BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ Eylül 2024
İÇERİK BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 15
BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1:Akademik Personel Kadro Durumu ...........................................................................2 Tablo 2:İdari Personel Kadro Durumu ....................................................................................2 Tablo 3: 2023 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi ................................................3 Tablo 4:2023 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi .......................................................3 Tablo 5: Kiralanan Yerler İçin Harcanan Isınma Bedelleri Listesi ...........................................9
KISALTMALAR AŞ : Anonim Şirket ERASMUS : European Action Scheme for the Mobility of University Students / Üniversite Öğrencilerinin Hareketliliği için Avrupa Topluluğu Eylem Programı MYO : Meslek Yüksekokulu TL : Türk Lirası
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Üniversitenin üst yöneticisi olan Rektör Cumhurbaşkanı tarafından, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadır. Üniversite bünyesinde; 12 fakülte, 1 yüksekokul, 4 enstitü, 9 meslek yüksekokulu ve 19 uygulama ve araştırma merkezi bulunmaktadır. Akademik ve idari personelin sınıf, unvan ve kadro dağılım bilgileri Tablo 1 ve 2’de yer almaktadır. Tablo 1:Akademik Personel Kadro Durumu Unvan Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Profesör 67 41 108 Doçent 110 45 155 Doktor Öğretim Üyesi 218 85 303 Öğretim Görevlisi 103 67 170 Araştırma Görevlisi 102 85 187 Toplam 600 323 923 Tablo 2:İdari Personel Kadro Durumu Hizmet Sınıfı Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Genel İdari 136 200 336 Sağlık 1 17 18 Avukatlık - 3 3 Eğitim-Öğretim - - - Teknik 22 42 64 Yardımcı 18 41 59 Sözleşmeli 92 8 100 İşçi 120 20 140 Toplam 389 331 720 Üniversitede 2023 yıl sonu itibarıyla kadrolu akademik, idari (sözleşmeli idari personel dahil) ve işçi personel toplamı 989’dur. Ayrıca Üniversitede 4 yabancı uyruklu akademik personel çalışmaktadır. 1.3. Mali Yapı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli II sayılı cetvelin, (A) “Özel Bütçeli İdareler” bölümünde yer alan Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve öz gelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 İdarenin ekonomik sınıflandırma açısından 2023 yılına ait ödenek dağılımı ve yıl sonu harcama gerçekleşmelerine ilişkin tablo aşağıdadır. Tablo 3: 2023 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi Gider Türü Ödenek (TL) Gerçekleşme (TL) Gerçekleşme Oranı (%) 01 Personel Giderleri 358.974.066,80 357.767.821,50 99,66 02 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 47.439.242,72 46.942.854,74 98,95 03 Mal ve Hizmet Alımı Giderleri 63.035.733,30 58.468.858,72 92,76 05 Cari Transferler 10.899.180,00 10.838.810,41 99,45 06 Sermaye Giderleri 158.912.000,00 145.887.095,74 91,80 07 Sermaye Transferleri - - - Toplam 639.260.222,82 619.905.441,11 96,97 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 425.568.000,00 TL ödenek tahsis edilen Üniversite bütçesine yıl içinde 213.692.222,82 TL ödenek eklenmiş ve toplam ödenek 639.260.222,82 TL’ye ulaşmış olup ödeneğin %96,97’si olan 619.905.441,11 TL kullanılmıştır. 2023 yıl sonu itibarıyla bütçe giderleri 619.905.441,11 TL olarak gerçekleşmiştir. Bütçenin %96,97’si kullanılmıştır. Personel giderlerinde 358.974.066,80 TL ödeneğin 357.767.821,50 TL’si, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerinde 47.439.242,72 TL ödeneğin 46.942.854,74 TL’si, mal ve hizmet alımı giderlerinde 63.035.733,30 TL ödeneğin 58.468.858,72 TL’si, cari transferlerde 10.899.180,00 TL ödeneğin 10.838.810,41 TL’si, sermaye giderlerinde 158.912.000,00 TL ödeneğin 145.887.095,74 TL’si harcanmıştır. Üniversite tarafından 2023 yılında; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Erasmus, Bilimsel Araştırma Projeleri, Mesleki Eğitim desteklerinden toplam 7.850.350,15 TL bütçe dışı kaynak kullanılmıştır. 2023 yılı bütçe gelirleri tahmin ve gerçekleşme bilgileri Tablo 4’te yer almaktadır. Tablo 4:2023 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi Gelir Türü Gelir Tahmini (TL) Gerçekleşen (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 4.924.000,00 29.452.083,61 598,13 Alınan Bağış ve Yardımlar 416.393.000,00 600.513.100,00 144,22 Diğer Gelirler 4.251.000,00 10.597.816,30 249,30 Sermaye Gelirleri - - - Toplam 425.568.000,00 640.562.999,91 150,52 Gelirlerden Red ve İadeler (-) - 155.928,57 - Net Toplam 425.568.000,00 640.407.071,34 150,48
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 2023 yılı bütçesine göre tahmin edilen bütçe geliri 425.568.000,00 TL olan Üniversitenin yıl sonunda net bütçe geliri 640.407.071,34 TL olarak gerçekleşmiştir. Dönem faaliyet geliri 807.866.603,48 TL, gelirlerden indirim, iade ve iskonto toplamı 155.928,57 TL ve faaliyet gideri 581.462.494,08 TL olan Üniversite, 2023 yılını 226.248.180,83 TL olumlu faaliyet sonucu ile tamamlamıştır. Üniversite özel bütçesi dışında bulunan; Döner Sermaye İşletmesinin 2023 yılı gelir toplamı 6.168.044,62 TL, gider toplamı 4.160.710,12 TL olarak gerçekleşmiş ve dönem 2.007.334,50 TL kâr ile tamamlanmıştır. Ayrıca Üniversite, 22.11.2018 tarih ve 2018/20 sayılı Üniversite Senato Kararı ile kurulmasına karar verilen Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi AŞ’nin ortağıdır. Adı geçen AŞ’nin kuruluş sermayesi 200.000,00 TL olup Üniversitenin %100 oranında ortaklığı bulunmaktadır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları, uluslararası standartlara uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde; Sayıştay Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve diğer ilgili kuruluş temsilcilerinin katılımıyla oluşturulacak olan Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Dolayısıyla genel yönetim kapsamında olan üniversitelerin muhasebe ve raporlama standartları Kurul tarafından belirlenen kurallara tabidir. Kamu İdaresi ayrıca adı geçen Kanun’un 80’inci maddesinin Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede, tahakkuk esaslı muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne tabi olarak Hazine ve Maliye Bakanlığının Bütünleşik Mali Kontrol Yönetim Sistemi Web Tabanlı Otomasyon Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu, • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kanun uyarınca iç kontrol sistemi; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür. İç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, 26.12.2007 tarihli ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2023 yılı denetimi kapsamında, mezkûr mevzuat çerçevesinde, Üniversite iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7
Kontrol Ortamı Standartları
Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve
sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede "Kamu Görevlileri Etik
Davranış İlkeleri" ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterlidir. Personelin işe alınması, yer
değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine
yönelik insan kaynakları politikası belirlenmemiştir. Hassas görevlere ilişkin prosedürler belirlenmiştir.
Risk Değerlendirme Standartları
Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare
performans programı içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır.
İdarece iç kontrol risklerinin tanımlanmasıyla ilgili bazı çalışmalar yapılmış olmakla birlikte Kurum
Risk Kütüğü oluşturulmadığından bu çalışmalar yeterli değildir. Risklerin değerlendirilmesine
yönelik herhangi bir çalışma yapılmamıştır.
Kontrol Faaliyetleri Standartları
İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır. İdare tarafından
yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmelerde, bunları farklı kişiler
arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir
düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri belirlenmemiştir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol
ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu idaresinin ön mali
kontrol yönergesi mevcuttur.
Bilgi ve İletişim Standartları
İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol
Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlanmıştır.
İzleme Standartları
İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, İç Kontrol Değerlendirme Raporu
bulunmadığından değerlendirilememektedir. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmadığından iç
kontrol sistemine ilişkin denetim çalışması mevcut değildir.
6. DENETİM GÖRÜŞÜ
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesinin 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu
idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Isınma Bedelinin Kiranın Belli Bir Oranı Olarak Alınması Kiraya verilen taşınmazlara ilişkin yapılan kiralama sözleşmelerinde ısıtma bedelinin yılın altı ayında kira bedelinin %5’i olarak olarak belirlendiği görülmüştür. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin “A. Uygulama alanı” başlıklı 339’uncu maddesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerinde konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin uygulanacağı, “C. Kullanma giderleri” başlıklı 341'inci maddesinde ise; kiracının, konut ve çatılı işyeri kiralarında, sözleşmede aksi öngörülmemişse ısıtma, aydınlatma ve su gibi kullanma giderlerine katlanmakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. Denetimlerde, kantin, aile sağlığı merkezi, fotokopi ve kırtasiye şeklinde kiraya verilen taşınmazlara ait 8 adet kira sözleşmesinde, ısınma bedelinin yılın altı ayında alınmak üzere aylık kira tutarının %5’i olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Ancak kiralanan yerler için harcanan ısınma giderleri ile ilgili yerlerden elde edilen ısınma gelirleri karşılaştırıldığında uyumsuzluklar olduğu görülmektedir. Aşağıdaki tabloda görüldüğü üzere belirlenen ısınma geliri harcanan ısınma giderinin çok altındadır. Sonuç olarak; yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince ısınma bedellerinin ya tesisatın ayrılması suretiyle hesaplanarak kiracılardan tahsil edilmesi ya da kiralanan yerler için harcanan ısınma giderinin metrekare üzerinden hesaplanmasıyla belirlenmesi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9
Kamu İdaresinin cevabında, yapılacak olan yeni kiralama ihalelerinde ısınma bedelinin
kiraya verilen taşınmazın aylık ısınma giderinin metrekare üzerinden hesaplanarak
belirlenmesi suretiyle kiracılardan tahsil edileceği ifade edilmiştir.
Tablo 5: Kiralanan Yerler İçin Harcanan Isınma Bedelleri Listesi
Sıra
No İşletme Yeri Vasfı Isınma
Şekli
Kapalı Alan
M²
Toplam
Kira
Bedeli
(Yıllık)
(TL)
Toplam
Harcanan
Isınma Bedeli
(Yıllık) (TL)
Toplam
Alınan
Isınma
Bedeli
(Yıllık)
(TL)
1 Manyas Myo Öğrenci
Kantini Doğalgaz 96 16.835,76 6.251,80 420,89
2
İktisadi ve İdari
Bilimler Fakültesi Ve
Rektörlük Binası
Öğrenci
Kantini Doğalgaz 501 135.600,00 32.626,58 3.390,00
3 Gönen Myo Öğrenci
Kantin Doğalgaz 185 13.977,00 12.047,74 349,43
4 İktisadi ve İdari
Bilimler Fakültesi
Fotokopi
Ve
Kırtasiye
Reyonu
Doğalgaz 25 48.000,00 1.628,07 1.200,00
5 İktisadi ve İdari
Bilimler Fakültesi
Aile
Sağlığı
Merkezi
Doğalgaz 123 24.000,00 8.010,12 600,00
6 Merkezi Derslik Öğrenci
Kantini Elektrik 146 61.200,00 61.165,17 1.530,00
7 Öğrenci Yaşam
Merkezi Zemin Kat
Öğrenci
Kantini Elektrik 241 137.440,56 100.964,43 3.436,01
8 Tömer ve Yabancı
Diller Y.O.
Öğrenci
Kantini Doğalgaz 37 34.800,00 2.409,55 870,00
BULGU 2: İşgale Konu Olan Taşınmazlardan Ecrimisil Alınmaması
Üniversitenin mülkiyetinde veya Üniversiteye tahsisli taşınmazlar üzerinde işgaller
olduğu, söz konusu işgali gerçekleştiren gerçek ve tüzel kişilerden ecrimisil tahsil edilmediği
tespit edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesine
göre; devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ile
özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malların gerçek ve tüzelkişilerce işgali
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 üzerine, fuzuli şagilden, Kanun’un 9’uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenmesi gerekmektedir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, işgalden dolayı bir zarara uğranmış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. Üniversitenin tasarrufundaki taşınmazlara yönelik yapılan denetimlerde, Bandırma İlçesi Altıyüzevler Mahallesinde, 2479 ada 1 parselde bulunan sayılı 11.951,93 m2 alanlı arsa alanı içerisinde 1.610 m2 alanın Balıkesir İli Bandırma İlçesi Altıyüzevler Mahallesi 2480 Ada 2 Parsel sayılı alan tarafından kendi parseline bitişik tarafı tel örgü ile sınırlandırmak suretiyle kendi parsel alanına katılarak işgal edildiği görülmüştür. İşgal edilen alanın 130 m2 sinde trapez saçlarla çevrilmiş şekilde basit bir yapının devamı olarak işgal edildiği, kalan 1480 m2 alanın da mıcır malzeme figüre etmek suretiyle işgal edildiği görülmüştür. Altıyüzevler Mahallesinde, 2479 ada 1 parselin zemin altında 75 metre uzunluğunda Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Balıkesir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından içme suyu boru hattı geçirildiği bununla birlikte bitişik parsel olana Balıkesir Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğünün 29.11.2021 tarih ve 2327881 sayılı kararı ile Balıkesir İli Bandırma ilçesi Kayacık Mahallesi 2591 Ada 17 Parsel Sayılı 17.597,87 m2 alan Üniversiteye iki yıl süreli ön tahsis edilmiş ham toprak içeresinden de 115 metre uzunluğunda Balıkesir Büyükşehir Belediyesi Balıkesir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından içme suyu boru hattı geçirildiği tespit edilmiştir. Aynı şekilde, 2479 Ada 1 Parsel sayılı 11.951,93 m2 alanlı arsa alanı içerisinde sıcak asfalt kaplama şeklinde 75 metre uzunluğunda ortalama 7 metre genişliğinde, bununla birlikte bitişik parsel olan Balıkesir Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğünün 29.11.2021 tarih ve 2327881 sayılı kararı ile Balıkesir İli Bandırma ilçesi Kayacık Mahallesi 2591 Ada 17 Parsel Sayılı 17.597,87 m2 alan Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesine iki yıl süreli ön tahsis edilmiş ham toprak içeresinden de sıcak asfalt kaplama 115 metre uzunluğunda ortalama 7 metre genişliğinde imar planlarında olmayan yol geçirildiği, yolun aktif olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Yukarıdaki mevzuat hükmü gereğince işgale konu yerlere ilişkin herhangi bir ecrimisil tahakkuk veya tahsili yapılmadığı görülmüştür. Kamu İdaresinin cevabında, 2479 ada 1 parselde bulunan tapulu taşınmazın üzerindeki kullanılan alan için emsalleri göz önüne alınarak kira tespiti yapılmak suretiyle alanın kullanıcısına kiralanacağı, 2591 Ada 17 Parsel için de söz konusu parseller içerisinden geçirilen içme suyu boru hattının deplase edilmesinin mümkün olmayacağı anlaşıldığından parsellerin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 kamulaştırılmasının ilgili Belediyeden talep edildiği, kamulaştırılmadığı takdirde ecrimisil tahakkuk ve tahsil işlemlerinin başlatılacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, ilgili taşınmazlardaki işgaller için ecrimisil tahakkuk ve tahsil işlemlerinin başlatılması gerekmektedir. BULGU 3: Kiraya Verilen İşletmelerin Ruhsat Almadan Çalışmasına Karşın Sözleşme Hükümlerinin Uygulanmaması Üniversite tarafından kiraya verilen işletmelerin, işletme ruhsatı almadan çalışmasına karşın kira sözleşmelerinde belirtilen sözleşme hükümlerinin uygulanmadığı görülmüştür. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (a) bendinde yer verilen yetkili idare tanımına göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde işyerlerinin açılıp faaliyet gösterilmesi için ilgili belediyeden işyeri açma ve çalışma ruhsatının alınması gerekmektedir. Üniversite ile üniversiteye ait işletmeleri kiralayanlar arasında akdedilen kira sözleşmelerinin 7’nci maddesinde işletmenin ruhsat alamaması durumunda her ne nedenle olursa olsun işletme ruhsatının iptal edilmesi veya üst üste iki taksidin vadesinde ödenmemesi hâllerinde kira sözleşmesinin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 62’nci maddesine göre tebligat yapmaya gerek kalmaksızın idarece feshedilerek, kesin teminatın gelir kaydedileceği ve cari yıl kira bedelinin yüzde yirmi beşinin tazminat olarak tahsil edileceği belirtilmiştir. Buna göre kiracıların, işletme ruhsatlarını alıp almadıklarının Üniversite tarafından takip edilmesi ve ruhsat alamayan işletmelere ait kira sözleşmelerinin feshedilerek kesin teminatlarının gelir kaydedilmesi ayrıca cari yıl kira bedellerinin yüzde yirmi beşinin tazminat olarak alınması gerekmektedir. Diğer yandan, 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun; “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların kaynakların kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Denetimlerde; üniversite tarafından kiraya verilen işletmelerin tamamının işletme ruhsatını almadığı halde sözleşmede yer alan hükümlerin uygulanmadığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Kamu İdaresinin cevabında, ruhsatı eksik olan kiracılara iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarını en kısa sürede almaları konusunda ihtar yazısı gönderildiği belirtilmiştir. Bu itibarla söz konusu işletmelerin; işletme ruhsatlarını almalarının sağlanması, ruhsat alamamaları durumunda ise kira sözleşmelerinde belirtilen hükümlerin uygulanması gerekmektedir. BULGU 4: Üniversitenin Kiraya Vermiş Olduğu Taşınmazların Tahmin Edilen Bedelinin Hatalı Tespit Edilmesi Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiraya verilmesi için yapılan ihalelerde, tahmin edilen bedelin tespitinin hatalı yapıldığı görülmüştür. 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Tahmin edilen bedelin tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde; tahmin edilen bedelin idarelerce tespit edileceği, gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatların belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulacağı hüküm altına almıştır. 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun “Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları” kısmının “Uygulama alanı” başlıklı 339'uncu maddesinde; kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümlerin uygulanacağı, “Kira bedelinin belirlenmesi” başlıklı 344'üncü maddesinde; tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerli olacağı, bu kuralın bir yıldan daha uzun süreli kira sözleşmelerinde de uygulanacağı, bu konuda bir anlaşma yapılmamışsa kira bedelinin, bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksinin oniki aylık ortalamalarına göre değişim oranını geçmemek koşuluyla hâkim tarafından, kiralana nın durumu göz önüne alınarak hakkaniyete göre belirleneceği hükme bağlanmıştır. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, kiraya verilecek yerlerin bedelinin tespitinde, bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatların belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulabilecektir. Denetimlerde, İdarenin mülkiyetinde veya tahsisinde bulunan taşınmazların kiraya verilmesine yönelik ihale işlem dosyalarının incelenmesinde, kiraya verilecek yerlerin bedelinin tespitinde sadece bir önceki kira bedelinin baz alındığı ve bu miktarı %25 artırmak suretiyle bedel tespit edildiği tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Yukarıdaki mevzuat hükümleri ve fiyatlardaki değişiklikler birlikte değerlendirildiğinde, bir önceki yıl kira bedelinin tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranında artırılarak belirlenmesinin daha doğru olacağı, bedel tespiti yaparken belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan da bilgi alınarak kamu kaynaklarının verimli ve etkili olarak kullanılmasının sağlanabileceği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında, tahmini kira bedelinin belirlenmesi için bazı gerekçelerle belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan bilgi alınamadığı belirtilmiş ise de bu kuruluşlardan bilgi talebinde bulunulmadığı görülmektedir. Ayrıca İdare tarafından kiraya verilecek yerlerin bedelinin tespitinde bir önceki kira bedelinin %25 artırması suretiyle bedel tespit edilmesinin gerekçesi olarak Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in geçici 12'nci maddesi gösterilmiş ise de; bu madde bir yıldan uzun süreli kiraya verilen yerler için yapılacak kira artış oranını belirleyen geçici bir düzenleme olup tahmini kira bedelinin belirlenmesi sürecinde uygulanacak bir hüküm değildir. Sonuç olarak; kiraya verilen taşınmazlara ilişkin kira bedellerinin tespitinde, mevzuat ve sözleşme hükümlerine riayet edilerek kira belirleme işlemlerinin doğru yapılması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
BANDIRMA ONYEDİ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 Yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları da esas alınarak yapılan ek ödemelerde, 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanmaktadır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Rektörlüğe bağlı çalışan Döner Sermaye İşletmesi; İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü şeklinde teşkilatlanmış olup gelir getirici birim sayısı 8’dir. İşletme Müdürlüğünde; kadrosu özel bütçede olan işletme müdürü bulunmaktadır. Saymanlık Müdürlüğünde ise Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli saymanlık müdürü ve 1 memur bulunmaktadır. 1.3. Mali Yapı Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Döner sermaye işletme bütçesi adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta ve üniversite yönetim kurulunun onaylaması ile kesinleşmektedir. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün giderleri elde edilen gelirlerle finanse edilmekte olup 2023 yılında özel bütçeden herhangi bir kaynak kullanılmamıştır. Başlangıç bütçesinde 6.401.900,00 TL gelir öngörülmüş olup gider bütçesi de aynı tutarda hazırlanmıştır. İşletmenin 2023 yılında 4.041.984,55 TL bütçe giderine karşılık 7.017.195,61 TL bütçe geliri elde ettiği anlaşılmıştır. İşletmede 2023 yılı gelir tablosuna göre 6.168.044,62 TL gelir elde edilmiş, 4.160.710,12 TL gider gerçekleşmiş ve dönem 2.007.334,50 TL kâr ile tamamlanmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin muhasebe ve raporlama işlemleri, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Adı geçen Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esasları kıyasen uygulanmaktadır. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Gelir tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr