Selçuk Üniversitesi Türkiye Büyük Millet Meclisine Sunulan 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 1 Eylül 2025 SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 2024 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU
İÇERİK SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 2024 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU SELÇUK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2024 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI SELÇUK ÜNİVERSİTESİ 2024 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu .....................................................................................................2 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu ..............................................................................................................2 Tablo 3: 2024 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi ...........................................................................3 Tablo 4: 2024 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi ................................................................................. 3
KISALTMALAR KDV : Katma Değer Vergisi YÖKAK : Yüksek Öğretim Kalite Kurulu
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Üniversitenin üst yöneticisi olan Rektör Cumhurbaşkanı tarafından, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadır. Üniversite bünyesinde; 24 fakülte, 5 yüksekokul, 7 enstitü, 22 meslek yüksekokulu, 1 Hastane, 1 konservatuvar, 53 uygulama ve araştırma merkezi ve 23 koordinatörlük bulunmaktadır. Akademik ve idari personelin sınıf, unvan ve kadro dağılım bilgileri Tablo 1 ve 2’de yer almaktadır. Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu Unvan Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Profesör 632 117 749 Doçent 346 159 505 Doktor öğretim üyesi 467 117 584 Öğretim görevlisi 501 56 557 Araştırma görevlisi 599 236 835 Toplam 2545 685 3230 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu Hizmet Sınıfı Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Genel idare 562 435 997 Sağlık 876 295 1171 Avukatlık 7 2 9 Eğitim-öğretim 2 2 4 Teknik 145 103 248 Yardımcı 75 75 150 Sözleşmeli 381 182 563 İşçi 2196 99 2295 Toplam 4244 1193 5437 Üniversitede 2024 yıl sonu itibarıyla kadrolu akademik, idari (sözleşmeli idari personel dahil) ve işçi personel toplamı 6789’dur. Ayrıca Üniversitede 20 yabancı uyruklu akademik personel çalışmaktadır. 1.3. Mali Yapı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli II sayılı cetvelin, (A) “Özel Bütçeli İdareler” bölümünde yer alan Selçuk Üniversitesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve öz gelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir. İdarenin ekonomik sınıflandırma açısından 2024 yılına ait ödenek dağılımına ve yıl sonu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 harcama gerçekleşmelerine ilişkin tablo aşağıdadır. Tablo 3: 2024 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi Gider Türü Ödenek (TL) Gerçekleşme (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Personel Giderleri 4.384.002.522,00 4.324.582.416,39 98,64 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 534.116.476,00 525.125.557,61 98,31 Mal ve Hizmet Alımı Giderleri 679.502.683,93 393.083.219,34 57,84 Cari Transferler 626.294.553,61 624.545.075,22 99,72 Sermaye Giderleri 361.885.000,00 310.211.064,45 85,72 Sermaye Transferleri - - - Toplam 6.585.801.235,54 6.177.547.333,01 93,80 2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 5.901.012.000,00 TL ödenek tahsis edilen Üniversite bütçesine yıl içinde 684.789.235,54 TL ödenek eklenmiş ve toplam ödenek 6.585.801.235,54 TL’ye ulaşmış olup ödeneğin %93,80’i olan 6.177.547.333,01 TL kullanılmıştır. 2024 yıl sonu itibarıyla personel giderlerinde 4.384.002.522,00 TL ödeneğin 4.324.582.416,39 TL’si, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerinde 534.116.476,00 TL ödeneğin 525.125.557,61 TL’si, mal ve hizmet alımı giderlerinde 679.502.683,93 TL ödeneğin 393.083.219,34 TL’si, cari transferlerde 626.294.553,61 TL ödeneğin 624.545.075,22 TL’si, sermaye giderlerinde 361.885.000,00 TL ödeneğin 310.211.064,45 TL’si harcanmıştır. Üniversite tarafından 2024 yılında; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Erasmus, Mevlana ve Farabi Değişim Programı, Kalkınma Ajansı destekleri ile Avrupa Birliği hibelerinden toplam 64.895.317,20 TL bütçe dışı kaynak kullanılmıştır. Tablo 4: 2024 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi Gelir Türü Gelir Tahmini (TL) Gerçekleşen (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 130.000.000,00 184.041.158,74 141,57 Alınan Bağış ve Yardımlar 5.480.533.000,00 5.875.508.547,15 107,20 Sermaye Gelirleri - - - Diğer Gelirler 290.479.000,00 279.734.027,61 96,30 Toplam 5.901.012.000,00 6.339.283.733,50 107,42
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Gelirlerden Ret ve İadeler (-) - 3.098.257,12 - Net Toplam 5.901.012.000,00 6.336.185.476,38 107,37 2024 yılı bütçesine göre tahmin edilen bütçe geliri 5.901.012.000,00 TL olup Üniversitenin yıl sonunda net bütçe geliri 6.336.185.476,38 TL olarak gerçekleşmiştir. Dönem faaliyet geliri 6.920.602.145,74 TL, gelirlerden indirim, iade ve iskonto toplamı 3.098.257,12 TL, enflasyon düzeltmesi toplamı 1.367.926.139,29 TL ve faaliyet gideri 6.443.292.641,52 TL olan Üniversite, 2024 yılını 1.842.137.386,39 TL olumlu faaliyet sonucu ile tamamlamıştır. Üniversite özel bütçesi dışında bulunan;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi AŞ’ye 2.000.000,00 TL sermaye ile %100 oranında sahibidir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları, uluslararası standartlara uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde; Sayıştay Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve diğer ilgili kuruluş temsilcilerinin katılımıyla oluşturulacak olan Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Dolayısıyla genel yönetim kapsamında olan üniversitelerin muhasebe ve raporlama standartları Kurul tarafından belirlenen kurallara tabidir. Kamu İdaresi ayrıca adı geçen Kanun’un 80’inci maddesinin Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede, tahakkuk esaslı muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne tabi olarak Hazine ve Maliye Bakanlığının Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu, • Öz kaynak değişim tablosu,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kanun uyarınca iç kontrol sistemi; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür. İç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, 26.12.2007 tarihli ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2024 yılı denetimi kapsamında, mezkûr mevzuat çerçevesinde, Üniversite iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmektedir: Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri" ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterlidir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası, belirlenmemiştir. Hassas görevlere ilişkin prosedürler, belirlenmemiştir. Risk Değerlendirme Standartları Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare iç kontrol risklerini tam ve doğru şekilde belirlemiştir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik çalışma (risklerin gerçekleşme ihtimali-olası etkisi belirlenerek önem düzeyine karar verme)yapılmıştır. Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır ve personele duyurulmuştur. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmelerde, bunları farklı kişiler arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri ve sorumluları belirlenmiştir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu idaresinin ön mali kontrol yönergesi, mevcuttur. Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı mevcuttur ve içerik olarak Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’ne uygundur. İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, yılda en az bir kez değerlendirilmekte ve değerlendirme sonuçları İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlanmaktadır. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmuş olup 9 iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan 5’i doludur. İç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin denetim ve raporlama çalışmaları mevcuttur. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Selçuk Üniversitesi 2024 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Bağış Yoluyla Edinilen Kültür Varlıklarının Muhasebe Kaydının Yapılmaması Üniversite Müzesinde; tamamı bağış yoluyla edinilen ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 23’üncü maddesi kapsamında korunması gerekli taşınır kültür varlıkları olan toplam 2.287 adet kültür varlığının muhasebe kayıtlarında yer almadığı görülmüştür. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde; kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınmasının esas olduğu; “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde ise; taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkış kaydedileceği ve bağış yoluyla edinilen taşınırların kaydında; bağışta bulunan tarafından ispat edici bir belge ile değeri belirtilmiş ise bu değer, belli bir değeri yoksa değer tespit komisyonunca belirlenen değerin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır. Üniversite Müzesinde; tamamı bağış yoluyla edinilen ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 23’üncü maddesi kapsamında korunması gerekli taşınır kültür varlıkları olan toplam 2.287 adet kültür varlığı bulunmaktadır. Müzede bulunan eserlerden: 1427 adet eser Anadolu; Mezopotamya, Mısır, Kıta Yunanistan, Roma ve Adalarda bulunan medeniyetlere,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 309 adet eser Afrika medeniyetlerine, 130 adet eser Asya ve Uzakdoğu medeniyetlerine, 338 adet eser Amerika kıtasında bulunan medeniyetlere, 83 adet eser Balkanlar Vinca kültürüne ait olup; tamamı ait oldukları dönemin sosyal, kültürel, teknik ve ilmi özelliklerini yansıtan kültür varlıklarıdır. Yapılan incelemede, bağış yoluyla edinilen 2.287 eserin hiçbirinin muhasebe kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapıldığı belirtilmiştir. Söz konusu tespit; kurum tarafından 11.03.2025 tarihli ve 6410-6413 sayılı muhasebe işlem fişleri ile düzeltilmiştir. Sonuç olarak yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; söz konusu eserlerin oluşturulacak değer tespit komisyon marifeti ile değerlerinin tespit edilmesi ve bu değerler dikkate alınarak ilgili muhasebe kayıtlarının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. BULGU 2: Yazma ve Nadir Eserlerden Bazılarının Kurumun Bilançosunun Aktifinde Görünmemesi Mevlana Araştırmaları Enstitüsünde bulunan, yazma ve nadir eser olduğu değerlendirilen toplam 2.511 adet eserin muhasebe kayıtlarında yer almadığı görülmüştür. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde; kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınmasının esas olduğu; “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde ise; taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkış kaydedileceği ve bağış yoluyla edinilen taşınırların kaydında; bağışta bulunan tarafından ispat edici bir belge ile değeri belirtilmiş ise bu değer, belli bir değeri yoksa değer tespit komisyonunca belirlenen değerin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Yapılan incelemede, yazma ve nadir eser olduğu değerlendirilen toplam 2.511 adet eserin muhasebe kayıtlarında yer almadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış ve gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; söz konusu eserlerin oluşturulacak değer tespit komisyon marifeti ile değerlerinin tespit edilmesi ve bu değerler dikkate alınarak ilgili muhasebe kayıtlarının gerçekleştirilmesi gerekmektedir. BULGU 3: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Dönem Ayırıcı Hesaplar Kullanılmaksızın Doğrudan Gelir Hesaplarına Kaydedilmesi Üniversite tarafından peşin tahsil edilen kira gelirlerinin ilgisine göre 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı ile 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabında takip edilmediği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 296’ncı maddesinde; bu hesabın içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 347’nci maddesinde ise; bu hesabın, dönem içinde tahsil edilen ancak, gelecek yılların faaliyet hesaplarına dâhil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. Denetimlerde, Üniversite tarafından peşin tahsil edilen kira gelirlerinin dönemine göre 380 veya 480 No.lu hesaplarda takip edilmediği, söz konusu gelirlerin doğrudan 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapıldığı belirtilmiştir. Söz konusu tespit; kurum tarafından 30.04.2025 tarihli ve 11147 sayılı muhasebe işlem fişi ile düzeltilmiştir. Sonuç olarak; peşin tahsil edilen kira gelirlerinin, muhasebenin dönemsellik ilkesi gereği 380 ve 480 No.lu hesaplarda izlenmesi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Kiraya Verilen Alanların Bazılarında İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının Bulunmaması Üniversite tarafından kiraya verilen alanların yerinde incelenmesi neticesinde faaliyette bulunan işletmelerin bazılarında işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı görülmüştür. Selçuk Üniversitesince kiraya verilen taşınmazlara ait kira sözleşmelerinin 13’ üncü maddesinde; ilgili belediyeden alınacak işyeri açma ve çalışma ruhsatının üniversiteye teslim edileceği hükmüne yer verilmiştir. 10.08.2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verdikleri izin olduğu, “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde ise, yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyerinin açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelik’te belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı, Hüküm altına alınmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuat ve sözleşme hükümlerine göre, Üniversite tarafından kiraya verilen alanları kullanan müstecirlerin, sözleşme imzalandıktan sonra kiraya verilen alanlarda yürütülecek faaliyetleriyle ilgili olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatlarını İdareye sunması gerekmektedir. Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazların yerinde incelenmesi neticesinde faaliyette bulunan işletmelerin bazılarında işyeri açma ve çalışma ruhsatının bulunmadığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış ve gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak; Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazları kullanan müstecirlerden, sözleşme imzalandıktan sonra kiraya verilen alanlarda yürütülecek faaliyetleriyle ilgili olarak ilgili belediyeden alacakları işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının istenmesi gerekmektedir. BULGU 2: Kira Borcunu Ödemeyen Kiracıya İhtar Çekilmemesi ve Fesih İşlemlerinin Yapılmaması Kira borcunu zamanında ödemeyen kiracılara kira sözleşmesine göre ihtarda bulunulması gerekirken ihtarda bulunulmadığı ve buna bağlı olarak sözleşmede yazılı yaptırımların da uygulanmadığı görülmüştür. Üniversite ile kiracılar arasında imzalanan tip sözleşmenin 12’nci maddesinde kira bedelini zamanında ödemeyen kiracıya yazılı olarak iki haklı ihtarda bulunulmasına sebep olunmuş ise kira sözleşmesinin sona erdirilebileceği, kesin teminatın gelir kaydedilerek bir yıllık kira bedeli tutarında tazminat tahsil edileceği düzenlenmiştir. Yapılan incelemede; kira bedelini zamanında ödemeyen bazı kiracılara yazılı ihtarda bulunulmadığı ve buna bağlı olarak da yukarıda yer alan yaptırımların uygulanmadığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış ve gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak; ilgili kira sözleşmeleri kapsamında vadesinde ödenmeyen kira bedelleri için kiracılara yazılı ihtarda bulunularak şartların oluşması halinde kira sözleşmesi sonlandırılarak kesin teminatın gelir kaydedilmesi ve ilgili tazminat tutarının tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir. BULGU 3: Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğe Aykırı Fiyat Tarifelerinin Uygulanması Üniversiteye ait sosyal tesislerde, Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in 7’ nci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alanlara kurum personelinden farklı fiyat uygulandığı bu kişiler dışında yararlandırılanlara ise; kurum personeli için belirlenen tarifenin en az %50 fazlası uygulanmadığı görülmüştür. Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in “Ortak hususlar” başlıklı 7’nci maddesinde
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerden aynı maddenin sekizinci fıkrasında sayılanlara kurum personeline uygulanacak fiyat tarifesinin uygulanacağı; sekizinci fıkrasında yer alanların dışında yararlandırılanlara kurum personeli için belirlenen tarifenin en az %50 fazlası uygulanacağı hususu düzenlenmiştir. Yapılan incelemede; Üniversiteye ait sosyal tesislerde, Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in “Ortak hususlar” başlıklı 7’nci maddesinin sekizinci fıkrasında sayılanlara kurum personelinden farklı fiyat tarifesi uygulandığı; sekizinci fıkra dışında kalanlara ise; kurum personeli için belirlenen tarifenin en az %50 fazlası uygulanmadığı görülmüştür. Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış ve fiyat tarifelerinde gerekli değişikliklerin yapılacağı bilgisi verilmiştir. Sonuç olarak; eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerden Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in 7’ nci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alanlara kurum personeliyle aynı fiyat tarifesinin uygulanması ve bu kişiler dışındakilere ise; kurum personeli için belirlenen tarifenin en az %50 fazlası uygulanması gerekmektedir. BULGU 4: Yükseköğretim Kalite Kurulu Tarafından Görevlendirilen Dış Değerlendiricilerin Giderlerinin Üniversite Özel Bütçesinden Karşılanması Dış Değerlendirme Programı kapsamında Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından görevlendirilen ve Üniversitede çalışmalar yapan dış değerlendiricilerin ulaşım giderlerinin Üniversite tarafından karşılandığı tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretim Kalite Güvencesi Sistemi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu” başlıklı Ek 35’inci maddesinde; Yükseköğretim Kalite Güvencesi Sistemi düzenlenmiş, bu sistemin, yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile idari hizmetlerinin iç ve dış kalite güvencesi, akreditasyon süreçleri ve bağımsız dış değerlendirme kurumlarının yetkilendirilmesi süreçlerine ilişkin esasları içerdiği belirtilmiş, bu kapsamda anılan hizmetleri yerine getirmek üzere idari ve mali özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli YÖKAK kurulması öngörülerek Kurulun çalışma usul ve esasları ile yükseköğretim kurumlarında kalite güvence sistemlerinin kurulması, iç ve dış değerlendirme süreçleri, yükseköğretim kurumlarında kurulacak kalite komisyonları, kalite değerlendirme tescil belgesinin alınması, Kuruldaki Genel Sekreterliğin çalışma usul ve esasları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 ve yapısı ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususların YÖKAK tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. 2547 sayılı Kanun’un verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kalite Güvencesi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Yönetmeliği’nin “Kalite güvencesi ve iyileştirme çalışmaları kapsamındaki harcamalar” başlıklı 25’inci maddesinde; bu Yönetmelik kapsamında, yükseköğretim kurumları tarafından gerçekleştirilecek çalışmalara ilişkin her türlü harcamanın, yükseköğretim kurumlarının bütçelerine ilgili konuda tahsis edilecek ödenekle karşılanacağı, Vakıf yükseköğretim kurumlarının da bu Yönetmelik kapsamında yapılacak çalışmalar için bütçesinde yeterli ödenek ayıracağı belirtilmektedir. Anılan Yönetmelik’in 25’inci maddesinde yer alan hüküm, Yükseköğretim Kalite Kurulu Kurumsal Dış Değerlendirme Yönergesinin “Harcamalar” başlıklı 13’üncü maddesinde de; yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilecek olan dış değerlendirme sürecine ilişkin her türlü harcamanın, ilgili yükseköğretim kurumunun bütçesinden karşılanacağı şeklinde yer almaktadır. Yukarıda belirtilen yönetmelik ve yönergelerle, 2547 sayılı Kanun’un Ek 35’inci maddesinde öngörülmeyen bir ödeme türü ihdas edilmiştir. Oysa ki, diğer harcama türlerinde olduğu gibi, kalite güvence sistemi yürütücülerince yapılacak harcamaların Üniversitelerce karşılanabilmesi için Kanun’da açık bir dayanak bulunması gerekmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; kamu gideri: kanunlarına veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderler şeklinde tanımlanmıştır. 5018 sayılı Kanun’un bu hükmüne göre; bir giderin yapılabilmesi, ancak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin açık bir hükmü ile olabilecektir. Yönetmelik, yönerge gibi alt hukuki metinlerle yapılan düzenlemelerle yeni bir harcama türünün ihdas edilmesi mümkün olmadığı gibi alt hukuk normlarının da üst hukuk normlarına aykırı olmaması gerekir. Yukarıda belirtilen Ek 35’inci maddede; Dış Değerlendirme Programı kapsamında Üniversitede çalışmalar yapan YÖKAK üyelerinin giderlerinin Üniversite tarafından ödenebileceğine ilişkin bir düzenleme ve yönetmelikle düzenlenebilecek konular arasında da bu türden bir ödeme bulunmamaktadır. 2547 sayılı Kanun’un ilgili maddesinde, YÖKAK'ın gelirleri ve personelin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 özlük haklarına ilişkin çeşitli mali hükümler öngörülmüş ancak YÖKAK tarafından görevlendirilen değerlendiricilerin giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılanabileceğine dair herhangi bir mali hükme yer verilmemiştir. Üniversite, dış denetim kurumlarının faaliyetlerinden yarar sağlamakta ise de buna dayanılarak dış denetim personelinin giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılanabilmesi mümkün değildir. Nitekim idari ve mali özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli bir kurum olan YÖKAK’ın, kanunda sayılan görevleri ve hizmetlerini, kendisine tahsis edilen bütçe ödeneğini kullanarak yerine getirmesi gerekmektedir. Zira 2547 sayılı Kanun’un Ek 35’inci maddesinin tanıdığı yetkiye istinaden 23.11.2018 tarih ve 30604 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kalite Güvencesi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Yönetmeliği’nin “Kurulun mali yapısı” başlıklı 28’inci maddesinde de YÖKAK hizmetlerinde ihtiyaç duyulan tüm giderlerin Kurul bütçesinden karşılanacağı ifade edilmiştir. Ayrıca, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Daireler kurulu” başlıklı 27’nci maddesinde, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince mali konularda düzenlenecek yönetmelikler ile yönetmelik niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, Sayıştayın istişari görüşü alınarak yürürlüğe konulacağı belirtilmesine karşın mali hüküm içeren söz konusu Yönetmelik bu görüşü almak üzere Sayıştaya gönderilmemiştir. Kamu idaresi cevabında 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 57' nci maddesinde yer alan "Harcırah hizmetin taallük ettiği kurum bütçesinden ödenir." hükmü gereğince söz konusu ödemelerin yapıldığını belirtmiş ancak; yukarıda yer verilen kanuni dayanak eksikliğine ilişkin bir açıklama getirmemiştir. Sonuç olarak, kanuni dayanağı olmayan yukarıda belirtilen giderlerin Üniversite bütçesinden karşılanmaması gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 8. EKLER EK 1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Bağış Yoluyla Edinilen Kültür Varlıklarının Muhasebe Kaydının Yapılmaması 2023 Yerine Getirilmedi Bulguya ilişkin gerekli işlemler yapılmadığından söz konusu husus tekrar bulgu konusu yapılmıştır.
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI SELÇUK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2024 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR KDV : Katma Değer Vergisi
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Rektörlüğe bağlı çalışan Döner Sermaye İşletmesi; İşletme Müdürlüğü şeklinde teşkilatlanmış olup gelir getirici birim sayısı 26'dır. İşletme Müdürlüğünde; 1 İşletme Müdürü ve 7 Sürekli İşçi hizmet vermektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı Konya Defterdarlığına bağlı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlık Müdürlüğünde ise 1 Saymanlık Müdürü, 1 Saymanlık Müdür Yardımcısı,7 Muhasebe Uzmanı ve 3 Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni bulunmaktadır. 1.3. Mali Yapı Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Döner sermaye işletme bütçesi adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta ve üniversite yönetim kurulunun onaylaması ile kesinleşmektedir. Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün giderleri elde edilen gelirlerle finanse edilmekte olup 2024 yılında özel bütçeden herhangi bir kaynak kullanılmamıştır. Başlangıç bütçesinde 3.146.210.000,00 TL gelir öngörülmüş olup gider bütçesi de aynı tutarda hazırlanmıştır. Yıl içerisinde ek bütçelerle bütçe tahminleri güncellenmiş olup gider bütçesi 4.048.710.000,00 TL’ye, gelir bütçesi ise 4.048.710.000,00 TL’ye yükselmiştir. Döner Sermaye İşletmesinin 2024 yılı gelir toplamı 3.764.196.770,06 TL, gider toplamı 3.670.380.433,26 TL olarak gerçekleşmiş ve dönemi 93.816.336,80 TL kar ile tamamlanmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin muhasebe ve raporlama işlemleri, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sistemi üzerinden yürütülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Adı geçen Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esasları kıyasen uygulanmaktadır. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: • Birleştirilmiş veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Gelir tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Satılmak Üzere Üretimi Yapılan Mamullerin, Stok Kayıtlarına Alınmadan Satışının Yapılması Döner sermaye işletme birimlerince satılmak üzere üretimi yapılan buğday, arpa, mısır, süt, peynir, pasta gibi mamul ürünlerin stok kayıtlarına alınmadan satışının yapıldığı görülmüştür. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 152 Mamuller Hesabına ilişkin düzenlemeler içeren “Hesabın niteliği” başlıklı 131’inci maddesinde, bu hesabın üretim çalışmaları sonunda elde edilen ve satışa hazır hâle gelmiş bulunan mamullerin izlenmesi için kullanılacağı hükmü bulunmaktadır. “Hesabın işleyişi” başlıklı 132’nci maddesinde ise üretimi tamamlanan yarı mamullerin maliyet bedelleri ile bu hesaba borç, 151 Yarı Mamuller Üretim Hesabına alacak kaydedileceği; maliyet dönemi sonlarında yarı mamul hesabına alınmadan doğrudan mamule dönüştürülen giderlerin bu hesaba borç, 711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma, 721 Direkt İşçilik Giderleri Yansıtma, 731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hesaplarının mamulün üretimiyle ilgili olanlarına alacak kaydedileceği; satılan mamullerin bir taraftan maliyet bedelleri ile 152 No.lu hesaba alacak, 620 Satılan Mamuller Maliyeti Hesabına borç; diğer taraftan yapılan tahsilatın şekline göre ilgili hesaplara borç, satış bedelinin 60 Brüt Satışlar grubunun ilgili hesabına, satış bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin de 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabına alacak kaydedileceği düzenlenmiştir. Yukarıda yer alan hükümler dikkate alındığında satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir. Ancak; yapılan incelemede, satılmak üzere üretimi yapılan buğday, arpa, mısır, süt, peynir, yoğurt gibi mamul ürünlerin muhasebe kayıtlarına alınmadan doğrudan satışının
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 yapıldığı tespit edilmiştir. Bu nedenle söz konusu mamullerin üretim sürecinde 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ve 152 Mamuller Hesabı kullanılmadığı için bu hesaplar Döner Sermaye İşletmesinin 2024 yılı bilançosuna tam ve doğru olarak yansımamıştır. Kamu İdaresince söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak; satılmak üzere üretimi yapılan mamullerin, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, maliyet hesapları dâhil ilgili hesaplarda kayıt altına alınması, izlenmesi ve mali tablolara eksiksiz ve doğru yansımasının sağlanması gerekmektedir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Zarar Eden ve Faaliyeti Olmayan Döner Sermaye İşletme Birimlerinin Bulunması Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne bağlı birimlerden onüç adedinin gelirlerinin giderlerini karşılayamadığı, bir tanesinin ise herhangi bir faaliyette bulunmadığı görülmüştür. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Döner Sermaye" başlıklı 58'inci maddesinin (a) fıkrasında; Yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabileceği, (i) fıkrasında; Döner Sermaye İşletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılmasının esas ve yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu, (j) fıkrasında ise; Döner Sermaye İşletmelerinin faaliyet alanları, gelir ve giderleri, sermaye limitleri ile işletmelerin yönetimine ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir. Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına ilişkin Yönetmelik'in “ Faaliyet alanları” başlıklı 5'inci maddesinde; döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerektiği ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 bu işletmelerin; a) Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak, b) Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak, c) Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek, ç) Faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerektiği belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik'in "Gelir ve Giderler İle Bunların Muhasebeleştirmesi" başlıklı 8'inci maddesinin birinci fıkrasında; döner sermaye işletmesinin gelirlerinin, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları, şartlı bağış ve yardımlar ile diğer gelirlerden, giderlerinin ise faaliyet alanları ile ilgili giderlerden oluşacağı, dördüncü fıkrasında ise, döner sermaye işletmesi gelirlerinin kullanılmasında 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesine atıfta bulunularak, işletme faaliyetleri sırasında kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması ve yapılacak ödemelerde ise gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Denetimlerde; 2024 yılı itibarıyla toplam 25 döner sermaye işletme biriminden 1 birimin aktif olmadığı, 13 birimin ise gelirlerinin giderlerini karşılamayarak zarar ettiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresince söz konusu hususa ilişkin gerekli işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak; yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde, faaliyeti olmayan birimlerin kuruluş amacına uygun olarak faaliyete geçirilmesi, zarar ettiği tespit edilen işletmelerde ise gelirlerin elde edilmesi, giderlerin harcanmasında mevzuata uygun bir şekilde gelir–gider dengesinin sağlanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. BULGU 2: Hastane Bilgi Yönetim Sistemi Hizmet Alımı İşinin Doğrudan Temin ile Gerçekleştirilmesi “Hastane Bilgi Yönetim Sistemi Hizmet Alımı” işinin, sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olduğu gerekçesi ile doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’ nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması halinde ihtiyacın doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilebileceği düzenlenmiştir. 25.08.2022 tarihli ve 31934 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Sağlık Bilgi Yönetim Sistemleri Hakkında Yönetmelik’in “Genel kurallar” başlıklı 5’inci maddesinin (b) bendinde sağlık bilgi yönetim sistemleri hizmeti sağlayıcılarının, sağlık hizmeti sunucularında faaliyet gösterebilmeleri için Sağlık Bakanlığınca yayınlanan Kayıt Tescil Sistemi’nde kayıtlı olması gerektiği düzenlenmiştir. İlgili Yönetmelik’in 6’ncı maddesinin altıncı fıkrasında ise; sağlık bilgi yönetim sistemleri hizmeti vermeye yetkili olan hizmet sağlayıcılarının Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü internet sitesinden yayınlanacağı düzenlenmiş olup; bu kapsamda hastane bilgi yönetim sistemi hizmeti vermeye yetkili olan çok sayıda hizmet sağlayıcının yer aldığı liste ilgili internet sitesinde yayınlanmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; hastane bilgi yönetim sistemi hizmeti vermeye yetkili çok sayıda firma bulunması nedeni ile ihtiyaç ile ilgili sadece gerçek veya tüzel tek kişinin özel bir hakka sahip olduğundan bahsetmek mümkün değildir. Yapılan incelemede; “Hastane Bilgi Yönetim Sistemi Hizmet Alımı” işinin, sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olduğu gerekçesi ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’ nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi söz konusu hususa ilişkin olarak programın 2009 yılından beri kullanıldığını ve başka bir programa geçilmesi halinde ortaya çıkabilecek olası sistemsel sıkıntıların hastanenin işleyişini olumsuz etkileyeceğini belirtmiş ancak; ihtiyaç ile ilgili sadece gerçek veya tüzel tek kişinin özel bir hakka sahip olmaması hususuna değinmemiştir. Sonuç olarak; “Hastane Bilgi Yönetim Sistemi Hizmet Alımı” işinin, ihtiyaç ile ilgili sadece gerçek veya tüzel tek kişinin özel bir hakka sahip olduğu gerekçesi ile doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmesi mümkün değildir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 BULGU 3: İcap Nöbet Ücreti Ödenmemesi Nedeniyle Açılan Davalarda İcap Nöbet Ücretine Ek Olarak Faizinin ve Yargılama Giderlerinin Ödenmesi Üniversite hastanesi bünyesinde çalışan doktorlardan icap nöbeti tutanlara, tuttukları icap nöbeti için ücret ödenmediği, doktorların bu nedenle Üniversiteye karşı dava açtığı ve açılan davaların Üniversite aleyhine sonuçlanması nedeni ile icap nöbet ücretine ek olarak faizinin ve yargılama giderlerinin ödendiği görülmüştür. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek 33’ üncü maddesinin birinci fıkrasında; yataklı tedavi kurumlarında nöbet tutan memurlar ile sözleşmeli personele nöbetlerinin karşılığı olarak izin verilmesinin uygun görülmediği durumlarda ödenecek nöbet ücretleri belirlenmiş, ikinci fıkrasında; madde hükmünün, üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 50'nci maddesinin (e) bendi kapsamında bulunanlar ile yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 1219 sayılı Kanun'un ek 14'üncü maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında bulunanlar hakkında da uygulanacağı, üçüncü fıkrasında ise; icap nöbeti tutanlara bu maddeye göre hesaplanacak nöbet ücretinin yüzde kırkının ödeneceği hükme bağlanmıştır. İcap nöbet ücreti ödemelerine ilişkin yukarıda yer alan mevzuat hükmünün uygulaması; aynı nitelikte kamu hizmeti veren fakat farklı mevzuat hükümlerine göre istihdam edilen emsal personele nöbet ücreti ödemesi yapılırken 2547 sayılı Kanun’a tabi uzman doktor olarak istihdam edilen personele nöbet ücreti ödenmemesi şeklinde ortaya çıkmıştır. Ortaya çıkan bu durum önce idari yargıya daha sonra ise Anayasa Mahkemesine taşınmıştır. Anayasa Mahkemesi 2018/9074 sayılı Tevfik İlker Akçam başvurusunda 2547 sayılı Kanun’a tabi uzman doktor olarak istihdam edilen personele icap nöbet ücreti ödenmemesi hususuna ilişkin olarak "mülkiyet hakkı bağlamında ayrımcılık yasağının ihlal edildiğine" karar vermiştir. Bahse konu bu karar daha sonra yapılan başvurularda gerekçe gösterilerek aynı konuda Anayasa Mahkemesi ihlal kararları vermiş ve vermeye devam etmektedir. Yani Anayasa Mahkemesi 2018/9074 sayılı bireysel başvuru kararındaki gerekçeyle istikrarlı şekilde aynı konudaki tüm davalarda ihlal kararı vermiştir. Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararları sonrasında idare mahkemelerince de aynı doğrultuda verilen iptal kararları sonrası Üniversite, yasal faizli icap nöbeti ücreti ile birlikte
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 yargılama gideri ödemeleri yapmak zorunda kalmıştır. Nitekim bu kapsamda Üniversitenin taraf olduğu 44 davadan lehe sonuçlanan hiçbir dava bulunmamaktadır. Kamu İdaresi tarafından ilgili hususun Sayıştay Raporu sonrasında değerlendirileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak; Anayasa Mahkemesinin yerleşik kararları sonrasında personele icap nöbet ücretlerinin ödenmesi suretiyle gereksiz yargılama gideri ve faiz ödemelerinde bulunulmasının önüne geçilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Selçuk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 7. EKLER EK 1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Satılmak Üzere Üretimi Yapılan Mamullerin, Stok Kayıtlarına Alınmadan Satışının Yapılması 2023 Yerine Getirilmedi Bulguya ilişkin gerekli işlemler yapılmadığından söz konusu husus tekrar bulgu konusu yapılmıştır.