2024 - İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ.pdf

İzmir Demokrasi Üniversitesi Türkiye Büyük Millet Meclisine Sunulan 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 1 Eylül 2025 İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ 2024 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ...........................................................................................................1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU .......................................................................................................5
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ....................................................................................................................5
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ...............................................................5
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ..............................................................................6
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ........................................................................................................................................ 7
7. DENETİM BULGULARI .................................................................................................................................8
8. EKLER ..............................................................................................................................................................15

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu .....................................................................................................2 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu ..............................................................................................................2 Tablo 3: 2024 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi ...........................................................................2 Tablo 4: 2024 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi ................................................................................ 3

KISALTMALAR TL : Türk Lirası

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular

1. Demirbaş Niteliği Taşıyan Varlıkların Tüketim Malzemesi Olarak Muhasebeleştirilmesi ve Dönem Sonunda Çıkışlarının Yapılması
2. Taşınmazlara Ait Bazı Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Varlığın Kayıtlı Değerine Eklenmemesi B. Diğer Bulgular
3. Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10'unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
4. Doğrudan Teminle Gerçekleştirilen ve Belli Süre Gerektiren İşlerde Sözleşme Yapılmaması

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Anayasa’nın 130’uncu maddesinde, çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin Devlet tarafından kanunla kurulması öngörülmüştür. İzmir Demokrasi Üniversitesi 2016 yılında 28.03.1983 tarih ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’na eklenen ek madde 170 ile kurulmuştur. Yükseköğretimin amaç ve ilkeleri, yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayın, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esaslar 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’yla düzenlenmiştir. Söz konusu Kanun’un 12’nci maddesinde yükseköğretim kurumlarının görevleri sayılmış olup bu görevler; toplumun ihtiyaçları, kalkınma planları ilke ve hedeflerine uygun bilimsel eğitim-öğretim, araştırma, yayım ve danışmanlık yapmak, bu ilke ve hedefler doğrultusunda insangücü yetiştirmek, toplumun özellikle sanayileşme ve tarımda modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlamak, üretimde artışı sağlayacak uygulamalı çalışmalarda bulunmak, bu amaçla döner sermaye işletmelerini kurmak ve bu faaliyetlerin geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak olarak özetlenebilir. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları İzmir Demokrasi Üniversitesinin akademik yapısında rektörlük, senato, fakülte dekanlıkları, yüksekokul, enstitü, uygulama ve araştırma merkez müdürlükleri bulunmakta, idari yapısında ise üniversite yönetim kurulu, genel sekreterlik, daire başkanlıkları, hukuk müşavirliği ve müdürlükler yer almaktadır. Üniversitenin üst yöneticisi olan Rektör Cumhurbaşkanı tarafından, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadır. Üniversite bünyesinde; 10 fakülte, 1 yüksekokul, 3 enstitü, 2 meslek yüksekokulu ve 18 uygulama ve araştırma merkezi bulunmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Akademik ve idari personelin sınıf, ünvan ve kadro dağılım bilgileri Tablo 1 ve 2’de yer almaktadır. Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu Ünvan Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Profesör 52 198 250 Doçent 67 158 225 Doktor öğretim görevlisi 167 148 315 Öğretim görevlisi 51 64 115 Araştırma görevlisi 64 436 500 Toplam 401 1.004 1.405 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu Hizmet Sınıfı Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Genel idare 76 260 336 Sağlık 0 153 153 Avukatlık 0 3 3 Teknik 13 42 55 Yardımcı 3 105 108 Sözleşmeli 39 32 71 İşçi 40 6 46 Toplam 171 601 772 Üniversitede 2024 yıl sonu itibarıyla kadrolu akademik, idari (sözleşmeli idari personel dahil) ve işçi personel toplamı 572’dir. Üniversitede yabancı uyruklu akademik personel çalışmamaktadır. 1.3. Mali Yapı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli II sayılı cetvelin, (A) “Özel Bütçeli İdareler” bölümünde yer alan İzmir Demokrasi Üniversitesi, merkezi yönetim bütçe kanunu ile verilen hazine yardımı ve öz gelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir. Üniversitenin ekonomik sınıflandırma açısından 2024 yılına ait ödenek dağılımına ve yıl sonu harcama gerçekleşmelerine ilişkin tablo aşağıdadır. Tablo 3: 2024 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi Gider Türü Ödenek (TL) Gerçekleşme (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Personel Giderleri 429.349.200,00 425.113.072,40 99,01 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 46.382.000,00 45.761.963,57 98,66 Mal ve Hizmet Alımı Giderleri 90.007.500,00 83.375.083,77 92,63 Cari Transferler 10.061.500,00 8.860.636,67 88,06 Sermaye Giderleri 215.150.000,00 208.119.898,44 96,73 Sermaye Transferleri 0,00 0,00 0,00 Toplam 790.950.200,00 771.230.654,85 97,51

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 650.306.000,00 TL ödenek tahsis edilen Üniversite bütçesine yıl içinde 140.644.200,00 TL ödenek eklenmiş ve toplam ödenek 790.950.200,00 TL’ye ulaşmış olup ödeneğin %97,51’i olan 771.230.654,85 TL kullanılmıştır. Personel giderlerinde 429.349.200,00 TL ödeneğin 425.113.072,40 TL’si, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerinde 46.382.000,00 TL ödeneğin 45.761.963,57 TL’si, mal ve hizmet alımı giderlerinde 90.007.500,00 TL ödeneğin 83.375.083,77 TL’si, cari transferlerde 10.061.500,00 TL ödeneğin 8.860.636,67TL’si, sermaye giderlerinde 215.150.000,00 TL ödeneğin 208.119.898,44 TL’si harcanmıştır. Üniversite tarafından 2024 yılında; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Mevlana ve Farabi Değişim Programı destekleri ile Avrupa Birliği hibelerinden toplam 7.676.748,17 TL bütçe dışı kaynak kullanılmıştır. 2024 yılı bütçe gelirleri tahmin ve gerçekleşme bilgileri aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Tablo 4: 2024 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi Gelir Türü Gelir Tahmini (TL) Gerçekleşen (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 4.973.000,00 29.268.459,99 588,55 Alınan Bağış ve Yardımlar 637.019.000,00 742.224.499,80 116,52 Sermaye Gelirleri 8.314.000,00 18.272.662,87 219,78 Diğer Gelirler 0,00 0,00 0,00 Toplam 650.306.000,00 789.765.622,66 121,45 Gelirlerden Ret ve İadeler (-) 0,00 -181.115,22 0,00 Net Toplam 650.306.000,00 789.584.507,44 121,42 2024 yılı bütçesine göre tahmin edilen bütçe geliri 650.306.000,00 TL olan Üniversitenin, yıl sonunda gerçekleşen net bütçe geliri 789.584.507,44 TL'dir. Dönem faaliyet geliri 799.506.692,58 TL gelirlerden indirim, iade ve iskonto toplamı 1.322.802,22 TL, enflasyon düzeltmesi toplamı 1.938.411.041,00 TL ve faaliyet gideri 653.957.101,26 TL olan Üniversite, 2024 yılını 2.082.637.830,06 TL olumlu faaliyet sonucu ile tamamlamıştır. Üniversite özel bütçesi dışında bulunan; -Döner Sermaye İşletmesinin 2024 yılı gelir toplamı 1.016.534,04 TL, gider toplamı 423.833,14 TL olarak gerçekleşmiş ve dönem 592.700,90 TL kâr ile tamamlanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 -Sosyal Tesisin/İktisadi İşletmenin 2024 yılı gelir toplamı 8.805,64 TL, gider toplamı 2.358,35 TL olarak gerçekleşmiş ve dönem sonu 6.447,29 TL kâr ile tamamlanmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları, uluslararası standartlara uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde; Sayıştay Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve diğer ilgili kuruluş temsilcilerinin katılımıyla oluşturulacak olan Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Dolayısıyla genel yönetim kapsamında olan üniversitelerin muhasebe ve raporlama standartları Kurul tarafından belirlenen kurallara tabidir. Kamu İdaresi ayrıca adı geçen Kanun’un 80’inci maddesinin Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede, tahakkuk esaslı muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne tabi olarak Hazine ve Maliye Bakanlığının Bütünleşik Mali Kontrol Yönetim Sistemi Web Tabanlı Otomasyon Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu, • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli.

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kanun uyarınca iç kontrol sistemi; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür. İç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, 26.12.2007 tarihli ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2024 yılı denetimi kapsamında, mezkûr mevzuat çerçevesinde, Üniversite iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmektedir: Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları konusunda bazı birimlerin görev, yetki ve sorumluluklarını belirlememesi nedeniyle eksiklikler bulunmaktadır. İdarede "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri" ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterli değildir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 Hassas görevlere ilişkin prosedürler, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Risk Değerlendirme Standartları Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare hiçbir iç kontrol riski belirlememiştir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır ve personele duyurulmuştur. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmelerde, bunları farklı kişiler arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri belirlenmemiştir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu idaresinin ön mali kontrol yönergesi mevcuttur. Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlanmamıştır. İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, değerlendirilmemektedir. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmuş olup 1 iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadro boştur. İç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin denetim çalışması mevcut değildir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ İzmir Demokrasi Üniversitesinin 2024 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Demirbaş Niteliği Taşıyan Varlıkların Tüketim Malzemesi Olarak Muhasebeleştirilmesi ve Dönem Sonunda Çıkışlarının Yapılması İzmir Demokrasi Üniversitesinde demirbaş niteliği taşıyan varlıkların muhasebe kayıtlarına alınırken tüketim malzemesi gibi 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedildiği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “15 Stoklar” başlıklı 85’inci maddesine göre, stoklar hesap grubu; kamu idarelerince satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılır. 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabının niteliği ile ilgili 87’nci maddesinde; “İlk madde ve malzeme hesabı; kamu idarelerince üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen tüketim malzemeleri ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Ayrıca Yönetmelik’in “25 Maddi duran varlıklar” başlıklı 169’uncu maddesine göre, maddi duran varlıklar hesap grubu, kamu idarelerince faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen ve tahmini yararlanma süresi bir yıldan fazla olan fiziki varlıklar, bunların birikmiş amortismanları ile ayrılan değer düşüklüğü karşılıklarının izlenmesi için kullanılır. 255 Demirbaşlar Hesabının niteliği ile ilgili 181’inci maddesinde ise; “Demirbaşlar hesabı; kamu idarelerinin faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre kullanılabilen varlıkların izlenmesi için kullanılır.” ifadesi yer almaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, 150 İlk Madde ve Malzemeler Hesabı; kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen varlıkların izlenmesi için kullanılırken 255 Demirbaşlar Hesabı ise kurum faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan her türlü büro makine ve cihazları ile döşeme, masa, koltuk, dolap, mobilya gibi uzun süre kullanılabilen varlıkların izlenmesi için kullanılacaktır. Yapılan incelemede, demirbaş niteliği taşıyan ve amortismana tabi tutulması gereken mobilya, masa, sandalye, ofis koltukları, tefrişat malzemeleri, yazıcı gibi varlıkların 255 Demirbaşlar Hesabı yerine 150 İlk Madde ve Malzemeler hesabına kaydedildiği ve dönem sonunda tüketim malzemesi gibi çıkışlarının yapıldığı görülmüştür. 2024 yılında 150 İlk Madde ve Malzeme hesabında açılış fişi ile bir önceki yıldan devren gelen 8.334.808,02 TL tutarında tüketim malzemesi bulunduğu, yıl içerisinde ise hesaba 64.219.278,64 TL tutarında tüketim malzemesi girişi yapıldığı, yıl sonu itibarıyla hesaptan yapılan ve çoğu demirbaş niteliği taşıyan varlıkların çıkışlarının toplam 66.179.834,14 TL tutarında olduğu görülmüştür. Kamu İdaresince verilen cevapta 2024 yılı içerisinde muhtelif tarihlerde alımları yapılan toplam 25.437.354,47 TL tutarındaki malzemenin demirbaş olarak kaydının yapılması gerekirken sehven tüketim malzemesi olarak kayıtlarının yapıldığı, söz konusu hatanın yıl sonuna doğru fark edilerek, düzeltme işlemi yapılması açısından çıkışlarının gerçekleştirildiği, ancak sene sonu işlem yoğunluğu nedeniyle 255 Demirbaş hesabı kayıt işlemlerinin yapılamadığı, yeniden giriş kayıtlarının ise 2025 yılı içinde yapıldığı belirtilmiştir. Söz konusu düzeltme kayıtları 2025 yılında yapıldığından 2024 yılı mali tablolarını düzeltici etkisi bulunmamaktadır. Demirbaş niteliği taşıyan varlıkların mevzuata uygun olarak 255 Demirbaşlar Hesabında izlenmesi gerekmektedir. BULGU 2: Taşınmazlara Ait Bazı Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Varlığın Kayıtlı Değerine Eklenmemesi Üniversite taşınmazları için yapılan bazı bakım ve onarım niteliğindeki değer artırıcı harcamaların, ilgili varlığın kayıtlı değerine eklenmediği tespit edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi duran varlıklar hesap grubu ile ilgili “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyetin, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edileceği ve amortisman hesaplanmasında dikkate alınacağı ve bunlar dışında maddi duran varlıklar için yapılan her türlü normal bakım, onarım ve harcamaların gider olarak kaydedileceği ifade edilmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” konulu 47 sıra No.lu Genel Tebliğ’in “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te yer alan taşınmazlar için 34.000,00 TL’yi aşan ve değer artırıcı harcama olarak kabul edilen giderlerin ilgili duran varlığın maliyetine ekleneceği, üçüncü fıkrasında; kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği, beşinci fıkrasında ise; bu limitin gerektiğinde Bakanlıkça güncellenerek yılı Kasım ayı sonuna kadar duyurulacağı düzenlenmiştir. Taşınmazların her biri için öngörülen limit, Bakanlıkça 7 Kasım 2023 tarihinde 114.000,00 TL olarak belirlendiğinden 2024 yılında 114.000,00 TL’yi aşan her türlü harcamanın ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine eklenmesi gerekmektedir. Yapılan incelemede, Üniversitenin hesaplarında kayıtlı duran varlıklar için yaptığı ve toplam 2.676.835,20 TL tutarındaki limiti aşan harcamaların ilgili duran varlığın maliyetine eklenmeyerek giderleştirildiği görülmüştür. Kamu İdaresince verilen cevapta söz konusu giderlere ilişkin varlık kayıtlarının 2025 yılı içinde yapıldığı belirtilmiştir. Ne var ki bu kayıtların 2024 yılı mali tablolarını düzeltici etkisi bulunmamaktadır. Sonuç olarak, binalara yapılan 114.000 TL'yi aşan söz konusu değer artırıcı harcamalar, anılan mevzuat hükümlerine göre mali tablolarda 252 Binalar Hesabının 2.676.835,20 TL noksan; 630 Giderler Hesabının ise aynı tutar kadar fazla görünmesine yol açmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Parasal Limitler Dâhilinde Yapılan Hizmet Alımlarında Bütçeye Konulan Ödeneğin %10'unun Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması Üniversitenin mal ve hizmet alımlarına ilişkin doğrudan temin ve pazarlık usulü kapsamında yapılan harcamaların yıllık toplamının, bu amaçla bütçeye konulan ödeneklerin %10’unu aştığı görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde idarelerin yaklaşık maliyeti 2.076.108,00 TL’ye kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımlarını pazarlık usulü ile ihale yaparak temin edebileceği; aynı Kanun’un 22’nci maddesinin d fıkrasında ise büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’yi, diğer idarelerin 207.453,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir. Yine aynı Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı hüküm 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62’nci Maddesinin (I) Bendi Kapsamında Yapılacak Başvurulara İlişkin Tebliğ’in “Genel esaslar” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasında tekrarlanmış olup, bu oran aşılarak Kuruma yapılan başvuruların reddedileceği ifade edilmiştir. Tebliğ’in 4’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi ve 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre ihtiyaçların temininde bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından, yıllık bütçelerine bu amaçla konulan toplam ödenek tutarının dikkate alınacağı, mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine bu amaçla konulan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı %10 oranının hesaplanacağı belirtilmiş olup dördüncü fıkrasında ise bütçe sahibi olan kamu idareleri tarafından %10 oranının aşılıp

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 aşılmadığı takip edilerek ödenek aktarılırken veya harcama yapılırken bu durumun göz önünde bulundurulacağı ifade edilmiştir. Yukarıdaki hükümler birlikte değerlendirildiğinde, Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limitler dahilinde yapılan mal ve hizmet alımı ile yapım işlerinde, ödenek hangi amaçla bütçeye konulmuş ise o amaç için konulmuş ödeneğin toplam tutarının %10’unun Kurulun uygun görüşü olmadan aşılamayacağı anlaşılmaktadır. Bu oranın aşılıp aşılmadığının bütçe sahibi kamu idareleri tarafından takip edilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemelere göre, Üniversite tarafından 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda yer almasına rağmen 2024 yılında da 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin harcamaların limiti aşıp aşmadığı takip edilmemiş, doğrudan temin ve pazarlık usulünün kullanıldığı mal ve hizmet alımlarında mevzuatta belirtilen %10’luk limit Kamu İhale Kuruluna başvuru yapılmaksızın aşılmıştır. Kamu İdaresince verilen cevapta doğrudan temin yöntemiyle yapılan mal alımlarının gerekçeleri belirtilmiş, depolama imkanı bulunmaması nedeniyle sıklıkla düşük tutarlı alımların doğrudan temin yöntemi kullanılarak yapıldığı açıklanmıştır. Ne var ki söz konusu açıklama bulgu konusu hususu karşılar nitelikte değildir. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların Kanun’da belirtilen temel ilkelere ve usullere uygun bir şekilde yapılması amaçlanmış olup, bu yöntemlerle yapılacak alımlarda %10’luk sınıra uyulması ya da sınırın aşılması durumunda uygun görüş alınması gerekmektedir. BULGU 2: Doğrudan Teminle Gerçekleştirilen ve Belli Süre Gerektiren İşlerde Sözleşme Yapılmaması Üniversite tarafından doğrudan temin yöntemiyle yaptırılan ve belli süre gerektiren bazı bakım ve onarım işleri için sözleşme imzalanmadığı görülmüştür. 11.07.2023 tarihli ve 32245 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ’in “Alımlara ilişkin uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinin beşinci fıkrasında; “Teslimi, sunumu veya yapımı belli bir süreyi gerektiren alımlar ile Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda sözleşme imzalanması zorunludur.” denilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Söz konusu Tebliğ, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesine göre doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen ve belli bir süre gerektiren bakım onarım hizmet alımlarında sözleşme imzalanmasını zorunlu tutmuştur. Yapılan incelemede, harcama birimlerince parasal limitler dahilinde yaptırılan bakım ve onarım işlerinin belli bir süreyi gerektirmesine rağmen, sözleşme imzalanmadan gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Kamu İdaresince verilen cevapta personel yetersizliği ve iş yoğunluğu nedeniyle birkaç doğrudan temin yöntemiyle yapılan mal ve hizmet alımı işleminde sehven sözleşme yapılmama durumu yaşandığı ve birimlerin bu hususa özen göstermeleri konusunda uyarıldığı belirtilmiştir. Doğrudan teminle yapılacak alımlarda malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın mutlaka bir sözleşmeye bağlanması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı İzmir Demokrasi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 8. EKLER EK 1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü ile Yapılan Alımlarda Kamu İhale Kurulunun Uygun Görüşü Alınmadan %10'luk Sınırın Aşılması 2023 Yerine Getirilmedi