ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ Eylül 2023
İÇERİK ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ 2022 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2022 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 13
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ 2022 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu ............................................................................. 2 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu ...................................................................................... 2 Tablo 3: 2022 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi .................................................. 3 Tablo 4: 2022 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi ........................................................ 4
KISALTMALAR EKAP: Elektronik Kamu Alımları Platformu
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2
Üniversitenin üst yöneticisi olan Rektör Cumhurbaşkanı tarafından, dekanlar ise
Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadır.
Üniversite bünyesinde; 23 fakülte, 2 yüksekokul, 8 enstitü, 13 meslek yüksekokulu, 8
enstitü ve 18 uygulama ve araştırma merkezi bulunmaktadır.
Üniversitede 2022 yıl sonu itibarıyla kadrolu akademik, idari (sözleşmeli idari personel
dâhil) ve işçi personel toplamı 7.642’dir. Ayrıca Üniversitede 24 yabancı uyruklu akademik
personel çalışmaktadır.
Akademik ve idari personelin sınıf, unvan ve kadro dağılım bilgileri Tablo 1 ve 2’de yer
almaktadır.
Tablo 1: Akademik Personel Kadro Durumu
Unvan Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı
Profesör 652 69 721
Doçent 355 108 463
Doktor öğretim üyesi 571 195 766
Öğretim görevlisi 292 80 372
Araştırma görevlisi 826 448 1.274
Toplam 2.696 900 3.596
Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu
Hizmet Sınıfı Dolu Kadro Sayısı Boş Kadro Sayısı Toplam Kadro Sayısı
Genel idare 774 790 1.564
Sağlık 378 697 1.075
Avukatlık 7 1 8
Teknik 180 195 375
Yardımcı 173 701 874
Sözleşmeli 922 151 1.073
İşçi 2.512 129 2.641
Toplam 4.946 2.664 7.610
Üniversitenin bağlı olduğu kurum Yükseköğretim Kurulu, ilgili olduğu kurumlar ise
Milli Eğitim Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığıdır.
1.3. Mali Yapı
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli II sayılı cetvelin, (A) “Özel
Bütçeli İdareler” bölümünde yer alan Atatürk Üniversitesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3
verilen hazine yardımı ve öz gelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir.
2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 1.176.843.000,00 TL ödenek tahsis edilen
Üniversite bütçesine yıl içinde 817.065.451,14 TL ödenek eklenmiş ve toplam ödenek
1.993.908.451,14 TL’ye ulaşmış olup ödeneğin %98,67’si olan 1.967.411.459,33 TL
kullanılmıştır.
İdarenin ekonomik sınıflandırma açısından 2022 yılına ait ödenek dağılımı ve yıl sonu
harcama gerçekleşmelerine ilişkin tablo aşağıdadır.
Tablo 3: 2022 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşmesi
Ödenek (1) Gerçekleşme (2) Gerçekleşme Oranı (2/1)
(TL) (%)
01 Personel Giderleri 1.229.488.153,67 1.224.124.004,70 99,56
02 Sos. Güvenlik Kurumlarına
Devlet Primi Giderleri 178.566.487,33 178.285.566,58 99,84
03 Mal ve Hizmet Alımı Giderleri 397.830.748,62 381.006.669,95 95,77
05 Cari Transferler 75.754.061,52 74.574.868,36 98,44
06 Sermaye Giderleri 112.269.000 109.420.349,74 97,46
07 Sermaye Transferleri
Toplam 1.993.908.451,14 1.967.411.459,33 98,67
2022 yıl sonu itibarıyla bütçe giderleri 1.967.411.459,33 TL olarak gerçekleşmiştir.
Bütçenin %98,67’si kullanılmıştır. Personel giderlerinde 1.229.488.153,67 TL ödeneğin
1.224.124.004,70 TL’si, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerinde 178.566.487,33
TL ödeneğin 178.285.566,58 TL’si, mal ve hizmet alımı giderlerinde 397.830.748,62 TL
ödeneğin 381.006.669,95 TL’si, cari transferlerde 75.754.061,52 TL ödeneğin 74.574.868,36
TL’si, sermaye giderlerinde 112.269.000,00 TL ödeneğin 109.420.349,74 TL’si harcanmıştır.
Üniversite tarafından 2022 yılında; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu,
Erasmus, Mevlana ve Farabi Değişim Programı, Kalkınma Ajansı destekleri ile Avrupa Birliği
hibelerinden toplam 24.532.628,29 TL bütçe dışı kaynak kullanılmıştır.
2022 yılı bütçesine göre tahmin edilen bütçe geliri 1.176.843.000,00 TL olan
Üniversitenin, yıl sonunda gerçekleşen net bütçe geliri 1.971.742.925,91 TL’dir.
2022 yılı bütçe gelirleri tahmin ve gerçekleşme bilgileri Tablo 4’te yer almaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4
Tablo 4: 2022 Yılı Bütçe Gelir Tahmin ve Gerçekleşmesi
Gelir Tahmini (1) Gerçekleşen (2) Gerçekleşme
Oranı (2/1)
(TL) (%)
Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 39.065.000,00 73.614.452,46 188,44
Alınan Bağış ve Yardım ile Özel Gelirler 1.090.720.000,00 1.788.369.876,98 163,96
Diğer Gelirler 47.058.000,00 109.758.596,53 233,24
Sermaye Gelirleri
Toplam 1.176.843.000,00 1.971.742.925,97 168,00
Gelirlerden Red ve İadeler (-) 648.798,06
Net Toplam 1.971.094.127,91
2022 yılında net 1.971.094.127,91 TL bütçe geliri elde edilmiştir.
Dönem faaliyet geliri 2.120.169.713,34 TL, gelirlerden indirim, iade ve iskonto toplamı
2.120.341,82 TL ve faaliyet gideri 2.078.400.030,57 TL olan Üniversite, 2022 yılını
39.649.340,95 TL olumlu faaliyet sonucu ile tamamlamıştır.
Üniversite özel bütçesi dışında bulunan;
-Döner Sermaye İşletmesinin 2022 yılı gelir toplamı 1.438.477.452,99 TL, gider
toplamı 1.459.947.335,79 TL olarak gerçekleşmiş ve dönem 21.469.882,80 TL zarar ile
tamamlanmıştır. 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ile Döner
Sernaye İşletmesi 500 Sermaye Hesabı 2023 yılında 1702 numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile
1.189.496,79 TL olarak eşitlenmiştir.
-İktisadi İşletmenin 2022 yılı gelir toplamı 13.761.700,47 TL, gider toplamı
13.367.278,91 TL olarak gerçekleşmiş ve dönem sonu 394.421,56 TL kâr ile tamamlanmıştır.
Ayrıca Üniversite, 05.03.2005 tarih ve 25746 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
2005/8499 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulan ATA Teknokent AŞ’nin ortağıdır. Adı
geçen Şirketin kuruluş sermayesi 22.155.250,00 TL olup Üniversitenin %75,15 oranında
ortaklığı bulunmaktadır.
1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince
genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama
standartları, uluslararası standartlara uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde;
Sayıştay Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve diğer ilgili kuruluş temsilcilerinin
katılımıyla oluşturulacak olan Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 belirlenmektedir. Dolayısıyla genel yönetim kapsamında olan üniversitelerin muhasebe ve raporlama standartları Kurul tarafından belirlenen kurallara tabidir. Kamu İdaresi ayrıca adı geçen Kanun’un 80’inci maddesinin Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede, tahakkuk esaslı muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne tabi olarak Hazine ve Maliye Bakanlığının Bütünleşik Mali Kontrol Yönetim Sistemi Web Tabanlı Otomasyon Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri" ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterlidir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Hassas görevlere ilişkin prosedürler, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Risk Değerlendirme Standartları Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare iç kontrol risklerini tam ve doğru şekilde belirlemiştir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik çalışma yapılmıştır. Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır ve personele duyurulmuştur. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmelerde, bunları farklı kişiler arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri ve sorumluları belirlenmiştir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu İdaresinin ön mali kontrol yönergesi bulunmamakla birlikte işlemler, Usul ve Esaslar’a göre yürütülmektedir Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı mevcuttur ve içerik olarak Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’ne uygundur. İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, yılda en az bir kez değerlendirilmekte ve değerlendirme sonuçları İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlanmaktadır. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmuş olup 3 iç denetçi kadrosu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 bulunmaktadır. Bu kadrolardan 3’ü doludur. İç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin denetim ve raporlama çalışmaları mevcuttur. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Atatürk Üniversitesinin 2022 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılan Alımların Bazılarının Elektronik Kamu Alımları Platformuna Kaydedilmemesi 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendi kapsamında parasal limit dahilinde doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımların bazılarında Elektronik Kamu Alımları Platformuna (EKAP) kayıt zorunluluğunun yerine getirilmediği tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin “EKAP üzerinden yapılacak diğer işlemler” başlıklı 30’uncu maddesinin dokuzuncu fıkrasının ikinci bendinde; doğrudan temin yoluyla yapılan alımların, takip eden ayın onuncu gününe kadar “Doğrudan Temin Kayıt Formu” doldurularak EKAP üzerinden kayıt altına alınması gerektiği düzenlemesine yer verilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporuna da konu edilen ve Üniversitenin bazı birimlerince doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen alımlarda yukarıda yer verilen mevzuat hükmüne riayet edilmediği ve söz konusu alımların EKAP üzerinden kayıt altına alınmadığı görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, konu hakkında ilgili birimlerin yazıyla uyarıldığı bilgisi verilmiştir. Sonuç olarak birimlerin doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği alımların “Doğrudan Temin Kayıt Formu” doldurularak EKAP üzerinden kayıt altına alınması gerekmektedir. BULGU 2: Mal ve Hizmet Alımlarında %10 Sınırını Aşan Kısım için Kamu İhale Kurumundan İzin Alınmaması Üniversite tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/f ve 22/d maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılan harcamaların 2022 yılı toplamı, Üniversitenin bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10’unu aşmasına karşın Kamu İhale Kurumundan uygun görüş alınmadığı görülmüştür. 4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62'nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dâhilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağı hükmüne yer verilmiştir. Üniversitenin 2022 yılı bütçesine mal ve hizmet alımları için toplam 397.830.748,62 TL ödenek konulmuş olup yıl içerisinde 4734 sayılı Kanun’un 21/f ve 22/d maddeleri çerçevesinde parasal limitlere tabi toplam 53.976.301,63 TL harcama yapılmıştır. Ancak yapılan alım tutarının, bu alımlar için bütçeye konulan ödeneğin %10’unu aştığı ve Kamu İhale Kurumundan da izin alınmadığı anlaşılmıştır. 4734 sayılı Kanun’un 62’nci maddesinde yazılı %10’luk sınırı takip ve kontrol etmek görevi ilgili Kanun'a göre Kamu İdaresinin sorumluğundadır. Kamu İdaresi tarafından bulguda yer alan tespite katılınmış, düzeltme işlemlerine başlanıldığı bilgisi verilmiştir. Sonuç olarak; parasal limitler dahilinde yapılan mal ve hizmet alımlarında %10 sınırının Kamu İhale Kurumundan uygun görüş alınmadan aşılmaması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 8. EKLER EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Doğrudan Temin Kapsamında Yapılan Alımlara İlişkin Bilgilerin Elektronik Kamu Alımları Platformuna Kaydedilmemesi 2021 Yerine Getirilmedi Raporun 1'inci maddesi ile bulgu yapılmıştır.
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2022 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR BAUM: Bilgisayar Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Yükseköğretim kurumlarının döner sermaye faaliyetleri çerçevesinde; hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları da esas alınarak yapılan ek ödemelerde, 18.02.2011 tarihli ve 27850 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanmaktadır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Rektörlüğe bağlı çalışan Döner Sermaye İşletmesi; İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü şeklinde teşkilatlanmış olup gelir getirici birim sayısı 2022 mali yılı sonu itibarıyla 39’dur. İşletme Müdürlüğünde; 1 işletme müdürü, 3 idari memur ve 2 sürekli işçi hizmet vermekte olup bunlardan 3’ünün kadrosu özel bütçededir. Saymanlık Müdürlüğünde ise Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli; 1 saymanlık müdürü, 1 defterdarlık uzmanı ve 6 memur bulunmaktadır. 1.3. Mali Yapı Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Döner sermaye işletme bütçesi adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta ve üniversite yönetim kurulunun onaylaması ile kesinleşmektedir. Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün giderleri elde edilen gelirlerle finanse edilmekte olup 2022 yılında özel bütçeden herhangi bir kaynak kullanılmamıştır. Başlangıç bütçesinde 1.174.452.619,00 TL gelir öngörülmüş olup gider bütçesi de aynı tutarda hazırlanmıştır. Yıl içerisinde ek bütçelerle bütçe tahminleri güncellenmiş olup gider bütçesi 2.312152.232,00 TL’ye, gelir bütçesi ise 2.312.152.232,00 TL’ye yükselmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 İşletmenin 2022 yılında 1.534.977.102,98 TL bütçe giderine karşılık 1.367.485.312,05 TL bütçe geliri elde ettiği anlaşılmıştır. İşletmede 2022 yılı gelir tablosuna göre 1.438.477.452,99 TL gelir elde edilmiş, 1.459.947.335,79 TL gider gerçekleşmiş ve dönem 21.469.882,80 TL zarar ile tamamlanmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin muhasebe ve raporlama işlemleri, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Adı geçen Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esasları kıyasen uygulanmaktadır. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır:
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Bilgi İşlem Daire Başkanlığı Görev Alanına Giren Hizmetin Bilgisayar Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Döner Sermaye İşletmesinden Hizmet Alım Sözleşmesi İle Satın Alınması Açıköğretim Fakültesinin eğitim hizmetlerinin aksamaması için Açıköğretim Fakültesi Döner Sermaye Biriminin, BAUM (Bilgisayar Bilimleri Araştırma ve Uygulama Merkezi) Döner Sermaye Biriminden öğrencilere ve Üniversiteye verilen bilişim hizmeti karşılığında hizmet satın aldığı görülmüştür. 124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları İle Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Bilgi İşlem Daire Başkanlığı” başlıklı 34’üncü maddesinde söz konusu Daire Başkanlığının görevlerinin, üniversitedeki bilgi işlem sistemini işletmek, eğitim, öğretim ve araştırmalara destek olmak ile üniversitenin ihtiyaç duyacağı diğer bilgi işlem hizmetlerini yerine getirmek olduğu hükmü bulunmaktadır. Açıköğretim Fakültesi ile BAUM’un 04.01.2021 tarihinde karşılıklı imzaladığı “Hizmet
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 Alım/Satım Protokolü”nün “Kapsam ve dayanak” başlıklı 2’nci maddesinde; protokolün dayanağının Kamu İhale Tebliği’nin “3.3-İdarelerin kendilerine bağlı döner sermayeden yapacakları alımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin üçüncü bendi olduğu ifade edilmiştir. Söz konusu Tebliğ’de; idarelerin kendi bünyelerinde kurulmuş birimleri niteliğinde bulunan ve ayrı bir tüzelkişiliğe sahip olmayan döner sermaye işletmelerinden, bu işletmelerin faaliyet konuları ile sınırlı olmak kaydıyla, ürettikleri mal ve hizmetleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanun ile öngörülen ihale usullerine tabi olmadan temin edebilecekleri belirtilmektedir. Yine ilgili protokolün “Protokol kapsamında sunulacak hizmet” başlıklı 4’üncü maddesinde; Açıköğretim Fakültesinin eğitim hizmetlerinin aksamaması için BAUM’un vereceği hizmetlerin protokol eki teknik şartnamede sıralandığı ifade olunmuştur. Teknik şartnamede verilecek hizmetler ana başlıklar itibarıyla aşağıdaki gibi sıralanmıştır:
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 duyduğu her türlü alt yapı, donanım, yazılım, proje hizmetlerinin ve bunların uygulama çalışmalarının etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, en yeni teknolojinin araştırılması, geliştirilmesi, uygulamaya konulması amacıyla disiplinler arası araştırmalar yapmak gibi amaçla kurulduğu belirtilmiştir. Bu çerçeveden bakıldığında, Merkezin ve Üniversite Bilgi İşlem Daire Başkanlığının görevleri örtüşmekte ve Açık Öğretim Fakültesine söz konusu protokol çerçevesinde sunulan hizmetlerin de Üniversitenin asli ve sürekli görevleri arasında olduğu görülmektedir. Her ne kadar ilgili daire başkanlığı gerek çağın gereklerine uygun alt yapı gerekse insan kaynakları açısından yeterli kapasiteye sahip olmasa da bu durumun 124 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile verilen görevleri yapmasına engel teşkil etmemesi gerekir. Açıköğretim Fakültesi bulunan Üniversitenin ihtiyaçları bütçesine konulacak ödeneklerle karşılanmalıdır. Nasıl ki örgün öğretimde okuyan öğrenciler için ilgili daire başkanlığı gerekli hizmeti veriyor ise açık ve uzaktan öğretimde de öğrenci işleri için gerekli alt yapı ve insan kaynaklarının mevzuatının öngördüğü şekilde güçlendirilmesi gerekmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun Geçici 11'inci maddesine göre döner sermaye işletmelerinin bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması ve muhasebesi ile kontrol ve denetimi Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürürlüğe konulan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmektedir. Bu Yönetmelik'te Döner Sermaye İşletmesi, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesi için, kamu idaresine bağlı olarak kurulmuş işletmeler olarak tanımlanmıştır. BAUM biriminin yukarıda belirtilen protokol kapsamında sunduğunu hizmetler bu tanıma uygun değildir. Zira verdiği hizmet, üniversitenin asli ve sürekli görevleri arasında yer alan öğrenci işleri ile ilgilidir. Dolayısıyla Merkezin bu faaliyetleri kapsamında döner sermaye geliri elde etmesi de mümkün değildir. 2019 Sayıştay Denetim Raporunda da BAUM’un faaliyet alanı ile Üniversite Bilgi İşlem Daire Başkanlığının görev alanının çakıştığı, söz konusu Merkezin döner sermaye faaliyet gelirinin büyük kısmının yine diğer bir döner sermaye birimine verdiği hizmetten sağlandığı konusunda bulgu yer almıştır. Bulgu, sorunlara yol açan uygulamaya son verilerek kurumsal bilgi işlem sistemlerinin ve faaliyetlerinin 124 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında Bilgi İşlem Daire Başkanlığı bünyesinde yapılandırılması gerektiği
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 değerlendirilmesiyle neticelenmiştir. Aynı durum 2020 yılında da devam etmiş ve alımların protokol veya sözleşmeye bağlanmadığı ve alınan hizmetin tanımının yapılmadığı vurgulanmıştır. Rapora istinaden 2021 yılından itibaren söz konusu hizmet alımının 4734 sayılı Kanun’un istisnalar kapsamında olduğu değerlendirilerek karşılıklı protokol düzenlenmiştir. 2021 Sayıştay Denetim Raporunda ise Üniversitenin asli ve sürekli görevleri arasında yer alan öğrenci işleri ile ilgili hizmetin 124 sayılı Kararname kapsamında Bilgi İşlem Daire Başkanlığı ve BAUM tarafından karşılanması gerekirken, döner sermaye faaliyeti gibi değerlendirilip Açıköğretim Fakültesine hizmet karşılığı fiyatlandırılmasının mümkün olmadığı vurgulanmıştır. Buna rağmen Üniversite tarafından henüz düzeltici işlem tesis edilmemiştir. Kamu İdaresi tarafından, Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi bilişim alt yapı ihtiyaçlarının Bilgi İşlem Daire Başkanlığının görev alanı ve imkânları kısıtlı olduğu için buradan sağlanamadığı, bu nedenle ihtiyaçların Atatürk Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi aracılığıyla ücret karşılığında gerçekleştirildiği, serbest piyasadan daha pahalıya alınacak hizmetin Merkezden alınarak hem kamu kaynağında israfın önlendiği hem de Üniversitenin kaynaklarının verimli, etkin, ekonomik kullanmasının sağlandığı bilgisi verilmiştir. Bulguda da ifade edildiği üzere BAUM’un verdiği hizmetler Üniversitenin asli ve sürekli görevleri arasında olup bu hizmetleri yerine getirmesi gereken yer Bilgi İşlem Daire Başkanlığıdır. Sonuç olarak; Açıköğretim Fakültesi ihtiyaçlarının bütçesine konulacak ödeneklerle karşılanması ve/veya Bilgi İşlem Daire Başkanlığının ilgili fakültenin ihtiyaçlarına cevap verecek nitelikte altı yapı ile insan kaynağına ulaştırılmasının gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Atatürk Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2022 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22
7. EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU
Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu
Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare
Tarafından
Yapılan İşlem
Açıklama
Bilgi İşlem Daire Başkanlığı Görev
Alanına Giren Hizmetin Bilgisayar
Bilimleri Uygulama Ve Araştırma
Merkezi Döner Sermaye
İşletmesinden Hizmet Alım
Sözleşmesi İle Satın Alınması
2021 Yerine
Getirilmedi
Raporun 1'inci
maddesi ile bulgu
konusu yapılmıştır.