.00 TL ve sene başı yatırım ödeneği 3.816.000.000,00 TL’dir. 2013 yılı sene sonunda 347 münferit proje ve 72 adet global projenin detayında yer alan 1699 adet proje ile toplam proje stoku 2016 adettir. Yapılan revizyonlarla 31 Aralık 2013 itibariyle (yeni iş teklifleri, proje bedeli artışları ve ek ödenek) proje bedeli 125.435.190.000 TL’ye, 2013 yılı yatırım ödeneği de 8.300.000.000 TL ek ödenek alınarak 12.116.000.000 TL'ye ulaşmıştır. KGM’nin 2013 yılında toplam geliri ise 15.944.073.114,51 TL olarak gerçekleşmiştir. Bu gelirin 14.792.010.000,00 TL’lik kısmını merkezi yönetim bütçesinden aktarılan tutar oluşturmaktadır. ‘Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler’ hariç olmak üzere Kurumun geliri toplam 1.041.137.012,83 TL olarak gerçekleşmiştir. Kurumun kendi gelirlerinin kurum giderlerini karşılama oranı yaklaşık % 6,7’dir. KGM 2013 YILI BÜTÇE GELİRLERİ HESAP İCMALİ Ekon. Kod Açıklama Bütçe Geliri Tahmini Net Tahsilât 3 Teşebbüs ve Mülkiyet gelirleri 887.584.000,00 886.201.805,27 4 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 3 — Merkezi Yönetim Bütçesine dâhil idarelerden alınan yardımlar 5.978.374.000,00 14.792.010.000,00 — Kurumlardan ve kişilerden alınan yardım ve bağışlar 35.000,000,00 113.743.100,77 5 Diğer Gelirler 60.855.000,00 87.781.514,15 6 Sermaye Gelirleri 561.000,00 64.336.694,32 Genel Toplam 6.962.374.000,00 15.944.073.114,51 9 Red ve İadeler 2.816.999,09 Net Bütçe Gelirleri Toplamı 15.944.073.114,51 TL Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. · Birleştirilmiş veriler defteri. · Geçici ve kesin mizan. · Bilanço. · Kasa sayım tutanağı, · Banka mevcudu tespit tutanağı, · Alınan çekler sayım tutanağı, · Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, · Teminat mektupları sayım tutanağı, · Değerli kağıtlar sayım tutanağı, · Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, · Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, · Faaliyet sonuçları tablosu veya gelir tablosu.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 4 Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilecektir. KGM’nin muhasebe hizmetleri, Genel Müdürlük ve 17 Bölge Müdürlüğü olmak üzere toplam 18 muhasebe birimince yürütülmektedir. 6085 sayılı Kanun uyarınca Kurum esasına göre denetim yapılabilmesi ve denetim görüşü verilebilmesi için anılan Yönetmeliğin 5 inci maddesinde belirtilen yıl sonu kurum mali rapor ve tablolarının konsolide edilerek sunulması gerekmektedir. Ancak yukarıda belirtilen defter, mali tablo, belge ve bilgilerin tamamının konsolide olarak verilebilmesi teknik açıdan mümkün olmamıştır. Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, kasa sayım tutanağı, banka mevcudu tespit tutanağı, alınan çekler sayım tutanağı, menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, teminat mektupları sayım tutanağı ve değerli kağıtlar sayım tutanağı KGM Merkez Muhasebe Müdürlüğünü kapsar şekilde gönderilmiş olup, diğer 17 Muhasebe Müdürlüğünce sözü edilen bu belgeler tarafımıza gönderilmemiştir. Geçici ve kesin mizan, bilanço, bütçe giderleri ve ödenekleri ve faaliyet sonuçları tablosu konsolide edilerek Sayıştay’a verilmiştir. Birleştirilmiş veriler defteri, kasa sayım ve banka mevcudu tespit tutanakları, alınan çekler, menkul kıymetler ve varlıklar, teminat mektupları ve değerli kağıtlar sayım tutanakları, taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli veya envanter defteri konsolide edilerek verilememiştir. Farklı muhasebe birimleri tarafından gerçekleştirilen işlemler yıl sonu itibariyle konsolide edilemediğinden, verilen tablolar farklı birimlerce hazırlanan veri setlerinin alt alta toplamlarından oluşmaktadır. Bu nedenle yukarıda Sayıştay’a verildiği belirtilen tablolar, farklı muhasebe birimlerince oluşturulan yevmiye defterlerinin bir araya getirilmiş halidir. Denetim, tarafımıza sunulan mevcut defter, mali tablo, belge ve bilgiler ile ‘Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 5 tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 6 Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmakla birlikte 2013 yılı denetimlerinde KGM’nin aşağıda belirtilen birimleri bazında kapsam sınırlaması yapılmıştır. ·KGM Merkez Teşkilatı (Ankara) ·3.Bölge Müdürlüğü (Konya) ·4.Bölge Müdürlüğü (Ankara) ·5.Bölge Müdürlüğü (Mersin) ·10.Bölge Müdürlüğü (Trabzon) ·13.Bölge Müdürlüğü (Antalya) ·14.Bölge Müdürlüğü (Bursa) ·18.Bölge Müdürlüğü (Kars) Aşağıda belirtilen hususlar hariç denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. Taşınmazlar ile ilgili envanter kayıtları bulunmadığından Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından taşınmaz icmal cetvelleri konsolide şekilde oluşturulmamıştır. Bu nedenle taşınmazlara ilişkin denetim gerçekleştirilmemiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 7 DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Gelirlere ilişkin tahakkuk kayıtları yapılmamaktadır. KGM' nin gelirleri sadece tahsil edildiğinde muhasebeleştirilmekte, tahakkuka ilişkin bir kayıt yapılmamaktadır. 5018 sayılı KMYK Kanun’un ‘Kayıt Zamanı’ başlıklı 50 inci maddesinde; “Bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir. Bütün mali işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve her muhasebe kaydının belgeye dayanması şarttır.”
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ‘Varlıklara İlişkin İlkeler’ başlıklı 9 uncu maddesinin (h) bendinde; “Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler muhasebeleştirilir ve bilançoda gösterilir. Varlıklar arasında yer alan alacaklara ilişkin olarak tahakkuk eden ancak, tahsil zamanı gelmeyen faiz alacakları ilgili hesaplarda gösterilir.” denilmektedir. 5018 sayılı KMYK Kanunu tahakkuk esaslı muhasebe sistemini getirmiştir. Tahakkuk esasına göre; işlemler ve olaylar, nakit akımlarının ne zaman olduğuna bakılmaksızın ortaya çıktıklarında kaydedilmelidir. Gelirler hesabı nakit olarak tahsil edilip edilmediklerine bakılmaksızın, mali yıl boyunca tahakkuk eden ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre gelir olarak kaydedilmesi gereken gelir işlemlerini göstermelidir. A- Köprü ve otoyollarda meydana gelen kaçak geçişlerin tahakkukuna ilişkin muhasebe kaydı yapılmamaktadır. 2013 yılında, köprü ve otoyollarda gerçekleşen (idari para cezaları dahil) toplam 1.163.241.922,50 TL kaçak geçiş bedellerine ilişkin gelir tahakkuk kaydı yapılmamış ve mali tablolarda yer verilmemiştir. 2013 yılı içerisinde 1.089.808 adet KGS’li geçişten 4.027.380,00 TL, 167.874.887 adet OGS’li geçişten 518.345.930,00 TL, 139.231.163 adet HGS’li geçişten 438.190.522,12 TL olmak üzere toplam 960.563.832,12 TL gelir elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 8 2013 YILI OGS ve KGS OTOYOL ve KÖPRÜLER GEÇİŞ ÖZET BİLGİSİ (Tablo-1)
ADET TUTAR (TL) KGS Tahsilat 1.089.808 4.027.380,00 OGS Tahsilat 167.874.887 518.345.930,00 Kaçak Geçişler (OGS VE KGS) (idari para cezası dahil) 3.045.712 313.434.310,00
Plakası Tespit Edilebilen Araç 2.631.350 259.089.371,00
Okunamayan Plakalı Araç 414.362 54.344.939,00 Yabancı Plakalı Araç Kaçak Geçişleri 314.787 34.213.121,00 Kaçak Geçişlerden 2013 Yılında Yapılan Tahsilat 1.316.003 31.729.873,00 TOPLAM TAHSİLAT 554.103.183,00 2013 YILI HGS OTOYOL ve KÖPRÜLER GEÇİŞ ÖZET BİLGİSİ (Tablo-2)
ADET TUTAR (TL) HGS Tahsilat 139.231.163 438.190.522,12 Kaçak Geçişler (HGS) (idari para cezası dahil) 7.417.550 849.807.612,50 Yabancı Plakalı Araç Kaçak Geçişleri 293.048 38.640.984,85 v Kaçak Geçiş bilgileri İhlal Değerlendirme Merkezi Veritabanından alınmıştır.(11.03.2014) v Kaçak geçişlerden yapılan tahsilat adı altında verilen değerler; ödeme tarihi üzerinden verildiği için önceki yıllarda oluşmuş cezaların ödemeleri de bu değerler içine girebilmektedir. v Vergi daireleri ve bankalarda ödeme yapılıp dekontu ulaştırılmayan kaçak geçiş cezalarına ait tahsilatlar bu tablolarda gösterilememektedir. v ‘Plakası Tespit Edilebilen Araç’ kısmında yer alan değerler ‘Kaçak Geçişler’ alanında yer alan toplam sayıdan ‘Okunamayan Plaka’ sayısının çıkarılması ile elde edilmiştir. 2013 yılı içerisinde 10.463.262 adet kaçak geçiş gerçekleşmiştir. Kaçak geçişler, plakası tespit edilebilen araçlar ve plakası tespit edilemeyen araçların geçişlerinin toplamından meydana gelmektedir. Kaçak geçişlerden 1.316.003 adedinin tahsilâtı gerçekleştirilmiş olup, 2013 yılında tahsilâtı gerçekleştirilemeyen 9.147.259 adet kaçak geçişin toplam tutarı (idari para cezaları dahil) 1.131.512.049,50 TL’dir. Köprü ve otoyollarda, kaçak geçişler sonucu doğan alacakların 12 ‘Faaliyet Alacakları’ hesap grubu içinde bulunan ilgili hesaplarda izlenmemesi nedeniyle "Faaliyet Alacakları" hesabı, olması gerekenden daha düşük görünmektedir. B- Hasar bedeli tahakkuklarına ilişkin muhasebe kaydı yapılmamaktadır. Kişilerce KGM varlıklarına verilen hasarlar neticesinde, bu hasarların tutarına ilişkin hesaplamalar yapılmakta ve tahakkuk kaydı yapılmaksızın ilgilisinden tahsil yoluna

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 9 gidilmektedir. İlgili birimlerce hasar bedeline ilişkin hesaplamalar yapılmakla birlikte gerekli tahakkuk kayıtları yapılmamaktadır. Kamu idaresi cevabında: 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun ‘Gelirler’ başlıklı 11 inci maddesinde sayılan kurumun gelirleri için 5018 sayılı kanun ile Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine doğrultusunda, tahakkuk esasına göre yeni sistem geliştirilerek, gelirlerin tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın tahakkuk kaydı verilerek muhasebe kayıtlarına alınmaktadır. 2.A- 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun ‘Gelirler’ başlıklı 11 inci maddesinde sayılan kurumun gelirleri için 5018 sayılı kanun ile Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda, tahakkuk esasına göre yeni sistem geliştirilerek, tebligat yapılmayan kaçak geçişlerle ilgili olarak mükelleflerden yapılan tahsilatlar için tahakkuk ve tahsilat kayıtları Merkez Muhasebe Birimince yapılarak gelirlerin tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın muhasebe kayıtlarına alınması sağlanmıştır. Maddede konu edilen kaçak geçişler sonucu tahakkuk eden geçiş bedelleri de 12 ‘Faaliyet Alacakları’ hesap gurubu içinde bulunan 120. 03. 01. 02. 2 ‘Yol, Köprü ve Tünel Ücret Gelirleri’ ve 121. 03. 01. 02. 2 ‘Yol, Köprü ve Tünel Ücret Gelirleri’ hesaplarında izlenmektedir. Kaçak geçişlerden tebligat yapılmadan yapılan tahsilatların tahakkuk ve tahsilatına ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılması sağlanmıştır. Ancak kaçak geçişlere ilişkin tebligat yapılan mükelleflerden süresinde yatırmayanlar 6183 sayılı kanuna göre kaçak geçiş bedelini Vergi Dairelerine yatırmaktadırlar. 6183 sayılı kanuna göre Vergi Daireleri tarafından takip ve tahsili gerekenlerin muhasebe işlemlerinin yine Vergi Daireleri tarafından yapılması gerekmektedir. 2.B- Hasar Bedellerinin hesaplanması, tahakkuku ve tahsili konularında tüm Bölge Müdürlükleri 07.08.2012 tarih ve B.11.1.KGM.0.65.03.00-08607 yazı ve 06.12.2013 tarih ve 356086 sayılı yazılarımızla bilgilendirilmiş olup konunun takibi ile, kişilerce KGM varlıklarına verilen hasarlar neticesinde hesaplanan hasar bedeli tutarlarının tahakkuk kayıtlarının yapılmasını sağlamak amacı ile ilgili belgelerin Muhasebe Müdürlüklerine gönderilmesi ve 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına kaydedilerek tahakkuk altına alınması sağlanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 10 Sonuç olarak: 2.A- 5018 sayılı KMYKK ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri gereğince, gelirlerin tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın tahakkuk kaydı yapılarak muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir. Ayrıca, tebligat yapılmadan tahsil edilen kaçak geçiş bedelleri ile tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil edilen bedeller, ilgili hesaplara gelir kaydedilerek tahakkuk hesapları kapatılır. Ancak, tebligat yapılan mükelleflerden kaçak geçiş bedelini tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeyenlerin takip ve tahsil işlemini 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun gereği vergi daireleri yapmaktadır. Vergi daireleri, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesinin 3 üncü fıkrası gereği tahsil edilen geçiş ücretlerini, tahsilâtın yapıldığı ayı takip eden ayın sonuna kadar KGM hesaplarına aktarmak zorundadır. Öncelikle, KGM kaçak geçiş gerçekleştiğinde kaçak geçiş bedellerini ilgili tahakkuk hesaplarında muhasebeleştirmek zorundadır. Daha sonra, vergi dairelerine intikal eden ve vergi daireleri tarafından tahsilatı gerçekleştirilen ve KGM’ye aktarılan tutarlar ilgili gelir hesaplarına aktarılarak tahakkuk kayıtları kapatılmalıdır. Bu nedenle, vergi daireleri ile KGM tarafından yapılması gereken muhasebe işlemleri farklı olup, her kaçak geçişte KGM tarafından ilgili tahakkuk hesapları çalıştırılmalıdır. Köprü ve otoyollarda, kaçak geçişler sonucu tahakkuk eden geçiş bedellerinin 12 ‘Faaliyet Alacakları’ hesap grubu içinde bulunan ilgili hesaplarda izlenmemesi nedeniyle "Faaliyet Alacakları" hesabı, olması gerekenden daha düşük görünmektedir. 2.B- Hasar bedellerine ilişkin tahakkuk kaydı yapılmayarak nakit esaslı çalıştırılması, ilgili alacak hesabının olması gerekenden düşük görünmesine yol açmaktadır. BULGU 2: 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabında takip edilen yatırımlardan, tamamlananlar ilgili olduğu Maddi Duran Varlık hesabına alınmamaktadır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 251 ‘Yer altı ve Yerüstü Düzenleri’ hesabına ilişkin ‘Hesabın İşleyişi’ başlıklı 174 üncü maddesinin a bendinin 1 inci fıkrasında; “Bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip, yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen yeraltı ve yerüstü düzenlerine ilişkin tutarlar yatırımın tamamlanıp geçici kabulün yapılması ile birlikte, bu hesaba borç, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak kaydedilir” 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabına ilişkin ‘Hesabın İşleyişi’ başlıklı 188 inci maddesinin a bendinin 1 inci fıkrasında;

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 11 “Gerek yılı içinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar, bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu tutar, taahhütler hesabında izlenen bir taahhüde ilişkin ise taahhüt tutarı sözleşme birim fiyatları üzerinden 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç 920-Gider Taahhütleri Hesabına alacak kaydedilir” ve yine 188 inci maddenin b fıkrasının 1 inci fıkrasında; “Tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir.” denilmektedir. Buna göre 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabında takip edilen yatırımlardan tamamlananlar ilgili olduğu Maddi Duran Varlık hesabı olan 251 ‘Yer altı ve Yerüstü Düzenleri’ hesabına alınmalıdır. Mali tablolarda yer alan 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabı, devam eden yatırımların tutarını göstermesi gerekirken, tamamlanan yatırımların da bu hesapta görünmeye devam etmesi nedeniyle gerçek değerini yansıtmamaktadır. 251 ‘Yer altı ve Yerüstü Düzenleri’ hesabı tamamlanan yatırımların tutarını göstermemesi sebebiyle olması gerekenden düşüktür. Bu durum mali tablolarda 251 ‘Yer altı ve Yerüstü Düzenleri’ hesabının gerçek değerinin görülmesine engel olmaktadır. Kamu idaresi cevabında: 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabında takip edilen yatırımlardan tamamlananların, ilgili olduğu varlık hesaplarına kayıt işlemlerine ilişkin çalışmalar başlatılmıştır. Tamamlanan ve geçici kabulü yapılan işlerin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabından çıkarılarak Varlık Hesaplarına kaydedilmesi sağlanacaktır. Sonuç olarak: Mali tablolarda yer alan 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabı, devam eden yatırımların tutarını göstermesi gerekirken, tamamlanan yatırımların da bu hesapta görünmeye devam etmesi nedeniyle olması gerekenden fazla görünmektedir. Tamamlanan yatırımların 251 ‘Yer altı ve Yerüstü Düzenleri’ hesabına alınmaması nedeniyle de, 251 ‘Yer altı ve Yerüstü Düzenleri’ hesabında kayıtlı tutar, olması gerekenden düşüktür.
Bu durum, malî tablolarda 251 ‘Yer altı ve Yerüstü Düzenleri’ hesabının ve 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabının gerçek değerinin görülmesine engel olmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 12 BULGU 3: İmalat bünyesine giren bitüm bedelleri 258‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabında muhasebeleştirilmemektedir. Bitüm, KGM’nin yol yapım maliyetlerinin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu açıdan, bu maliyetin yatırımlar kalemi içerisinde izlenmesi mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliği açısından büyük önem arz etmektedir. Yapılan ihalelerde, şartnamelerinde bitümün idare tarafından temin edileceğine dair hüküm bulunan işler de bulunmaktadır. Bu ihalelerde istekliler bitümün maliyetine katlanmayacaklarından tekliflerini bitüm hariç tutar üzerinden vermektedirler. Bu şekilde gerçekleştirilen projelerde, proje maliyeti bitüm tutarı hariç oluşmaktadır. Bu tutar toplam maliyeti gerçekçi bir şekilde yansıtmadığından, gerçek maliyetin tespiti için idarenin yükleniciye verdiği bitüm maliyetinin söz konusu projenin maliyetine eklenmesi, mali tablolara bu şekilde yansıtılması gerekmektedir. KGM tarafından bitüm rafineriden alındığında; 150.04.02 ‘Sıvı Yakıtlar’ hesabına borç kaydı yapılmakta, bitüm yükleniciye teslim edildiğinde ise 630 ‘Giderler’ hesabına borç, 150.04.02 ‘Sıvı Yakıtlar’ hesabına alacak kaydı yapılmak suretiyle giderleştirilmektedir. Ancak bu maliyetin; gider hesaplarında değil, varlık hesaplarında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. KGM’nin 2013 yılında yüklenicilere verdiği bitümün (309.315,44 ton) parasal tutarı (Bitüm fiyatı ortalama 1.270,00 TL alınmıştır.) 393.084.608,80 TL’dir. Bu tutar mali tablolara cari gider olarak yansıtılmıştır. Bu durum 630 ‘Giderler’ hesabının olması gerekenden yüksek, 258 ‘Yapılmakta Olan Yatımlar’ hesabının ise olması gerekenden düşük olarak mali tablolara yansımasına sebep olmaktadır. 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabında muhasebeleştirilmesi gereken bitüm bedellerinin 630 ‘Giderler’ hesabında muhasebeleştirilmesi sebebiyle, mali tablolar kurum faaliyetlerini doğru olarak yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında: İmalat bünyesine giren bitüm bedelleri kullanıldığı yolun maliyet unsuru olarak muhasebe kayıtlarına girmesini sağlamak üzere, imalat için gönderildiğinde 150.04.02 ‘sıvı Yakıtlar’ hesabına alacak ve 258 ‘Yapılmakta olan Yatırımlar’ hesabına borç kaydı yapılması sağlanacaktır. Sonuç olarak: KGM’nin 2013 yılında yüklenicilere verdiği bitümün bedeli mali tablolara cari gider olarak yansıtılmıştır. Bu durum, mali tablolarda 630 ‘Giderler’ hesabının

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 13 olması gerekenden yüksek, 258 ‘Yapılmakta Olan Yatımlar’ hesabının ise olması gerekenden düşük olarak görünmesine sebep olmaktadır. BULGU 4: KGM’ye ait taşınmazların tümü kayıt altına alınmamıştır. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un Geçici 1 inci maddesinin 5 inci bendinde; “Genel Müdürlüğün mülkiyetinde iken 5018 sayılı Kanunun geçici 12’nci maddesi gereğince Hazineye devredilen taşınmazlardan satışı yapılmamış, başka kurum ve kuruluşlara tahsis edilmemiş ve devredilmemiş olanların mülkiyeti, bu kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde Genel Müdürlüğe devredilir.” ‘Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in ‘Kayıt ve Kontrol İşlemleri’ başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınmasıdır. Kayıtların belgeye dayanması esastır. (2) Kayıt işlemleri; taşınmaz giriş ve çıkış kayıtlarının tutulması ve ilgili cetvellere kaydedilmesi süreçlerini kapsar. (3) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mülkiyetinde, idaresinde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydı ve yönetimi ile ilgili olarak bu Yönetmelik gereğince yapılması gereken kayıt ve kontrol işlemleri; kuruluş kanunları ile özel mevzuatlarındaki hükümler uyarınca, bu idarelerin yetkili ve görevli birimleri tarafından yapılır. (4) Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri, bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre, harcama yetkilileri tarafından görevlendirilecek personele yaptırılabilir.” denilmektedir. 12 Eylül 2010 tarih ve 27697 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 328 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği’nde ise bu devirlere ilişkin usul ve esaslar yer almaktadır. Buna göre; 13.07.2010 tarihinde yayımlanan 6001 sayılı Kanunun ilgili madde hükmüne göre, sözü edilen devir işlemlerinin 3 ay içerisinde tamamlanması gerekmektedir. Tebliğ hükümlerine göre; söz konusu taşınmazların bir listesi çıkartılarak Tapu Müdürlüklerine bir üst yazıyla gönderilerek, listedeki taşınmazların tesciline muvafakat

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 14 verilmesi talep edilecektir. Ancak 6001 sayılı Kanun’da 3 ay süre öngörülmesine rağmen tescil işlemleri tamamlanmamıştır. Bunun sonucu olarak Strateji Geliştirme birimince düzenlenmesi gereken taşınmaz icmal cetveli oluşturulmamıştır. Hazineden yapılması gereken devirler, süresi geçmiş olmasına rağmen tamamlanmamakla birlikte hangi taşınmazların devralınması gerektiğine ilişkin bölge müdürlüklerinin elinde güncel veriler bulunmamaktadır. Bunun sebebi taşınmazlara ilişkin herhangi bir envanter çalışması yapılmamış olmasıdır. Bu itibarla; KGM’ye ait taşınmazlar ile ilgili sağlıklı bir denetim ve çalışma yapma olanağı bulunmamaktadır. Kamu idaresi cevabında: KGM’ye ait taşınmazların “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak tescilli taşınmazların kaydı Taşınmaz Bilgi Sistemi (TBS) yazılım programı ile gerçekleştirilecektir. Taşınmaz Bilgi Sistemi(TBS) yazılım programı ihalesi yapılmış olup çalışmalar devam etmektedir. Ayrıca bu sisteme girilecek verilerin teminine yönelik Bölge Müdürlüklerince ihaleler yapılmaktadır. Önümüzdeki 5 yıl içerisinde çalışmaların tamamlanması hedeflenmektedir. Karayolu (otoyol, devlet ve il yolları) güzergâhlarına katılmak üzere bugüne kadar kamulaştırılan ve kamulaştırılmasına devam edilen taşınmazların envanterine yönelik olarak da; a) Kamulaştırma Bilgi Sistemi yazılımı tamamlanmış, 2011 yılından itibaren kamulaştırılan taşınmazlara ait bilgiler kayıt altına alınmaktadır. b) Kamulaştırma Bilgi Sistemine altlık teşkil eden kamulaştırma planlarıyla ilgili CAD yazılımlarının revizyonları tamamlanmıştır. c) 2011 yılı öncesine yönelik olarak taşınmazların envanterine ilişkin ihale şartnamesi tamamlanmış, bazı Bölge Müdürlüklerimizde ihaleli olarak çalışmalara başlanılmıştır. d) Kamulaştırma arşivinin taranarak akıllandırılması yazılımı ihalesi bazı Bölge Müdürlüklerimizde gerçekleştirilerek çalışmalar devam etmektedir. Arşivin güncellenmesi ile geçmişe yönelik taşınmazların envanterlerinin 10 yıl içerisinde tamamlanması planlanmıştır. Sonuç olarak: Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre taşınmaz kayıt işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve taşınmaz icmal

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 15 cetvellerinin konsolide bir şekilde oluşturulması ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği gereği taşınmazların mali tablolarda gösterilmesi gerekmektedir. Bu işlemlerin yapılmaması nedeniyle KGM’nin mali tablolarında Maddi Duran Varlık Hesapları olması gerekenden daha düşük değerde görünmektedir. BULGU 5: Gayrimenkuller için gerçekleştirilen büyük onarım ve tadilat işlerine ait harcamalar, varlık hesaplarına alınması gerekirken, gider hesaplarında muhasebeleştirilmektedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinde ‘yapım’; “Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini, ifade eder” olarak tanımlanmıştır. Yapım tanımının kapsamına giren bütün işlere ilişkin inşa, onarım, yıkma, değiştirme, iyileştirme ve yenileştirme çalışmalarını da yapım işi olarak değerlendirmek gerekmektedir. KGM’ye ait taşınmazlar için gerçekleştirilen sözü edilen imalatlar, ilgili taşınmazın değerini artıcı faaliyetler olduğu için, ilgili olduğu duran varlık hesabında muhasebeleştirilmelidir. Özellikle KGM mülkiyetinde bulunan binalar ile ilgili onarım ve tadilat giderleri, gider hesaplarında muhasebeleştirilmiştir. Bu durumda söz konusu duran varlıkların gerçek değerleri olması gerekenden daha düşük tutarda muhasebe kayıtlarında görülmektedir. Kamu idaresi cevabında: Karayolları Genel Müdürlüğü Mülkiyetindeki gayrimenkuller ile ilgili büyük onarım ve tadilatlara ait harcamaların ilgili olduğu duran varlık hesaplarında muhasebeleştirilmesi sağlanacaktır. Sonuç olarak: Gayrımenkuller için gerçekleştirilen büyük onarım ve tadilat harcamalarının gider hesaplarında muhasebeleştirilmesi sonucu, mali tablolarda duran varlıkların değerleri olması gerekenden daha düşük görünürken, gider hesapları ise fazla görünmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 16 BULGU 6: Kamulaştırma ile ilgili temyiz davalarından kaynaklanan kurum alacaklarına ilişkin tahakkuk kayıtları yapılmamakta, tutarın tamamı tahsil edilmemektedir. Kamulaştırma davalarında ilk derece mahkemelerinin tespit ettiği bedeller temyiz edilmekte, ilk derece mahkemelerinin takdir ettiği bedeller ile temyiz sonucu kesinleşen bedeller arasında farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Bedel düştüğü durumlarda fazla ödenen tutarın ilgilisinden tahsili gerekmektedir. Kamulaştırma davaları ile ilgili karar kesinleştiğinde ilgili belgeler ile birlikte kararın bir örneğinin muhasebe birimlerine gönderilerek tahakkuk kayıtlarının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu alacaklar hukuk birimi tarafından takip edilmekle birlikte, muhasebe birimleri tarafından ilgili alacaklara ait herhangi bir tahakkuk kaydı yapılmamaktadır. Hukuk birimi tarafından söz konusu alacaklar için ilgilisine yazı yazılmakta ve takibi yapılmaya çalışılmaktadır. Ancak tahsili gerçekleştirilemeyen alacaklar bulunmaktadır. Ayrıca muhasebe birimlerince; kamulaştırılan arsa ve araziler için ‘250 Arazi ve Arsalar’ hesabına borç kaydı yapıldığından, mahkeme kararlarına istinaden düşürülen bedeller için 250 ‘Arsa ve Araziler’ hesabı için alacak kaydının yapılması gerekmektedir. Bu durumda arazinin gerçek kamulaştırma bedeli ortaya çıkmış olacaktır. Ancak bu şekilde bir alacak kaydına rastlanmamıştır. Hukuk birimi tarafından yapılan yazışmalar sonucunda tahsili sağlanan bedeller için muhasebe servisince 600 ‘Gelirler’ hesabının ‘Yukarıda Tanımlanmayan Diğer Çeşitli Gelirler’ yardımcı hesap kodu kullanılmıştır. Yapılması gereken; duruma göre 100 ‘Kasa’ veya 102 ‘Banka’ hesabına borç, ‘250 Arsa ve Araziler’ hesabına alacak kaydı yapılmasıdır. Temyiz edilmekle mahkemelerce daha düşük bedel takdir edildiği durumlarda, fark tutarların muhasebe birimlerince tahakkuk kaydı yapılmadığından bu alacakları takip etme olanağı bulunmamaktadır. Ayrıca kamulaştırılan gayrimenkuller için bedel düştüğünde, daha önce ilgili duran varlık hesabına borç kaydı yapılan tutarlar için fark tutar kadar alacak kaydı yapılarak ilgili gayrimenkulün gerçek kamulaştırma bedeline ulaşılmalıdır. Yukarıda açıklandığı üzere bu kayıtların yapılmaması sonucu mali tablolarda; 600 ‘Gelirler’ ve 250 ‘Arsa ve Araziler’ hesapları olması gerekenden daha yüksek tutar olarak yer almaktadır. Kamu idaresi cevabında: Kamulaştırma ile ilgili temyiz davalarından kaynaklanan kurum alacaklarına ait gerekli tahakkuk kayıtlarının yapılması için ilgili belgelerin muhasebe

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 17 birimlerine gönderilmesi ve mahkeme kararına göre düşen tutar için “250 Arsa ve Araziler Hesabına” alacak kaydı yapmak suretiyle, kamulaştırılan taşınmazın gerçek değerinin muhasebe sistemince gösterilmesi sağlanacaktır. Sonuç olarak: Kamulaştırma ile ilgili olarak, temyiz davalarından kaynaklanan, gerek alacakların tahakkukuna ilişkin, gerekse kamulaştırma bedelindeki artış yada eksilişten dolayı gayrimenkul değerindeki değişikliğin varlık hesaplarına yansıtılmasına ilişkin muhasebe kayıtları yapılmadığı için KGM mali tablolarında hem faaliyet hesaplarının hem de duran varlık hesaplarının gerçek değerleri görünmemektedir. BULGU 7: Yol için arazi alım ve kamulaştırma giderleri gerçekleştirildiğinde 250 ‘Arazi ve Arsalar’ hesabına kayıt yapılması gerekirken, Bölge Müdürlüklerince farklı kayıtlar yapılmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 250 ‘Arazi ve Arsalar’ hesabına ilişkin “Hesabın İşleyişi” başlıklı 172 nci maddesinin (a) bendinin 1 inci fıkrasında; “Bütçeye gider kaydedilmek suretiyle edinilen arsa ve araziler, maliyet bedeli üzerinden bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir” (b) bendinin 5 inci fıkrasında; “Üzerine inşaat yapılmak suretiyle veya başka şekillerde arsa ve arazi vasfı ortadan kaldırılarak başka bir maddi duran varlığa dönüştürülen veya eklenen arsa ve araziler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba, varlığın kayıtlı değeri ile yeni değeri arasında olumlu fark varsa tutarı 600-Gelirler Hesabına alacak, tespit edilen yeni değeri üzerinden ilgili maddi duran varlık hesabına, varlığın kayıtlı değeri ile yeni değeri arasında olumsuz fark varsa tutarı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.” denilmektedir. Buna göre, karayolu yapımı için kamulaştırılmak suretiyle edinilen arsa ve araziler, maliyet bedeli üzerinden 250 ‘Arsa ve Araziler’ hesabına borç ve ödenmesi gereken tutar 103 ‘Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri’ hesabına alacak kaydedilmelidir. Yine kamulaştırılan bu arsa ve araziler, üzerinde inşaat tamamlandıktan sonra yani karayolu haline getirildiğinde madde hükmüne göre 250 ‘Arsa ve Araziler’ hesabına alacak ve 251 ‘Yer altı ve Yerüstü

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 18 Düzenleri’ hesabına borç kaydı yapılmalıdır. 830 ‘Bütçe Giderleri’ hesabının yol için arazi alım ve kamulaştırma giderlerine ilişkin 6.4 ekonomik kod.lu kayıtları ile ilgili olarak; 4. Bölge (Ankara) yol yapımı için kamulaştırılan arsa ve arazileri, 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabına, diğer bölgelerin ise 250 ‘Arsa ve Araziler’ hesabına borç kaydı yaptığı görülmüştür. Bu durumda mali tablolarda; 4. Bölge'nin farklı muhasebe kayıtları sebebiyledir ki; 250 ‘Arsa ve Araziler’ hesabının borç toplamı olması gerekenden düşük, 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesaplarının borç toplamaları ise olması gerekenden yüksek tutarda yer almaktadır. Çünkü 250 ‘Arsa ve Araziler’ hesabına yapılması gereken kayıtlar 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabına yapılmıştır. 250 ‘Arsa ve Araziler’ ve 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesaplarına yapılan yanlış kayıtlar sebebiyle mali tablolar kurum faaliyetlerini doğru olarak yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında: Bölge Müdürlüklerimize 06/12/2013 gün ve 356086 sayılı yazımızla Karayolu yapımı için kamulaştırılmak suretiyle edinilen arsa ve araziler maliyet bedeli üzerinden 250 “Arsa ve Araziler” hesabına alınması ve bunlardan yapımı tamamlanarak Karayolu haline gelen yatırımların 251”Yeraltı ve Yerüstü Düzenekleri” hesabının ilgili tertiplere kaydının yapılması gerektiği bildirilmiş olup, Muhasebe kayıtlarının bu yönde yapılması sağlanmıştır. Sonuç olarak: Yol için arazi alım ve kamulaştırma giderleri, bölge muhasebe müdürlükleri tarafından farklı şekillerde muhasebeleştirildiğinden 250 ‘Arsa ve Araziler’ ile 258 ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesapları kurum faaliyetlerini doğru olarak yansıtmamaktadır. BULGU 8: 910 ‘Teminat Mektupları’ hesabı gerçeği yansıtmamaktadır. Teminat mektupları hesabı, muhasebe birimlerine teminat ve depozito olarak teslim edilen teminat ve garanti mektuplarıyla şahsi kefalete ilişkin belgeler ve bunlardan ilgililerine geri verilenler veya paraya çevrilenlerin izlenmesi için kullanılır. Teminat mektubu alındığında ilgili hesaba kayıt yapılmakla beraber süresi biten veya uzatılan teminat mektupları ile ilgili olarak herhangi bir işlem gerçekleştirilmemektedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 35 inci maddesinde; “Kesin teminat mektuplarının süresi, ihale konusu işin bitiş tarihi dikkate alınmak

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 19 suretiyle idare tarafından belirlenir” denilmektedir. Teminat mektuplarının geçerlilik süresinden sonra banka nezdinde hiçbir hüküm ifade etmemesi nedeni ile mektupların süresi ile ilgili olarak muhasebe kayıtlarının gerçeğe uygun bir şekilde yapılarak takip edilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında: Yıl içerisinde süresi biten teminat mektuplarına ilişkin olarak bir kısım teminat mektuplarının ilgili hesaplardan çıkarılması sağlanmıştır. Ayrıca, Muhasebe Müdürlükleri ve ilgili birimler arasında koordinasyon sağlanarak teminat mektuplarının süresi yönünden vezne kayıtları incelenerek takibi sağlanacaktır. Sonuç olarak: 2013 yılı içinde teminat mektuplarının yeterli düzeyde takip edilmemesi ve bu durumun kayıtlara yansıması nedeniyle, mali tablolarda 910 ‘Teminat Mektupları Hesabı’ gerçek durumu göstermemektedir. DENETİM GÖRÜŞÜ Karayolları Genel Müdürlüğünün 2013 yılına ilişkin olarak ‘Denetimin Dayanağı, Amacı, Yöntemi ve Kapsamı’ başlığı altında açıklanan, yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilemeyen ‘Taşınmazlar’ hesap alanına görüş bildirilememektedir. Bununla birlikte denetlenen alanlardan, ‘Denetim Görüşünün Dayanakları’ bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı ‘Maddi Duran Varlıklar’ ve ‘Gelirler’ hesap alanları hariç diğer hesap alanlarına ilişkin olarak yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tabloların tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 20 DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Bütçe ödenekleri tahsis edildikleri işler dışında kullanılmıştır. A- Yatırım programında yer almayan projeler için harcama yapılmıştır. B- Yatırım programında yer alan ve bütçe ile ödenek tahsis edilen projelere ait ödenekler başka işler için kullanılmıştır. C- Yol Yapım Dairesine tahsis edilen yatırım ödenekleri diğer harcama birimlerinin işlerinde ve cari harcamaların finansmanında kullanılmıştır. D- Ödeneği toplu verilen Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi ödeneğinin global detayı bulunmamaktadır. E- Yatırım programı, ödenek ve iş programı bağlantısı kurulmamıştır. F- Ödeneği olmayan işler için ihaleye çıkılmıştır. Yatırım Programları, kamu hizmetlerinin hız ve kalitesinin yükseltilmesi politikasına hizmet verecek şekilde, kamu yatırım ödeneklerinin öncelikli alanlarda kullanımı ve kullanımda etkinliğin artırılması hedefi ile Kalkınma Planları, Orta Vadeli Program ve Yıllık Programlarda öngörülen hedefler doğrultusunda hazırlanmaktadır. Bu şekilde hazırlanan Yatırım Programı ile yatırımlar zamanında gerçekleştirilecek, mevcut sermaye stokunun daha ekonomik ve etkin kullanımı sağlanacaktır. Yatırım Programının bir diğer önemli özelliği ise ilgili kurumun yılbaşı itibariyle, mali imkânlarını ve iş yapma kapasitesini proje bazında değerlendirip yıl içerisinde faaliyetlerini bu plana uygun şekilde yürütüp, kurumun en yüksek verimi almasına imkân sağlamasıdır. Bu yapıyı hayata geçirmekteki temel amaç, yatırımcı kuruluşların yatırım tekliflerini ana hedef ve öncelikler doğrultusunda gerçekçi bir şekilde hazırlamalarını sağlamak ve yatırım planlarından sapmayı istisnai hale getirmektir. Yatırım programında yer alan projelere yıllık olarak harcanacak tutarlar, yılı yatırım programında yer almakta, ilgili yılın bütçesi de bu tutarlar esas alınarak belirlenmektedir. Yılı yatırım programında yer alan projelerle ve bu projeler için belirlenen ödeneklerin kullanımlarına ilişkin usuller ise 2013 Bütçe Kanunu ve 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiştir. 2013 Yılı Bütçe Kanunun 9. Maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan; “(1) 2013 Yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projeler dışında

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 21 Herhangi bir projeye harcama yapılamaz. …. 2013 yılında başlanabilmesi için proje veya işin 2013 yılı yatırım ödeneği, proje maliyetinin yüzde 10' undan az olamaz. Bu oranın altında kalan proje ve işler için gerektiğinde projeler 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar esaslarına uyulmak ve öncelikle kurumların yatırım ödenekleri içinde kalmak suretiyle revize edilebilir.” hükmü ile yatırım programına ek, yatırım cetvellerinde yer alan projeler dışında herhangi bir projeye harcama yapılmaması genel bir kural olarak ortaya konulmuştur.
Aynı maddenin 4 üncü fıkrasındaki,
“2013 Yılı Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yıl içinde yapılması zorunlu değişiklikler için 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Kararda yer alan usullere uyulur.”
hükmü ise istisnai durumlarda gerçekleştirilecek zorunlu yatırım cetveli değişikliklerinde uyulacak usulleri düzenlemektedir. 18/10/2012 tarihli ve 28445 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan, 2012/3839 sayılı 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı, yatırım programında yapılacak proje ekleme ve çıkartılmalarına, toplu ve toplulaştırılmış projelerin proje detayının hazırlanmasına ve Yılı Yatırım Programında yer alan toplu ve toplulaştırılmış projelerin detay programlarındaki değişiklikler ve bu itibarla ihtiyaç duyulacak ana proje grubu revizyonları ile toplu ve toplulaştırılmış proje tanımı dışında kalan diğer projelerin proje parametrelerinde yıl içinde yapılacak değişikliklere ilişkin usulleri belirlemektedir. Kararın genel ilkeleri düzenleyen 4 üncü maddesinde; “2013 Yılı Yatırım Programında yer almayan herhangi bir proje için harcama yapılamaz.” Toplu projeler ve toplulaştırılmış projeler başlıklı 5 inci maddesinde; “a)Toplu projeler

  1. Toplu projelerin detay programlarının belirlenmesi ve yıl içi revizyonları, kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün ve diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla yapılır. Detay programlara ait bilgiler, Yatırım Programının Resmi Gazete’de yayımlanmasını ve revizyonları müteakip 30 gün içinde Kalkınma Bakanlığına bildirilir.” Yıl içinde programa proje alınması ve programdan proje çıkartılmasını düzenleyen 6 ncı maddesinde; “(1)Yatırım Programına yıl içinde proje alınmasıyla ilgili taleplerden, maliyeti 50

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 22 milyon TL’ye kadar olanlar veya maliyetine bakılmaksızın 50 milyon TL’ye kadar harcama ile yılı içinde tamamlanacak olanlar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın onayıyla; maliyeti 50–250 milyon TL arasında olanlar Yüksek Planlama Kurulunca; maliyeti 250 milyon TL’nin üzerindekiler ise Bakanlar Kurulunca karara bağlanır. (2) Yatırım Programından proje çıkarılmasıyla ilgili taleplerden maliyeti 50 milyon TL’ye kadar olanlar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan, 50 milyon TL’nin üzerinde olanlar Yüksek Planlama Kurulu tarafından sonuçlandırılır.” Proje parametrelerinde yıl içinde yapılacak değişiklileri düzenleyen 7 nci maddesinin e bendinde ise; “e) Ödenek değişiklikleri;

  1. Sektörlerarası ödenek aktarmaları ile GAP, DAP ve KOP kodlu projelerden diğer projelere yapılacak aktarmalar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın; GAP, DAP ve KOP kodlu projeler arasındaki aktarmalar da dahil olmak üzere diğer her türlü aktarma Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi vermek kaydıyla ilgili kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla karara bağlanır.
  2. Her türlü kaynaktan proje ödeneğine (toplulaştırılmış projelerin alt projeleri dâhil) yıl içinde yapılacak toplam 50 milyon TL’ye kadar ek ödenek tahsisleri Kalkınma Bakanı onayı ile, proje bazında bu tutarı aşan ek ödenek tahsisleri Yüksek Planlama Kurulunca karara bağlanır. Ancak, döner sermaye gelirleri ve özel bütçeli kuruluşların Bütçe Kanununda belirtilen tahmini gelir tutarı üzerinde gerçekleşen finansman fazlaları ve bir önceki yıldan devreden öz gelirleri Kalkınma Bakanlığına bilgi vermek kaydıyla kuruluşun bağlı olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum üst yöneticisinin onayıyla Yatırım Programında yer alan projelerle ilişkilendirilir.” düzenlemeleri yer almaktadır. İhale sürecini ve uygulamalarını düzenleyen 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun ‘Temel İlkeler’ başlıklı 5 inci maddesinde;
    “Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz”, İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar’ başlıklı 62 nci maddesinde ise; “Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur: Yatırım projelerinin plânlanan sürede tamamlanarak ekonomiye kazandırılabilmesi amacıyla, birden fazla yılı kapsayan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için, işin süresine uygun olarak yıllar itibariyle ödeneğin bütçelerinde bulunmasını sağlamak üzere programlamanın

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 23 yapılmış olması zorunludur. İlk yıl için öngörülen ödenek proje maliyetinin % 10’undan az olamaz ve başlangıçta daha sonraki yıllar için programlanmış olan ödenek dilimleri sonraki yıllarda azaltılamaz.” denilmektedir. Bu düzenlemeler çerçevesinde 2013 yılı yatırım ödeneklerinin incelenmesi sonucunda; A-Yatırım programında yer almayan projeler için harcama yapılmıştır. Yatırım harcamaları ile yatırım programı ve bütçe ilişkisinin sağlıklı kurulabilmesinin ana dayanaklarından biri, yatırım programının sene başında ilgili kurumun hedefleri doğrultusunda ve iş yapabilme kapasite sınırlarında hazırlanması ve sene boyunca istisnai durumlar haricinde bu programın dışına çıkılmamasıdır. Yatırım programında yer almayan projelere harcama yapılmasını önleyici düzenlemeler yukarıda belirtilmiştir. Bütçe Kanununda yatırım programında yer almayan bir projeye harcama yapılamayacağına dair düzenleme olmasına rağmen Karayolları Bölge Müdürlüklerince aşağıda ayrıntısı gösterildiği üzere, yatırım programında yer almayan 721 yapım işi için toplam 1.518.314.00,00 TL harcama yapılmıştır. İdare Yapılan İş Sayısı Yapılan Toplam Harcama (Bin TL)

  1. Bölge Müdürlüğü-İstanbul 48 122.190,00
  2. Bölge Müdürlüğü-İzmir - 80.981,00
  3. Bölge Müdürlüğü - Konya 8 53.001,00
  4. Bölge Müdürlüğü - Ankara 6 9.560,00
  5. Bölge Müdürlüğü - Mersin 130 155.282,00
  6. Bölge Müdürlüğü - Kayseri 26 42.564,00
  7. Bölge Müdürlüğü - Samsun 105 205.787,00
  8. Bölge Müdürlüğü - Elazığ 51 42.373,00
  9. Bölge Müdürlüğü - Diyarbakır 107 177.383,00
  10. Bölge Müdürlüğü - Trabzon 23 333.661,00
  11. Bölge Müdürlüğü - Van 45 93.242,00
  12. Bölge Müdürlüğü - Erzurum 106 67.370,00
  13. Bölge Müdürlüğü -Antalya 9 50.137,00
  14. Bölge Müdürlüğü- Bursa 11 12.288,00
  15. Bölge Müdürlüğü - Kastamonu 11 23.018,00
  16. Bölge Müdürlüğü - Sivas 33 43.351,00
  17. Bölge Müdürlüğü - Kars 2 6.126,00 TOPLAM 721 1.518.314,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 24 KGM’ nin 2013 yılı sene başı toplam yatırım ödeneğinin 3.816.000.000,00 TL olduğu göz önüne alındığında yatırım programında yer almayan projelere harcanan rakam sene başı yatırım ödeneğinin %39,7 sini oluşturmaktadır. Bu büyüklükteki proje stokunun 2013 Yılı Yatırım Programı ile bağlantısının kurulamamış olması Yatırım Programını işlevsiz hale getirmektedir. Yılı yatırım programında yer almayan projeler için ödenek tahsisi ve harcama yapılmasının zorunlu olduğu hallerde, ilgili projenin 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı’nda belirtilen usuller dâhilinde yatırım programına alınması ile mümkün olacaktır. B- Yatırım programında yer alan ve bütçe ile ödenek tahsis edilen projelere ait ödenekler başka işler için kullanılmıştır. Yılı yatırım programında yer alan ve dolayısı ile bütçe ile ödenek tahsis edilen işlere ait ödeneklerin tahsis, tenkis ve aktarma usullü 2013 Bütçe Kanunu ve 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı’nda belirtilmiştir. Yılı yatırım programında yer almayan projeler için harcama yapılamayacağı gibi, bütçe ile tahsis edilen veya usulüne uygun olarak artırılan ödenek üstünde de harcama yapılamaz.
Projeler arasında ödenek aktarımları ise; 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 7 nci maddesinin (e) bendinde belirtildiği üzere Kalkınma Bakanlığı’na bilgi vermek kaydı ile ilgili kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakan onayı ile karara bağlanır. Aşağıdaki tabloda Bölge Müdürlüklerinin 2013 Yılı Yatırım Programında yer alan projelerinin sene başı ile sene sonu ödenekleri ve bu projeler için gönderilen ödeneklerin kullanım tutarları gösterilmiştir. Buna göre; 2013 yılı Yatırım programında yer alan ve Bölge Müdürlükleri tarafından ihalesi gerçekleştirilen projelerin toplam sene başı ödeneği 1.595.723.000,00 TL iken ek ödeneklerle beraber sene sonu rakamı 5.161.438.000,00 TL’ye ulaşmıştır. Ancak tablodan da görüleceği üzere bu ödeneklerin sadece 3.379.751.000,00 TL’lik kısmı gönderildikleri yatırım projeleri için kullanılmış, kalan 1.781.687.000,00TL ise gönderildikleri projeler yerine Bölge Müdürlüklerince diğer yatırım projelerinde ve cari harcamalarda kullanılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 25 2013 Yılı Sene Başı Ödeneği (Bin TL) 2013 Yılı Sene Sonu Toplam Yatırım Programı Ödeneği (Bin TL) 2013 Yılı Yatırım Programı Ödeneğinden Yapılan Harcama (Bin TL) Fark (Bin TL)

  1. Bölge Müd.-İstanbul 65.494,00 134.112,00 123.647,00 10.465,00
  2. Bölge Müd -İzmir 35.455,00 226.241,00 41.815,00 184.426,00
  3. Bölge Müd - Konya 125.375,00 332.945,00 332.945,00 0,00
  4. Bölge Müd - Ankara 240.724,00 272.842,00 110.600,00 162.242,00
  5. Bölge Müd - Mersin 51.602,00 658.159,00 357.271,00 300.888,00
  6. Bölge Müd - Kayseri 46.531,00 36.378,00 33.878,00 2.500,00
  7. Bölge Müd- Samsun 434.583,00 394.590,00 394.590,00 0,00
  8. Bölge Müd - Elazığ 134.907,00 495.036,00 179.041,00 315.995,00
  9. Bölge Müd- Diyarbakır 141.106,00 43.442,00 43.442,00 0,00
  10. Bölge Müd - Trabzon 72,00 61.062,00 61.062,00 0,00
  11. Bölge Müd - Van 57.065,00 625.322,00 682.387,00 -57.065,00
  12. Bölge Müd - Erzurum 62603,00 255.784,00 227.407,00 28.377,00
  13. Bölge Müd -Antalya 26.026,00 71.084,00 71.084,00 0,00
  14. Bölge Müd - Bursa 40.706,00 1.030.054,00 244.317,00 785.737,00
  15. Bölge Müd- Kastamonu 61.220,00 342.590,00 304.590,00 38.000,00
  16. Bölge Müd - Sivas 62.132,00 171.675,00 171.675,00 0,00
  17. Bölge Müd - Kars 10.122,00 10.122,00 0,00 10.122,00 Toplam 1.595.723,00 5.161.438,00 3.379.751,00 1.781.687,00 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı’nın proje parametrelerinde yıl içinde yapılacak değişiklileri düzenleyen 7 nci maddesinde yer alan, “e) Ödenek değişiklikleri;
  1. Sektörlerarası ödenek aktarmaları ile GAP, DAP ve KOP kodlu projelerden diğer projelere yapılacak aktarmalar Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın; GAP, DAP ve KOP kodlu projeler arasındaki aktarmalar da dahil olmak üzere diğer her türlü aktarma Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bilgi vermek kaydıyla ilgili kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın, üniversitelerde rektörün, diğer kurumlarda kurum

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 26 üst yöneticisinin onayıyla karara bağlanır.” hükmüne göre projeler arası ödenek aktarımları kuruluşun bağlı veya ilgili oldukları bakanın onayı ile yapılabilecektir. Bununla birlikte, yılı yatırım programında yer alan ve Genel Müdürlük tarafından ihalesi yapılan işlerde ödenek işlemleri 2013 Bütçe Kanunu ve Bakanlar Kurulu Kararına uygun olarak yapıldığı halde; Karayolları Bölge Müdürlükleri tarafından ihalesi yapılan işlerde, ödeneklerin Bölge Müdürlüklerine aktarılmasından sonra Bütçe Kanunu ve Bakanlar Kurulu Kararı’nda öngörülen bütün yetkiler yazılı bir yetki devri olmadığı halde Bölge Müdürlüklerince kullanılmaktadır. Ödeneklerin bütçe kanununda öngörülen usuller dışında kullanılması, yılı yatırım programı ile belirlenen ödeneklerin yatırım programı ile bağlantılarını koparmakta, yatırım programlarını işlevsiz hale getirdiği gibi Bütçe Kanunu eki Yatırım Programında yer alan tutarların da hatalı görünmesi sonucunu doğurmaktadır. C- Yol Yapım Dairesine tahsis edilen yatırım ödenekleri yatırım niteliği taşımayan harcamalar için kullanılmıştır. 5018 sayılı KMYK Kanunu’nda belirtildiği üzere, kurumların bütçeleri, her bir harcama biriminin ekonomik ve malî analizinin yapılmasına imkân verecek, hesap verilebilirliği ve saydamlığı sağlayacak şekilde ve uluslararası standartlara uyumlu olarak belirlenen sınıflandırma sistemine göre hazırladığı gider ve gelir tekliflerinin konsolide edilmesi ile oluşmaktadır. Bu anlamda ödenekler harcama birimleri bazında verilmekte ve yine 5018 sayılı KMYK Kanunu’nun 13 üncü maddesinde belirtildiği üzere belirli amaçları gerçekleştirmek üzere tahsis edilmektedir. Bütçeyle verilen ödenekler, tahsis edildikleri amaçlar doğrultusunda yılı içinde yaptırılan iş, satın alınan mal ve hizmetler ile diğer giderlerin karşılanmasında kullanılır. Yukarıda belirtilen ana ilkeye aykırı şekilde, ödeneklerin tahsis edildikleri amaç doğrultusunda harcanmaması hem bütçe ilkelerine, hem de analitik bütçenin kurumsal kodlama ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. Bununla beraber ödenekler, 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararının 4 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında belirtildiği üzere yatırımla ilgili olmayan amaçlar için kullanılamaz. Yatırım ödenekleri ile cari harcamaların karşılanması bu hükme aykırı olmakla beraber, cari nitelikteki harcamaların mali tablolara yatırım harcaması olarak yansıtılması yönü ile de mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliğini azaltıcı etkileri vardır. Dolayısıyla aşağıdaki tabloda da görüldüğü üzere Karayolları Bölge Müdürlükleri

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 27 tarafından 2013 Yatırım Programında 2013E040992 proje no ile yer alan ‘Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi’ ödeneğinden 322.702.000,00 TL’lik tutarın hizmet alımı, danışmanlık, araç kiralama, peyzaj vb. cari nitelikli harcamalarda kullanılmasının, mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliğini azaltıcı etkileri olması yanı sıra 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararında belirtildiği üzere ‘yatırımla ilgili olmayan amaçlarla kullanılamaz’ ilkesine de aykırılık teşkil etmektedir. Bölge Müdürlüğü Harcama Tutarı (Bin TL)

  1. Bölge Müdürlüğü-İstanbul 143,00
  2. Bölge Müdürlüğü-İzmir 1.725,00
  3. Bölge Müdürlüğü – Konya 114,00
  4. Bölge Müdürlüğü – Ankara -
  5. Bölge Müdürlüğü – Mersin 974,00
  6. Bölge Müdürlüğü – Kayseri 30.373,00
  7. Bölge Müdürlüğü – Samsun 107.490,00
  8. Bölge Müdürlüğü – Elazığ 34.769,00
  9. Bölge Müdürlüğü - Diyarbakır 82.934,00
  10. Bölge Müdürlüğü - Trabzon 2.582,00
  11. Bölge Müdürlüğü - Van 21.139,00
  12. Bölge Müdürlüğü - Erzurum 1.290,00
  13. Bölge Müdürlüğü -Antalya -
  14. Bölge Müdürlüğü- Bursa -
  15. Bölge Müdürlüğü - Kastamonu 23.841,00
  16. Bölge Müdürlüğü - Sivas -
  17. Bölge Müdürlüğü - Kars 15.328,00 Toplam 322.702,00 D- Ödeneği toplu verilen ‘Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi’ ödeneğinin global detayı yoktur. 2013 Yılı Yatırım Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı’nda Toplu Proje; “karakteristiği makine-teçhizat, bilgisayar yazılım ve donanımı, idame-yenileme, bakım-onarım, büyük onarım, tamamlama, taşıt alımı, etüt- proje ile yayın alım ve basımı olan veya bunların bileşiminden oluşması uygun görülen

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 28 projeyi” olarak tanımlanmıştır. Aynı kararda toplu projelerin detay programlarının belirlenmesinin ve yıl içi revizyonlarının, kuruluşun bağlı veya ilgili olduğu bakanın onayı ile yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Toplu proje tanımında bu projeden yapılabilecek harcama türleri belirtilmekle birlikte, Karayolları Bölge Müdürlükleri tarafından ihalesi yapılan ve 2013 yılı Yatırım Programında yer alan projeler için yıl içerisinde zaruri ödenek ihtiyaçları 2013 Yılı Yatırım Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararına göre ödenek aktarımı yapılarak karşılanmak yerine her hangi bir ödenek aktarımı yapılmaksızın ‘Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi’ proje ödeneğinden karşılanmaktadır. 2013 sene sonu itibariyle ‘Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi’ projesine toplam 6.003.563.000,00 TL ödenek tahsis edilmiş olup, bu tutar sene sonu toplam ödenek tutarının % 39’una karşılık gelmektedir. Söz konusu projenin, detay programı hazırlanmamış ve bu ödenek 2013 Yılı Yatırım Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararına aykırı olarak, yatırım programında yer alan projeler için kullanılmıştır. E-Yatırım programı, ödenek ve iş programı bağlantısı kurulmamıştır. Yatırım programı ile projelere tahsis edilen ödeneklerin yıl içerisinde sık sık değiştirilmesi, bölge müdürlüklerinde yatırım programında yer alan ödeneklere göre harcama yapılmaması, iş programı ile ödenek dilimi arasındaki bağlantıyı koparmaktadır. Yatırım programında yer alan projeler için öngörülen ödenekler yıl içerisinde birçok kez değiştirilmekte, sene başında ödenek tahsis edilen işlerin ödenekleri yıl içinde iz ödenek haline getirilebilmekte veya 2013E040992 proje no’lu ‘Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi’ projesine aktarılabilmektedir. Yıl içerisinde yapılan bu ödenek değişiklikleri, sözleşme uygulamalarını etkilemekte, işin süresini değiştirerek iş programını anlamsızlaştırmaktadır. Bu aktarımların diğer bir sonucu ise iş programlarına göre hesaplanan ve ödemesi yapılan fiyat farkı tutarlarının iş programları ile bağlantılarını koparmasıdır.
Yatırım programında yer alan ödeneklerin, ödeneği toplu olarak verilen 2013E040992 proje nolu ‘Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi’ projesine aktarılması 1.4’te belirtildiği üzere ‘Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi’ projesinin detay projelerinin olmaması dolayısıyla, bölge müdürlüklerine program dışı iş yapma imkanı sunmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 29 F- Ödeneği bulunmayan işler için ihaleye çıkılmıştır. Yatırım programları, kalkınma planları ve orta vadeli programda öngörülen hedefler doğrultusunda hazırlanmakta ve yatırımcı kuruluşların yatırım projelerini ve bu projeler için öngörülen ödenek tahsislerini içermektedir. Bir yatırım projesine ödenek tahsisi, ödeneğin yılı yatırım programına konulması ile sağlanır. Ayrıca Yatırım programında yer almayıp, programa alınması zaruri olan projeler için ise; 2013 Yılı Programının Uygulanması, Koordinasyonu Ve İzlenmesine Dair Karar’ın 6 ncı maddesinde yer alan; “(1) Yatırım Programına yıl içinde proje alınmasıyla ilgili taleplerden, maliyeti 50 milyon TL’ye kadar olanlar veya maliyetine bakılmaksızın 50 milyon TL’ye kadar harcama ile yılı içinde tamamlanacak olanlar Kalkınma Bakanının onayıyla; maliyeti 50-250 milyon TL arasında olanlar Yüksek Planlama Kurulunca; maliyeti 250 milyon TL’nin üzerindekiler ise Bakanlar Kurulunca karara bağlanır. (2) Yatırım Programından proje çıkarılmasıyla ilgili taleplerden maliyeti 50 milyon TL’ye kadar olanlar Kalkınma Bakanı, 50 milyon TL’nin üzerinde olanlar Yüksek Planlama Kurulu tarafından sonuçlandırılır” hükmünde belirtilen usul çerçevesinde işlem tesis edilmesi gerekmektedir. İhale sürecini ve uygulamalarını düzenleyen 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun ‘Temel İlkeler’ başlıklı 5 inci maddesinde ise; “Ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamaz”, ‘İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar’ başlıklı 62 nci maddesinde ise; “…İlk yıl için öngörülen ödenek proje maliyetinin % 10’undan az olamaz ve başlangıçta daha sonraki yıllar için programlanmış olan ödenek dilimleri sonraki yıllarda azaltılamaz.” hükümleri yer almaktadır. Yukarıdaki açıklamalar ve mevzuat hükümleri gereği; ödeneği bulunmayan bir iş için ihaleye çıkılamaz. Bununla beraber Karayolları Bölge Müdürlüklerince aşağıdaki tabloda da ayrıntısı görüldüğü üzere yatırım programında yer almayan ve ödeneği olmayan 949 adet iş için ihaleye çıkılmış ve bu işler için toplam 4.162.547.000,00 TL harcama yapılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 30 Ödeneği Olmadan İhale Edilen İşler Bölge Adı İhale Sayısı Harcama Tutarı (Bin TL)

  1. Bölge Müdürlüğü-İstanbul 79 389.801,00
  2. Bölge Müdürlüğü-İzmir - 184.426,00
  3. Bölge Müdürlüğü - Konya 7 186.091,00
  4. Bölge Müdürlüğü - Ankara 10 152.682,00
  5. Bölge Müdürlüğü - Mersin 57 146.632,00
  6. Bölge Müdürlüğü - Kayseri 23 155.787,00
  7. Bölge Müdürlüğü - Samsun 173 130.394,00
  8. Bölge Müdürlüğü - Elazığ 55 265.080,00
  9. Bölge Müdürlüğü - Diyarbakır 116 253.501,00
  10. Bölge Müdürlüğü - Trabzon 154 95.226,00
  11. Bölge Müdürlüğü - Van 104 486.807,00
  12. Bölge Müdürlüğü - Erzurum 49 138.649,00
  13. Bölge Müdürlüğü -Antalya 13 253.249,00
  14. Bölge Müdürlüğü- Bursa - 715.972,00
  15. Bölge Müdürlüğü - Kastamonu 70 301.720,00
  16. Bölge Müdürlüğü - Sivas 34 183.203,00
  17. Bölge Müdürlüğü - Kars 5 123.327,00
    949 4.162.547,00 Kamu idaresi cevabında: 1.A- 6001 sayılı “Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri hakkındaki Kanunun” 4. Maddesi ile Kurumumuza verilen görevlerin başında; ağımızdaki yolların yapımı ile bu yolların emniyetle kullanımlarını sağlayacak şekilde sürekli bakım ve onarımlarının yapılarak işletilmesi görevi verilmiştir. Bu kapsamda Karayolları Genel Müdürlüğü Merkez ve Taşra Teşkilatı olarak yatırım programında yer alan projelerle ilgili çalışmalar program dahilinde yürütülmektedir. Kanun ile kendisine verilen görevlerin yerine getirilmesi sırasında yatırım programında ismen yer almayan ancak trafik, can ve mal güvenliğinin sağlanması için yapılması gerekli olan projelerde de çalışma yapılması zarureti oluşmaktadır. Yapılan bu çalışmalara ait kaynak yatırım programımızda 2013E040080 proje no ile yer alan “Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi” projesinde temin edilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 31 1.B- Ülkemizin coğrafi koşullarının, iklim şartları ile projelerdeki çalışma performanslarının değişkenlik göstermesi, mevcut kaynakların yerinde ve zamanında kullanılması mecburiyetini doğurmaktadır. Bu kapsamda yıllık programların gerçekleştirilmesi, daha dinamik ve etkin bir proje yönetim anlayışını zorunlu kılmaktadır. Bunun sağlanabilmesi için sene başı bütçe ödenekleri iklim şartlarındaki değişiklikler göz önüne alınarak, yılı içerisinde projelerde yapılan çalışma performanslarına bağlı olarak ödenek aktarmaları yapılmaktadır. Bu doğrultuda mevcut bütçe imkanları ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurularak mevzuata uygun projeler arası ödenek aktarımları yapılmaktadır. Genel Müdürlüğümüzün yatırım programında toplam proje bedeli 125.3 Milyar TL tutarında 2016 adet projede çalışılmakta olup, 2013 yılı sonuna kadar 75,3 Milyar TL harcama yapılmıştır. Bu projelerde yıllık hedeflere ulaşılması için işler proje bazında takip edilmekte ve hedef harcamalar belirlenerek gerekli ödenek akışı sağlanmaya çalışılmaktadır. Yapım, bakım ve onarım projelerinin belirli bölümleri kurumumuzun uzman diğer birimleri tarafından ihale edilmekte ve çalışmalar proje bütünlüğü içerisinde tamamlanmaktadır. Bir başka ifadeyle projenin tümünü ilgilendiren oto korkuluk, alt ve üst geçitler ile yatay ve düşey işaretlemeler gibi diğer iş gurupları kurumumuzun uzman birimleri tarafından ayrı ayrı ihale edilerek harcama yapıldığı düşünüldüğünde; kullanılan ödeneğin projenin kendi bütünlüğünü sağlamak üzere olduğu görülecektir. 1.C- Fiziki Standartların Yükseltilmesi kapsamında yapılan çalışmalar sırasında proje bütünlüğünü sağlamak üzere yapılan yatırım harcamalarına oranla çok düşük miktarlar cari harcamaların yapılması zorunluluk arz etmektedir. Yapılan bu harcamalar yatırım programımızda yer alan projelerin tamamlanmasına yönelik olarak yapılmaktadır. 1.D- Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi projesi; Karayolları ağında bulunan yolların her türlü mevsim şartlarında trafik, can ve mal güvenliğinin sağlanarak trafiğe açık tutulmasına yönelik yatırım programında yer alan bir projedir. Ülkemizin coğrafi yapısı, iklim şartları, mevcut karayollarında trafiğin %30’nu ağır taşıtlardan oluşması ve yolcu ve yük taşımacılığının Boru Hattı ile yapılan taşımacılık dahil %79,5 oranında karayollarında yapılması nedeniyle yollarımızda bozulmalar meydana gelmektedir. Söz konusu olumsuzlukların trafik can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürmeden süresi içinde ivedilikle giderilmesi Kurumumuzun asli görevleri arasındadır. Bu durum, esnek ve dinamik bir çalışma programının uygulanmasını ile sağlanacağından, Global Projelerin ayrıca detaylandırılması işlerin zamanında yapılmasını olumsuz etkileyecektir. 1.E- Kurumumuzun yıllar itibariyle yapmış olduğu harcamalar incelendiğinde; bütçeden tahsis edilen sene başı ödeneklerin gerçek yatırım ihtiyacını karşılamaktan çok uzak

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 32 olduğu ve bu nedenle yıl içinde temin edilen ek ödeneklerle çalışmaların yürütüldüğü açıkça görülmektedir. Ülkemizin karayolu ağı üzerinde yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı gerek acil bakım ve onarım çalışmaları, gerekse yol yapımı devam eden önemli projelere ayrılan ödeneklerin zamanında, etkin ve verimli kullanılması mecburiyeti önem taşımaktadır. Bu kapsamda yıllık programların gerçekleştirilmesi için yılı içerisinde projelerde yapılan çalışma performanslarına bağlı olarak ödenek aktarmaları yapılmakta olup, revize iş programları hazırlanarak onaylanmakta ve çalışmalar buna göre yürütülmektedir. 1.F- Raporda da belirtildiği gibi kurumumuzun 2013 yılı sene başı bütçesi 6.962 Milyon TL. olup, 2013 yılı sene sonu bütçesi 15.460 Milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Sene sonu bütçesi sene başında öngörülen bütçeye göre % 122 oranında artış göstermiştir. Buda dinamik ve etkin bir proje yönetim anlayışını zorunlu kılmaktadır. 2013 yılı içinde alınan ek ödeneklerle birlikte kurumumuzun yatırım ödeneği ile cari ödenekler dahil yatırım amaçlı kullanılan bitüm, akaryakıt ve yol bakım-onarım hizmetleri dahil edildiğinde toplam bütçe içindeki yatırım payı % 91 oranına çıkmaktadır. Özelliklede yatırım amaçlı ihale süreçlerinin uzun olması, ülkemizin coğrafi yapısı, iklim şartları göz önünde tutulduğunda, kanun ile kendisine verilen görevlerin yerine getirilmesi sırasında sene başı yeterli ödeneği olmayan ancak yıl içi temin edilen ek ödeneklerle ihale için öngörülen şartların sağlandığı projelerde de trafik, can ve mal güvenliğinin temini için çalışma yapılması zorunluluğu oluşmaktadır. Sonuç olarak: Kamu mali sistemimiz, bütçe ödeneklerinin sene başında sağlıklı planlanması ve yıl içerisinde bu planlamaya uygun şekilde yürütülmesine dayanmaktadır. Bu planlama yatırım projelerinin sözleşmelerinde belirtilen esaslar dahilinde ekonomiye kazandırılmasında da kritik önem arz etmektedir. Bu planlamayı sağlayacak yegane unsur ise yıllık yatırım programlarıdır. Yatırım programları sayesinde yatırımcı kuruluşlar yatırım tekliflerini ana hedef ve öncelikler doğrultusunda gerçekçi bir şekilde hazırlama imkanı bulmaktadır. Yıllık yatırım programlarının sağlıklı bir şekilde hazırlanmasının yolu ilgili kuruluşların sene başı ödeneklerinin yıl içi hedefleri ile paralel bir şekilde belirlenmesi ve yıl içerisinde program dışı gerçekleştirilen projelerin minimize edilmesidir. KGM’nin 2013 yılı sene başı yatırım ödeneği 3.816.000.000,00 TL olup 2013 yılı sene sonu ödeneği yıl içinde eklenenlerle birlikte 12.362.881.000,00 TL olarak gerçekleşmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 33 Sene sonu bütçesi sene başında öngörülen bütçeye göre yaklaşık olarak % 320 oranında artış göstermiştir. Söz konusu durum KGM’nin sağlıklı bir yıllık program hazırlaması ve yıl içerisinde kaynaklarını etkin bir şekilde yatırım projeleri arasında dağıtmasına imkan vermemekte, kuruma esnek ancak mevzuata uygun olmayan bir proje yönetim anlayışını uygulama zorunluluğu getirmektedir. Bununla birlikte 2013 Yatırım Programında 2013E040080 nolu “Asfalt Kaplama Yapılacak Yolların Fiziki Standardının Yükseltilmesi” projesine ilişkin global detay hazırlama yetki ve sorumluluğu KGM’ye verilmiştir. KGM’ce söz konusu ödeneğin kullanılması konusunda kendisine verilen sorumluluklar yerine getirmeli, diğer kurum ve kurullara verilen yetkilerin kullanım esaslarına uyulmalı ve inisiyatif alınarak kontrol edilebilir bir yapıyı hayata geçirmesi konularında adımlar atmalıdır. Söz konusu esnek yapının doğurduğu sonuçlar açısından bir çerçeveye oturtulması gereği muhakkaktır. Bunun gerçekleştirilebilmesi için KGM’nin yanı sıra bütçenin hazırlanması ve uygulanması aşamasında söz sahibi olan diğer kurumların koordineli çalışması gerekmektedir. BULGU 2: Bitümün yükleniciler tarafından temin edileceği öngörülen üst yapı işlerinde yüklenicilere idare tarafından bitüm verilmektedir. Karayolları 3. Bölge Müdürlüğü (Konya) tarafından, şartname ve sözleşmelerinde bitümün yükleniciler tarafından temin edileceği öngörülerek ihale edilen bazı yapım işlerinde, idarece bitüm verilerek sözleşme hükümlerine aykırı hareket edilmektedir. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun ‘Sözleşmede Değişiklik Yapılması’ başlıklı 15 inci maddesinde; “Sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme bedelinin aşılmaması ve idare ile yüklenicinin karşılıklı olarak anlaşması kaydıyla, aşağıda belirtilen hususlarda sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılabilir: a) İşin yapılma veya teslim yeri. b) İşin süresinden önce yapılması veya teslim edilmesi kaydıyla işin süresi ve bu süreye uygun olarak ödeme şartları.” denilmektedir. Bitümün yükleniciler tarafından temin edileceği öngörülen işlere ilişkin sözleşmelerin

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 34 ‘Diğer Hususlar’ başlıklı 34 ncü maddesinde, “Bu işte kullanılacak bitüm yüklenici tarafından temin edilecektir.” hükmü yer almaktadır. Bu iki husus göz önüne alındığında, bitümün yükleniciler tarafından temin edileceği öngörülen yapım işlerinde idare tarafından bitüm verilmesi sözleşme ve mevzuat hükümlerine aykırıdır. Bu durum yapım işlerine ilişkin sözleşme ve şartname hükümlerine aykırı olduğu gibi 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun ‘Temel İlkeler’ başlıklı 5 inci maddesinde yer alan; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmüne de aykırılık teşkil etmektedir. İhale aşamasında istekliler idarenin verdiği ihale dokümanında yer alan hususlar doğrultusunda tekliflerini sunmaktadırlar. Buna göre istekliler, bitümü kendisinin temin edeceğini öngörerek teklif birim fiyatını sunmaktadırlar. Ancak idare tarafından ihale üzerinde kalan yükleniciye mevzuat ve sözleşme hükümlerine aykırı olarak bitüm verilmesi, yukarıda belirtilen eşit muamele ve rekabet ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, bu uygulama mevzuata aykırı olarak iş artışı yapılmasının da önünü açmaktadır. 4735 sayılı Kanunun ‘Sözleşme Kapsamında Yaptırılabilecek İlave İşler, İş Eksilişi ve İşin Tasfiyesi’ başlıklı 24 üncü maddesinde; “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.
Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Bakanlar Kurulu bu oranı sözleşme bazında % 40 'a kadar artırmaya yetkilidir.” denilmektedir. Sözleşmesinde bitümün yükleniciler tarafından temin edileceği öngörülen yapım

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 35 işlerinde, sözleşme fiyatlarının içinde bitüm zati bedeli de bulunmaktadır. Sözleşmeye aykırı olarak bitümün idare tarafından temini sonucunda söz konusu bitüm zati bedeli yükleniciye ödenmediğinden, sözleşme fiyatları ile yapılan iş tutarı olması gerekenden düşük gerçekleşmektedir. Bu durum hakedişlerde iş azalışı olarak görülmekte ve idareye sözleşme bedelinin % 20 sinin üzerinde iş artışı yapma imkânı vermektedir. Kamu idaresi cevabında: Zaman zaman rafinelerde yaşanan sıkıntılar nedeniyle bitüm temin edilememesi iş programının aksamasına sebebiyet vermektedir. Buna karşı işlerin zamanında yapılarak hizmete sunulabilmesi için bazı işlerimizde sözleşmesine uygun şekilde bitüm verilmekte olup tenzilat farkından dolayı oluşan farkta hakedişlerden kesilmektedir. olup uygulamada yaşanan olumsuzlukların giderilmesi için ilgili birimler uyarılacaktır. Sonuç olarak: İdare tarafından verilmiş olan cevapta, sözleşmesi gereği bitüm verilmeyecek işlerle ilgili gerekli hassasiyet gösterilmekte olduğu belirtilmiş olmakla birlikte; tespit edilen işlerde sözleşmesine aykırı bir şekilde ve söz edilen gerekçelerden bağımsız olarak, süreklilik arz edecek biçimde idarece bitüm verilmiştir.
BULGU 3: Yaklaşık maliyetin hesaplamasına ilişkin miktarlar mevzuata uygun hazırlanmamaktadır. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9 uncu maddesinde; “Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir: a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur. b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 36 ………” denilmektedir. Yukarıda yazılı olan mevzuat hükümlerine göre bina işleri hariç diğer yapım işlerinde uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için ise kesin proje yapılmalı ve yaklaşık maliyet söz konusu projelere dayanılarak hesaplanmalıdır. Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur. Buna rağmen; A- Rize İli İkizdere- İspir Devlet Yolu Ovit Tüneli ve Bağlantı Yolları Yapımı İşi Karayolları Genel Müdürlüğünce 29.02.2012 tarihinde ihale edilmiş olup 03.05.2012 tarihinde 412.366.938,41 TL bedel ile sözleşme imzalanmıştır. 11.05.2012 tarihinde KGM 10. Bölge Müdürlüğü (Trabzon) kontrollüğünde işe başlanmıştır. İlgili işe ait tünel kazıları için (TDM) Tünel Delme Makinesi ve (NATM) New Austrian Tunneling Method (bazı zemin sınıfları için öngörülmüş, bazıları için ise öngörülmemiştir) yöntemleri belirlenmiştir. 06.08.2012 tarihli teknik rapor ile Ovit/34 ‘Tünel Delme Makinesi (TDM) ile her türlü zemin ve kaya ortamında tünel kazısı’ poz no.lu iş kaleminin miktarının azaltıldığı ve 23.08.2013 tarihli teknik rapor ile tamamen sözleşme kapsamından çıkarılarak NATM yöntemine geçilmiştir. İlgili teknik raporlarda, TDM yönteminden vazgeçilme sebebi olarak, işin bu yöntemle yapılamayacak olması değil, yüklenici tarafından Tünel Delme Makinesinin temin edilme sürecinde yaşanan sıkıntılar gösterilmiştir. Yüklenicinin toplam teklif bedeli 412.366.938,41 TL olup, Ovit/34 poz no.lu iş kalemi için teklif bedeli 83.573.235,90 TL’dir. Ovit/34 poz no.lu iş kalemi hariç yüklenicinin teklif bedeli ise toplam 328.793.702,51 TL’dir. Aşağıdaki tabloda görüleceği üzere; diğer isteklilerden bir kısmının toplam teklif tutarı Ovit/34 poz no.lu iş kalemi hariç yüklenicinin teklif bedelinden düşüktür. Ek olarak, isteklilerinin Ovit/34 poz no.lu iş kaleminin toplam teklif bedeline oranı % 25,04 ile %51,53 arasında değişirken, yüklenici için bu oran %20,27’dir. Ayrıca, Ovit/34 poz no.lu iş kalemi yerine NATM yöntemi tercih edilmiş olup, yukarıda belirtildiği üzere, ilk başta öngörülemeyen zemin sınıfları tünel kazıları için yeni fiyatlar oluşturulmuştur. Bu fiyatlar, ilk başta öngörülen ve yüklenicinin idareye verdiği teklif cetvelinde yer alan NATM yöntemi tünel kazıları fiyatlarına ait analizlerden yararlanılarak oluşturulmuştur. Yüklenicinin NATM yöntemi için teklif ettiği fiyatlar diğer isteklilerin fiyatlarından yüksek olduğu için, yeni fiyatlar da yüksek oluşmuştur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 37 TEKLİFLERE AİT TABLO İstekliler Teklif Bedeli Ovit/34 Teklif Bedeli Ovit/34 Hariç Teklif Bedeli Ovit/34’ ün Teklif Bedeline Oranı İstekli 1 696.318.735,52 TL 293.049.009,00 TL 403.269.726,52 TL 42,09% İstekli 2 513.392.148,81 TL 152.602.558,02 TL 360.789.590,79 TL 29,72% İstekli 4 447.928.893,50 TL 112.154.559,00 TL 335.774.334,50 TL 25,04% İstekli 5 453.042.852.65 TL 129.737.499,54 TL 323.305.353,11 TL 28,64% İstekli 6 793.516.718,44 TL 408.893.814,78 TL 384.622.903,66 TL 51,53% İstekli 7 634.464.999,88 TL 205.857.884,10 TL 428.607.115,78 TL 32,45% İstekli 9 517.681.366,46 TL 238.853.031,78 TL 278.828.334,68 TL 46,14% İstekli 10 579.997.092,82 TL 267.579.070.44 TL 312.418.022,38 TL 46,13% İstekli 11 638.934.246,68 TL 282.918.919,80 TL 356.015.326,88 TL 44,28% İstekli 12 641.473.082,96 TL 255.205.890,06 TL 386.267.192,29 TL 39,78% İstekli 14 479.548.150,17 TL 212.550.978,75 TL 266.997.171,42 TL 44,32% İstekli 15 436.481.452,14 TL 113.131.389,03 TL 323.350.063,11 TL 25,92% İstekli 16 444.444.444,45 TL 123.008.226,00 TL 321.436.218,45 TL 27,68% Yüklenici 412.366.938,41 TL 83.573.235,90 TL 328.793.702,51 TL 20,27% B- Göle-Ardahan Devlet Yolu (0+000- 40+600) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşi KGM 18. Bölge Müdürlüğünce (Kars) 29.03.2012 tarihinde ihale edilmiş olup, 25.05.2012 tarihinde 72.464.025,00 TL bedelle sözleşme imzalanmıştır. Yaklaşık maliyeti ise 122.444.562,82 TL’dir. İlgili işe ait yaklaşık maliyet cetveline göre, Özel 17 poz no.lu dolgu altına ocak taşından makine ile istifsiz taş dolgu yapılması iş kaleminin miktarının 150.000 m3 birim fiyatının 15,54 TL ve toplam tutarının ise 2.331.000,00 TL olarak tespit edildiği görülmüştür. İlgili iş kaleminin, yaklaşık maliyete oranı; 2.331.000,00100/122.444.562,82= % 1,90’dır. Yüklenicinin teklif bedeli 72.464.025,00 TL ve ilgili iş kalemi için teklifi 30,00 TL’dir. İlgili iş kaleminin, yüklenicinin teklifine oranı ise; 4.500.000,00100/72.464.025,00= % 6,20’dır. (İlgili iş kalemi için yüklenicinin teklif ettiği 30,00 TL ise diğer tüm isteklilerin teklifinden yüksektir.
İlgili işe ait 2013 yılı sonu itibariyle imalat miktarlarını gösteren 12 no.lu hakedişten görüleceği üzere; Özel 17 poz no.lu iş kaleminin toplam imalat miktarı 870.000 m3 ve yükleniciye ödenen toplam tutar ise 19.931.400,00 TL’dir. Toplam sözleşme bedelinin 72.464.025,00 TL olduğu göz önüne alındığında 2013 yılı sonu itibariyle sözleşme bedelinin 19.931.400,00*100/72.464.025,00 =% 27,50’si yükleniciye sadece Özel 17 poz no.lu iş kalemi için ödenmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 38 İlgili iş kaleminin yaklaşık maliyete oranı % 1,90 ve yüklenicinin teklifine oranı %6,20 iken ilgili iş kalemine verilen en yüksek teklif yüklenicinin olduğu için fiili gerçekleşme oranı % 27,50’dir. Sonuç olarak; yapım ihalelerine kesin proje ile çıkılmalı ve kesin proje ile ihale edilen işlerde mümkün olan zemin etütleri yapılmalı ve yaklaşık maliyete esas miktarlar bunlara dayanılarak hazırlanmalıdır. Kamu idaresi cevabında: Yaklaşık maliyet hesapları ihaleye esas proje dikkate alınarak yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre hesaplanmaktadır. Projenin uygulaması esnasında başta jeolojik yapı olmak üzere ortaya çıkan olumsuzlukların sözleşme ve şartname esasları dâhilinde değerlendirilerek çözümü için gerekli hassasiyet gösterilmektedir. Sonuç olarak: İdare verdiği cevapta her ne kadar mevzuat hükümlerine uygun hareket ettiğini belirtilmiş olsa da, Rize İli İkizdere- İspir Devlet Yolu Ovit Tüneli ve Bağlantı Yolları Yapımı İşinde teknik bir neden gösterilmeksizin farklı bir uygulamaya metoduna geçilmesi; yine Göle-Ardahan Devlet Yolu (0+000- 40+600) Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üstyapı Yapım İşinde Geoteknik Kesin Proje Raporunun hazırlanmış olmasına rağmen yaklaşık maliyette 150.000 m3 olarak öngörülen Özel 17 poz no’lu iş kaleminin toplam imalat miktarının 870.000 m3 olarak gerçekleşmesi yaklaşık maliyet hesaplamalarının gerçekçi hazırlanmadığı ortaya koymaktadır. Bulguda rakamlarla gösterildiği üzere, yaklaşık maliyete esas miktarların idare tarafından doğru bir şekilde tespit edilememesi, sözleşmenin uygulanması aşamasında, yüklenicilerin yüksek fiyat verdikleri iş kalemlerine ait miktarların artırılması, toplam proje maliyetini artırmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 39 EKLER EK-1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 40

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 41

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 42

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 43

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 44

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 45

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 46

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 47

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 48

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 49

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 50

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 51

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 52

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 53

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 54

T.C. Sayıştay Başkanlığı

Karayolları Genel Müdürlüğü 2013 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 55 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

Özel Bütçeli İdareler - B
Bu sayfa için yardım al Destekleyen Isimsoftware TalepSistemi