Muş Alparslan Üniversitesi Türkiye Büyük Millet Meclisine Sunulan 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 1 Eylül 2025 MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ 2024 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu .....................................................................................................2 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu ..............................................................................................................2 Tablo 3: 2024 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi ...........................................................................3 Tablo 4: 2024 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi ................................................................................. 3 Tablo 5: Sosyal Güvenlik Kurumundan Prim İade Alacakları .......................................................................10
KISALTMALAR ERASMUS : European Action Scheme for the Mobility of University Students / Üniversite Öğrencilerinin Hareketliliği için Avrupa Topluluğu Eylem Programı TL : Türk Lirası YÖKAK : Yükseköğretim Kalite Kurulu
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadır. Üniversite bünyesinde; 10 fakülte, 1 yüksekokul, 2 enstitü, 6 meslek yüksekokulu ve 17 uygulama ve araştırma merkezi bulunmaktadır. Akademik ve idari personelin sınıf, unvan ve kadro dağılım bilgileri Tablo 1 ve 2’de yer almaktadır. Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu Unvan Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Profesör 29 31 60 Doçent 107 58 165 Doktor öğretim üyesi 223 129 352 Öğretim görevlisi 188 30 218 Araştırma görevlisi 95 36 131 Toplam 642 284 926 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu Hizmet Sınıfı Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Genel İdare 195 161 356 Sağlık 6 8 14 Avukatlık - 1 3 Teknik 49 39 88 Yardımcı 39 28 67 Sözleşmeli 41 2 43 İşçi 145 - 145 Toplam 477 239 716 Üniversitede 2024 yıl sonu itibarıyla kadrolu akademik, idari (sözleşmeli idari personel dahil) ve işçi personel toplamı 1.119’dur. 1.3. Mali Yapı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli II sayılı cetvelin, (A) “Özel Bütçeli İdareler” bölümünde yer alan Muş Alparslan Üniversitesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve öz gelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir. İdarenin ekonomik sınıflandırma açısından 2024 yılına ait ödenek dağılımına ve yıl sonu harcama gerçekleşmelerine ilişkin tablo aşağıdadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Tablo 3: 2024 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi Ödenek (TL) Gerçekleşme (TL) Gerçekleşme Oranı (%) 01 Personel Giderleri 900.856.472,84 897.891.638,14 99,67 02 Sos. Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 88.595.327,16 88.078.399,13 99,42 03 Mal ve Hizmet Alımı Giderleri 145.725.200,00 90.440.373,53 62,06 05 Cari Transferler 16.197.000,00 15.896.261,12 98,14 06 Sermaye Giderleri 117.680.000,00 113.585.966,43 96,52 Toplam 1.269.054.000,00 1.205.892.638,35 95,02 2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 1.178.463,00 TL ödenek tahsis edilen Üniversite bütçesine yıl içinde 90.591.000,00 TL ödenek eklenmiş ve toplam ödenek 1.269.054,00 TL’ye ulaşmış olup ödeneğin %95,02’si olan 1.205.892.638,35 TL kullanılmıştır. Personel giderlerinde 900.856.472,84 TL ödeneğin 897.891.638,14 TL’si, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerinde 88.595.327,16 TL ödeneğin 88.078.399,13 TL’si, mal ve hizmet alımı giderlerinde 145.725.200,00 TL ödeneğin 90.440.373,53 TL’si, cari transferlerde 16.197.000,00 TL ödeneğin 15.896.261,12 TL’si, sermaye giderlerinde 117.680.000,00 TL ödeneğin 113.585.966,43 TL’si harcanmıştır. Üniversite tarafından 2024 yılında; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile Erasmus hibelerinden toplam 3.741.607,33 TL bütçe dışı kaynak kullanılmıştır. 2024 yılı bütçe gelirleri tahmin ve gerçekleşme bilgileri aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Tablo 4: 2024 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi Gelir Tahmini (TL) Gerçekleşen (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 6.581.000,00 12.573.735,16 191,06 Alınan Bağış ve Yardım ile Özel Gelirler 1.165.382.000,00 1.225.958.762,48 105,20 Diğer Gelirler 6.500.000,00 18.711.827,76 287,87 Toplam 1.178.463.000,00 1.257.244.325,40 106,69 Gelirlerden Red ve İadeler (-) - 45.344,93 100 Net Toplam 1.178.463.000,00 1.257.198.980,47 106,68 2024 yılı bütçesine göre tahmin edilen bütçe geliri 1.178.463.000,00 TL olan Üniversitenin, yıl sonunda gerçekleşen net bütçe geliri 1.257.198.980,47 TL’dir. Dönem faaliyet geliri 1.237.026.723,29 TL, gelirlerden indirim, iade ve iskonto toplamı 45.344,93 TL, enflasyon düzeltmesi toplamı 597.346.118,94 TL ve faaliyet gideri 1.266.279.739,16 TL olan Üniversite, 2024 yılını 568.047.758,14 TL olumlu faaliyet sonucu ile tamamlamıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Üniversite özel bütçesi dışında bulunan; -Döner Sermaye İşletmesinin 2024 yılı gelir toplamı 3.711.092,70 TL, gider toplamı 2.355.689,63 TL olarak gerçekleşmiş ve dönem 1.355.403,07 TL kâr ile tamamlanmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları, uluslararası standartlara uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde; Sayıştay Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve diğer ilgili kuruluş temsilcilerinin katılımıyla oluşturulacak olan Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Dolayısıyla genel yönetim kapsamında olan üniversitelerin muhasebe ve raporlama standartları Kurul tarafından belirlenen kurallara tabidir. Kamu İdaresi ayrıca adı geçen Kanun’un 80’inci maddesinin Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede, tahakkuk esaslı muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne tabi olarak Hazine ve Maliye Bakanlığının Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kanun uyarınca iç kontrol sistemi; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür. İç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, 26.12.2007 tarihli ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2024 yılı denetimi kapsamında, mezkûr mevzuat çerçevesinde, Üniversite iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmektedir: Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede “Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri” ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterlidir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Hassas görevlere ilişkin prosedürler, tam olarak belirlenmiş ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 kurum çalışanlarına duyurulmuştur. İdari birim personeli ve mutemetlere yönelik eğitim çalışmaları tamamlanmamıştır. Risk Değerlendirme Standartları Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı, içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare iç kontrol risklerini tam ve doğru şekilde belirlememiştir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik çalışma yapılmamıştır. İdare iç kontrol risklerinin tanımlamasıyla ilgili bazı çalışmalar yapmış olmakla beraber 2024 yılı sonu itibarıyla iç kontrol risklerinin halen belirlenmemesi açısından bu çalışmalar yeterli değildir. Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır ve personele duyurulmuştur. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmeler farklı kişiler arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri ve sorumluları belirlenmemiştir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu İdaresinin Ön Mali Kontrol İşlemleri Yönergesi mevcuttur. Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı mevcuttur ve içerik olarak Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’ne uygundur. İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, yılda en az bir kez değerlendirilmekte ve değerlendirme sonuçları İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlamaktadır. Değerlendirme ve izleme formları standart hale getirilmemiştir. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmamıştır. İç denetim birimi kurulmadığından iç kontrol sistemine ilişkin denetim ve raporlama çalışmaları mevcut değildir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Muş Alparslan Üniversitesi 2024 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde herhangi bir bilgi yer almamaktadır. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Sosyal Güvenlik Kurumundan Bazı Prim İadesi İşlemlerinin Sonuçlandırılamaması Üniversitenin, birimlerinde aylığını veya ücretini aldıktan sonra ücretsiz izin, ihraç, askerlik, istifa gibi çeşitli sebeplerle görevinden ayrılan personel için Sosyal Güvenlik Kurumuna fazla ve yersiz gönderilen prim/keseneklerin bazılarının iadesinin sağlanamadığı görülmüştür. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılan personelin prime esas kazançlarının hesabı, prim oranları ve prim/hizmet belgelerinin gönderilmesi ve ödenmesi bu Kanun’un ilgili maddelerinde açıklanmıştır. Aynı Kanun’un “Primlerin ödenmesi” başlıklı 88’inci maddesinde; 4’üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalıları çalıştıran işverenlerin, çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak prim tutarlarını ücretlerinden keseceği ve kendisine ait prim tutarlarını da bu tutara ekleyerek, en geç Kurumca belirlenecek günün sonuna kadar Kuruma ödeyeceği hüküm altına alınmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 01.09.2023 tarih ve 28398 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşveren Uygulama Tebliği’nin “Ay İçinde Görevden Ayrılan Sigortalıların Prim Ödeme Gün Sayıları” başlıklı 4.1.6.3’üncü maddesinde; Kanun'un 4'üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanların; ölüm veya emeklilik aylığı bağlanmasını gerektiren hallerde görev aylıklarının kesildiği tarihi takip eden aybaşından itibaren sigortalılığı sona ereceği ve çalışmadığı günlere ait aylıkları borç çıkarılmadığından prim ödeme gün sayısının da 30 gün olarak belirleneceği ifade edilmiştir. Ancak diğer hallerde (askerlik, ücretsiz izin, istifa vb.) görevden ayrılış tarihi itibari ile sigortalılığı sona ereceğinden sigortalıya ücret ödenen gün sayısının, prim ödeme gün sayısı olarak belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu nedenle, çalışılmayan günler için peşin ödenen primlerin Kurumdan iadesi sağlanmalıdır. Bu kapsamda, 5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılan kamu personeline ilişkin olarak Sosyal Güvenlik Kurumuna yersiz veya fazla gönderilen prim/keseneklerin iade sürecinin elektronik ortamda yürütülmesine ilişkin “Prim iade uygulama programı” 21.10.2020 tarihinde kamu idarelerinin kullanımına açılmıştır. Kamu idareleri bu uygulamayı kullanarak Sosyal Güvenlik Kurumundan yersiz ve fazla ödenen primleri iade başvuru talebinde bulunabilecek, Kurum tarafından reddedilen talepler sistem üzerinden kontrol edilebilecek, iade başvurusunun reddedilmesine yol açan eksik, hatalı bilgilerin giderilmesinden sonra tekrar iade başvurusu yapabilecektir. Üniversitenin, Sosyal Güvenlik Kurumundan bu kapsamdaki aşağıdaki tabloda görülen alacaklarının gerek yazı ile gerekse söz konusu program aracılığıyla talep edildiği ancak halen tahsil edilemediği tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında, konu ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından gerek üst yazı ile gerek prim iade uygulaması üzerinden iade talep edildiği ancak iadenin gerçekleşmediği, iade için bu Kuruma tekrar yazı yazıldığı, tablodaki 462,36 TL’lik tutarın İlgili personelin göreve iade edilmesinden dolayı prim iadesine gerek kalmadığı, tabloda 485,87 TL olarak görülen tutarın 380,27 TL olarak talep edildiği, toplam rakamın 28.461,70 TL olduğu belirtilmiştir. Üniversite tarafından gerekli talepte bulunulmasına karşın Sosyal Güvenlik Kurumunca bahse konu prim iadeleri gerçekleştirilmemekte, yazılan yazılara cevap da verilmemektedir. Talepte bulunan diğer kurumlarda da bu sorunlar devam etmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından söz konusu iade işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 Sonuç olarak, 5510 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılan personel ile diğer personel için Sosyal Güvenlik Kurumuna yersiz veya fazla gönderilen prim/keseneklerden doğan alacakların mevzuatta öngörülen şekilde tahsil edilmesi gerekmektedir. Tablo 5: Sosyal Güvenlik Kurumundan Prim İade Alacakları Tarih/Sayı Konu Tutar (TL) 1 01.12.2016/E.3310 Sehven fazla ödenen prim 462,36 2 14.12.2018/E.3973 Askerlik - ücretsiz izin 485,87 3 11.09.2019/E.2657 Askerlik - ücretsiz izin 649,67 4 18.12.2019/E.3643 Sehven 5510 SK kapsamında bildirme 23.071,29 5 29.05.2023/- İstifa 2.874,56 6 19.07.2023/- Askerlik - ücretsiz izin 1.485,91 Toplam: 29.029,66 BULGU 2: İç Kontrol Sisteminin İşleyişinde Eksiklikler Bulunması Kurumun 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleri ve ilgili mevzuat gereğince, iç kontrol sisteminin kurulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi aşamalarında eksikler olduğu görülmüştür. 5018 sayılı Kanun'un “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde, denetim tarihinde yürürlükte olan ve 05.03.2025 tarihinde kaldırılan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar'ın 8’inci maddesinde ve Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği'nde; üst yöneticilerin, mali yönetim ve kontrol sisteminin kurulmasından, işleyişinin gözetilmesinden, izlenmesinden ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden sorumlu oldukları ve bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği'nde; iç kontrol sistemlerinin Kamu İç Kontrol Standartlarına uyumunu sağlamak üzere yapılması gereken çalışmaların belirlenmesi, bu çalışmalar için eylem planı oluşturulması, gerekli prosedür ve ilgili düzenlemelerin hazırlanması, çalışmaların etkili bir şekilde yürütülmesini sağlamak üzere idarelerin üst yöneticileri tarafından gerekli önlemlerin alınması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi ile kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini Kamu İç Kontrol
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Standartları ile uyumlu hale getirmek üzere yapılması gereken çalışmalar belirlenmiş ve kamu idarelerinin bu çalışmalar için eylem planı oluşturma, gerekli prosedür ve ilgili düzenlemeleri hazırlama çalışmalarında, bu rehberden yararlanmalarına olanak sağlanmıştır. Hazine ve Maliye Bakanlığınca yayımlanan 02.12.2013 tarih ve 70451396-24 sayılı “Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum” konulu Genelge'de ise; Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Planlarını gönderen genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin eylem planlarının Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünce merkezi uyumlaştırma görevi çerçevesinde yürütülen izleme çalışmaları neticesinde, idarelerce yürütülmekte olan söz konusu çalışmalarla ilgili Maliye Bakanlığı ve Sayıştay tarafından tespit edilen eksiklikler belirtilerek, kamu idarelerinin eylem planlarını gözden geçirip Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi çerçevesinde revize ederek en geç 31.12.2014 tarihine kadar üst yöneticinin onayını müteakip Hazine ve Maliye Bakanlığına göndermeleri ve eylem planlarında belirtilen eylemlerin ise iki yıl içinde (31.12.2016 tarihine kadar) tamamlanmasının gerektiği ifade edilmiştir. Üniversitenin iç kontrol sisteminin işleyişine yönelik çalışmalarının incelenmesinde; -İç kontrol sisteminin yılda en az bir kere değerlendirildiği ve İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlandığı ancak değerlendirme ve izleme formlarının standart hale getirilmesi çalışmalarının devam ettiği, -2024 yılına ait İç Kontrol Sistemi Değerlendirme raporu hazırlanmasına yönelik çalışmalar devam etmekte olduğundan üst yönetici onayına sunulmadığı, -Üniversite bünyesinde 3 adet İç Denetçi kadrosu bulunmasına rağmen iç denetçi ataması bulunmadığı, dolayısıyla iç denetçi mevcut olmadığından iç denetim birimi kurulmadığı, -İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetlerinin belirlenmesi kapsmında, belirlenen risklerin etkisini kabul edilebilir seviyelere indirmek amaçlarıyla bazı kontrol faaliyetleri belirlenmekle birlikte Kurum genelinde sistematik bir kontrol faaliyeti listesi oluşturma çalışmalarına devam ettiği, 2024 yılı sonunda yapılması planlanan yeni risk belirleme ve değerlendirme çalışmaları ile bu sürecin tamamlanmasının planlandığı, her bir kontrol faaliyetinin uygulayacak sorumluların tamamının belirlenmediği, bu alandaki çalışmaların henüz tamamlanmadığı, -Göreve yeni başlayan personele hizmet içi eğitim planlaması yapılmakla ve personelce eğitim talep edilebilmekte ise de Kurumda ihtiyaç analizine dayalı hizmet içi eğitim planlaması
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 yapılmış olup idari birim personeli ve mutemetlere yönelik başlatılan çalışmalar henüz tamamlanmadığı, -Kurum, kurumsal risklerini belirlemek için bazı çalışmalara başlamış ve 2024 yılı sonu itibarıyle kurumsal riskleri belirlemiş olmakla beraber iç kontrol risklerinin halen belirlenmediği, tespit edilmiştir. Üniversite yönetimince, iç kontrole ilişkin olarak yapılan işlemler mevcut ise de uygulamada halen yukarıda belirtilen yetersizlik ve eksikliklerin bulunduğu görülmektedir. Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edildiği ve gerekli çalışmalara başlandığı belirtilmiştir. Sonuç olarak; söz konusu eksikliklerin giderilmesinin iç kontrol sisteminin sağlıklı şekilde işlemesine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. BULGU 3: Üniversite Tarafından İhale Yoluyla Kiraya Verilen Ticari İşletmelerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Göstermesi Üniversite tarafından kiraya verilen işletmelerin, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösterdiği görülmüştür. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in; “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Yönetmelik'in amacının, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesinde uygulanacak esas ve usulleri düzenlemek olduğu, “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının, yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verdikleri izin olduğu belirtilmiştir. Aynı Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde ise; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyerinin açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, işyerlerine bu Yönetmelik'te belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmadığı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı hüküm altına alınmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre Üniversitenin, müstecirler ile sözleşme imzalandıktan sonra kiraya verilecek alanlarda yürütülecek faaliyetlerle ilgili olarak işyeri açma
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 ve çalışma ruhsatlarının alınmasını sağlaması ve sözleşme süresi içerisinde işletme ruhsatının iptal edilip edilmediğini kontrol etmesi gerekmektedir. Denetimlerde; üniversite içerisinde faaliyet gösteren kantin, kafe ve restoran gibi 19 adet işletmeden 18 adedinin işletme ruhsatı almadan faaliyet gösterdikleri tespit edilmiştir. Kamu İdaresi cevabında, bulgu konusu hususa iştirak edildiği ve ruhsatı olmayan iş yerlerinin işletme ruhsatlarını almaları için gerekli çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, sözleşmenin konusuna giren faaliyetlerin mevzuata uygun olarak temiz ve güvenilir bir şekilde sunumunun yapılabilmesini sağlamak amacıyla Üniversitenin bu konudaki kontrollerini yapması ve ruhsatı olmayan işyerlerinin işletme ruhsatlarını almalarının sağlanması gerekmektedir. BULGU 4: İcra Dairesine Yapılan Ödemede Vadesi Geçmiş Borç Durumunu Gösterir Belgenin Aranmaması Üniversitenin taraf olduğu 2023/511 Esas No.lu dava kapsamında icra dairesi emri üzerine yapılan ödemede vergi borcu olmadığına ilişkin belgenin aranmadığı görülmüştür. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 22/A maddesinin birinci fıkrasının birinci bendinin verdiği yetkiye dayanarak Hazine ve Maliye Bakanlığınca, 05.09.2024 tarih ve 32653 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği Seri: A Sıra No:1’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in (Seri: A Sıra No: 17) 2’nci maddesi ile yapılan düzenlemede, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerinin, 01.10.2024 tarihinden itibaren mahkeme kararları veya icra dairelerinin ödeme ve icra emirleri kapsamında yapacakları 5.000,00 TL’nin üzerindeki ödemelerinde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge arama zorunluluğu getirilmiştir. Gelir İdaresi Başkanlığının Adalet Bakanlığına hitaben yazdığı 06.09.2024 tarih ve E- 21002710-110[3760-16573]-69554 sayılı yazıda da söz konusu belgenin icra dairelerince değil 5018 sayılı Kanun’a tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerince aranacağı vurgulanmıştır. Denetimlerde, Üniversitenin taraf olduğu 2023/511 Esas No.lu dava kapsamında Küçükçekmece İcra Dairesinin 2023/203330 No.lu Dosyası için 13.11.2024 tarih ve 6356 no.lu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 ödeme emri ile yapılan 88.080,22 TL’lik ödeme sırasında, davacının vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin aranmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında, bulguya katılmakla birlikte, Üniversitenin icra ödemelerini gerçekleştirirken, ödeme emri belgesinde hak sahibi sıfatıyla icra dairelerinin yer aldığı, bu dairelerden “vergi borcu yoktur” yazısı aramadıkları; icra dairelerinin hak sahibi sıfatıyla yer alan davacı veya avukattan “vergi borcu yoktur” yazısı araması gerektiği, Üniversitenin kullandığı Harcama Yönetim Sistemi ile Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sistemi ile bu yazının aranmasının mümkün olamadığı, bu sistemde hak sahibi olarak görünmeyen davacı ve avukattan borcu yoktur yazısı istemenin hukuken mümkün olmadığı, bu nedenle, söz konusu ödemede vergi borcu olmadığına ilişkin belgenin aranmadığı, bundan sonraki süreçte Hazine ve Maliye Bakanlığının Harcama Yönetim Sistemi ile Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sisteminde güncelleme yapması halinde bahse konu ödemelerde ilgili belgenin aranabileceği, Üniversitenin tedbir amaçlı olarak hak sahiplerine ulaşmak ve onlardan borcu yoktur yazısını almak için gerekli tedbirleri alacağı belirtilmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuatta açıkça görüldüğü üzere, kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmeleri, 01.10.2024 tarihinden itibaren mahkeme kararları veya icra dairelerinin ödeme ve icra emirleri kapsamında yapacakları 5.000,00 TL’nin üzerindeki ödemelerinde vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgeyi arayacaklardır. Bu belge icra dairelerince değil 5018 sayılı Kanun’a tabi kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermaye işletmelerince aranacaktır. Üniversitenin ödemeyi icra dairesine yapması icra dairesini hak sahibi yapmamaktadır. Hak sahibinin kimler olduğu dava dosyasında bellidir. İcra dairesinin işlevi ödemeye aracılık yapmak olup bu faaliyet icra dairesini hak sahibi yapmamaktadır. Sonuç olarak, mahkeme kararları veya icra dairelerinin ödeme ve icra emirleri kapsamında yapılacak ödemelerde söz konusu borç durumunu gösterir belgenin aranması gerekmektedir. BULGU 5: Yükseköğretim Kalite Kurulu Tarafından Görevlendirilen Dış Değerlendiricilerin Giderlerinin Üniversite Özel Bütçesinden Karşılanması Dış Değerlendirme Programı kapsamında Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından görevlendirilen ve Üniversitede çalışmalar yapan dış değerlendiricilerin ulaşım, yolluk ve konaklama giderlerinin Üniversite tarafından karşılandığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretim Kalite Güvencesi Sistemi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu” başlıklı Ek 35’inci maddesinde; Yükseköğretim Kalite Güvencesi Sistemi düzenlenmiş, bu sistemin, yükseköğretim kurumlarının eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile idari hizmetlerinin iç ve dış kalite güvencesi, akreditasyon süreçleri ve bağımsız dış değerlendirme kurumlarının yetkilendirilmesi süreçlerine ilişkin esasları içerdiği belirtilmiş, bu kapsamda anılan hizmetleri yerine getirmek üzere idari ve mali özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli Yükseköğretim Kalite Kurulunun kurulması öngörülerek Kurulun çalışma usul ve esasları ile yükseköğretim kurumlarında kalite güvence sistemlerinin kurulması, iç ve dış değerlendirme süreçleri, yükseköğretim kurumlarında kurulacak kalite komisyonları, kalite değerlendirme tescil belgesinin alınması, Kuruldaki Genel Sekreterliğin çalışma usul ve esasları ve yapısı ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususların Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. 2547 sayılı Kanun’un verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kalite Güvencesi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Yönetmeliği’nin “Kalite güvencesi ve iyileştirme çalışmaları kapsamındaki harcamalar” başlıklı 25’inci maddesinde; bu Yönetmelik kapsamında, yükseköğretim kurumları tarafından gerçekleştirilecek çalışmalara ilişkin her türlü harcamanın, yükseköğretim kurumlarının bütçelerine ilgili konuda tahsis edilecek ödenekle karşılanacağı, Vakıf yükseköğretim kurumlarının da bu Yönetmelik kapsamında yapılacak çalışmalar için bütçesinde yeterli ödenek ayıracağı belirtilmektedir. Anılan Yönetmelik’in 25’inci maddesinde yer alan hüküm, Yükseköğretim Kalite Kurulu Kurumsal Dış Değerlendirme Yönergesinin “Harcamalar” başlıklı 13’üncü maddesinde de; yükseköğretim kurumlarında gerçekleştirilecek olan dış değerlendirme sürecine ilişkin her türlü harcamanın, ilgili yükseköğretim kurumunun bütçesinden karşılanacağı şeklinde yer almaktadır. Yukarıda belirtilen yönetmelik ve yönergelerle, 2547 sayılı Kanun’un Ek 35’inci maddesinde öngörülmeyen bir ödeme türü ihdas edilmiştir. Oysa ki, diğer harcama türlerinde olduğu gibi, kalite güvence sistemi yürütücülerince yapılacak harcamaların Üniversitelerce karşılanabilmesi için Kanun’da açık bir dayanak bulunması gerekmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; kamu gideri: kanunlarına veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderler şeklinde tanımlanmıştır. 5018 sayılı Kanun’un bu hükmüne göre; bir giderin yapılabilmesi, ancak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin açık bir hükmü ile olabilecektir. Yönetmelik, yönerge gibi alt hukuki metinlerle yapılan düzenlemelerle yeni bir harcama türünün ihdas edilmesi mümkün olmadığı gibi alt hukuk normlarının da üst hukuk normlarına aykırı olmaması gerekir. Yukarıda belirtilen Ek 35’inci maddede; Dış Değerlendirme Programı kapsamında Üniversitede çalışmalar yapan Yükseköğretim Kalite Kurulu üyelerinin giderlerinin Üniversite tarafından ödenebileceğine ilişkin bir düzenleme ve yönetmelikle düzenlenebilecek konular arasında da bu türden bir ödeme bulunmamaktadır. 2547 sayılı Kanun’un ilgili maddesinde, Yükseköğretim Kalite Kurulunun gelirleri ve personelin özlük haklarına ilişkin çeşitli mali hükümler öngörülmüş ancak Yükseköğretim Kalite Kurulu tarafından görevlendirilen değerlendiricilerin giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılanabileceğine dair herhangi bir mali hükme yer verilmemiştir. Üniversite, dış denetim kurumlarının faaliyetlerinden yarar sağlamakta ise de buna dayanılarak dış denetim personelinin giderlerinin Üniversite bütçesinden karşılanabilmesi mümkün değildir. Nitekim idari ve mali özerkliğe sahip, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli bir kurum olan Yükseköğretim Kalite Kurulunun, kanunda sayılan görevleri ve hizmetlerini, kendisine tahsis edilen bütçe ödeneğini kullanarak yerine getirmesi gerekmektedir. Zira 2547 sayılı Kanun’un Ek 35’inci maddesinin tanıdığı yetkiye istinaden 23.11.2018 tarih ve 30604 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yükseköğretim Kalite Güvencesi ve Yükseköğretim Kalite Kurulu Yönetmeliği’nin “Kurulun mali yapısı” başlıklı 28’inci maddesinde de Yükseköğretim Kalite Kurulu hizmetlerinde ihtiyaç duyulan tüm giderlerin Kurul bütçesinden karşılanacağı ifade edilmiştir. Ayrıca, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Daireler kurulu” başlıklı 27’nci maddesinde, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerince mali konularda düzenlenecek yönetmelikler ile yönetmelik niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, Sayıştayın istişari görüşü alınarak yürürlüğe konulacağı belirtilmesine karşın mali hüküm içeren söz konusu Yönetmelik bu görüşü almak üzere Sayıştaya gönderilmemiştir. Kamu idaresi cevabında, bulguya katıldıkları, söz konusu harcamaların Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 27.09.2024 tarih ve E-85680258-060-.99-3879 sayılı yazı gereğince
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 ödendiği, bundan sonraki süreçte bulguda belirtilen kanuni dayanağı olmayan bu tür giderlerin üniversite bütçesinden karşılanmaması için gerekli hassasiyetin gösterileceği belirtilmiştir. Kamu idaresi cevabında her ne kadar söz konusu ödemelerin Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı yazısı doğrultusunda ödendiği belirtilmekte ise de, yukarıda belirtilen mevzuat karşısında ödenemeyecek bir giderin bu Kurumun yazısıyla ödenebilmesi mümkün değildir. Sonuç olarak, kanuni dayanağı olmayan yukarıda belirtilen giderlerin Üniversite bütçesinden karşılanmaması gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Muş Alparslan Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 8. EKLER EK 1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama İç Kontrol Sisteminin İşleyişinde Eksiklikler Bulunması 2023 Yerine Getirilmedi Bu husus Raporun Diğer Bulgular Bölümünde "İç Kontrol Sisteminin İşleyişinde Eksiklikler Bulunması " başlığıyla yer almaktadır.