Boğaziçi Üniversitesi Türkiye Büyük Millet Meclisine Sunulan 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporu 1 Eylül 2025 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 2024 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU
İÇERİK BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 2024 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2024 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 2024 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu .....................................................................................................2 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu ..............................................................................................................2 Tablo 3: 2024 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi ...........................................................................3 Tablo 4: 2024 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi ................................................................................. 3
KISALTMALAR AŞ : Anonim Şirket BUVAK : Boğaziçi Üniversitesi Vakfı TL : Türk Lirası
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Üniversitenin üst yöneticisi olan Rektör Cumhurbaşkanı tarafından, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadır. Üniversite bünyesinde; 7 fakülte, 1 yüksekokul, 8 enstitü ve 28 uygulama ve araştırma merkezi bulunmaktadır. Akademik ve idari personelin sınıf, unvan ve kadro dağılım bilgileri Tablo 1 ve 2’de yer almaktadır. Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu Unvan Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Profesör 191 52 243 Doçent 109 79 188 Doktor öğretim üyesi 143 135 278 Öğretim görevlisi 168 50 218 Araştırma görevlisi 273 126 399 Toplam 884 442 1326 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu Hizmet Sınıfı Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Genel idare 444 306 750 Sağlık 18 35 53 Avukatlık 2 2 4 Eğitim-öğretim 5 7 12 Teknik 260 148 408 Yardımcı 94 82 176 Sözleşmeli 285 161 446 İşçi 358 - 358 Toplam 1466 741 2207 Üniversitede 2024 yıl sonu itibarıyla kadrolu akademik, idari (sözleşmeli idari personel dahil) ve işçi personel toplamı 2350’dir. Ayrıca Üniversitede 67 yabancı uyruklu akademik personel çalışmaktadır. 1.3. Mali Yapı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli II sayılı cetvelin, (A) “Özel Bütçeli İdareler” bölümünde yer alan Bogaziçi Üniversitesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve öz gelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3
İdarenin ekonomik sınıflandırma açısından 2024 yılına ait ödenek dağılımına ve yıl sonu
harcama gerçekleşmelerine ilişkin tablo aşağıdadır.
Tablo 3: 2024 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi
Ödenek (TL) Gerçekleşme (TL) Gerçekleşme
Oranı(%)
01 Personel Giderleri 1.733.755.800,00 1.712.307.481,00 98,76
02 Sos. Güvenlik Kurumlarına Devlet
Primi Giderleri 236.155.200,00 230.633.534,00 97,66
03 Mal ve Hizmet Alımı Giderleri 512.967.554,00 480.994.837,00 93,77
05 Cari Transferler 138.450.651,00 137.682.604,00 99,45
06 Sermaye Giderleri 658.658.400,00 532.880.771,00 80,90
07 Sermaye Transferleri - - -
Toplam 3.279.987.605,00 3.094.499.227,00 94,34
2024 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 2.960.892.000,00 TL ödenek tahsis edilen
Üniversite bütçesine yıl içinde 319.095.605,00 TL ödenek eklenmiş ve toplam ödenek
3.279.987.605,00 TL’ye ulaşmış olup ödeneğin %94,34’ü olan 3.094.499.227,00 TL
kullanılmıştır.
Personel giderlerinde 1.733.755.800,00 TL ödeneğin 1.712.307.481,00 TL’si, sosyal
güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerinde 236.155.200,00 TL ödeneğin 230.633.534,00
TL’si, mal ve hizmet alımı giderlerinde 512.967.554,00 TL ödeneğin 480.994.837,00 TL’si,
cari transferlerde 138.450.651,00 TL ödeneğin 137.682.604,00 TL’si, sermaye giderlerinde
658.658.400,00 TL ödeneğin 532.880.771,00 TL’si harcanmıştır.
Üniversite tarafından 2024 yılında; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu,
Erasmus, Mevlana ve Farabi Değişim Programı, Kalkınma Ajansı destekleri ile Avrupa Birliği
hibelerinden toplam 158.476.540,00 TL bütçe dışı kaynak kullanılmıştır.
2024 yılı bütçe gelirleri tahmin ve gerçekleşme bilgileri Tablo 4’te yer almaktadır.
Tablo 4: 2024 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi
Gelir Tahmini
(TL) Gerçekleşen (TL) Gerçekleşme
Oranı (%)
Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 141.329.000,00 160.673.847,00 113,69
Alınan Bağış ve Yardım ile Özel Gelirler 3.011.356.400,00 3.046.674.515,00 101,17
Diğer Gelirler 39.605.983,00 41.820.622,00 105,59
Sermaye Gelirleri - - -
Toplam 3.192.291.383,00 3.249.168.984,00 101,78
Gelirlerden Red ve İadeler (-) - 2.205.373,88 -
Net Toplam 3.192.291.383,00 3.246.963.610,12 101,71
2024 yılı bütçesine göre tahmin edilen bütçe geliri 3.192.291.383,00 TL olan
Üniversitenin, yıl sonunda gerçekleşen net bütçe geliri 3.246.963.610,12 TL’dir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Dönem faaliyet geliri 3.601.778.236,45 TL, gelirlerden indirim, iade ve iskonto toplamı 2.205.373,88 TL, enflasyon düzeltmesi toplamı 19.135.330.629,25 TL ve faaliyet gideri 6.999.644.524,76 TL olan Üniversite, 2024 yılını 15.735.258.967,06 TL olumlu faaliyet sonucu ile tamamlamıştır. Üniversite özel bütçesi dışında bulunan; -Döner Sermaye İşletmesinin 2024 yılı gelir toplamı 114.182.166,26 TL, gider toplamı 92.568.802,20 TL olarak gerçekleşmiş ve dönem 21.613.364,06 TL kâr ile tamamlanmıştır. -Sosyal Tesisin 2024 yılı gelir toplamı 62.290.489,00 TL, gider toplamı 62.282.359,00 TL olarak gerçekleşmiş ve dönem sonu 8.130 TL kâr ile tamamlanmıştır. Ayrıca Üniversite, 06.07.2001 tarih ve 24454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4691 sayılı Kanun ile kurulan Boğaziçi Üniversitesi Teknopark AŞ’nin ortağıdır. Adı geçen AŞ’nin sermayesi 530.000,00 TL olup Üniversitenin %48 oranında ortaklığı bulunmaktadır. Ayrıca Boğaziçi Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi Anonim Şirketi kapsamında Üniversitenin ortaklık payı %100, Boğaziçi Teknopark Anonim Şirketi ve Dudullu Organize Sanayi Bölgesi Boğaziçi Üniversitesi Teknopark Anonim Şirketleri kapsamında Üniversitenin ortaklık payı %20’dir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları, uluslararası standartlara uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde; Sayıştay Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve diğer ilgili kuruluş temsilcilerinin katılımıyla oluşturulacak olan Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Dolayısıyla genel yönetim kapsamında olan üniversitelerin muhasebe ve raporlama standartları Kurul tarafından belirlenen kurallara tabidir. Kamu İdaresi ayrıca adı geçen Kanun’un 80’inci maddesinin Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede, tahakkuk esaslı muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne tabi olarak Hazine ve Maliye Bakanlığının Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu, • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kanun uyarınca iç kontrol sistemi; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür. İç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, 26.12.2007 tarihli ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2024 yılı denetimi kapsamında, mezkûr mevzuat çerçevesinde, Üniversite iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmektedir: Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede “Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri” ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterlidir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Hassas görevlere ilişkin prosedürler, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Risk Değerlendirme Standartları Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare iç kontrol risklerinin tanımlamasıyla ilgili bazı çalışmalar yapmış olmakla beraber bilişim sistemleri kontrolleri açısından bu çalışmalar yeterli değildir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik çalışma yapılmıştır. Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır ve personele duyurulmuştur. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmeler farklı kişiler arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri ve sorumluları belirlenmiştir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu idaresinin ön mali kontrol yönergesi mevcuttur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlanmamıştır. İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, yılda en az bir kez değerlendirilmekte ve değerlendirme sonuçları İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlanmaktadır. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmuş olup 3 iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan biri doludur. İç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin denetim ve raporlama çalışmaları mevcuttur. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Boğaziçi Üniversitesinin 2024 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde herhangi bir bilgi yer almamaktadır. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Üniversite Senato Kararı ile Dekanlık Kurulması Üniversitede Öğrenci İşleri Dekanlığı kurulduğu, bu şekilde kurulan dekanlığa dekan görevlendirilmesi yapıldığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Ana ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin (f) fıkrasında; üniversiteler ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunlar içindeki fakülte, enstitü ve yüksekokulların, Cumhurbaşkanınca yapılan yükseköğretim planlaması çerçevesinde kanunla kurulacağı hükmü mevcuttur. Aynı Kanun’un “Fakülte organları” başlıklı 16’ncı maddesinin (a) fıkrasında; fakültenin ve birimlerinin temsilcisi olan dekanın, rektörün önereceği üniversite içinden veya dışından üç profesör arasından Yükseköğretim Kurulunca üç yıl süre ile seçileceği ve normal usul ile atanacağı, süresi biten dekanın ise yeniden atanabileceği düzenlemesine yer verilmek suretiyle kanunla kurulan fakültelere dekan atama yetkisinin Yükseköğretim Kurulunda olduğu açıkça ifade edilmiştir. Denetimlerde, Boğaziçi Üniversitesi Yönetim Kurulunun 13 Kasım 1996 tarihli 1996/24 sayılı kararı ile Rektörlük bünyesinde Öğrenci İşleri Dekanlığı kurulduğu ve Öğrenci İşleri Dekanlığı görevini yürütmek üzere 23 Mart 2023 tarihli Rektörlük oluruyla Öğrenci İşleri Dekanı görevlendirilmesi yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu İdaresinin cevabında, Öğrenci İşleri Dekanlığı statüsünün günümüz mevzuatına uygun hale getirilmesi için gerekli inceleme ve düzenleme çalışmalarının başlatıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak; Üniversite Yönetim Kurulu kararı ile dekanlık kurulması ve bu dekanlığa Rektör onayıyla görevlendirme yapılmasının mevzuata aykırı olduğu değerlendirilmektedir. BULGU 2: Üniversitede Faaliyeti Olmayan Birim Bulunması Boğaziçi Üniversitesi ile Boğaziçi Üniversitesi Vakfı (BUVAK) arasında akdedilen 31.03.2014 tarihli Şartlı İntifa Hakkı Tesisi ve Tescili sözleşmesi hükümleri gereği üniversiteye tahsisli bulunan Halet Çambel Yalısı’nda faaliyet göstermesi gereken Halet Çambel ve Nail Çakırhan Arkeoloji, Geleneksel Mimarlık ve Tarih Uygulama ve Araştırma Merkezinin anılan taşınmaz bünyesinde 2024 yılı itibarıyla herhangi bir akademik faaliyetinin bulunmadığı tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Ana ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; üniversitelerin bünyesindeki fakülte, enstitü ve yüksekokulların, Kalkınma Plan ve Programlarının ilke ve hedefleri doğrultusunda ve yükseköğretim planlaması çerçevesinde Yükseköğretim Kurulunun görüşü veya önerisi üzerine kanunla kurulacağı, “Yükseköğretim
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 Kurulunun görevleri” başlıklı 7’nci maddesinde ise; yükseköğretim kurumlarının bu kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulacağı, geliştirileceği ve eğitim-öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planların hazırlanacağı ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasının gözetim ve denetiminin ise Yükseköğretim Kurulunca yapılacağı hükme bağlanmıştır. Aynı Kanun’un “Yükseköğretim Kurumlarının görevleri” başlıklı 12’nci maddesinde; üniversitelerin görevleri arasında; ihtisas gücü ve maddi kaynaklarını rasyonel, verimli ve ekonomik şekilde kullanarak, milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan plan ve programlar doğrultusunda, ülkenin ihtiyacı olan dallarda ve sayıda insan gücü yetiştirmeleri sayılmıştır. Kanun’un “Rektör” başlıklı 13’üncü maddesinde ise; üniversitenin ve bağlı birimlerinin öğretim kapasitesinin rasyonel bir şekilde kullanılmasında ve geliştirilmesinde, eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin devlet kalkınma plan, ilke ve hedefleri doğrultusunda planlanıp yürütülmesinde rektörlerin birinci derecede yetkili ve sorumlu olduğu hükme bağlanmıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesine göre; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. Denetimlerde; 2014 yılında Boğaziçi Üniversitesi bünyesinde faaliyetlerine başlayan Halet Çambel ve Nail Çakırhan Arkeoloji, Geleneksel Mimarlık ve Tarih Uygulama ve Araştırma Merkezinin Boğaziçi Üniversitesi Vakfından intifa hakkı ile devir alınan tarihi eser niteliğindeki Halet Çambel yalısında faaliyetlerini sürdürmesi öngörülmüş olmasına rağmen üniversitenin mülkiyetinde bulunmayan söz konusu yerleşkede herhangi bir akademik faaliyetin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Merkezin kamuya açık olan faaliyet raporları incelendiğinde de; Merkezin faaliyet alanlarında yer alan amaçları gerçekleştirmekten uzak olduğu, Halet Çambel yalısının belirlenen amaçlar çerçevesinde kullanılmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan Halet Çambel yalısı için üniversite bütçesinden yapılan masrafların da ciddi bir yekûn oluşturduğu görülmektedir. Nitekim yalının bakım, onarım, sigorta, güvenlik vb.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 masraflarının tamamı Boğaziçi Üniversitesi tarafından karşılanmakta olup yalının Merkez faaliyetlerinin sürdürülebilmesi için yapılan ivedi bakım onarım harcamaları kapsamında; “Halet Çambel Yalısına ait 3000 Adet Tarihi Eserin Uygun Koruma Önlemleri Alınarak Kandilli Rasathanesi Depolarından Halet Çambel Yalısı'na Taşınması İşi” için 2022 yılında 519.200,00 TL, “Halet Çambel Yalısı Tadilat İşi” için 2023 yılında 672.000,00 TL ve “Halet Çambel Yalısı ve Müze Binası Çatı Onarım İşi” için de 2024 yılında 1.446.936,35 TL üniversite bütçesinden harcama yapılmış bulunmaktadır. Bu itibarla Halet Çambel ve Nail Çakırhan Arkeoloji, Geleneksel Mimarlık ve Tarih Uygulama ve Araştırma Merkezinin 10 yıla yaklaşan faaliyet süresi bakımından yönetmelik kapsamında belirlenen faaliyet alanında etkin ve verimli bir çalışmasının bulunmadığı, Merkeze ait faaliyet raporlarının incelenmesinden öğretim üyelerinin diğer birimlerde yaptığı iş ve işlemlerin Merkez faaliyeti olarak gösterildiği ve bu haliyle Merkezin neredeyse hiçbir aktif faaliyetinin bulunmadığı, esasen öngörülen akademik faaliyetlerin niteliği itibarıyla Merkezin Halet Çambel yalısında faaliyet yürütmesinin fiziki olarak mümkün olmadığı, buna mukabil Merkezin üniversite ana yerleşkesi içinde faaliyet sürdürmesinin verimliliği daha çok artırabileceği, yalıda araştırma merkezine uygun altyapının kurulması için gerekli kaynağın kamu bütçesinden karşılanmaya devam edilmesinin kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanımına aykırılık arz ettiği ve bu kapsamda yalının bakım, onarım, güvenlik vb. masraflarının kamu üzerinde ciddi bir yük oluşturduğu ve kamu bütçesinden bu masrafların üstlenilmesinin sürdürülebilir olmadığı düşünülmektedir. Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; fiilen âtıl durumda olan birim olması ve akademik faaliyetlerin gerçekleştirilmemesi 2547 sayılı Kanun’da belirtilen amaç, hedef ve ilkeler ile kalkınma plan ve programlarında belirtilen hedeflerle uyumlu bir durum arz etmemektedir. Kamu İdaresinin cevabında, Halet Çambel Araştırma Merkezinin yeniden yapılandırılması, faaliyet alanlarının güncellenmesi, tahsisli taşınmazın daha verimli kullanılması ve gerekirse alternatif kurumsal işlevlerle daha aktif bir yapıya dönüştürülmesi yönünde çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak; akademik faaliyeti bulunmayan birim ya da yerlerde öğretim üyesi ve idari personel istihdam edilmesi ve bu birim ya da yerlere ait cari ve yatırım giderlerinin üniversite bütçesinden karşılanmasının 5018 sayılı Kanun’da öngörülen kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanımı ilkesine aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 BULGU 3: Taşınmaz Kayıtlarının Yönetmelik Hükümlerine Uygun Yürütülmemesi ve Mali Tablolarda Yer Alan Taşınmaz Hesaplarının Hatalı Gösterilmesi Üniversite mülkiyetinde bulunan ve tahsisli olarak kullanılan taşınmazlara ilişkin envanter çalışmalarının tam olarak yapılmadığı ve bu nedenle taşınmazların bir kısmının Üniversite mali tablolarında yer almadığı görülmüştür. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde; kamu idarelerinin tapuda kayıtlı olan taşınmazlarını, tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlarını, genel hizmet alanı olarak belirlenmiş taşınmazlarını ve tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazlarını ayrı ayrı ve ilgili formlarda yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazmak suretiyle kayıt altına almaları gerektiği ifade edilmiştir. Aynı Yönetmelik’in anılan bu hükmüne göre; kamu idarelerinin taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birimlerince hazırlanan formların taşınmaz icmal cetvelleri hazırlanmak üzere mali hizmetler birimine gönderilmesi, mali hizmetler birimince bu formlar konsolide edilerek Yönetmelik ekinde (Ek 7) bulunan örneğe uygun şekilde taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulması ve icmal cetvellerinde de, kayıt planında belirtilen unsurların her biri için bir satır ayrılarak taşınmazlara ilişkin adet, yüzölçüm ve değer toplamlarının belirtilmesi gerekmektedir. Öte yandan, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubuna ilişkin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinde; tahsis edilen taşınmazlardan Hazineye ait olanların milli emlak birimlerince, diğer kamu idarelerine ait olanların ise yetkili birimlerce muhasebe birimlerine bildirilerek gerekli kayıtlarının yapılacağı, kamu idaresinin mülkiyetinde olan taşınmazlar ile bunlardan diğer kamu idarelerine tahsis edilenler ve kamu idarelerince tahsisli olarak kullanılanların yardımcı hesaplar itibarıyla izleneceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca söz konusu maddenin beşinci fıkrasında da; üzerinde başka bir maddi duran varlık bulunan arsalar ile yapıların ayrı ayrı muhasebeleştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Üniversitenin varlık yönetimine ilişkin olarak yapılan denetimlerde; taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle görevli birim tarafından Üniversite mülkiyetinde olan ve Üniversite tarafından tahsisli olarak kullanılan taşınmazların envanter işlemleri ile değer tespitlerinin tam
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 olarak yapılmadığı, imar planı değişikliği sürelerinin uzun olması, kampüs içerisinde ruhsatsız yapıların bulunması, kamu kaynaklarının kısıtlılığı ve riskli yapıların yıkılarak yeniden yapılmasının zorluğu gibi nedenlerle taşınmazların cins tashihlerinin tamamlanmadığı ve Yönetmelik’te yer verilen formların ilgili birim tarafından mevzuata uygun biçimde hazırlanmadığı görülmüştür. Ayrıca söz konusu husus, mali hizmetler birimi tarafından hazırlanması gereken taşınmaz icmal cetvellerinin de Yönetmelik ekine uygun şekilde düzenlenememesine neden olmuştur. Üniversitenin sahip olduğu taşınmazlara ilişkin olarak 2024 yılı mali işlem ve kayıtları incelendiğinde; taşınmaz kaydı, tescili ve takibi konusunda Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı ile İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı arasında koordinasyon eksikliği bulunduğu, ve üniversiteye tahsis edilen taşınmazların değer tespit çalışmaları için komisyon çalışmalarına henüz başlanmadığından muhasebe kayıtlarına yansıtılmayan tahsislerin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu kapsamda; üniversiteye tahsis edilmiş ve/veya üniversite mülkiyetinde bulunan taşınmazların kullanım, yararlanma ve/veya tasarrufuna ilişkin olarak genel idare birimleri arasında gerekli planlama ve koordinasyonunun sağlanması, taşınmazlarla ilgili cins tashihi ve muhasebe kayıtlarının yapılabilmesi amacıyla müstakil bir komisyon oluşturularak muhasebe kayıtları ile fiili durumun uyumlu hale getirilmesi ve taşınmazların kiraya verilebilir alanlarında işletmeci tarafından kullanılan elektrik, su, ısınma vb. enerji bedellerinin takibinde ilgili işletmenin bulunduğu üniversite binasının bina amiri tarafından ilk okuma-son okumanın yapılarak İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı bünyesindeki Tahakkuk Şube Müdürlüğünden tedarik edilecek birim fiyatların çarpımı sonucunda hesap edilen bedelin kiracıya doğrudan tebliğ edilmesine yönelik çalışmanın Tahakkuk Şube Müdürlüğü kontrolünde ve koordinasyonunda yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Yukarıda yer verilen tüm tespitler birlikte değerlendirildiğinde; Üniversite 2024 yılı mali tablolarında yer alan taşınmaz hesaplarının doğru ve güvenilir veri içermediği kanaatine ulaşılmıştır. Kamu İdaresinin cevabında, taşınmazlar ile ilgili imar planı ve yapı ruhsatı çalışmalarının devam ettiği, envanter güncelleme çalışmaları kapsamında da milli emlak ve diğer kurumlar ile resmi süreçlerin tamamlanmasını takiben nihai taşınmaz envanterinin oluşturulacağı ifade edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Sonuç olarak; Üniversiteye tahsis edilmiş ve/veya Üniversite mülkiyetinde bulunan tüm taşınmazlara ilişkin kayıt, tescil ve takip işlemlerinin Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülmesi ve mali tablolarda yer alan taşınmaz hesaplarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayalı olarak kayıt altına alınması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2024 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları da esas alınarak yapılan ek ödemelerde, 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanmaktadır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Rektörlüğe bağlı çalışan Döner Sermaye İşletmesi; İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü şeklinde teşkilatlanmış olup gelir getirici birim sayısı 23’tür. İşletme Müdürlüğünde, işletme müdürü ile 1 şube müdürü, 4 idari memur ve 5 sürekli işçi hizmet vermekte olup bunlardan 7’sinin kadrosu özel bütçededir. Saymanlık Müdürlüğünde ise Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli saymanlık müdürü, 1 uzman ve 1 memur bulunmaktadır. 1.3. Mali Yapı Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Döner sermaye işletme bütçesi adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta ve üniversite yönetim kurulunun onaylaması ile kesinleşmektedir. Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün giderleri elde edilen gelirlerle finanse edilmekte olup 2024 yılında özel bütçeden herhangi bir kaynak kullanılmamıştır. Başlangıç bütçesinde 100.000.000,00 TL gelir öngörülmüş olup gider bütçesi de aynı tutarda hazırlanmıştır. Yıl içerisinde ek bütçelerle bütçe tahminleri güncellenmiş olup gider ve gelir bütçeleri 150.500.000,00 TL’ye yükselmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 İşletmenin 2024 yılında 92.278.612,22 TL bütçe giderine karşılık 116.167.735,89 TL bütçe geliri elde ettiği anlaşılmıştır. İşletmede 2024 yılı gelir tablosuna göre 114.182.166,26 TL gelir elde edilmiş, 92.568.802,20 TL gider gerçekleşmiş ve dönem 21.613.364,06 TL kârla tamamlanmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin muhasebe ve raporlama işlemleri, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Adı geçen Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esasları kıyasen uygulanmaktadır. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: Birleştirilmiş veriler defteri Geçici ve kesin mizan Bilanço Gelir tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin 2024 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2024 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr