T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI ĠSTANBUL ĠL ÖZEL ĠDARESĠ 2012 YILI DENETĠM RAPORU ARALIK 2013
T.C. SAYIġTAY NAġKANLIĞI 06100 Balgat/ANKARA Tel: 312 295 37 59 Fax: 312 295 48 04 e-posta:sayistay@sayistay.gov.tr Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.
İÇİNDEKİLER İSTANBUL İL ÖZEL İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ..................................................................................................... 1 KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI ...................................................................................................................... 3 KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ................................................................................................ 3 SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................................ 4 DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .................................................................................. 4 DENETİM GÖRÜŞÜ ........................................................................................................................................... 5 VURGULANACAK HUSUSLAR ............................................................................................................................ 6
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ĠSTANBUL ĠL ÖZEL ĠDARESĠ – 2012 Yılı Denetim Raporu 1 İSTANBUL İL ÖZEL İDARESİ HAKKINDA BİLGİ Ġstanbul Ġl Özel Ġdaresi, tüm il özel idarelerinin kuruluĢunu, organlarını, yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalıĢma usul ve esaslarını düzenleyen 22.02.2005 tarih ve 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanununa tabi olarak faaliyet göstermektedir. Ġstanbul Ġl Özel Ġdaresi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi olup, 2 nci maddede sayılan genel yönetim kapsamındaki mahalli idareler ve 12 nci maddesinde sayılan mahalli idare bütçe sınıfında yer almaktadır. Özel idareler bütçe ve muhasebe iĢlemlerini Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine göre yerine getirmektedirler. Bu Yönetmeliğe dayalı olarak ĠçiĢleri Bakanlığı tarafından tüm özel idarelerin bütçe ve muhasebe iĢlemlerinde kullanılmak üzere e-ĠçiĢleri Bütçe ve Muhasebe Programı çıkartılmıĢ ve bu programla muhasebe ve bütçe iĢlemleri yürütülmektedir. Kurum, ĠçiĢleri Bakanlığı ile idari vesayet yetkisi gereği ilgili bulunmaktadır. 5302 Sayılı Kanunun “Ġl özel idaresinin görev ve sorumlulukları” baĢlıklı 6 ncı maddesi kapsamında belirtilen görev ve yetki alanı dahilinde faaliyetlerini yerine getirmektedir. Buna göre; mahallî müĢterek nitelikte olmak Ģartıyla; Gençlik ve spor, sağlık, tarım, sanayi ve ticaret, bayındırlık ve iskân, toprağın korunması, erozyonun önlenmesi, kültür, sanat, turizm, sosyal hizmet ve yardımlar, yoksullara mikro kredi verilmesi, çocuk yuvaları ve yetiĢtirme yurtları, ilk ve orta öğretim kurumlarının arsa temini, binalarının yapım, bakım ve onarımı ile diğer ihtiyaçlarının karĢılanmasına iliĢkin hizmetleri il sınırları içinde, Ġmar, yol, su, kanalizasyon, katı atık, çevre, acil yardım ve kurtarma; orman köylerinin desteklenmesi, ağaçlandırma, park ve bahçe tesisine iliĢkin hizmetleri belediye sınırları dıĢında, yapmakla görevli ve yetkilidir. 5302 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi gereğince ĠçiĢleri Bakanlığı’nca çıkarılan “Ġl Özel Ġdareleri Norm Kadro Ġlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik” ile kurumun teĢkilat yapısı belirlenmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ĠSTANBUL ĠL ÖZEL ĠDARESĠ – 2012 Yılı Denetim Raporu 2
Buna göre, Ġl Genel Meclisi, Vali, Ġl Daimi Encümeni, Genel Sekreter, 3 Genel
Sekreter Yardımcısı, 10 Daire BaĢkanı, Daire BaĢkanlıklarına bağlı Müdürlükler teĢkilat
yapısını oluĢturmaktadır.
Ġstanbul Ġl Özel Ġdaresinin 2012 Yılı Bütçe büyüklükleri Ģu Ģekilde gerçekleĢmiĢtir:
BÜTÇE GĠDERLERĠ
Hesap Ekonomik Giderin Türü 2012 Yılı Kodu Kodu
830 1 Personel Giderleri 46.081.247,54
830 2 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi
Giderleri 6.227.925,86
830 3 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 166.616.340,13
830 5 Cari Transferler 10.398.504,20
830 6 Sermaye Giderleri 601.910.696,50
830 7 Sermaye Transferleri 50.000,00
830 8 Borç Verme 758.000,00
Bütçe Gideri Toplamı: 832.042.714,23
BÜTÇE GELĠRLERĠ
Hesap Ekonomik Gelirin Türü 2012 Yılı Kodu Kodu
800 1 Vergi Gelirleri 139.071,61
800 3 TeĢebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 17.371.061,19
800 4 Alınan BağıĢ ve Yardımlar ile Özel Gelirler 559.634.713,81
800 5 Diğer Gelirler 364.455.786,37
800 6 Sermaye Gelirleri 1.616.774,63
800 8 Alacaklardan Tahsilatlar 296.610,26
Bütçe Geliri Toplamı: 943.514.017,87
Bütçe Gelirlerinden Ret ve Ġadeler Toplamı: -328.054,68
Net Bütçe Geliri: 943.185.963,19
Bütçe Gelir-Gider Farkı: 111.143.248,96
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ĠSTANBUL ĠL ÖZEL ĠDARESĠ – 2012 Yılı Denetim Raporu 3 KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI Ġstanbul Ġl Özel Ġdaresi, muhasebe iĢlemlerini Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine tabi olarak yürütmekte olup mali rapor ve tablolarını buna göre hazırlamaktadır. Ġlgili Yönetmelik ve Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5 inci maddesi gereğince Hesap Dönemi sonunda ve Yönetim Dönemi Hesabı içerisinde; Mizanlar, Bilanço, Banka Mevcudu Tespit Tutanakları, Menkul Kıymet ve Varlıklar Sayım Tutanağı, Teminat Mektupları Sayım Tutanağı, Değerli Kağıtlar Sayım Tutanağı, TaĢınır Kesin Hesap Cetveli ile TaĢınır Hesabı Ġcmal Cetveli veya Envanter Defteri, Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu, Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu, Faaliyet sonuçları Tablosu veya Gelir Tablosu, Bütçe Giderlerinin Kurumsal Sınıflandırılması Tablosu, Bütçe Giderlerinin Fonksiyonel Sınıflandırılması Tablosu, Bütçe Giderlerinin Finansal Sınıflandırılması Tablosu, Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu, Bütçe Gelirleri Tahakkuk Artıklarından ZamanaĢımına UğramıĢ Olanlara ĠliĢkin Ayrıntı Cetveli, SayıĢtay Ġlamları Cetveli ile Yönetim Döneminde Görev Yapan Muhasebe Yetkililerine Ait Liste bulunmaktadır. Ġstanbul Ġl Özel Ġdaresi 2012 Yılı Düzenlilik Denetimi, söz konusu Usul ve Esasların 5 inci maddesi gereğince Hesap Dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken yukarıda belirtilen defter, tablo ve belgeler ile 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Ġstanbul Ġl Özel Ġdaresi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ĠSTANBUL ĠL ÖZEL ĠDARESĠ – 2012 Yılı Denetim Raporu 4 ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmekle sorumludur. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ĠSTANBUL ĠL ÖZEL ĠDARESĠ – 2012 Yılı Denetim Raporu 5 DENETİM GÖRÜŞÜ Ġstanbul Ġl Özel Ġdaresi 2012 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği; gelir, gider ve mallarına iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanun ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olduğu kanaatine varılmıĢtır.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ĠSTANBUL ĠL ÖZEL ĠDARESĠ – 2012 Yılı Denetim Raporu 6 VURGULANACAK HUSUSLAR 1- Kuruma ait 2012 yılı cari ve sermaye transferlerinin incelenmesi sonucunda; Vilayetler Hizmet Birliğine aktarılan katılım payının bir önceki yıl (2011) kesinleĢen gelir bütçesi öz gelirlerinin % 1’i üzerinden hesaplanması gerekirken 2012 yılı tahmini gelir bütçesinin tamamının % 1’i üzerinden hesaplandığı tespit edilmiĢtir. Kurum 2012 yılı için Vilayetler Hizmet Birliğine göndereceği payı o yıl için yaptığı tahmini bütçe toplamı üzerinden hesaplamıĢtır. Hâlbuki bir önceki yıl (2011) gelir kesin hesap cetvelinin “yılı net tahsilatı” toplamından, “bağıĢ ve yardımlar ile özel gelir kalemlerinin” (04 ekonomik kodu ile baĢlayan gelirler) düĢülmesi sonucu bulunan ve öz gelir olarak nitelendirilen tutar üzerinden hesaplanması gerekmektedir. Kurum, 2012 Mali Yılı Bütçesi 2012 Kasım ayında Ġl Genel Meclisinde görüĢülerek Valilik Makamının onayı ile yılı içinde kesinleĢmiĢ olduğu, Vilayetler Hizmet Birliği Tüzüğünün 24 üncü maddesi gereği Ġl Genel Meclisi tarafından kesinleĢen yılı bütçesinden % 1 oranında pay ayrıldığı gerekçesiyle bulgumuzda belirtilen hususa iĢtirak etmemektedir. 2- Anahtar teslimi götürü bedel sözleĢme yapılan yapım iĢlerinde, zemin ve temel etüdü raporlarının tekniğine uygun olarak hazırlanmaması sonucu sağlıklı yaklaĢık maliyet oluĢturulamadığı ve uygulama aĢamasında proje değiĢikliği ve iĢ artıĢlarına sebebiyet verildiği görülmüĢtür. Anahtar teslim götürü bedel sözleĢmede; zemin etüdü, arazi Ģartları gibi yapının en ince ayrıntısının gösterildiği uygulama projelerinin hazırlanması gerektiği, yüklenicinin, ihaleden önce zemin yapısını, arazi Ģartlarını, projeyi, mahal listesini ve teknik Ģartnameyi en ince ayrıntısına kadar incelediği ve teklifini buna göre verdiği kabul edilir. Anahtar teslimi götürü bedel ile ihaleye çıkılacak yapım iĢlerinin zemin ve temel etüdü yaptırılması iĢleri doğrudan temin yoluyla dıĢarıya yaptırılmakta ve iĢin zemin ve temel imalatları ile ilgili yaklaĢık maliyeti bu raporlara göre hazırlanmaktadır. Fakat uygulama aĢamasında, bazı yapım iĢlerinin temel çalıĢmalarına baĢlandığı esnada tekrar zemin ve temel etüd raporu hazırlanması gerektiği öne sürülerek yükleniciler tarafından zemin etüd raporları hazırlattırılmakta, bunun sonucunda özellikle zemin iyileĢtirilmesi ve fore kazık uygulamaları
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ĠSTANBUL ĠL ÖZEL ĠDARESĠ – 2012 Yılı Denetim Raporu 7 nedeniyle iĢ artıĢları meydana gelmektedir. Bu durum, baĢlangıçta yapılan yaklaĢık maliyet çalıĢmalarının sağlıklı olarak yapılıp yapılmadığı konusunda tereddüt oluĢturmaktadır. Kurum verdiği cevapta; imalat aĢamasında ortaya çıkan ve raporda eleĢtiri konusu yapılan iĢ artıĢlarının zemin etüdlerinin tekniğine uygun yapılmamasından değil zeminin ilgili disiplinlerce özelliklerinden ötürü, kesin ve doğru olarak öngörülememesinden kaynaklandığı, bu durumun ortadan kaldırılabilmesi için, idarece ilgili meslek odalarından yazılı ve sözlü görüĢ istendiği, “zemin etüd raporlarının kesin bir öngörü olamayacağı ve bir arazi modellemesinden öteye geçemeyeceği, zaman zaman rapordaki verilerle örtüĢmeyen durumlarla karĢılaĢılabilineceği, hiçbir firmanın da yaptığı etüdün kesin doğruluğuna iliĢkin taahhütte bulunamayacağı” Ģeklinde bildirilen görüĢ doğrultusunda, bulguda belirtilen hususlara iĢtirak etmemekle beraber, anahtar teslim götürü bedel sözleĢme ile yapılan yapım iĢlerinde, zemin etüdlerinin gerçeğe en yakın Ģekilde hazırlanması ve bunlara bağlı olarak proje ve yaklaĢık maliyetlerin sağlıklı bir Ģekilde hazırlanarak iĢ artıĢ ve azalıĢlarının asgari seviyede tutulmasının sağlanmasına özen gösterileceğini belirtmektedir. 3- Bina onarım iĢleri ihalelerinde, uygulama projeleri olmamasına rağmen anahtar teslim götürü bedel teklif alma yöntemi uygulandığı görülmüĢtür. 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanununun "Ġdarelerce uyulması gereken diğer kurallar" baĢlıklı 62 nci maddesinin (c) bendi hükmüne göre, her türlü onarım iĢlerinin kesin proje üzerinden ihaleye çıkabileceği, dolayısıyla uygulama projesi hazırlama zorunluluğu olmadığı anlaĢılmaktadır. Dolayısıyla onarım iĢleri birim fiyat teklif alma yöntemiyle ihale edilebilecek istisnalar arasında yer aldığından, uygulama projesi yapılmayan onarım iĢlerinin bu yöntemle ihale edilmeleri gerekmektedir. Çünkü, anahtar teslim götürü bedel teklif alma yönteminin uygulanması için mutlaka uygulama projelerinin hazırlanmıĢ olması gerekmektedir. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. 4- Bazı yapım iĢlerinin süresinin yükleniciden kaynaklanmayan nedenlerle uzatıldığı durumlarda, idari Ģartname ve sözleĢmede yer almasına rağmen fiyat farkı ödemesi yapılmaması mevzuata uygun düĢmediği gibi yüklenicilerin dava açmalarına sebebiyet vermektedir.
T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı
ĠSTANBUL ĠL ÖZEL ĠDARESĠ – 2012 Yılı Denetim Raporu 8 Bina yapım ve onarım iĢlerinin sözleĢmelerinde genel olarak fiyat farkı verilmeyeceği, yükleniciden kaynaklanmayan nedenlerle iĢin süresinin uzaması halinde fiyat farkı ödeneceği düzenlenmiĢtir. Uygulamada, iĢin süresinin yükleniciden kaynaklanmayan nedenlerle uzatıldığı durumlarda idari Ģartname ve sözleĢmede yer almasına rağmen fiyat farkı ödemesi yapılmamakta, süre uzatım kararları fiyat farkı verilmeyeceği Ģerhiyle verilmektedir Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir.