2022 - ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ.pdf

ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ Eylül 2023

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ.................................................................................................. 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ............................................................................................. 6
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .......................................................................................................... 6
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 6
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ..................................................................... 7
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ............................................................................................................................. 8
7. DENETİM BULGULARI ...................................................................................................................... 8

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular

1. Kurum Taşınmazlarının Tespit ve Muhasebe Sistemine Kayıt İşlemlerinin Birbiriyle Tutarlı ve Tam Yapılmaması
2. Döner Sermaye İşletmesi İçin Taahhüt Edilen Tutarın İlgili Hesaplarında İzlenmemesi ve Mali Tablolarında Gösterilmemesi
3. Taşınmazlara Ait Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Varlıkların Kayıtlı Değerine Eklenmeyip Doğrudan Gider Yazılması
4. Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında Geçici Olarak İzlenen Maddi Duran Varlıkların Zamanında İlgili Hesaplara Devredilerek Kapatılmaması B. Diğer Bulgular
5. Yabancı Uyruklu Öğretim Üyesi İstihdamında Mevcut Yasal Düzenlemelere Uygunluğun Tam Olarak Sağlanmaması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Anayasa’nın 130 uncu maddesinde, çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin Devlet tarafından kanunla kurulması öngörülmüştür. Şırnak Üniversitesi 28.03.1983 tarih ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu'na 22.05.2008 tarih ve 5765 sayılı Kanun’un 1 inci maddesiyle eklenen ek madde ile kurulmuştur. Yükseköğretim kurumları için temel mevzuat; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu, 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu ve 124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’dir. Yükseköğretimin amaç ve ilkeleri, yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayın, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esaslar 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’yla düzenlenmiştir. Söz konusu Kanun’un 12’nci maddesinde yükseköğretim kurumlarının görevleri sayılmış olup bu görevler; toplumun ihtiyaçları, kalkınma planları ilke ve hedeflerine uygun bilimsel eğitim-öğretim, araştırma, yayım ve danışmanlık yapmak, bu ilke ve hedefler doğrultusunda insangücü yetiştirmek, toplumun özellikle sanayileşme ve tarımda modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlamak, üretimde artışı sağlayacak uygulamalı çalışmalarda bulunmak, bu amaçla döner sermaye işletmelerini kurmak ve bu faaliyetlerin geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak olarak özetlenebilir. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Şırnak Üniversitesinin akademik yapısında rektörlük, senato, fakülte dekanlıkları, yüksekokul, enstitü, uygulama ve araştırma merkez müdürlükleri bulunmakta, idari yapısında ise üniversite yönetim kurulu, genel sekreterlik, daire başkanlıkları, hukuk müşavirliği ve müdürlükler yer almaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Üniversitenin üst yöneticisi olan Rektör Cumhurbaşkanı tarafından, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadır. Üniversite bünyesinde; 6 fakülte ( İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Mühendislik Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, Ziraat Fakültesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi), 2 yüksekokul (Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu), 1 enstitü (Lisansüstü Eğitim Enstitüsü) ve 5 meslek yüksekokulu (Şırnak Meslek Yüksekokulu, Cizre Meslek Yüksekokulu, Silopi Meslek Yüksekokulu, İdil Meslek Yüksekokulu, Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu) bulunmaktadır. Üniversitede 2022 yıl sonu itibarıyla kadrolu akademik, idari (sözleşmeli idari personel dahil) ve işçi personel toplamı 645’tir. Ayrıca Üniversitede 8 yabancı uyruklu akademik personel çalışmaktadır. Akademik ve idari personelin sınıf, unvan ve kadro dağılım bilgileri Tablo 1 ve 2’de yer almaktadır. Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu Unvan Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Profesör 12 26 38 Doçent 26 29 55 Doktor öğretim üyesi 106 54 160 Öğretim görevlisi 115 51 166 Araştırma görevlisi 71 140 211 Toplam 330 300 630 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu Hizmet Sınıfı Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı Genel idari 134 122 256 Sağlık 1 9 10 Avukatlık 2 0 2 Eğitim-öğretim 0 0 0 Teknik 40 28 68 Yardımcı 33 8 41 Sözleşmeli 0 0 0 İşçi 105 1 106 Toplam 315 168 483 Üniversitenin bağlı olduğu kurum Yükseköğretim Kurulu, ilgili olduğu kurumlar ise Milli Eğitim Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığıdır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 1.3. Mali Yapı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli II sayılı cetvelin, (A) “Özel Bütçeli İdareler” bölümünde yer alan Şırnak Üniversitesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve öz gelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir. 2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 124.160.000,00 TL ödenek tahsis edilen Üniversite bütçesine yıl içinde 62.318.196,12 TL ödenek eklenmiş ve toplam ödenek 186.478.196,12 TL’ye ulaşmış olup, bütçeyle verilen ödeneğin %150,19’u olan 186.478.196,12 TL kullanılmıştır. İdarenin ekonomik sınıflandırma açısından 2022 yılına ait ödenek dağılımının ve yıl sonu harcama gerçekleşmelerine ilişkin tablo aşağıdadır. Tablo 3: 2022 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi GİDERİN TÜRÜ Ödenek (1) Gerçekleşme (2) Gerçekleşme (2/1) (TL) (%) 01 Personel Giderleri 86.424.000,00 124.039.361,25 143,52 02 Sos. Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 10.357.000,00 14.752.247,04 142,43 03 Mal ve Hizmet Alımı Giderleri 8.495.000,00 20.493.558,56 241,24 05 Cari Transferler 1.684.000,00 4.061.955,88 241,21 06 Sermaye Giderleri 17.200.000,00 23.131.073,39 134,48 07 Sermaye Transferleri 0 0
Toplam 124.160.000,00 186.478.196,12 150,19 2022 yıl sonu itibarıyla bütçe giderleri 186.478.196,12 TL olarak gerçekleşmiştir. Bütçenin %150,19’u kullanılmıştır. Personel giderlerinde 86.424.000,00 TL ödeneğin 124.039.361,25 TL’si, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerinde 10.357.000,00 TL ödeneğin 14.752.247,04 TL’si, mal ve hizmet alımı giderlerinde 8.495.000,00 TL ödeneğin 20.493.558,56 TL’si, cari transferlerde 1.684.000,00 TL ödeneğin 4.061.955,88 TL’si, sermaye giderlerinde 17.200.000,00 TL ödeneğin 23.131.073,39 TL’si harcanmıştır. Üniversite tarafından 2022 yılında; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Erasmus, Mevlana ve Farabi Değişim Programı, Kalkınma Ajansı destekleri ile Avrupa Birliği hibelerinden toplam 4.516.632,43 TL bütçe dışı kaynak kullanılmıştır. 2022 yılı bütçesine göre tahmin edilen bütçe geliri 124.160.000,00 TL olan Üniversitenin, yılsonunda gerçekleşen net bütçe geliri 197.502.269,08 TL’dir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 2022 yılı bütçe gelirleri tahmin ve gerçekleşme bilgileri Tablo 4’te yer almaktadır. Tablo 4: 2022 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi GELİRİN TÜRÜ Gelir Tahmini (1) Gerçekleşen (2) Gerçekleşme (2/1) (TL) (%) 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 1.375.000,00 3.511.266,76 255,36 04 Alınan Bağış ve Yardım ile Özel Gelirler 121.956.000,00 191.121.472,29 156,71 05 Diğer Gelirler 829.000,00 2.954.281,30 356,36 Toplam 124.160.000,00 197.587.020,35 159,13 Gelirlerden Red ve İadeler (-) 84.751,27
Net Toplam 124.160.000,00 197.502.269,08 159,07 2022 yılında net 197.502.269,08 TL bütçe geliri elde edilmiştir. Dönem faaliyet geliri 197.587.020,35 TL, gelirlerden indirim, iade ve iskonto toplamı 84.751,27 TL ve faaliyet gideri 197.502.269,08 TL olan Üniversite, 2022 yılını 11.024.072,96 TL olumlu faaliyet sonucu ile tamamlamıştır. Üniversite özel bütçesi dışında bulunan;

• Döner Sermaye İşletmesinin 2022 yılı gelir toplamı 55.382,33 TL, gider toplamı 32.638,27 TL olarak gerçekleşmiş ve dönem 22.744,06 TL kâr ile tamamlanmıştır.
• Sosyal Tesisin/İktisadi İşletmenin 2022 yılı gelir toplamı 1.469.591,19 TL, gider toplamı 1.532.746,70 TL olarak gerçekleşmiş ve dönem sonu 63.155,51 TL zarar ile tamamlanmıştır.
• Üniversite, 7 Aralık 2017 tarih ve 30263 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı'nın 57802651-755.02.01- E.71372 sayılı 12.09.2018 tarihli resmi yazısı ile kurulan Şırnak Üniversitesi Teknoloji Transfer Ofisi A.Ş.’nin ortağıdır. Adı geçen AŞ’nin kuruluş sermayesi 50.000,00 TL olup Üniversitenin %100 oranında ortaklığı bulunmaktadır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları, uluslararası standartlara uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde; Sayıştay Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve diğer ilgili kuruluş temsilcilerinin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 katılımıyla oluşturulacak olan Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Dolayısıyla genel yönetim kapsamında olan üniversitelerin muhasebe ve raporlama standartları Kurul tarafından belirlenen kurallara tabidir. Kamu İdaresi ayrıca adı geçen Kanun’un 80’inci maddesinin Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede, tahakkuk esaslı muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne tabi olarak Hazine ve Maliye Bakanlığının Bütünleşik Mali Kontrol Yönetim Sistemi Web Tabanlı Otomasyon Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu, • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri" ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterlidir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Hassas görevlere ilişkin prosedürler, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Risk Değerlendirme Standartları Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare iç kontrol risklerinin tanımlamasıyla ilgili bazı çalışmalar yapmış olmakla beraber, uygulamaya konulmasında görülen bazı eksikler nedeniyle bu çalışmalar yeterli değildir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yapılmış ancak uygulamaya konulmasında görülen eksikler nedeniyle bunlar yeterli değildir. Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır ve personele duyurulmuştur. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmelerde, bunları farklı kişiler arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri ve sorumluları belirlenmiş olup, uygulamaya konulamasında görülen aksaklıklar nedeniyle yeterli değildir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu idaresinin ön mali kontrol yönergesi mevcuttur. Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı mevcuttur ve içerik olarak Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’ne uygundur. İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, yılda en az bir kez değerlendirilmekte ve değerlendirme sonuçları İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlanmakta, ancak birimlere ait izlemelerde görülen yetersizlikler nedeniyle değerlendirilmemektedir. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmuş olup 3 iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan 1’i doludur. İç denetim biriminin, iç denetçinin yeni atanmış olması nedeniyle, iç kontrol sistemine ilişkin denetim çalışması mevcut değildir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Şırnak Üniversitesi 2022 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 BULGU 1: Kurum Taşınmazlarının Tespit ve Muhasebe Sistemine Kayıt İşlemlerinin Birbiriyle Tutarlı ve Tam Yapılmaması Üniversite’nin taşınmaz kayıtlarının “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” hükümlerine uygun olarak yapılmadığı ve bunun sonucu Taşınmaz Formları ve İcmal Cetveli ile muhasebe kayıtları arasında tutarlılığın sağlanmadığı görülmüştür. Kamu kurum ve kuruluşlarının mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 13.09.2006 tarih ve 2006/10970 sayılı “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” ile düzenlenmiştir. Anılan Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde “Taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle ilgili görev, yetki ve sorumlulukları” düzenlenmiş; 7’nci maddesinde ise, taşınmazların kayıt şekli açıklanmış ve hangi form ve cetvellerin düzenleneceği belirtilmiştir. Buna göre idarelerin tapuya kayıtlı olan ya da olmayan taşınmazları ile orta malları ve kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazları Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde kayıt altına alınması gerekmektedir. Anılan maddenin devamında taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleri ile görevli birim tarafından hazırlanan formlar esas alınarak, taşınmazların değer ve miktar olarak kaydedildiği Taşınmaz İcmal Cetvelinin mali hizmetler birimi tarafından hazırlanacağı belirtilmiştir. Şırnak Üniversitesinde, 2022 yılında yukarıda belirtilen Yönetmelik hükmü gereği düzenlenmesi gereken Form ve Cetveller tam ve eksiksiz hazırlanmamıştır. Anılan Yönetmelik hükmü gereği hazırlanması gereken form ve cetvellerden 7/a- taşınmaz icmal cetveli (tapuda kayıtlı olan taşınmazlar formu) ile 190 taşınmaz kayıt altına alınmıştır. Buna karşılık, Tapuda (TAKBİS’de) 3 taşınmaz kaydı bulunmaktadır. Tapu’da cins tashihi yapılmamış, rektörlük binası, laboratuvar ve benzeri binalar arsa olarak kaydedilmiştir. Söz konusu form ve cetveller arasında kayıt sayısına ilişkin uyum sağlanamadığı gibi inşaat maliyetleri esas alınarak kaydedilen 88.937.773,35 TL tutarındaki az sayıdaki taşınmaz dışında, taşınmazların değeri de kaydedilmemiştir. Bunun yanı sıra yapılan incelemede, Üniversitenin kanalizasyon, isale hattı vb. tapuda kayıtlı olmayan taşınmazlarının olduğu ve bunların ilgili cetvellere kaydedilmediği bilgisine ulaşılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 Üniversitenin 2022 yılsonu bilançosundaki taşınmazlarının değeri toplam 213.462.379,13-TL’dır. Aşağıdaki tabloda detayları gösterildiği üzere, taşınmaz cetvelleri ile muhasebe kayıtları arasında 124.524.605,78-TL (213.462.379,13- 88.937.773,35) tutarında fark oluşmuştur. Tablo 5: Taşınmaz Cetvelleri /Bilanço Karşılaştırması (31.12.2022) Toplam Kayıtlı Taşınmaz Sayısı (Cetvellerdeki Sayı) Taşınmazların Toplam Kayıtlı Değeri (Cetveldeki Değer (TL) Kurum Taşınmazları 2022 Yılı Bilanço Taşınmaz Değeri(TL) Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar(7/A) 190 36.537.026,78 250-Arazi ve Arsalar Hesabı 7.200.191,80 Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar 8 209.540,00 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı 13.797.826,78 Genel Hizmet Alanları(7/D) 2 2.784.700,00 252-Binalar Hesabı 192.464.360,55 Sınırlı Ayni Haklar İle Kişisel Haklar 15 49.406.506,57
Genel Toplam 215 88.937.773,35 Genel Toplam 213.462.379,13 Kurum taşınmaz envanterinin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda kayıt altına alınmaması ve bu kayıtların muhasebe sistemine tam ve doğru şekilde aktarılmaması nedeniyle, Kamu İdaresi Taşınmaz Cetvelleri ile 2022 yılı Bilançosu arasında uyumsuzluk oluşmuştur. Kamu İdaresince bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapıldığı belirtilmiştir. BULGU 2: Döner Sermaye İşletmesi İçin Taahhüt Edilen Tutarın İlgili Hesaplarında İzlenmemesi ve Mali Tablolarında Gösterilmemesi 04.07.2011 tarihinde kurulan Şırnak Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi için kuruluş sermayesi olarak taahhüt edilen 100.000,00 TL’nin Üniversitenin 247 Sermaye Taahhütleri Hesabına kaydedilmediği ve mali tablolarında gösterilmediği tespit edilmiştir. Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “242 Döner sermayeli kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı” başlıklı 162 nci maddesinde; “Döner sermayeli kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı; kamu idarelerinin bütçelerine konulan ödeneklere dayanarak, döner sermayeli kuruluşlara verdikleri ayni ve nakdi sermayelerin izlenmesi için kullanılır” denilmektedir. Şırnak Üniversitesi bütçesinden sermaye olarak döner sermayeli kuruluşa her hangi bir ödeme yapılmadığı için 242 no.lu hesap çalıştırılmamıştır. Diğer yandan, aynı Yönetmeliğin “247 Sermaye taahhütleri hesabı” başlıklı 165 inci

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 maddesinde; “Sermaye taahhütleri hesabı, kamu idarelerinin malî kuruluşlar, mal ve hizmet üreten kuruluşlar ve döner sermayeli kuruluşlarla ilgili sermaye taahhütlerinin izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. “Hesabın işleyişi” başlıklı 166 ncı maddesinde de, kamu idaresi tarafından taahhüt edilen sermaye tutarlarının 247 no.lu hesaba alacak, ilgili malî duran varlık hesabına borç kaydedileceği; taahhüt edilen sermaye tutarları yerine getirildiğinde de bu hesaba borç, taahhüdün yerine getirilme şekline göre ilgili hesaplara alacak kaydedileceği ifade edilmiştir. Mevcut düzenlemelere göre, döner sermaye işletmeleri için taahhüt edilen tutarların bilinmesi ve izlenmesi amacıyla yapılan taahhütler kamu idarelerince muhasebeleştirilmekte ve mali tablolarında gösterilmektedir. Aynı şekilde, taahhüt edilen tutarlar yerine getirildiğinde de, kurumun bir varlığı olarak bu tutar kamu idarelerince muhasebeleştirilmekte ve mali tablolarında gösterilmektedir.
Yapılan incelemede, Şırnak Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’nin 04.07.2011 tarihinde kurulduğu, kuruluşuna ilişkin Yönetmeliğin 8 inci maddesiyle işletme için 100.000,00 TL sermaye taahhüdünde bulunulduğu, ancak bu güne kadar taahhüt edilen tutarla ilgili Üniversite bütçesinden her hangi bir ödeme yapılmadığı anlaşılmıştır. Diğer yandan, taahhüt edilen tutar ödenmemesine rağmen, İşletmenin faaliyet alanı kapsamında sunulan hizmetler karşılığı tahsil edilen paralar İşletme geliri olarak değerlendirilmiş ve bu gelirlerle İşletme kısmen faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu kapsamda, 2022 yılında 55.382,00 TL net satış yapılmış ve 22.744,06 TL kar elde edilmiştir. Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususlara ilişkin olarak gerekli işlemin yapıldığı belirtilmiştir. BULGU 3: Taşınmazlara Ait Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Varlıkların Kayıtlı Değerine Eklenmeyip Doğrudan Gider Yazılması Üniversiteye ait taşınmazların değerini artıran bakım onarım harcamalarının ilgili gayrimenkullerin değerine eklenmeyerek 630 Gider Hesabına gider yazıldığı görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar hesap grubu ile ilgili “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde; "1) Maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttıran veya üretilen mal veya hizmetlerin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 üretim maliyetini azaltan her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilir ve amortisman hesaplamasında dikkate alınır." denilmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” konulu 47 Sıra No.lu Genel Tebliğ’in 6'ncı maddesinin ikinci fıkrasında, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000,00 TL’yi aşan ve değer artırıcı harcama olarak kabul edilen giderlerin ilgili duran varlığın maliyetine ekleneceği belirtilmiştir. Bu kapsamda, taşınmazlar için 34.000,00 TL’yi aşan bakım, onarım, tamir mahiyetindeki harcamalardan değer artırıcı nitelikte olanların 630 Giderler Hesabı yerine ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine eklenmesi gerekmektedir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında da; “Hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri aşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul edilir” denilmektedir. Üniversitede 2022 yılında yapılan bakım ve onarım harcamalarından maddi duran varlıkların değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini ve sağlanan faydayı artıran aşağıdaki tabloda gösterilen harcamaların, ilgili varlıkların kayıtlı değerine eklenmeyerek doğrudan gider yazılması mali tablolarda hataya yol açmaktadır. Kamu idaresi cevabında, taşınmazların bakım ve onarımları için yapılan harcamalar değer artırıcı nitelikte görülmediği ve bu nedenle 630 Gider Hesabına kaydedildiği belirtilmekte ise de; ilgili Yönetmelik gereğince, taşınmazların kullanım sürelerini, ürün ve hizmet kalitesini ve sağlanan faydayı artıran her türlü harcama değer artırıcı nitelikte olup, bulgu konusu edilen bakım ve onarım harcamaları da bu kapsamda yer almaktadır. 2022 yılı içerisinde taşınmazlar için yapılan değer artırıcı harcamaların ilgili maddi duran varlık hesaplarına kaydedilmeyerek doğrudan 630 Gider Hesabına kaydedilmesi nedeniyle, Üniversitenin 2022 yılı mali tablolarında toplam 4.007.706,07 TL hataya sebep olmuştur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Tablo 6: 2022 yılında Taşınmazların Değerini Artıran Bakım Onarım Harcamaları Harcama Birimi Ad Hesap Kod Yevmiye No Ekod1 Ekod2 Borç TL Alacak TL Muhasebe Kaydı Açıklama Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı 630 1396 30 06 78.147,74 0,00 Şırnak Üniversitesi Rektörlük Binasının Muhtelif yerlerinden ve Spor Salonu Dış cephe kaplaması Bakım-Onarımı İşi. // 630 3033 30 06 148.630,15 0,00 Şırnak Üniversitesi Kampüs Alanı Çevre Düzenlemesi Spor Salonun Bakım Onarımı ve Erişebilirlik yapılması işi // 630 3232 30 06 83.780,00 0,00 Şırnak Üniversitesi Turizm ve Otelcilik Yüksek Okulu ve Yemekhanenin Muhtelif Yerlerinin Bakım Onarım ve Yapım İşi. // 630 3303 30 06 84.252,00 0,00 Şırnak Üniversitesi M. Emin Acar Kampüsünde Bulunan Turizm ve Otelcilik Yüksek Okulu Çatısının Yapım İşi. // 630 3627 30 06 84.960,00 0,00 Şırnak Üniversitesine bağlı rektörlük konutu olarak kullanılan 18 nolu ve misafirhane olarak kullanılan 19 nolu dairelerin bakım onarımı 22.D: // 630 4129 30 06 78.449,50 0,00 Şırnak Üniversitesi çevre aydınlatma bakım ve mekanik muhtelif işler yapılması işi. 22.D. // 630 4404 30 06 80.645,68 0,00 Ş.Ü. M. Emin Acar Kampüsü İdil M.YO ve Ziraat Fakültesi Onarım İşi. 22.D // 630 5193 30 06 889.130,00 0,00 Şırnak Üniversitesi Çevre Düzenleme İşi // 630 5194 30 06 2.065.000,00 0,00 Yangın Tesisatı-Alarm -FM200 Bakım Onarım İşi. // 630 5424 30 06 76.051,00 0,00 Şırnak Üniversitesi Periyodik Mekanik Bakım Onarım (Hidrofor-pompa Grupları periyodik bakım onarımı işi) // 630 5426 30 06 177.000,00 0,00 Kalorifer Tesisatı Bakım Onarımı İşi. // 630 5428 30 06 81.184,00 0,00 Şırnak Üniversitesi Muhtelif Yerlerde Bakım Onarımı İşi 22 D // 630 5429 30 06 80.476,00 0,00 Ş.Ü. İç kapı isimliği, bina dış isimliği, yönlendirme levhası ve cam kumlama yapılması işi.
4.007.706,07
BULGU 4: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında Geçici Olarak İzlenen Maddi Duran Varlıkların Zamanında İlgili Hesaplara Devredilerek Kapatılmaması 2022 yılı kayıtlarına göre, 8.747.230,98 TL'si önceki yıllardan devreden olmak üzere, Üniversitenin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kayıtlı toplam 12.920.928,04 TL tutarındaki maddi duran varlıkların geçici kabulleri yapıldığı ve/veya fiilen tamamlandığı halde ilgili hesaplara aktarılarak kapatılmadığı görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 187 nci maddesinde; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hâllerde, geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hâllerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılan bir hesap olduğu belirtilmiştir. Söz konusu Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 188’inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) No.lu alt bendinde; tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarların bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedileceği ifade edilmiştir. Aşağıdaki tabloda gösterilen Üniversiteye ait 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında kayıtlı 12.920.928,04 TL tutarındaki yatırım harcamalarının, geçici kabulü yapıldığı ya da fiilen tamamlandığı halde ilgili varlık hesaplarına (250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 252 Binalar Hesabı, 253 Tesis Makine ve Cihazlar Hesabı gibi) aktarılarak kapatılmadığı görülmüştür. Kamu idaresi cevabında, TOKİ'ye yaptırılan işlerin ödemelerinin taksite bağlanandığı ve ödeme yapıldıkça 258 nolu hesap kapatılarak ilgili hesaplara aktarma işleminin yapıldığı belirtilmiştir. Mevcut düzenlemelere göre, belirtilen aktarımın yapılması için yapılan işlerin geçici kabüllerinin yapılması veya fiilen tamamlanmış olmaları şartı gerekli olup, ödemenin ne zaman yapıldığı şartı aranmamaktadır. Ayrıca, 23.01.2023 tarihinde yapılan muhasebe kaydı hem 2022 yılı mali tablolarını etkilememekte hem de 258 nolu hesapta bulunan tutarın bir kısmını kapsamaktadır. Bu çerçevede, Üniversitenin 2022 yılı mali tablolarında yer alan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı ile ilgili varlık hesapları tutarlarında toplam 12.920.928,04 TL tutarında hatalı kayda sebep olunmuştur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 Tablo 7: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına Kayıtlı Maddi Duran Varlıklar Harcama Birimi Ad Hesap Kod Yevmiye Tarih Yevmiye No Hesap Ad Borç (TL) Alacak (TL) Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 01.01.2022 1 Yollar 5.495.932,60 0,00 Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 01.01.2022 1 Üniversite, Akademi, Enstitü ve Yüksek Okul Binaları 1.050.000,00 0,00 Şırnak Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi 258 01.01.2022 1 Diğer 2.201.298,38 0,00 Şırnak Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi 258 25.02.2022 665 Diğer 328.775,29 0,00 Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 27.05.2022 1751 Yollar 178.152,60 0,00 Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 09.06.2022 1872 Hizmet Binaları 44.118,16 0,00 Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 15.06.2022 2003 Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri 53.019,90 0,00 Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 27.06.2022 2170 Hizmet Binaları 9.644,99 0,00 Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 06.07.2022 2416 Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri 873.249,86 0,00 Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 07.09.2022 3052 Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri 15.340,00 0,00 Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 26.12.2022 5487 Üniversite, Akademi, Enstitü ve Yüksek Okul Binaları 762.026,92 0,00 Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 26.12.2022 5488 Üniversite, Akademi, Enstitü ve Yüksek Okul Binaları 184.660,00 0,00 Şırnak Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı 258 26.12.2022 5489 Üniversite, Akademi, Enstitü ve Yüksek Okul Binaları 1.724.709,34 0,00 TOPLAM 12.920.928,04 0,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Yabancı Uyruklu Öğretim Üyesi İstihdamında Mevcut Yasal Düzenlemelere Uygunluğun Tam Olarak Sağlanmaması Üniversitede Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı İstihdamıyla İlgili Usul Ve Esaslar ile ilgili diğer yasal düzenlemelerde belirlenen şartlar tam olarak sağlanmadan yabancı uyruklu öğretim üyesi istihdam edildiği görülmüştür. 2022 yılında İlahiyat Fakültesinde 4, Ziraat Fakültesinde 1, Güzel Sanatlar Fakültelerinde 1 olmak üzere 6 yabancı uyruklu öğretim üyesi istihdam edilmiştir. İstihdam edilen öğretim üyelerinin biri profesör, biri Doçent, dördü Dr. Öğretim Üyesi unvanına sahiptir. Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Çalıştırılmasına ilişkin temel düzenleme, Milli Eğitim Bakanlığının 14/10/1983 tarihli ve 047401 sayılı yazısı üzerine, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun 16’ ncı maddesine göre, Bakanlar Kurulunun 14/10/1983 “Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı Çalıştırılması Esaslarına İlişkin Kararı” ile yapılmıştır.
Anılan Bakanlar Kurulu Kararının (BKK) 8. maddesine göre; yabancı uyruklu öğretim elemanlarının sözleşmeli olarak çalıştırılmaları için öncelikle Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) yabancı uyruklu öğretim elemanlarının ücreti konusunda karar alması ve bu karardan sonra İçişleri Bakanlığının konuyla ilgili görüşünün istenmesi, olumlu görüş alınmasından sonra ilgili üniversite rektörlüğünce imzalanacak sözleşmenin vize için Maliye Bakanlığına gönderilmesi gerekmektedir. Yabancı uyruklu öğretim üyelerinin istihdamına ilişkin genel ve özel şartlar 15.01.2020 tarihli “Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı İstihdamıyla İlgili Usul ve Esaslar”da düzenlenmiştir. Anılan usul ve esasların 1. maddesiyle; “Yükseköğretim kurumlarınca yabancı uyruklu öğretim elemanı istihdam etmek üzere Yükseköğretim Kuruluna teklifte bulunulurken; 01.10.2009 tarihli Yürütme Kurulu toplantısı ile 17.09.2014 tarihli Yürütme Kurulu toplantısında alınan, yabancı uyruklu öğretim elemanı statüsünde istihdam edilmek üzere teklif edilmeyeceklere ilişkin kararlara uyulması” genel şartı getirilmiştir. 01.10.2009 tarihli Yürütme Kurulu toplantısında alınan kararla;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 • Yabancı uyruklu öğretim elemanı çalıştırılması düşünülen alanda ülkede yetişmiş eleman varsa onlara öncelik verilmesi, • Yabancı uyruklu öğretim elemanlarının akademik unvanlarının sahihliğinin ve eşdeğerliğinin tespit edilmesi, • Diplomalarının, bilimsel eser dosyalarının incelenmesi, • Üniversitenin kriterlerini sağlayıp sağlamadığının tespit edilmesi, ve benzeri hususlar düzenlenmiştir. Yabancı öğretim üyelerinin istihdamına ilişkin “Yabancı Uyruklu Öğretim Elemanı İstihdamıyla İlgili Usul Ve Esaslar”ın özel şartlarında ise; “…. 1. Yükseköğretim kurumlarında lisans ve lisans üstü düzeyde ders vermek amacıyla istihdam edilecek yabancı uyruklu öğretim üyeleri, doktora derecesine sahip olmak ve ders vereceği programın eğitim diliyle ilgili yeterliğini kanıtlamış olmak kaydıyla aşağıdaki şartlardan en az birini sağlamış olmalıdır: a) Yükseköğretim Kurulu tarafından tanınan yükseköğretim kurumlarından birinde en az bir yıl süreyle öğretim elemanı olarak çalışmış olduğunu belgelendirmek, b) Alanında yayımlanmış en az bir kitabı bulunmak veya son beş yılda hakemli dergilerde yayımlanmış en az beş makalesi olmak.” düzenlemesi yer almaktadır. Güzel Sanatlar Alanında İstihdamda ise; Konservatuar, Güzel Sanatlar, Sanat ve Tasarım Fakültelerinde yabancı uyruklu öğretim elemanı olarak istihdam edileceklerin ilgili alanda en az lisans derecesine sahip olması yanı sıra, aşağıdaki şartlardan en az birini sağlamış olması şartı getirilmiştir: “a) İlgili sanat alanında en az iki yıl süreyle akademik veya kurumsal çalışma deneyimine sahip olmak, b) Son üç yılda alanıyla ilgili en az üç özgün sanat faaliyeti, etkinlik, proje, tasarım vb. faaliyet gerçekleştirmiş olmak.” Yapılan incelemede yabancı uyruklu öğretim elemanlarının yasal düzenlemelere uygun şekilde istihdam edilmeleri hususunda yeterli özenin gösterilmediği görülmüştür. Üniversitesinin istihdam ettiği 6 yabancı uyruklu öğretim üyesinin kabul işlemlerinde: • İçişleri Bakanlığının görüşü alınmamıştır. • Yabancı uyruklu öğretim elemanı çalıştırılması düşünülen alanda ülkede yetişmiş eleman olup olmadığına yönelik bir çalışma yapılmamış, ilana çıkılmamıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 • Değerlendirme raporlarında, yabancı öğretim üyesinin Üniversitenin kriterlerini sağlayıp sağlamadığına ilişkin tespit yapılmamış, istihdam edildikleri alandaki akademik geçmişleri ve çalışmalarına ilişkin değerlendirme yapılmamıştır. Yabancı öğretim üyeleri temel İslam bilimleri, İslam mezhepleri, İslam Hukuku, Hadis, bahçe bitkileri, resim gibi alanlarda istihdam edildikleri halde; örneğin ilahiyat fakültesine istihdam edilen öğretim görevlilerinin tamamında istihdam alanı ile ilgili değerlendirme yapılmamış, “İlahiyat Fakültesinde %30 Arapça müfredatı uygulanması, Arap dil bilgisi verecek yeterli öğretim elemanı bulunmaması” ifadesiyle yetinilmiştir. Benzer şekilde Güzel Sanatlar Fakültesindeki Dr. Öğretim Üyesi değerlendirme raporunda da, alanındaki uzmanlık kriterleri değerlendirilmemiş, öğretim elemanı sayısının yetersizliği ve sanatta yeterlilik eğitimini resim bölümünde tamamlamış olması gibi genel şartlara yer verilmiştir. • Az sayıda öğretim üyesi dışında, Türkçe bilimsel çalışmaları listesi bile kişisel dosyalarında yer almamaktadır. Diplomasının Türkçe çevirisi bile olmayan öğretim üyeleri bulunmaktadır. • Üniversitenin eğitim dili olan Türkçe yeterliliği değerlendirilmediği gibi, bildiği yabancı dillere ilişkin belge aranmamış, kişinin beyanı esas alınmıştır. Kamu idaresi tarafından verilen cevapta; yabancı uyruklu öğretim elemanlarının çalıştırılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığının görüşünün Yükseköğretim Kurulu tarafından alınması gerektiği; yabancı uyruklu öğretim elemanı çalıştırılması düşünülen alanlarda daha önce birçok defa ilana çıkıldığı ancak yeterli öğretim elemanı olmadığından yabancı uyruklu personelin başvurularının da değerlendirildiği; yabancı uyruklu öğretim elemanlarından Türkçe yeterlik belgesi olmayanlarla ilgili gerekli yazışmalar ve tebligatlar yapıldığı belirtilerek, bulguda belirtilen eksiklikler kabul edilmiştir. Yukarıda açıklanan zafiyetleri ortadan kaldıracak ve YÖK tarafından açıklanan yükseköğretimde kalite çıtasını yükseltmek, ülkenin kalkınma hedefleri doğrultusunda ihtiyaç duyulan nitelikli bilgi üretimini gerçekleştirmek ve nitelikli insan gücü yetiştirmek hedeflerinin gerçekleştirilmesine katkı sağlayacak şekilde, yabancı uyruklu öğretim üyelerinin “Yabancı Uyruklu Öğretim Üyesi İstihdamına” ilişkin yasal düzenlemelere uygun olarak istihdam edilmeleri önem arz etmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Şırnak Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr