2021 - EGE ÜNİVERSİTESİ.pdf

EGE ÜNİVERSİTESİ Eylül 2022

İÇERİK EGE ÜNİVERSİTESİ 2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 EGE ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 63

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI EGE ÜNİVERSİTESİ 2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ...................................................................................................... 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU .................................................................................................. 9
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 10
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 10
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ...................................................................... 10
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 12
7. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 13
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 59

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Ege Üniversitesi Teşkilat Yapısı .................................................................................. 2 Tablo 2: Ege Üniversitesi İdari Personel Sayıları ...................................................................... 4 Tablo 3: Ege Üniversitesi Akademik Personel Kadro Durumu ................................................. 4 Tablo 4: 2021 Mali Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu ................................................ 5 Tablo 5: 2021 Mali Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu ....................................................................... 6 Tablo 6: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2019-2021) Seyri ............................................................ 6 Tablo 7: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2019-2021) Seyri ............................................................. 7 Tablo 8: 2021 Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu (TL) .................................................................. 8 Tablo 9: Diğer Kira Gelirleri Ertesi Yıla Devir Farkı .............................................................. 17 Tablo 10: 160 İş Avans ve Kredileri 2021 Yılı Tahakkuk Farkı ............................................. 22 Tablo 11: 2021 Yılsonu Ödenmemiş Kira ve Fer'i Alacaklar (TL) ......................................... 36 Tablo 12: Kira Artış Oranları ve Kira Bedelleri (TL) .............................................................. 53

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular

1. Takipteki Bazı Alacaklar İçin Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının Kullanılmaması

2. Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının Hatalı Kullanılması

3. Kira Gelirlerinin Yardımcı Defterlerinde Kayıtlı Tahakkuk Servisi Kayıt Tutarları İle Muhasebe Yılsonu Kayıtlarında Yazılı Ertesi Yıla Devir Tutarların Farklı olması B. Diğer Bulgular

4. Verilen İş Avans Ve Kredilerin Yıl Sonu Muhasebe Cetvellerinde Yazılı Tutarları İle Yardımcı Defterlerde Yazılı Tutarlarının Farklı Olması Ve İş Avans Ve Kredileri Hesabında Kayıtlı Bazı Avansların Zamanında Mahsup Edilmemesi

5. Üniversiteye Ait Taşınmazların Tapu Kayıtlarında Cins Tashihlerinin Yapılmaması

6. Kişilerden Alacaklar Hesabında Bulunan Alacakların Takip Ve Tahsil İşlemlerinin Yılı İçerisinde Yapılmaması

7. Avrupa Birliği Destekli Projelerdeki Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Sözleşmelerde Eksiklikler Bulunması

8. Bilimsel Araştırma Projeleri İhtiyaçları İçin Yapılan Doğrudan Teminlerde Yeterli Düzeyde Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmaması

9. Ege Üniversitesi Güçlendirme Vakfı ile Vakıf İştiraki Şirkete Yapılan Kiralamalarda Sözleşmeye Aykırı Hususlar Bulunması

10. Üniversitenin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazların 2886 sayılı Kanun’un 51’inci Maddesinin (g) Bendi Uyarınca Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilmesi

11. Doğrudan Temin Yönteminde Hatalı Uygulamalar Yapılması

12. Kesin Kabulü Yapılmamış Yapım İşinin Mevcut Olması

13. Üniversiteye Ait Çeşme Dinlenme ve Eğitim Tesislerinin Atıl Durumda Bırakılması

14. Üst Hakkı Tesis Edilen Şirketin, Şartname ve Sözleşmelerdeki Bazı Yükümlülüklerini Yerine Getirmemesi

15. İnşaatı Tamamlanan Merkezi Ameliyathaneler Binası ile Diş Hekimliği Fakültesi Ek Binasının İşletmeye Açılamaması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Anayasa’nın 130’uncu maddesinde, çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin Devlet tarafından kanunla kurulması öngörülmüştür. Ege Üniversitesi, Anayasa’nın yukarıda yer verilen hükmüne istinaden, 20.05.1955 tarih ve 6595 sayılı Ege Üniversitesi Adiyle İzmir’de Bir Üniversite Kurulması Hakkında Kanun’la 1955 yılında kurulmuş olup, tüzel kişiliği haiz özel bütçeli bir kamu kurumudur. Yükseköğretimin amaç ve ilkeleri, yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayın, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esaslar 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile düzenlenmiştir. Bu Kanun’un 12’nci maddesinde yükseköğretim kurumlarının görevleri sayılmakta olup bu görevler; toplumun ihtiyaçları, kalkınma planları ilke ve hedeflerine uygun bilimsel eğitim-öğretim, araştırma, yayım ve danışmanlık yapmak, bu ilke ve hedefler doğrultusunda insangücü yetiştirmek, toplumun özellikle sanayileşme ve tarımda modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlamak, üretimde artışı sağlayacak uygulamalı çalışmalarda bulunmak, bu amaçla döner sermaye işletmelerini kurmak ve bu faaliyetlerin geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak olarak özetlenebilir. Yükseköğretim kurumları için temel mevzuat, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’dur. Bunların dışında üniversitelerin faaliyetlerini yürütürken tabi oldukları mevzuat ise başta 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu, 3843 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun olmak üzere, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile diğer ilgili mevzuattır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Ege Üniversitesi akademik ve idari birimlerden oluşmaktadır. Akademik yapısı Fakülte Dekanlıkları, Yüksekokul Müdürlükleri, Enstitü Müdürlükleri ile Araştırma ve Uygulama Merkezlerinden oluşmaktadır. Üniversitenin idari yapısında ise; Rektör, Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör Yardımcıları, İç Denetim Birimi, Koordinatörlükler, Bilimsel Araştırma Birimi, Genel Sekreterlik, Daire Başkanlıkları ve Şube Müdürlükleri ile Hukuk Müşavirliği ve Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bulunmaktadır. Üniversitenin üst yöneticisi olan Rektör, Cumhurbaşkanı tarafından, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadırlar. Üniversitenin akademik karar organı Senato olup; Üniversite Yönetim Kurulu ise idari faaliyetlerde Rektöre yardımcı olmaktadır Ege Üniversitesi bünyesinde Rektörlüğe bağlı 6 bölüm, 19 fakülte, 9 enstitü, 3 yüksekokul, 10 meslek yüksekokulu bulunmaktadır. Üniversite bünyesinde bir adet merkez kampüs bulunmaktadır. Ege Üniversitesi akademik ve idari birimlerine ilişkin teşkilat şeması aşağıdaki gibidir: Tablo 1: Ege Üniversitesi Teşkilat Yapısı I. İdari Birimler II. Akademik Birimler  Rektör  Rektör Yardımcıları  Genel Sekreterlik  İç Denetim Birimi  Hukuk Müşavirliği  Daire Başkanlıkları  Bilgi İşlem Daire Başkanlığı  İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı  Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı  Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı  Fakülteler  Tıp Fakültesi  Ziraat Fakültesi  Fen Fakültesi  Mühendislik Fakültesi  Diş Hekimliği Fakültesi  Eczacılık Fakültesi  Edebiyat Fakültesi  İletişim Fakültesi  Su Ürünleri Fakültesi  İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi  Eğitim Fakültesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3  Personel Daire Başkanlığı  Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı  Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı  Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı  Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü  Fakülte, Enstitü ve Meslek Yüksekokul Sekreterlikleri  Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü  Kurumsal İletişim Koordinatörlüğü  Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı Koordinatörlüğü  Sağlık Bilimleri Fakültesi  Hemşirelik Fakültesi  Güzel Sanatlar,Tasarım ve Mimarlık Fakültesi  Spor Bilimleri Fakültesi  Birgivi İslami İlimler Fakültesi  Çeşme Turizm Fakültesi  Ödemiş Sağlık Bilimleri Fakültesi  Hukuk Fakültesi  Enstitüler:  Güneş Enerjisi Enstitüsü  Sosyal Bilimler Enstitüsü  Fen Bilimleri Enstitüsü  Sağlık Bilimleri Enstitüsü  Nükleer Bilimler Enstitüsü  Uluslararası Bilgisayar Enstitüsü  Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü  Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü  Eğitim Bilimleri Enstitüsü  Yüksekokullar:  Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı  Yabancı Diller Yüksekokulu  Moda ve Tasarım Yüksekokulu  Meslek Yüksekokulları:  Ege Meslek Yüksekokulu  Atatürk Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu  Ödemiş Meslek Yüksekokulu  Emel Akın Meslek Yüksekokulu  Bergama Meslek Yüksekokulu  Tire Kutsan Meslek Yüksekokulu  Bayındır Meslek Yüksekokulu  Urla Denizcilik Meslek Yüksekokulu  Aliağa Meslek Yüksekokulu  Havacılık Meslek Yüksekokulu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4  Rektörlüğe Bağlı Bölümler:  Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Bölümü  Beden Eğitimi Bölümü  Enformatik Bölümü  Güzel Sanatlar Bölümü  Türk Dili Bölümü  Yenilikçilik ve Girişimcilik Bölümü  Uygulama ve Araştırma Merkezleri
(40 adet)  Koordinatörlükler (10 adet) Üniversitede 2021 yılsonu itibariyle akademik ve idari personel sayısı toplam 10470’tir. Bunun içerisinde 3304 kadrolu akademik personel, 3002 idari personel, 11 sanatçı sözleşmeli personel, 8 yabancı uyruklu sözleşmeli personel, 960 sözleşmeli idari personel ve 3185 işçi kadrosunda idari personel bulunmaktadır. Tablo 2: Ege Üniversitesi İdari Personel Sayıları Dolu Boş TOPLAM Genel İdari Hizmetler 997 1350 2347 Sağlık Hizmetleri Sınıfı 1478 1469 2947 Teknik Hizmetleri Sınıfı 351 431 782 Avukatlık Hizmetleri 7 3 10 Yardımcı Hizmetler 167 562 729 Din Hizmetleri 2 1 3 Sürekli İşçi 3128 140 3268 Geçici İşçi 57 0 57 4/B Sözleşmeli 960 219 1179 Yabancı ve sanatçı sözleşmeli 19 0 19 TOPLAM 7166 4175 11341 Tablo 3: Ege Üniversitesi Akademik Personel Kadro Durumu Unvan Kadroların Doluluk Durumu İstihdam Şekli Dolu Boş Toplam Tam zamanlı Yarı zamanlı Profesör 916 120 1036 916 - Doçent 372 152 524 372 - Dr. Öğretim Üyesi 369 149 518 369 - Öğretim Görevlisi 562 79 641 562 - Araştırma Görevlisi 1085 257 1342 1085 - TOPLAM 3304 757 4061 3304 - Üniversitenin diğer kurum ve kuruluşlarla ilişkisi: Yükseköğretim Kurulu, Yükseköğretim kurumlarının öğretimini ve bilimsel araştırma faaliyetlerini planlamak düzenlemek, yönetmek, denetlemek, üniversitelere tahsis edilen

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmakla görevlidir. Yükseköğretim Denetleme Kurulu, Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı birimlerini, öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim yetkisine sahiptir. Üniversitelerce hazırlanan bütçeler, Anayasa’nın 130’uncu maddesi uyarınca Yükseköğretim Kurulu tarafından tetkik edilerek onaylanmakta, T.C. Milli Eğitim Bakanlığına sunulmakta ve merkezi yönetim bütçesinin bağlı olduğu esaslara uygun olarak yürürlüğe konulmaktadır. 1.3. Mali Yapı “Özel Bütçeli İdare” olarak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 5436 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi ile değiştirilmiş (II) sayılı cetvelinin (A) bölümünde sayılan Yükseköğretim Kurulu, Üniversiteler ve İleri Teknoloji Enstitüleri içerisinde yer alan Kamu İdaresi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve özgelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir. 2021 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Ege Üniversitesine, 1.177.845.000,00 TL ödenek tahsis edilmiş olup, yıl içinde 628.855.524,46 TL ödenek eklenmesiyle toplam tahsis edilen ödenek tutarı 1.806.700.524,46 TL’ye ulaşmıştır. Yılsonu itibarıyla bu tutarın 1.734.026.868,47 TL’sinin harcanmasıyla toplam ödeneğin kullanılma oranı % 95,83 olarak gerçekleşmiştir. Tablo 4: 2021 Mali Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu Ekonomik Kod Bütçe Başlangıç Ödeneği (TL) Toplam Toplam Harcanan (TL) Başlangıç Ödeneğine Göre
Gerçekleşme Oranı (%) Bütçe Giderleri İçindeki Payı (%) Ödenek (TL) 01-Personel Giderleri 741.741.000,00 837.984.282,69 804.070.407,11 108,40 46,37 02-Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 136.003.000,00 149.730.172,53 145.940.697,96 107,31 8,42 03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri 72.824.000,00 96.565.919,20 70.354.398,66 96,61 4,06 05-Cari Transferler 84.097.000,00 497.983.150,04 496.680.537,61 590,60 28,64

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 06-Sermaye Giderleri 143.180.000,00 224.437.000,00 216.980.827,13 151,54 12,51 TOPLAM 1.177.845.000,00 1.806.700.524,46 1.734.026.868,47 95,98 100,00 Bütçe başlangıç ödenekleri ile harcama tutarları dikkate alındığında; bütçe başlangıç ödeneğinin, % 95,98 oranında gerçekleştiği görülmüştür. Bu tutarlar Personel Giderlerinde % 108,40 ile artış, Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderlerinde % 107,31 ile artış, Mal ve Hizmet Alım Giderlerinde % 96,61 ile azalış, Cari Transferlerde ve % 590,60, Sermaye Giderlerinde ise % 151,54 artış oranında gerçekleşmiştir. Bunun dışında, Üniversitede, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu desteklerinden 28.177.551,17 TL, Avrupa Birliği Hibelerinden 24.130.010,15 TL ve Diğer Hibelerden 581.001,19 TL olmak üzere, 2021 yılı için toplam 52.888.562,51 TL bütçe dışı kaynak kullanılmıştır. Ekonomik sınıflandırmaya göre 2021 yılı gelir bütçesi tahmin ve gerçekleşme rakamları ise aşağıdaki gibidir. Tablo 5: 2021 Mali Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu Ekonomik Kodu Bütçe Başlangıç Tahmini (TL) Gerçekleşen Tutar (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Bütçe Gelirleri İçindeki Payı (%) 03-Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 50.001.000,00 45.270.567,53 90,54 2,69 04-Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 1.065.642.000,00 1.584.119.316,71 148,65 94,17 05-Diğer Gelirler 62.202.000,00 52.716.053,70 84,75 3,13 TOPLAM 1.177.845.000,00 1.682.105.937,94 142,81 100,00 Bu tabloya göre 2021 yılında bütçe gelirleri, % 142,81 oranında gerçekleşmiş; kümülâtif gelir hedeflerinde, % 42,81 oranında bir artış sağlanmıştır. Üniversitenin bütçe gelirleri ile giderlerinin, ekonomik sınıflandırmaya göre son üç yıllık seyri ve değişim yüzdeleri aşağıdaki tablolarda yer almaktadır. Tablo 6: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2019-2021) Seyri Bütçe Giderinin Çeşidi 2019 Yılı (TL) (A) 2020 Yılı (TL) (B) 2021 Yılı (TL) (C) 2019-2020 Değişim Oranı (%) [D=(B-A)/A] 2021-2020 Değişim Oranı (%) [E=(C-B)/B] Personel Giderleri 588.745.638,83 643.170.362,70 804.070.407,11 9,24 25,02

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 SGK Devlet Prim Giderleri 105.582.116,08 119.796.224,93 145.940.697,96 13,46 21,82 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 70.010.149,61 88.126.432,79 70.354.398,66 25,88 -20,17 Cari Transferler 34.295.073,27 36.965.010,43 496.680.537,61 7,79 1243,65 Sermaye Giderleri 131.864.528,30 137.655.103,17 216.980.827,13 4,39 57,63 Toplam 930.497.506,09 1.025.713.134,02 1.734.026.868,47 10,23 69,06 2019 ile 2021 yıllarında bütçe giderlerindeki en ciddi dalgalanmalar, 2020 ile 2021 yılı arasında olmuştur. Bunun sebebi ise, 2021 yılında Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçlar için (emekli ikramiyeleri, makam tazminatları, ölüm yardımları) Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığından toplam 406.123.000 TL ek ödeneğin Cari Transferler giderine tahsis edilmesidir. Ayrıca personel giderlerine konu yapılan zam artışları da (asgari ücrete gelen artış, işçilerin toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan artışlar vb.) giderlerin artışına sebebiyet vermiştir. Tablo 7: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2019-2021) Seyri Bütçe Gelirinin Çeşidi 2019 Yılı (TL) (A) 2020 Yılı (TL) (B) 2021 Yılı (TL) (C) 2020-2019 Değişim Oranı (%) [D=(B-A)/A] 2021-2020 Değişim Oranı (%) [E=(C-B)/B] Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 52.858.971,05 42.422.964,62 45.891.056,85 -19,74 8,18 Alınan Bağış ve Yardım ile Özel Gelirler 805.812.168,76 928.387.131,00 1.584.119.316,71 15,21 70,63 Diğer Gelirler 48.565.467,77 54.862.699,98 52.799.612,37 12,97 -3,76 Toplam 907.236.607,58 1.025.672.795,60 1.682.809.985,93 13,05 64,07 Bütçe Gelirlerinden Red ve İadeler Toplamı (-) 1.004.091,43 1.014.025,54 704.047,99 0,99 -30,57 Net Toplam 906.232.516,15 1.024.658.770,06 1.682.105.937,94 13,07 64,16 2019 ila 2021 yıllarında bütçe gelirlerinden ret ve iadeler hariç bütçe gelirleri değişim oranlarına bakıldığında bu oranlar, 2019 ile 2020 yılı arasında % 13,07 oranında, 2020-2021 yıllarında ise % 64,16 oranında gerçekleşmiştir. Üniversitenin aşağıda yazılı 2021 yılı dönem faaliyet sonuçları tablosuna bakıldığında ise; kurumun 1.211.109.513,23 TL, faaliyet gideri 1.240.625.350,17 TL faaliyet geliri elde ettiği görülmektedir. Üniversite 2021 yılını 28.116.548,71 TL olumlu faaliyet sonucu ile tamamlamıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Tablo 8: 2021 Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu (TL) Faaliyet Giderleri Faaliyet Gelirleri İndirim, İade, İskonto Toplamı Net gelir Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu 1.211.109.513,23 1.240.625.350,17 1.399.288,23 1.239.226.061,94 28.116.548,71 Ege Üniversitesi merkezi yönetim bütçesi içerisinde yer alan özel bütçeli bir kamu idaresi olmakla birlikte, 5018 sayılı Kanun’da tanımlanan bütçe türleri dışında kalan döner sermaye işletmesi ve iktisadi işletme bütçeleri de kaynakları arasında yer almaktadır. Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2021 yılında 1.297.283.313,81 TL gelir elde etmiş ve 1.218.930.921,65 TL gider yapmış olup, mali yılı 78.352.392,16 TL dönem kârı ile kapatmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları, Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Kamu İdaresi, Kanun’un 80’inci maddesinin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup, bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Üniversite bütçesi, analitik bütçe hazırlama rehberi çerçevesinde hazırlanmaktadır. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede, tahakkuk esaslı devlet muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne tabi olarak T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığının Bütünleşik Mali Kontrol Yönetim Sistemi (BMKYS) Web Tabanlı Otomasyon Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kurum bütçesinin takibi ve muhasebe işlemleri, Genel Sekreterliğe bağlı olarak faaliyet gösteren Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından yapılmaktadır. Kamu İdarelerinin Kesin Hesaplarının Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca kesin hesap cetvel ve belgeleri, strateji geliştirme birimi tarafından bütçe uygulamasına esas muhasebe kayıtları dikkate alınarak hazırlanmaktadır. Kuruma ilişkin mali istatistikler ise 5018 sayılı Kanun kapsamında T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına bildirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup; denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu, • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde tanımlandığı üzere mali kontrol, kamu kaynaklarının, belirlenmiş amaçlar doğrultusunda ilgili mevzuatla belirlenen kurallara uygun,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak için oluşturulan kontrol sistemi ile kurumsal yapı, yöntem ve süreçleri ifade etmektedir. İç kontrol sisteminin ne olduğu, amacı, yapısı ve işleyişi, 5018 sayılı Kanun’un beşinci kısmında 55 ila 67’nci maddelerle belirlenmiştir. Buna göre kamu idarelerinin mali yönetim ve kontrol sistemlerinin yapısını, aşağıda belirtilen unsurlar oluşturmaktadır:  Harcama birimleri,  Muhasebe ve mali hizmetler,  Ön mali kontrol,  İç denetim. Temel unsurları bu olan iç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar, Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği ile T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2021 yılı denetimi kapsamında ve mezkûr mevzuat çerçevesinde Kurum iç kontrol sistemi, aşağıdaki şekilde değerlendirilmiştir: İç kontrol sistemi ile sistemin işleyişinin, üst yönetici ve personel tarafından sahiplenilmesinin ve desteklenmesinin sağlandığı Kurum organizasyon yapısı içerisindeki görev, yetki ve sorumluluklar ile iş akış süreçleri, açık bir şekilde belirlenmiş ve yazılı hale getirilmiştir. Yetki devri ve sınırları ise yürürlükte olan Ege Üniversitesi Yazışma Usul ve Esasları ile İmza Yetkileri ve Yetki Devri Yönergesi ile tayin edilmiştir. Üniversitede ön mali kontrole ilişkin işlemler, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile parasal sınırlara göre yürütülmektedir. Mali faaliyet, karar ve işlemlerin onaylanması, uygulanması, kayıt edilmesi ve kontrolü farklı kişilerce yapılmakta ve görevler ayrılığı ilkesine riayet edilmektedir. Kamu İdaresinin misyon ve vizyonu, 2019-2023 Stratejik Planı, 2021 Yılı Performans Programı ile 2021 Yılı İdare Faaliyet Raporunda belirtilmiştir. Dolayısıyla personelin tamamının, İdarenin misyon ve vizyonundan haberdar olduğu kanaatine varılmıştır. Stratejik Plan, İdarenin kendi birimlerinin ve personelinin katkılarıyla mevzuata uygun olarak hazırlanmış; Planda, stratejik amaç, hedef ve performans göstergelerine yer verilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Performans programında, İdarenin stratejik amaç ve hedefleri, performans göstergeleri ile bunlara ilişkin program, alt program, faaliyet ve kaynak ihtiyaçları belirtilmiştir. Kurum 2021 yılı bütçesinde, söz konusu Plan ve Programın gerekleri gözetilmiştir. Faaliyet sonuçları ve değerlendirmeleri, idare faaliyet raporlarında gösterilmekte ve duyurulmaktadır. Üniversite, 2021 yılı İdare Faaliyet Raporunu hazırlamış ve Kamu İdarelerince Hazırlanacak Stratejik Planlar ve Performans Programları ile Faaliyet Raporlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 25’inci maddesi uyarınca 2022 yılının Şubat ayı içerisinde kamuoyuna açıklamıştır. İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu, üst yöneticinin onayı ile görevlendirilmiş, İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlanmış, İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında yer alan eylemlerin gerçekleşme sonuçları izlenmiş ve Planın revize edilmesi çalışmalarının takibi yapılmıştır. İç kontrol sisteminin yılda en az bir kez değerlendirilmesi ve değerlendirme sonuçlarının raporlanması çalışmaları henüz tamamlanmamıştır. Kamu İdaresinin iç kontrol risklerinin belirlenmesi ile ilgili çalışmalar, halen devam etmektedir. Kurumsal riskler ise Stratejik Planla belirlenmiştir. Üniversite bünyesinde İç Denetim Birimi bulunmakta olup; bu Birimin, 8 iç denetçi kadrosu mevcuttur. Bu kadrolardan 5’i doludur. İç kontrol sisteminin incelenmesine ve değerlendirilmesine yönelik çalışmalar, söz konusu Birim tarafından yapılmış olup; akabinde hazırlanan rapor, üst yöneticiye sunulmuştur. Daha sonra bu rapor, üst yönetici tarafından İç Denetim Koordinasyon Kuruluna gönderilmiştir. Bu haliyle Üniversitenin, etkin bir iç kontrol sisteminin oluşturulması için gerekli çabayı gösterdiği düşünülmektedir. Ancak, iç kontrol risklerinin belirlenmesi ve iç kontrol sisteminin yılda en az bir kez değerlendirilmesi ile ilgili aşama kaydedilemediği görülmektedir. Sistemin sahiplenilmesi ve oluşturulması yönündeki çabaların devamı halinde optimum düzeyde bir iç kontrol sistemi tesis edilebileceği değerlendirilmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Ege Üniversitesinin 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve Kamu İdaresi tarafından sunulan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Takipteki Bazı Alacaklar İçin Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının Kullanılmaması Üniversitenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucunda; takipli alacak haline gelmiş olan taşınmaz kira bedellerinin, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına kaydedilmediği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına ilişkin düzenlemeler getiren “Hesabın niteliği” başlıklı 54’üncü maddesinde; Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının, tahakkuk ettirilen teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan tutarlar ve bunlardan yapılan tahsilatlar için kullanılacağı belirtilmiştir. “Hesabın işleyişi” başlıklı 56’ncı maddesinde ise takibe alınan alacakların, bu Hesaba borç, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır. Yapılan incelemede; İdarenin vadesinde ödenmemesi sebebiyle tahsil edilemeyen ve Hukuk Müşavirliğince takibe alınan 2.305.302,69 TL tutarındaki kira alacağının, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabından 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarılmadığı tespit edilmiştir. Bu durumun, 01.01.2018 tarihi itibariyle kullanılmaya başlanan Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sistemindeki (BKMYBS) aksaklıklardan kaynaklandığı anlaşılmıştır. Kamu İdaresince T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına konu ile ilgili çağrı açılmış olsa da; sorun henüz çözülemediğinden düzeltme kaydı yapılamamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Tahsili gerçekleşmeyen ve icra konusu olan kira alacaklarının, BKMYBS’deki sorunlar nedeniyle 121 no’lu hesapta takip edilememesi; 2021 yılsonu mali tablolarında, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabının olması gerekenden 2.305.302,69 TL fazla, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının da bu tutar kadar eksik olmasına sebebiyet vermektedir. Dolayısıyla sistemsel sorunların çözüme kavuşturulmasının ve 120 ve 121 no’lu hesaplara, bahse konu tutara ilişkin kayıtların yapılmasının, mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliği açısından önemli olduğu değerlendirilmektedir. BULGU 2: Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının Hatalı Kullanılması Tek bir muhasebe birimi bulunan ve özel bütçeli bir kamu idaresi niteliği taşıyan Üniversitede, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne aykırı olarak 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının kullanıldığı tespit edilmiştir. Mezkûr Yönetmelik’in 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabına ilişkin düzenlemeler getiren “Hesabın niteliği” başlıklı 364’üncü maddesi uyarınca 511 no’lu hesap; aynı bütçeli kamu idarelerine ait muhasebe birimlerinin, birbirlerine gönderdikleri veya birbirlerinden aldıkları para ve kıymetler ile birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları tahsilat ve ödemelerin izlenmesi için kullanılmaktadır. Yönetmelik’in “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 365’inci maddesinde; bu hesabın hangi işlemler için kullanılacağı sayılmış olup, tek bir muhasebe birimi bulunan özel bütçeli kamu idarelerinin, adı geçen hesabı kullanmalarına cevaz veren bir hükme yer verilmemiştir. 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının, aynı bütçeli kamu idarelerine ait muhasebe birimlerinin birbirlerine gönderdikleri veya birbirlerinden aldıkları para ve kıymetler ile birbirleri adına nakden veya mahsuben yaptıkları tahsilat ve ödemelerin izlenmesi için kullanılacağı, mevzuatın amir hükmü olmasına rağmen bu hesabın, İdarenin kendi harcama birimleri arasında kullanıldığı görülmüştür. Aynı Yönetmeliği’n 511 no’lu hesabın işleyişine ilişkin hükümler ihtiva eden 366’ncı maddesinde; bu hesabın alacak ve borç tarafına yapılacak kayıtların, hangi şartların gerçekleşmesi hâlinde mümkün olduğu açıklanmıştır. Ayrıca aynı maddenin (a) bendinin onbeşinci ve (b) bendinin ondördüncü fıkralarında ise; dönem sonu itibarıyla hesabın bakiye vermesi halinde bakiyenin, 519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabına aktarılacağı ifade edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 Öte yandan Yönetmelik’in 519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabına ilişkin düzenlemeler getiren “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 372’nci maddesinin “Malî yılsonu itibarıyla muhasebe birimlerince bu hesaba kaydedilen tutarlar, Bakanlıkça merkezde birleştirilir. Birleştirme sonucu, hesabın borç veya alacak bakiyesi vermesi durumunda hesabın denkliğinin sağlanması amacıyla Bakanlıkça merkezde ve yerinde gerekli incelemeler yapılır.” hükümleri gereği de 519 no’lu hesabın bakiye vermemesi gerekmektedir. Bu hesabın bakiye vermesi halinde bilançoda yer alan tutar kadar bir devir hatası olduğu anlaşılacaktır. Her ne kadar söz konusu işlemler, Bütünleşik Kamu Mali Yönetimi Bilgi Sistemi (BKMYS) ile ilgili 20.12.2017 tarihli ve 27345 sayılı T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü yazısına istinaden yapılmış ve 511 no’lu hesap, birimler arası taşınır aktarma işlemleri sırasında BKMYS tarafından otomatik olarak çalıştırılmış olsa da; muhasebe birimleri arasındaki değer hareketlerini (karşılıklı artış ve azalışları) ve bunun neden olduğu mali tablolardaki etkiyi ifade etmek için kullanılan 511 no’lu hesabın, tek bir muhasebe birimi olan ve harcama birimleri arasındaki değer hareketleri nedeniyle mali tablolarında herhangi bir varlık azalışına ya da artışına maruz kalmayan bir Kamu İdaresi için kullanılması mümkün değildir. Ayrıca Kamu İdaresince 519 no’lu hesabın, yıl sonunda bakiye vermemesi için T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına çağrı açılmış olsa da; düzeltme kaydı henüz yapılamamıştır. Bu itibarla; mizan cetvelinde, 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabında yer alan 1.951.309.595,12 TL’nin gerçeği yansıtmadığı ve bakiye vermemesi gereken 519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabının, yılsonu mali tablolarında 614.375,37 TL bakiye verdiği; bu durumun, mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir. BULGU 3: Kira Gelirlerinin Yardımcı Defterlerinde Kayıtlı Tahakkuk Servisi Kayıt Tutarları İle Muhasebe Yılsonu Kayıtlarında Yazılı Ertesi Yıla Devir Tutarların Farklı olması Üniversitenin 2021 yılı mali tablolar ve eki belgelerinin incelenmesinde, kira gelirlerinin, yardımcı defterlerde gösterilen tahakkuk servisi ertesi yıla devir kayıtları tutarı ile 2021 mali yılı muhasebe cetvelleri ertesi yıla devir kayıtları arasında fark olduğu tespit edilmiştir

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Muhasebe Kavramları ve İlkeleri” başlıklı ikinci bölümünde temel muhasebe ilkeleri sayılmıştır. İlgili bölümün Temel kavramlar başlıklı 5’inci maddesinde temel kavramlar tek tek sayılmış olup, maddenin (e) şıkkında “Belgelendirme: Muhasebe kayıtları, gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayandırılır.” (g) şıkkında ise “Tam açıklama: Mali tablolar, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde: “Bu Yönetmeliğin amacı; merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin ve işlemlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak, sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, malî tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanmasına ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir” hükmü bulunmaktadır. Ayrıca Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni” başlıklı 6’ncı maddesi ç bendinde; yardımcı hesap defterlerinin hesap planını oluşturan hesaplara ait bilgilerin ayrıntı bazında kaydına mahsus olarak tutulan defterler olduğu belirtilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin Gelirler hesabına ilişkin düzenlemeler getiren 393 ve 394’üncü maddelerinde 600 Gelirler hesabının Hesabın niteliği ve Hesabın işleyişi düzenlenmiştir. Aynı yönetmeliğin 800 Bütçe gelirleri hesabınının Hesabın işleyişini düzenleyen 413’üncü maddesinde “(1) (Değişik:RG-24/2/2018-30342)(2) Bütçe gelirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Alacak

1. Bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan her türlü tahsilat bir taraftan 600- Gelirler Hesabı veya 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.” denilerek 600 Gelirler Hesabına yapılan kayıtların karşılıklı olarak 800 Bütçe Gelirler Hesabı’na aktarılacağı belirtilmektedir. Buna göre 600 Gelirler Hesabı kayıtları ile 800 Bütçe Gelirler Hesabı kayıtlarının yukarıda belirtilen muhasebe temel ilkeleri ve yönetmelik hükümleri uyarınca yardımcı defter kayıtlarına uygun olması gerekmektedir. Kira gelirleri yardımcı defter kayıtlarında yer alan ertesi yıla devir tutarları toplamı olan alacak bakiyesi 3.477.270,69 -TL olarak kayıtlı iken geçici mizan cetvelinde karşılıklı çalışan 800 Bütçe Gelirleri Hesabı'na ait detay kod numaralı 800.03.06.01.99 taşınmaz kira gelirlerinde Alacak toplamı 17.266.785,09 -TL olarak kayıt altına alınmıştır. Bu iki kayda göre ertesi yıla devir tutarları aşağıdaki tabloda görüldüğü üzere 2.251.250,08-TL olmaktadır. Bu nedenle iki ertesi yıla devir toplamı arasında 3.477.270,69 -TL -2.251.250,08-TL = 1.226.020,61- TL fark bulunmaktadır. Kamu idaresince; 2021 Yılı Kira gelirlerinde yapılan ertesi yıla devir farkının yardımcı defterlerde mükerrer kayıt yapılmasından kaynaklandığı ve yapılan mükerrer kayıtların mali yıl bitiminden sonra 2022 yılı muhasebe kayıtlarında düzeltildiği, mizan kayıtları ile yardımcı defter kayıtlarının tutarlı hale getirildiği anlaşılmıştır. Sonuç olarak; mali tablolarda yer alan 600 Gelirler Hesabı ile bu hesap ile karşılıklı çalışan 800 Bütçe Gelirleri Hesabı kayıtları, ilgili hesabın dayanağını oluşturan yardımcı defter kayıtları yılı içersinde uyumlu olmalıdır. Yılı içersinde uyumlu olmama durumunun, tahakkuk esaslı muhasebe sistemine ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine aykırı olduğu değerlendirilmektedir. Tablo 9: Diğer Kira Gelirleri Ertesi Yıla Devir Farkı 800.03.06.01.99 Kira Gelirleri Tablo Yada Defter 2020 Yılı Devreden Kira Bedeli 2021 Yılı Kira Bedeli Toplam Tahakuk Toplam Tahsilat Bakiye (Ertesi Yıla Devir) TL Yardımcı Defter 48.639,90 18.492.805,70 18.541.445,60 15.064.174,91 3.477.270,69 Mizan Kaydı 48.639,90 17.266.785,09 17.315.424,99 15.064.174,91 2.251.250,08
Ertesi yıla devir farkı 1.226.020,61

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Verilen İş Avans Ve Kredilerin Yıl Sonu Muhasebe Cetvellerinde Yazılı Tutarları İle Yardımcı Defterlerde Yazılı Tutarlarının Farklı Olması Ve İş Avans Ve Kredileri Hesabında Kayıtlı Bazı Avansların Zamanında Mahsup Edilmemesi A) Üniversitenin 2021 mali yılı tabloları ve eki belgelerinin incelenmesinde,160 Verilen İş Avans Ve Kredileri hesabının borç ve alacak toplamlarının, yardımcı defter kayıtları ile mizan cetveli ve bilanço kayıtlarının farklı olduğu görülmüştür. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Muhasebe Kavramları ve İlkeleri” başlıklı ikinci bölümünde temel muhasebe ilkeleri sayılmıştır. İlgili bölümün Temel kavramlar başlıklı 5’inci maddesinde temel kavramlar tek tek sayılmış olup, maddenin (e) şıkkında “Belgelendirme: Muhasebe kayıtları, gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayandırılır.” (g) şıkkında ise “Tam açıklama: Mali tablolar, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde: “Bu Yönetmeliğin amacı; merkezî yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin ve işlemlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak, sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, malî tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanmasına ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir” hükmü bulunmaktadır. Ayrıca Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni” başlıklı 6’ıncı maddesi ç bendinde; yardımcı hesap defterlerinin hesap planını oluşturan

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 hesaplara ait bilgilerin ayrıntı bazında kaydına mahsus olarak tutulan defterler olduğu belirtilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 99,100,101,102’üncü maddelerinde 160 Verilen İş Avans Ve Krediler hesabının niteliği ve Hesabın işleyişi düzenlenmiştir buna göre yukarıda yazılı hükümlere göre 160 Verilen İş Avans Ve Krediler Hesabı kayıtları yukarıda yazılı muhasebe amacına uygun olarak yardımcı defter kayıtlarına uygun olmalıdır. Verilen İş Avans Ve Kredileri yardımcı defter kayıtlarında yer alan 2021 yılı Verilen İş Avans Ve Kredileri borç toplamı 10.489.019,90–TL oldugu halde 2021 yılı mizan cetvelinde yazılı tutar 10.471.969,80-TL dir. İki kayıt arasında 17.050,10-TL fark bulunmaktadır. İlgili kayıt farklılığının 2021 mali yılı bilançosuna ise bir etkisi bulunmamaktadır. Kamu idaresince; iki kayıt arasında bulunan 17.050,10-TL borç farkı toplamının 2021 mali yıl geçtikten sonra 2022 yılında düzeltilip mizan kayıtları ile yardımcı defter kayıtlarının tutarlı hale getirildiği bildirilmiştir.Var olan bu farkın 2021 mali yılı bilanço rakamlarına ise bir etkisinin olmadığı hem excel formatındaki yardımcı defter liste kayıtlarında hemde bilanço cetvelinde bakiye tutarının eşit olduğu bildirilmiştir. Sonuç olarak; 2021 mali yılı bilanço rakamlarına bir etkisi olmasada mali tablolarda 160 Verilen İş Avans Ve Kredilerin Hesabı, ilgili hesabın dayanağını oluşturan yardımcı defter kayıtlarına yıl içi borç alacak toplamları yönü ile uyumlu olmalıdır. Mali yıl bitiminde yapılan düzeltici işlemlerin yıl içi kayıtlarında yapılması ve ilgili kayıt tutarlılığının önemle yılı içerisinde sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir. B) Üniversitenin 160 İş avans ve kredileri hesabında bulunan bazı avansların Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte yazılı sürelerde mahsup edilmediği görülmüştür. Ön Ödeme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Ön ödemelerde mahsup süresi ve sorumluluk” başlıklı 11’inci maddesinde: “Her mutemet ön ödemelerden harcadığı tutara ilişkin kanıtlayıcı belgeleri, ilgili kanunlarında ayrıca belirtilmemiş olması halinde avanslarda bir ay, kredilerde ise üç ay içinde muhasebe yetkilisine vermek ve artan tutarı iade ederek hesabını kapatmakla yükümlüdür. Bakanlık, zorunlu hallerde mahsup süresini ayrıca belirlemeye yetkilidir. Mahsup süresi, avansın verildiği veya kredinin açıldığı güne, son ayda tekabül eden günün mesai saati bitiminde; sürenin bittiği ayda avansın verildiği veya kredinin açıldığı güne tekabül eden bir

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 gün yok ise, süre o ayın son gününün mesai saati bitiminde sona erer. Harcama yetkilisinin talimatıyla, bu süreler içinde getirilecek harcama belgeleri tutarında yeniden ön ödeme yapılabilir. Bu şekilde mahsup işlemi yapılmadıkça aynı iş için ön ödeme yapılamaz. Ancak, bakanlıkların yurtdışı teşkilatının ihtiyaçları için verilen avans ve açılan kredilerin mahsubu ve artıklarının iadesinde nakit iadesi yapılmaz, verilecek yeni avans veya açılacak krediden mahsup edilir … Mutemet, işin tamamlanmasından sonra, yukarıdaki bir ve üç aylık sürelerin bitimini beklemeden, son harcama tarihini takip eden üç iş günü içinde ön ödeme artığını iade etmek ve süresinde mahsubunu yaparak hesabını kapatmak zorundadır. ... Mutemetlerce süresi içinde mahsup edilmeyen avanslar hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.” hükmü getirilmiştir. Ön Ödeme Usul ve Esasları hakkındaki Muhasebat Genel Müdürlüğünce yayınlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 55) Mahsup işlemleri başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Mahsup süresi avanslarda bir ay kredilerde ise üç aydır. 31/12/2005 tarihli ve 26040 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezî Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği ile belirlenen kanıtlayıcı belgeler mahsup süresi içinde ödeme emri belgesi ekinde muhasebe yetkilisine verilir. Avansın verildiği tarihten önceki bir tarihi taşıyan kanıtlayıcı belgeler avansın mahsubunda kabul edilmez. Ancak, yolluk ödemeleri ile kurs ve eğitim amaçlı görevlendirmelerdeki kurs, eğitim ücreti gibi harcamalara ilişkin olan ve harcama talimatından veya görevlendirme yazısından sonraki bir tarihi taşıyan belgeler, avansın mahsubunda kabul edilir. Mahsup dönemi içinde verilen kanıtlayıcı belgelerin ise en geç ilgili olduğu mali yılın son gününün tarihini taşıması gerekir.” hükmü bulunmaktadır. 160 İş avans ve kredileri hesabında yazılı avans tutarları yukarıda yazılı mevzuat hükümlerine uyularak mahsup edilmelidir. Oysa ekli tabloda yazılı avans tutarlarının mahsup işlemlerinde yukarıda yazılı mahsup sürelerine uyulmamıştır. Konuya ilişkin kamu idaresince; İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı, Personel Daire Başkanlığı, Rektörlük Özel Kalem Şube Müdürlüğü ve Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığına gerekli uyarılar yapılmıştır. Avansların mahsup ve iade işlemlerinde Ön Ödeme

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerinde belirtilen sürelere uyulacağı bu konudaki kontrollerin daha sık yapılarak, bu sürelere uymayan mutemetlere, mevzuat hükümlerinde belirtilen yaptırımların uygulanmasının sağlanacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak; avansların mahsup ve iade işlemlerinin mevzuatta belirtilen süreler içinde yapılıp yapılmadığına ilişkin kontrollerin daha sık yapılması ve bu sürelere uymayan mutemetlere mevzuat hükümlerinde belirtilen yaptırımlarının sıkı bir şekilde uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 Tablo 10: 160 İş Avans ve Kredileri 2021 Yılı Tahakkuk Farkı AVANS YEVMİYE TARİHİ AVANS YEVMİYE NUMARASI AÇIKLAMA AVANS TUTARI MAHSUP TUTARI İADE EDİLEN MAHSUP TARİH MAHSUP YEVMİYE NO KAPANIŞ GÜN SAYISI 22.01.2021 1.100 Tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli(elektrik güvence bedeli) 8.000,00 7.160,16 839,84 26.02.2021 3621 33 28.01.2021 1.449 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli(elektrik güvence bedeli) 540,00 540,00 0,00 5.02.2021 2016 5 1.03.2021 3.726 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 1.000,00 1.000,00 0,00 16.03.2021 5488 16 19.03.2021 5.922 Özdere Eğitim ve Dinlenme Tesisleri için mavi bayrak basvurusu için avans alımı 5.000,00 4.106,40 893,60 20.04.2021 9288 30 30.03.2021 6.807 AKARYAKIT ALIMI İÇİN TÜKETİME YÖNELİK MAL VE MALZEME ALIMLARI 2.000,00 1.995,04 4,96 29.04.2021 10206 29 30.03.2021 6.808 AKARYAKIT ALIMI İÇİN TÜKETİME YÖNELİK MAL VE MALZEME ALIMLARI 3.000,00 2.967,80 32,20 14.06.2021 13712 25 2.06.2021 12.560 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 3.000,00 3.000,00 0,00 6.07.2021 15929 34 14.06.2021 13.723 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 1.156,40 1.156,40 0,00 30.06.2021 15009 16 27.07.2021 17.400 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 276,12 276,12 0,00 9.08.2021 18706 11 9.08.2021 18.704 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 500,00 500,00 0,00 7.09.2021 21904 28 21.09.2021 23.391 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 1.000,00 1.000,00 0,00 4.10.2021 24834 13 28.09.2021 24.205 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 1.980,00 1.980,00 0,00 2.06.2021 25713 13

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 21.10.2021 26.974 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 20.000,00 1.357,00 18.643,00 19.11.2021 30576 28 22.10.2021 27.076 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 2.000,00 1.999,98 0,02 3.12.2021 32523 41 26.10.2021 27.337 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 1.000,00 951,70 48,30 22.11.2021 30711 26 9.12.2021 33.571 tüketime yönelik mal ve malzeme alımları avans açma bedeli 413,00 413,00 0,00 17.12.2021 34826 8 25.01.2021 1.236 Görev Gideri 7.000,00 5.437,60 1.562,40 4.02.2021 1917 10 10.02.2021 2.474 Görev Gideri 1.187,72 1.187,72 0,00 2.03.2021 3821 20 29.01.2021 1.554 Görev Gideri 835,76 835,76 0,00 16.02.2021 2898 18 4.02.2021 1.916 Görev Gideri 7.000,00 6.245,29 754,71 04.03.201 4279 30 4.03.2021 4.276 Görev Gideri 462,88 462,88 0,00 25.03.2021 6407 21 4.03.2021 4.278 Görev Gideri 7.000,00 6.514,20 485,80 1.04.2021 7339 26 1.04.2021 7.320 Görev Gideri 12.000,00 11.518,70 481,30 20.04.2021 9474 20 20.04.2021 9.472 Görev Gideri 10.000,00 9.487,25 512,75 5.05.2021 10712 15 22.04.2021 9.716 Görev Gideri 652,86 652,86 0,00 20.05.2021 11607 28 4.05.2021 10.650 Görev Gideri 10.000,00 8.311,40 1.688,60 4.06.2021 12917 30 3.06.2021 12.816 Görev Gideri 10.000,00 9.696,15 303,85 5.07.2021 15369 28 5.07.2021 15.701 Görev Gideri 8.000,00 6.431,10 1.568,90 5.08.2021 18436 30 5.07.2021 15.704 Görev Gideri 1.056,74 1.056,74 0,00 26.07.2021 17324 21 26.07.2021 17.316 Görev Gideri 1.246,72 1.246,72 0,00 17.08.2021 19679 21 26.08.2021 20.577 Görev Gideri 10.000,00 9.739,50 260,50 16.09.2021 22897 21 28.09.2021 24.250 Görev Gideri 379,96 379,96 0,00 19.10.2021 26586 21 14.09.2021 22.678 Görev Gideri 10.000,00 9.918,30 81,70 15.10.2021 26308
14.10.2021 26.184 Görev Gideri 10.000,00 9.613,20 386,80 3.11.2021 28317 20 5.11.2021 28.511 Görev Gideri 15.000,00 14.176,00 824,00 19.11.2021 30570 14 5.11.2021 2.832 Görev Gideri 1.187,72 1.187,22 0,50 9.12.2021 33539 34 19.11.2021 30.565 Görev Gideri 15.000,00 11.108,10 3.891,90 20.12.2021 35030 30

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 23.11.2021 30.948 Görev Gideri 1.308,67 1.308,67 0,00 9.12.2021 33540 16 20.12.2021 35.047 Görev Gideri 7.000,00 4.559,30 2.440,70 31.12.2021 37479 11 22.01.2021 1.110 Hizmet alımları 1.000,00 693,17 306,83 10.03.2021 4834 47 16.02.2021 2.897 Hizmet alımları 1.500,00 593,13 906,87 3.03.2021 4120 15 8.03.2021 4.468 PUL ALIMI 1.000,00 1.000,00 0,00 16.03.2021 5483 8 15.03.2021 5.366 Hizmet alımları 1.000,00 988,82 11,18 28.05.2021 12301 73 16.03.2021 5.513 Hizmet alımları 5.000,00 2.765,00 2.235,00 31.03.2021 6941 15 8.06.2021 1.318 Hizmet Alımları 2.000,00 2.000,00 0,00 14.06.2021 13713 6 9.06.2021 13.329 Hizmet Alımları 1.000,00 997,10 2,90 12.07.2021 16516 30 5.07.2021 15.771 Hizmet Alımları 1.550,00 1.550,00 0,00 16.07.2021 17118 11 26.07.2021 17.317 Hizmet Alımları 1.200,00 462,88 737,12 26.08.2021 20485 28 28.07.2021 17.590 Hizmet Alımları 300,00 300,00 0,00 11.08.2021 19171 14 2.08.2021 18.070 Hizmet Alımları 2.000,00 1.800,00 200,00 11.08.2021 19160 9 12.08.2021 19.241 Hizmet Alımları 500,00 262,08 237,92 23.08.2021 20166 8 25.08.2021 20.403 Hizmet Alımları 2.100,00 2.100,00 0,00 13.09.2021 22438 19 6.09.2021 21.817 Hizmet Alımları 2.500,00 2.478,00 22,00 30.09.2021 24427 22 24.09.2021 23.831 Hizmet Alımları 1.500,00 737,50 762,50 21.10.2021 27012 25 28.09.2021 24.184 Hizmet Alımları 2.000,00 2.000,00 0,00 8.10.2021 25528 11 1.10.2021 24.479 Hizmet Alımları 500,00 453,50 46,50 2.11.2021 28075 31 3.11.2021 28.163 Hizmet alımları 1.500,00 1.417,00 83,00 1.12.2021 31976 28 3.11.2021 28.171 Hizmet Alımları 200,00 105,36 94,64 9.12.2021 33544 30 11.11.2021 29.438 Hizmet Alımları 1.200,00 1.200,00 0,00 24.11.2021 31109 14 9.12.2021 33.534 Hizmet Alımları 500,00 500,00 0,00 15.12.2021 34553 7 9.12.2021 33.584 Hizmet Alımları 2.100,00 2.100,00 0,00 22.12.2021 35509 14 29.03.2021 6.644 hizmet alımları 1.000,00 768,00 232,00 27.04.2021 9990 28 12.07.2021 16.653 Temsil ve Tanıtma Giderleri Avansı 1.000,00 1.000,00 0,00 13.08.2021 19431 31 17.09.2021 23.153 Temsil ve Tanıtma Giderleri Avansı 2.000,00 2.000,00 0,00 22.10.2021 27074 36 27.10.2021 27.567 Temsil ve Tanıtma Giderleri Avansı 2.000,00 1.769,71 230,29 23.11.2021 30965 28

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 6.12.2021 32.896 Temsil ve Tanıtma Giderleri Avansı 2.000,00 1.754,60 245,40 28.12.2021 36922 22 17.03.2021 5.630 Bakım onarım gideri 1.000,00 812,40 187,60 14.04.2021 8693 27 18.05.2021 11.508 Bakım onarım gideri 2.000,00 1.955,36 44,64 11.06.2021 13589 24 18.06.2021 14.205 Bakım onarım gideri 2.100,00 2.100,00 0,00 13.08.2021 19383 25
07.07.2021 16.170 Bakım onarım gideri 700,00 545,00 155,00 13.08.2021 19452 36 22.10.2021 27.088 Bakım onarım gideri 1.000,00 826,00 174,00 5.11.2021 28533 14 9.12.2021 33.533 Bakım onarım gideri 1.000,00 826,00 174,00 15.12.2021 34552 6 8.10.2021 25.534 Gayrimenkul Mal Bakım ve Onarım 648,00 644,99 3,01 2.11.2021 28077 24 17.11.2021 30.284 Gayrimenkul Mal Bakım ve Onarım 323,00 320,02 2,98 13.12.2021 33957 26 25.10.2021 27.259 Tüketime Yönelik Mal ve Malzeme Alımları Kredisi 293.847,14 293.847,14 0,00 15.12.2021 34551 51 5.03.2021 4.389 Hizmet Alımları Kredisi 487.234,43 487.234,43 0,00 20.05.2021 11571 76 8.06.2021 13.160 Hizmet Alımları Kredisi 70.000,00 70.000,00 0,00 14.06.2021 13715 6 13.08.2021 19.446 Hizmet Alımları Kredisi 1.298.000,00 1.298.000,00 0,00 7.12.2021 33221 115 13.08.2021 19.447 Hizmet Alımları Kredisi 1.298.000,00 1.298.000,00 0,00 7.12.2021 33221 115 2.11.2021 27.933 Hizmet Alımları Kredisi 4.720,00 4.720,00 0,00 20.12.2021 35011 48 16.11.2021 30.097 Hizmet Alımları Kredisi 100.000,00 100.000,00 0,00 24.11.2021 31110 8 30.11.2021 31.864 Hizmet Alımları Kredisi 2.970,00 2.970,00 0,00 31.12.2021 38070 31 5.07.2021 15.769 Menkul Mal, Gayri Maddi Hak Alım, Bakım ve Onarım Giderleri Kredisi 180,00 180,00 0,00 7.09.2021 21902 64 5.07.2021 15.770 Menkul Mal, Gayri Maddi Hak Alım, Bakım ve Onarım Giderleri Kredisi 180,00 180,00 0,00 7.09.2021 21903 64 30.09.2021 24.430 Menkul Mal, Gayri Maddi Hak Alım, Bakım ve Onarım Giderleri Kredisi 4.288,24 4.288,24 0,00 25.10.2021 27258 25 27.10.2021 27.568 Menkul Mal, Gayri Maddi Hak Alım, Bakım ve Onarım Giderleri Kredisi 180,00 180,00 0,00 3.12.2021 32528 37 3.03.2021 4.043 Mamul Mal Alımları Kredisi 488.952,14 488.952,14 0,00 25.03.2021 6409 22 19.03.2021 5.918 Mamul Mal Alımları Kredisi 1.017.700,78 225.035,19 792.665,59 16.04.2021 8977 23

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 8.04.2021 8.050 Mamul Mal Alımları Kredisi 1.119.236,72 560.626,50 558.610,22 6.05.2021 10856 28 21.04.2021 9.540 Mamul Mal Alımları Kredisi 574.416,10 413.065,17 161.350,93 6.05.2021 11044 15 4.05.2021 10.559 Mamul Mal Alımları Kredisi 731.638,93 731.638,93 0,00 14.06.2021 13714 41 10.06.2021 13.423 Mamul Mal Alımları Kredisi 617.257,90 308.628,95 308.628,95 10.08.2021 19016 61 17.09.2021 23.192 Mamul Mal Alımları Kredisi 604.073,55 604.073,55 0,00 9.11.2021 29076 53 11.10.2021 25.749 Mamul Mal Alımları Kredisi 613.615,72 613.615,72 0,00 12.11.2021 29707 32 15.10.2021 26.294 Mamul Mal Alımları Kredisi 563.745,00 563.745,00 0,00 28.12.2021 36895 74 2.11.2021 27.935 Mamul Mal Alımları Kredisi 352.677,70 352.677,70 0,00 9.12.2021 33564 37
Yardımcı Defter TOPLAMI 10.489.019,90 8.624.963 1.864.057
Mizan Cetveli TOPLAMI 10.471.969,80 8.617.802 1.863.218
FARK 17.050,10-TL

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 BULGU 2: Üniversiteye Ait Taşınmazların Tapu Kayıtlarında Cins Tashihlerinin Yapılmaması Mülkiyeti Üniversiteye ait arazi ve arsaların üzerine idari bina, hizmet binası, spor salonları, yemekhane gibi binalar yapılmasına rağmen bunların tapu kayıtlarında cins tashihlerinin yapılmadığı görülmüştür. 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İdarelerine ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “(…) b) Cins tashihi: Binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının mevcut kullanım şekli dikkate alınarak düzeltilmesi işlemini, (…) ifade eder.” Aynı Yönetmelik’in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesinde; “1) Kamu idareleri; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde ve kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, tapu kayıtlarında cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar. (2) Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanır.” denilmektedir. Bu hükümler ile taşınmazların cins tashihlerinin, taşınmazın maliki durumunda olan kurumlar tarafından kullanıcı konumunda olan kurumların yazısı üzerine yapılacağı; taşınmazın bizzat malik kurum tarafından kullanılması durumunda ise bu kurum tarafından tüm işlemlerin yerine getirileceği, hüküm altına alınmıştır. Ancak konuya ilişkin olarak yapılan incelemede; tapuda kayıtlı taşınmazların mevcut kullanım şekilleri ile kayıtlarda belirtilen cinslerinin birbirine uygun olmadığı görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 Konu ile ilgili olarak Kamu İdaresi tarafından gerekli işlemler başlatılmış; ancak bu işlemler, henüz tamamlanmamıştır. Sonuç olarak Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre Üniversiteye ait arazi ve arsaların üzerine yapılan binaların, tapu kayıtlarında cins tashihinin yapılmaya başlandığı, mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarında belirtilen cinslerinin birbirine uygun hale getirilmesi için gerekli çalışmaların başlatıldığı anlaşılmıştır. Kurumun kullanımında ve yönetiminde bulunan taşınmazların, mevcut kullanım şekillerine uygun olarak cins tashih işlemlerinin ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 3: Kişilerden Alacaklar Hesabında Bulunan Alacakların Takip Ve Tahsil İşlemlerinin Yılı İçerisinde Yapılmaması Üniversitenin 140 Kişilerden Alacaklar Hesabında bulunan alacakların takip ve tahsil işlemlerinin yılı içerisinde yapılmadığı tahsil süresi geçen ve zaman aşımına uğrayan alacakların tespitinin yapılmadığı ve kayıt tutulmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Zamanaşımı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Kamu zararının meydana geldiği ve bu Kanunda belirtilen para cezalarının verilmesini gerektiren fiilin işlendiği yılı izleyen malî yılın başından başlamak üzere zamanaşımını kesen ve durduran genel hükümler saklı kalmak kaydıyla onuncu yılın sonuna kadar tespit ve tahsil edilemeyen kamu zararları ile para cezaları zamanaşımına uğrar,” denilmektedir. 5018 sayılı Kanunun “Zamanaşımı” başlıklı 74'üncü maddesi ile bir yandan 6098 sayılı Borçlar Kanununda öngörülen 10 yıllık zamanaşımı süresi, zamanaşımını kesen ve durduran haller benimsenirken bir yandan da 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanun’da öngörülen zamanaşımının başlaması ve bitmesindeki ilke ve esaslar benimsenmiştir. Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı olup, 6098 sayılı Borçlar Kanunu’na göre tahsil edilmesi gereken alacaklar, haksız suretle mal ediniminden dolayı açılacak dava, zarar görenin verdiğini geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her halde bu hakkın doğduğu tarihten başlayarak 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Söz konusu Kanuna göre zamanaşımı,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 alacağın vadesinin geldiği tarihten itibaren başlayıp; alacağın vadesinin dolması bir bildirime bağlı ise zamanaşımı, bu bildirimin yapılabileceği günden itibaren işlemeye başlamaktadır. Yukarıda açıklanan esaslara göre vezne, mutemet, tahsildar ve ambar açıklarında açığın öğrenildiği; yersiz ödemelerde dairesinin bildirmesi üzerine muhasebe biriminin öğrendiği; öğrenim giderleri gibi sözleşmeye bağlı alacaklarda taahhüdün bozulduğu, ilama bağlı alacaklarda ilamın borçluya tebliğ edildiği; harcama yetkilisi mutemedi avanslarından doğan alacaklarda ilgili kanununda belirtilen mahsup süresinin bittiği, yolluk avanslarından doğan alacaklarda 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nda belirtilen mahsup sürelerinin dolduğu tarih, zamanaşımının başlangıcıdır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 83’üncü maddesinin 10’uncu fıkrasının a ve c bentlerinde; “a)Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenen alacaklar hakkında anılan Yönetmelikte belirtilen hükümlere göre işlem yapılır. … c)11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununa göre tahsil edilmesi gereken alacaklar, haksız suretle mal ediniminden dolayı açılacak dava, zarar görenin verdiğini geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde bu hakkın doğduğu tarihten başlayarak 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Zamanaşımı söz konusu Kanunda belirtilen hâllerde kesilir. Zamanaşımının kesildiği durumlarda, kesilme tarihinden itibaren yeni bir zamanaşımı süresi işlemeye başlar. Ayrıca söz konusu Kanunda belirtilen hâllerde zamanaşımı durur. Bu durum ortadan kalktığında zamanaşımı, kaldığı yerden işlemeye devam eder.” denilmektedir. Bilanço cetvelinde 140 Kişilerden Alacaklar Hesabında mizan cetveli alacak bakiyesi olarak devreden 45.828.690,87-TL tutarında kişi borcu bulunmaktadır. Devreden bu kişi borcu kayıtları ile ilgili olarak zamanaşımı sürelerine ilişkin bir çalışmanın yapılmadığı anlaşılmıştır. Kamu idaresince; Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sisteminde hukuk süreci başlayan alacak dosyalarının Alacak İşlemleri Modülünde 121-Gelirlerden Takipli Alacak Hesabına sistemsel olarak düşmediği, konuya yönelik rapor oluşturulamadığı için alacak dosyalarının manuel olarak takip edildiği bildirilmiştir. Konuya ilişkin düzeltme talebinin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 17.05.2019 tarih ve E.38829 sayılı yazı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’ne gönderildiği ancak konu hakkında herhangi bir cevap yazısının gelmediği anlaşılmıştır. Sonuç olarak; İlgili alacak takip modülü Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilişim Sisteminde henüz açılmasada 140 Kişilerden Alacaklar Hesabındaki her kaydın kurum veri tabanında sağlıklı biçimde tutulması ve takip edilmesi gerekmektedir. Bunun için Strateji Daire Başkanlığının Hukuk Müşavirliği ile koordinasyon içerisinde çalışması, anılan hesapta hangi alacakların hangi mevzuata tabi olduğunun tespit edilmesi ve zamanaşımının bu yönüyle değerlendirilmesi ve takibinin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 4: Avrupa Birliği Destekli Projelerdeki Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Sözleşmelerde Eksiklikler Bulunması Üniversitenin Avrupa Birliğinden proje karşılığı aktarılan hibelerine ilişkin hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucunda; proje ihtiyaçları doğrultusunda düzenlenen mal ve hizmet alımlarına ilişkin sözleşmelerde, Kamu İdaresinin hak ve menfaatlerini güvence altına alacak hükümlere yer verilmediği görülmüştür.
5234 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 32’nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve yürürlüğe konulan Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanmasına ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesiyle üniversiteler, Yönetmelik kapsamına dâhil edilmiştir. Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesiyle; proje, Avrupa Birliği, uluslararası kuruluşlar veya uluslararası konsorsiyumlardan aktarılan hibe yardımlarla finanse edilen ve kamu idareleri bünyesinde yürütülen çalışmalar ve proje yürütücüsü, proje sözleşmesinde belirtilen ve kamu idaresi tarafından projenin yürütülmesinden doğrudan yetkili ve sorumlu kılınan ve proje kapsamında yapılacak harcamalar için harcama yetkisine sahip olan memur, diğer kamu görevlisi veya iş sözleşmesine göre çalıştırılan görevli veya görevliler olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmelik’in “Proje banka hesabı, ödemelerin gerçekleştirilmesi ve sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasıyla proje yürütücüsü, harcamaların proje şartları ve amaçlarına uygun, etkin ve verimli olarak kullanılmasından, kamu idaresine ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 kaynağı sağlayan kuruluşa hesabını vermekten, proje kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmamasından doğacak her türlü zararın tazmininden sorumlu tutulmuştur. Yapılan incelemede; Avrupa Birliğinden proje karşılığı aktarılan hibelerle gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarına ilişkin sözleşmelerde, sözleşme tarafları, sözleşmenin dayandığı proje sözleşmesi, KDV istisnasına ilişkin hükümler ve sözleşme tutarı dışında hiçbir hükme yer verilmediği anlaşılmıştır. Bazı sözleşmelerde, hak ve yükümlülüklerin tayininde genel hukuk hükümlerine başvurulması için önem arz eden sözleşme tarihi de bulunmamaktadır. Bu durumda Kamu İdaresi dolayısıyla proje yürütücüsü, alım konusu mal ve hizmetin teslim sürecinde gerçekleşebilecek olan aksaklıklarla (tesliminin gerçekleşmemesi, zamanında yapılmaması, eksik veya kusurlu olması) ilgili karşı tarafı bağlayan sözleşmeye dayalı hak ve menfaatlere sahip olamamaktadır. Dolayısıyla projelerin, sözleşmelerine uygun olarak yerine getirilmemesi veya proje kaynaklarında eksilmeler olması, her zaman ihtimaller dâhilindedir. Bu nedenle sözleşmelerin mevcut halinin, Yönetmelik’in 5’inci maddesi gereklerine uygun olmadığı düşünülmektedir. Kamu İdaresince Avrupa Birliği destekli projelerin mal ve hizmet alımlarına ilişkin tedarik sözleşmelerinin, 13.02.2016 tarihli ve 29623 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 Sıra No’lu Türkiye-Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA II) Çerçeve Anlaşması Genel Tebliği eki tedarik sözleşmesi baz alınarak düzenlendiği ve bu sözleşmelerin, proje yürütücüsünün karşı tarafı bağlayacak sözleşmeye dayalı hak ve menfaatlerini genişletecek ve anılan Yönetmelik’in 5’inci maddesi gereklerine uygun olacak şekilde revize edilmesi yönünde gerekli bilgilendirmenin, 13.05.2022 tarihli ve 689249 sayılı yazıyla yapıldığı belirtilmiştir. Sonuç olarak; Avrupa Birliğinden proje karşılığı aktarılan hibelerle gerçekleştirilen mal ve hizmet alımlarına ilişkin sözleşmelerin, işin konusu, işe başlama ve iş bitiş tarihleri, sözleşme tarihi, cezai şartlar, sözleşme bedeline dâhil olan giderler, ödeme yeri, koşulları ve zamanı, teminat, garanti, bakım, onarım, sözleşmenin feshi, tarafların yükümlülükleri gibi hususları içerecek şekilde düzenlenmesi işlemlerinin ivedilikle tamamlanmasının gerekli olduğu değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 BULGU 5: Bilimsel Araştırma Projeleri İhtiyaçları İçin Yapılan Doğrudan Teminlerde Yeterli Düzeyde Piyasa Fiyat Araştırması Yapılmaması Üniversitenin bilimsel araştırma projelerine ilişkin hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucunda; doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımlara ilişkin piyasa fiyat araştırmalarının mevzuata uygun olarak yapılmadığı görülmüştür. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (i) bendi ile “Gelirler ve ödeneklerin kullanımına ilişkin ilkeler” başlıklı 12’nci maddesinin (ç) bendi uyarınca ön ödeme alınarak yapılan alımlar hariç olmak üzere bilimsel araştırma projeleri kapsamında yapılacak mal ve hizmet alımına yönelik harcamalarda, 01.12.2003 tarihli ve 2003/6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulanacağı hükme bağlanmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (f) bendi ile geçici 4’üncü maddesine istinaden yürürlüğe konulan 01.12.2003 tarihli ve 6554 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Esaslar’ın “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinin ilk fıkrasıyla üniversite ve yüksek teknoloji enstitüleri, Esaslar’a göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu tutulmuşlardır. Aynı Esaslar’ın “Uygulanacak ihale usulleri” başlıklı 18’inci maddesiyle “Doğrudan temin” bir ihale usulü olarak belirlenmiştir. Yine aynı Esaslar’ın “Doğrudan temin” başlıklı 21’inci maddesinde; “Aşağıda belirtilen hallerde yaklaşık maliyet tespit edilmeden ihtiyaçlar doğrudan temin usulü ile alınabilir. (…) d- Yükseköğretim Kurulu tarafından, bu ihale usulünün uygulanmasına ilişkin olarak tespit edilecek parasal limiti aşmayan mal ve hizmet alımları. (…) (d) ve (g) bentlerinin uygulanması halinde, ihale komisyonu kurulmadan satın alma birimince piyasa araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir. (…)”

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 hükümlerine yer verilmiştir. Buna göre; yükseköğretim kurumlarının, bilimsel araştırma projeleri ihtiyaçları doğrultusunda Esaslar’ın 21’inci maddesinin (d) bendine göre doğrudan temin usulüyle yapacakları mal ve hizmet alımlarında piyasa araştırması yapmaları gerekmektedir. Yapılacak piyasa araştırmasında Kurumlar, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla yükümlüdürler. Üniversitenin bilimsel araştırma projeleri kapsamında yaptığı alımlar incelendiğinde; -Alımların, anılan Esaslar’ın 21’inci maddesinin (d) bendine göre doğrudan teminle yapıldığı, -Proje bütçesi için yapılan yaklaşık maliyet hesabında öngörülen mal alımlarına ilişkin fiyatların, alımın gerçekleştirildiği tarihteki fiyatlarla aynı olduğu, -İki fiyatlama arasında oldukça uzun bir süre (1 ila 14 ay arasında değişen süreler) geçmesine rağmen alınan fiyatların aynı olmasının, alım miktarının ve çeşidinin fazlalığı ( Örnek: çeşitli sayılarda 20 kalem mala ilişkin 22.06.2021 tarihli ve SA02021000000195 numaralı ve 23 kalem mala ilişkin 03.1.2020 tarihli ve SA02020000000196 numaralı faturalar- proje başlangıç tarihi: 20.05.2020) nazara alındığında proje bütçesinin aşılmaması için proje öncesinden mal alım fiyatlarının belirlenmesinden kaynaklandığı, Anlaşılmıştır. Bu durumda İdare tarafından yapılan alımlar, alım anında yapılan bir fiyat araştırması yerine proje kabul aşamasında belirlenen fiyatlara göre gerçekleştirilmiş olmaktadır. Bu noktada Esaslar’a göre yapılan bir piyasa araştırmasından söz edilemez. Bununla birlikte projenin kabulünden sonra uzun bir sürenin geçmesiyle oluşacak belirsizlik, yüksek fiyatlarla karşılaşılmasına ve alım gününe göre fiyatların optimize edilememesine de sebebiyet verebilecektir. Ayrıca bu durum, proje bütçesinin belirlenmesinde ileriye dönük fiyatlama nedeniyle olağandan fazla bir bütçe tutarıyla karşılaşılmasına yol açabilecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 Dolayısıyla İdare tarafından yapılan doğrudan temin uygulaması, Esaslar’ın doğrudan teminle ilgili hükümlerine aykırılık taşımakta; ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sekteye uğratmaktadır. Kamu İdaresince proje bütçesi hazırlanırken firmalardan proforma fatura alınarak ayrıntılı bir proje bütçesi hazırlandığı, projenin gereklerine göre satın alma zamanı geldiğinde tekrar piyasa araştırması yapıldığı, piyasa fiyat araştırmasında yüksek tekliflerin değerlendirmeye tabi tutulmadığı ve sadece en düşük tekliflerin değerlendirildiği, gereken dikkat ve özen göz önünde bulundurularak ilgili mevzuat gerekleri doğrultusunda hareket edildiği ve proje bütçesinin altında teklifler olması durumunda farklı firmalardan alımın gerçekleştirilebildiği ileri sürülse de; alımlardaki fiyatların, enflasyonun bulunduğu ekonomik bir ortamda proje başlangıç tarihindeki fiyatlarla birebir aynı olması hususu izah edilememiştir. Bu itibarla; bilimsel araştırma projeleri kapsamında doğrudan teminle yapılan alımlarda, proje bütçesine bağlı kalınmaksızın alım zamanı esas alınarak piyasa araştırması yapılması ve fiyatların, bu araştırmaya göre belirlenmesi; gerektiği takdirde projelere, ek bütçe imkânı sunulmak suretiyle mevzuat gereklerinin yerine getirilmesinin sağlanması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 6: Ege Üniversitesi Güçlendirme Vakfı ile Vakıf İştiraki Şirkete Yapılan Kiralamalarda Sözleşmeye Aykırı Hususlar Bulunması Kiralama konusu bazı taşınmazlarla ilgili olarak yapılan inceleme sonucunda; A) Vakfın ve Vakıf iştiraki Şirketin müsteciri olduğu Üniversite taşınmazlarına ait kiralar ile fer’i alacakların uzun bir süre ödenmemesine rağmen Vakıf ve Şirket ile ilgili herhangi bir işlem yapılmadığı tespit edilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Müteahhit veya müşterinin sözleşmenin bozulmasına neden olması” başlıklı 62’nci maddesinde; “Sözleşme yapıldıktan sonra 63 üncü maddede yazılı hükümler dışında müteahhit veya müşterinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü, şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, idarenin en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Gelir kaydedilen kesin teminat, müteahhit veya müşterinin borcuna mahsup edilemez.” denilmektedir. Vakfa ait kira sözleşmelerinin 4 ile 9’uncu maddeleriyle, kira bedelinin uygun bir zamanda ödenmemesi veya mukavele hükümlerine uyulmaması halinde müstecirin, mukavelenin feshini, tek taraflı olarak kabul etmiş olacağı ve mukavele hükümlerine uyulmadığı takdirde, 10 gün süre ile müstecirin ihtar edileceği ve bu ihtara rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın mukavelesinin feshedileceği ve kesin teminatının hazineye gelir kaydedileceği, hüküm altına alınmıştır.
Vakıf iştiraki Şirkete ait kira sözleşmelerinin “Fesih yetkisi” başlıklı 11’inci maddesiyle, kiracının, taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi (Kira ödemelerinin ve KDV’lerinin geciktirilmesi, elektrik, su, telefon ve ısınma bedellerinin süresinde ödenmemesi dâhil) halinde, İdarenin en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatının gelir kaydedileceği, son bir yıl kira bedelinin, tazminat olarak tahsil edileceği ve sözleşmesinin feshedilerek hesabının genel hükümlere göre tasfiye edileceği, hükme bağlanmıştır. Ayrıca, Vakfa ait kira sözleşmelerinin 4’üncü maddesiyle, kira ödemelerinin aylık olarak yapılacağı ve ayın ilk 5 günü içerisinde ödeneceği; Şirkete ait kira sözleşmelerinin 3’üncü maddesiyle ise kira bedelinin, üçer aylık dönemler itibariyle peşin olarak yatırılacağı, hüküm altına alınmıştır. Bu durumda İdarenin, süresinde ödenmeyen kira ve fer’i alacaklar için en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen bir ihtarı, müstecire çekmesi; ihtara rağmen aynı durumun devamı halinde kira sözleşmesini feshetmesi, kesin teminatı gelir kaydetmesi, gelir kaydedilen teminatı, müstecirin borçlarına saymaması ve anılan Şirkete yapılan kiralamalarda, son bir yıla isabet eden kira bedeli kadar tazminat alması gerekmektedir. Yapılan incelemede; aşağıda detayı görüleceği üzere, en az altı aylık süreye tekabül eden kira ve fer’i (KDV, elektrik, su ve gecikme cezası) alacaklar olmak üzere toplam

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 1.536.029,09 TL’lik borcun, Vakıf ve iştiraki Şirket tarafından zamanında ödenmediği ve 2021 yılı sonu itibariyle de bu durumun devam ettiği, anlaşılmıştır. Kamu İdaresince borçlarını ödemesi için vakıf ve iştiraki şirkete, 28.12.2020 tarihli “Borç İhtarı” konulu yazılar 28.12.2020 tarihinde tebliğ edilmiş; tebligat içeriğinde 2886 sayılı Kanun, Hazine Taşınmazlarının İdaresı̇ Hakkında Yönetmelik ve imzalanan sözleşme maddeleri gereği borçların 10 gün içerisinde ödenmemesi durumunda kesin teminatın gelir kaydedileceği, bir yıl kira bedelinin tazminat olarak tahsil edileceği ve sözleşmenin feshedilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği ihtar edilmiştir. Tebliğ tarihinden itibaren 10 gün geçmesine rağmen borçlarını ödemeyen Vakıf ve iştiraki Şirkete, Başkanlığının kesin teminatlarının gelir kaydedilmesi, gelir kaydedilen kesin teminat bedellerinin firmanın borcuna mahsup edilememesi ve bir yıl kira bedelinin tazminat olarak tahsil edilmesine yönelik 14.01.2021 tarihli ve E.14946 sayılı ve 15/01/2021 tarihli ve E. 15132 sayılı yazılar gönderilmiştir. İdare tarafından borç konusu taşınmazlardan tahliye olanlar da ayrıca belirtilmiştir. Önceki yıllarda olduğu gibi Kamu İdaresi, muhataplarıyla yazışma yapmakla yetinmiş; Kanun ve sözleşme hükümlerinin gereklerini yerine getirmemiştir. Sonuç olarak; Kamu İdaresinin, tahliye süreci işletilmiş olsa bile Kanun ve sözleşmelerden doğan menfaatlerini gözetmesi; bu çerçevede 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri de dikkate alınmak suretiyle sözleşmeleri feshetmesi, kesin teminatları gelir kaydetmesi ve bunları alacaklarına saymaması ve anılan Şirkete yapılan kiralamalarda, son bir yıla isabet eden kira bedeli kadar tazminat alması gerekmektedir. Tablo 11: 2021 Yılsonu Ödenmemiş Kira ve Fer'i Alacaklar (TL) Kiralanan Yer Alacağın Niteliği Dönemi Tutarı Hipermarket Kira KDV Gecikme Cezası 16.12.2019-15.02.2020 165.893,94 29.860,90 67.409,86 Merkez Büro Kira KDV Gecikme Cezası 15.07.2019-15.04.2020 30.600,00 5.508,00 15.598,66 Tenis Kafe Kira KDV Gecikme Cezası 15.07.2019-15.04.2020 162.000,00 29.160,00 5.352,10 Yüzme Havuzu Satış Yeri Kira KDV Gecikme Cezası 30.11.2018-30.08.2019 11.475,00 2.065,50 322,02 Diş Malzeme Satış Yeri Kira KDV 20.10.2018-20.07.2019 19.800,00 3.564,00

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 Gecikme Cezası 581,80 Hastane Kantinleri Kira KDV Gecikme Cezası 20.10.2018-20.07.2019 603.000,00 108.540,00 135.034,84 Vakıf İştiraki Şirket Elektrik Gecikme Cezası 01.12.2019-31.12.2021 30.643,67 1.190,65
“ “ “ Su Gecikme Cezası 01.01.2019-31.12.2021 94.832,83 13.595,32 Genel Toplam: 1.536.029,09 Notlar: 1-Hipermarketin müsteciri Vakıf; diğerlerinin ise Vakıf iştiraki Şirkettir. 2-Yukarıda belirtilen borçların tamamının vadesi geçmiştir. 3-Gecikme cezaları, borç tespit tarihi itibariyledir. Alacakların tahsili durumunda güncellenmesi gerekmektedir. B) Vakıf iştiraki Şirkete, kira ve fer’i borçları bulunmasına rağmen ihale yasağı getirilmediği ve bu şekilde ihalelere katılma imkânı tanındığı görülmüştür. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “İhaleye katılamayacak olanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Aşağıdaki şahıslar doğrudan veya dolaylı olarak ihalelere katılamazlar: (…) 2. Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar.” Aynı Kanun’un “İdarelerce ihalelere katılmaktan geçici yasaklama” başlıklı 84’üncü maddesinde; “(…) Üzerine ihale yapıldığı halde usulüne göre sözleşme yapmayan istekliler ile sözleşme yapıldıktan sonra taahhüdünden vazgeçen ve mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen müteahhit veya müşteriler hakkında da, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından, bir yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir ve bu kararlar Resmi Gazete'de ilan ettirildiği gibi ilgililerin müteahhitlik sicillerine işlenir. (…) İhaleyi yapan idareler, ihalelere katılmaktan yasaklamayı gerektirir bir durumla karşılaştıkları takdirde, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili bakanlığa bildirmekle yükümlüdürler.”

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 Yine aynı Kanun’un “Görevlilerin Sorumluluğu” başlıklı 86’ncı maddesinde; “İhale, muayene ve kabul komisyon veya heyetlerinin başkan ve üyeleri ile diğer ilgililer, görevlerini kanuni gereklere göre tarafsızlıkla yapmadıkları ve taraflardan birinin zararına yol açacak ihmal ve kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde haklarında disiplin cezası uygulanacağı gibi, fiil ve davranışlarının özelliğine göre ceza kovuşturması da yapılır. Ayrıca, tarafların bu yüzden uğradıkları zarar ve ziyan da kendilerine ödettirilir.” denilmektedir. Buna göre; idarelerin, mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen müteahhit veya müşterileri, ilgili bakanlığa bildirmesi ve ilgili bakanlık tarafından bunlar hakkında bir yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmesi gerekmektedir. 2886 sayılı Kanun’un 84’üncü maddesinde yasaklama kararının alınma süreci ile ilgili herhangi bir sürenin olmaması; bu maddenin, söz konusu hukuki durumla karşılaşınca uygulanmayacağı veya keyfi bir şekilde uygulanacağı anlamına gelmemektedir. Yasaklama hususu, öncesi ve sonrasıyla kamu idarelerinde çok ciddi sıkıntılara sebebiyet veren bir durum olduğundan; yasa koyucu, süre vermemek suretiyle yasaklama kararının zamana yayılmasını engellemiş ve mümkün olduğunca çabuk davranılmasını istemiştir. Yapılan incelemede; (a) bendindeki tablodan anlaşılacağı üzere, ödenmemiş kira ve fer’i borçları bulunan ve bu nedenle sözleşme ve şartnameye aykırı davranışı sabit olan Vakıf iştiraki …. Özel Eğitim Hizmetleri Danışmanlık ve Petrol Ürünleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin, geçici olarak ihalelerden yasaklı olması için gerekli işlemlerin, İdare tarafından yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu şekilde Şirketin, Merkez Büro ile Tenis Kafenin kiralanmasına ilişkin ihalelere katılmasına cevaz verilmiş ve tek teklif veren olarak ihaleleri kazanmasına imkân tanınmıştır. Kamu idaresince ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ihale yasağı getirilmesi konusunda gerekli titizlik ve hassasiyetin gösterileceği belirtilse de; söz konusu ihaleler ve yapılmayan işlemler, 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine aykırılıkla birlikte yasal olarak ihaleye girmemesi gereken bir Şirketi, ihaleye katılabilen ve ihale kazanan bir hale getirmiştir. Bu itibarla; Kamu İdaresinin, mütemerrid duruma düşmüş müstecirinin ihalelerden yasaklanması için gerekli işlemleri yapmamak ve bu işlemleri yapmakla mükellef olanlar

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 hakkında cezai işlem uygulamamak suretiyle yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı davrandığı değerlendirilmektedir. BULGU 7: Üniversitenin Mülkiyetinde Bulunan Taşınmazların 2886 sayılı Kanun’un 51’inci Maddesinin (g) Bendi Uyarınca Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilmesi Kiralama işlemlerinin incelenmesi sonucunda; Üniversitenin mülkiyetinde bulunan bazı taşınmazların kiralanmasına ilişkin ihalelerin, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51’inci maddesinin (g) bendine istinaden pazarlık usulüyle yapıldığı tespit edilmiştir. 2886 sayılı Kanun’un “İhalelerde Kapalı Teklif Usulünün Esas Olduğu” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulü esastır.” denilmektedir. Aynı Kanun’un “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı 51’inci maddesinin (g) bendiyle; “Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisinin pazarlık usulüyle yapılabileceği” hükme bağlanmıştır. 2886 sayılı Kanun’un 74’üncü maddesine istinaden çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’te; Hazine, Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adı, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmaz, Tapuda Hazine adına tescilli taşınmazlar ve Hazine taşınmazı, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler olarak tanımlanmıştır. Görüldüğü üzere, Devletin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler, Hazine taşınmazı olarak tanımlanmıştır. Hazine ise, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adı olarak belirlendiğinden; Devlet tanımı ile kastedilen genel bütçe kapsamındaki kamu idareleridir. 5018 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesiyle genel yönetim kapsamındaki idareler ve merkezi yönetim kapsamındaki idareler kavramları yürürlüğe girmiş; bu kavramlar içerisinde üniversiteler de yer almıştır. Ancak, 2886 sayılı Kanun’un kapsamının belirtildiği 1’inci

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40 maddesindeki kamu idaresi yapılanması, genel bütçeye dâhil daireler, katma bütçeli idareler, özel idare ve belediyeler şeklindedir. Bu durumda üniversiteler, Kanun nazarında katma bütçeli idare vasfına sahip olduklarından, ayrı bir tüzel kişilikleri bulunduklarından, kendi nam ve hesaplarına taşınmaz mallar edinebildiklerinden, mülkiyetindeki ve hüküm ve tasarrufundaki taşınmazları, sevk ve idare edebildiklerinden ve bu nedenlerle taşınmazları, Hazine tüzel kişiliğine ait olan genel bütçeli dairelerin taşınmazlarından ayrıldığından; üniversitelerin, Devlet tanımı içinde değerlendirilme imkânı bulunmamaktadır. Ayrıca, aynı Yönetmelik hükümleri uyarınca Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle ilgili tasarruf işlemlerini yapmakla görevli idare, Millî Emlak Genel Müdürlüğü ve bağlı birimleridir. Dolayısıyla bu açıdan da üniversiteler, Devlet tanımı içerisine girmemektedirler. Zira taşınmazlarının tasarrufuna yönelik işlemler, kendi idareleri tarafından yapılmaktadır. Diğer taraftan yasa koyucu, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında ifadesinin, özel bütçeli idarelerden olan üniversiteleri içermediğini zımni bir şekilde Kanun’da belli etmiştir. Bilindiği üzere, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinin kapsamı “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları” iken; bu ifadenin devamına 21.03.2018 tarihli ve 7103 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 26’ncı maddesiyle “özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar” ibaresi eklenmiş, böylelikle Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz mallarının kapsamına özel bütçeli idarelerden olan üniversitelere ait taşınmazların dâhil olmadığı açıklığa kavuşturulmuştur. Dolayısıyla, Kanun'un 51/g bendinde zikredilen Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlar emsal gösterilerek üniversite taşınmazlarının bu madde kapsamında pazarlıkla kiraya verilmesinin önü kapanmıştır. Dolayısıyla, Üniversitenin kira konusu taşınmazlarının, Devletin özel mülkiyetindeki ya da hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar gibi değerlendirilmesi ve 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine tabi olması mümkün bulunmamaktadır. Ancak; Üniversitenin mülkiyetinde bulunan Hastane Kampüsü Otopark Yerleri, Vakıf Merkezi Büro ile Tenis Kafenin kiralanmasına ilişkin ihalelerin, sırasıyla 06.06.2018 ve 12.03.2019 tarihlerinde 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine istinaden pazarlık usulüyle yapıldığı anlaşılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41 Kamu İdaresince 2021 yılı içerisinde 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine istinaden yapılan kiralama ihalelerine konu taşınmazların hepsinin mülkiyetinin Hazineye ait olduğu ve Üniversitenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazların kiraya verilmesinde, Kanun’un 45’inci maddesi gereği Açık Teklif İhale Usulünün kullanıldığı belirtilmiştir. Ancak, 2021 yılından önce ihalesi gerçekleşen ve sözleşmesi 2021 yılına sirayet eden yukarıda belirtilen taşınmazların kiralanmasında uygulanan ihale usulü için yasal bir gerekçe gösterilmemiştir. Bu itibarla; yapılan uygulamaların, 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine aykırı olduğu ve bu aykırılığın giderilmesi için gerekli işlemlerin tesis edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. BULGU 8: Doğrudan Temin Yönteminde Hatalı Uygulamalar Yapılması Üniversitenin Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından yapılan mal alımlarının incelenmesi sonucunda; A) 2021 yılında gerçekleştirilen mal alımlarının tamamının, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiş; söz konusu maddenin devamında ise aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin (d) bendinde; büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 121.405 TL’yi, diğer idarelerin 40.443 TL’yi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42 aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği ifade edilmiştir. Yapılan incelemede; Üniversite Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının, 2021 yılındaki mal alımlarının tamamının, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği ve bunların arasında niteliği itibariyle birbiriyle benzer veya aynı olan mal ve malzeme ihtiyaçlarının bulunduğu anlaşılmıştır. Her bir alımda, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendi için belirlenen 121.405 TL’lik limite uyulmuş olmakla birlikte; niteliği itibari ile aynı mahiyette olan, yıl içerisinde sürekli tekrarlanan ve birbirine yakın tarihlerde yapılan mal alımları, parçalara bölünmek suretiyle gerçekleştirilmiştir. İhale ile temin edilmesi gereken söz konusu ihtiyaçların, parasal sınırın altında kalacak şekilde parçalara bölünmek suretiyle karşılanması; 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen temel ilkelere aykırılık teşkil etmektedir. Kamu İdaresince mal alımlarının tamamının, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmesine gerekçe olarak; -Bahse konu malzeme ihtiyaçlarının, farklı zamanlarda ortaya çıkması, -Malzemelerin teknik özelliklerinin farklılık arz etmesi (Örneğin, Fakültelerden masa, dolap ve sehpa gibi talepler için kullanılan mdf lamın, kalınlığı, ağaç türü, rengi gibi özelliklerinin, 11.03.2021, 15.06.2021, 12.08.2021 ve 02.12.2021 tarihli faturalardaki mobilya imalat malzemelerinin özelliklerinin ve farklı tarihlerde alınan su tesisat malzemeleri, hazır beton, demir imalatı, batarya gibi malzemelerin özelliklerinin farklı olması), gösterilmiştir. 3819, 4044 ve 4835 numaralı ödeme emirlerinin ekinde görüleceği üzere, alıma konu malzemelerin istek tarihleri 24.06.2020, 12.08.2020, 17-23.09.2020, 07.10.2020, 28- 30.12.2020 ve 05-15-18-20.01.2021’dir. Bu durum, İdarenin malzeme isteklerini bekletebileceğini ve malzeme ihtiyaçlarının, farklı zamanlarda ortaya çıkmasının, 4734 sayılı Kanun’daki ihale usullerinin uygulanmasına engel teşkil etmediğini ortaya koymaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43 Diğer taraftan malzeme sektöründe herhangi bir ürünün üretimini ya da ticaretini yapan firmaların ürün gamının oldukça geniş olması, piyasada rahatlıkla test edilebilecek bir durumdur. Dolayısıyla farklı özelliklere sahip yapı, elektrik, tesisat veya mobilya imalat malzemelerinin aynı firmalardan temini mümkündür. Kaldı ki söz konusu alımların önemli bir kısmında; teknik özellik bir yana, aynı ürün gamında olmayan malzemeler dahi aynı alım kapsamında temin edilmiştir (Örnek; 22351, 27084, 16998 numaralı ödeme emirlerinde olduğu gibi temizlik malzemesi, elektrik malzemesi, su tesisatı malzemesi, boya malzemesi ve alet edevat gibi ihyiyaçların temin edilmesi). Yine alımlarda teknik farklılık gözetilseydi; 16081, 16999, 19642, 22351, 23389, 27084, 27689, 30032, 33209 numaralı ödeme emirlerine konu alımlarda olduğu gibi üretim tesisi, depo, şube ve benzeri birimleri olmayan bir firmadan ve 16998 numaralı ödeme emrinde olduğu gibi bilişim sektöründe faaliyet gösteren bir firmadan ihtiyaçların temini yoluna gidilmezdi. Sonuç olarak; Kamu İdaresinin, 4734 sayılı Kanun’da yer alan ihale usulleri yerine doğrudan temin yönteminin uygulanmasına yönelik gerekçelerinin, yeterli olmadığı değerlendirilmektedir. Kamu İdaresince ihtiyaç dâhilindeki mal alımlarının, sistemli bir şekilde planlanarak 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen temel ilkeler gözetilmek suretiyle Kanun’da belirtilen temel ihale usulleriyle yapılması gerekmektedir. B) Alımların bazılarında sağlıklı bir fiyat araştırması yapılmadığı görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu ifade edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44 Aynı Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesiyle; bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ilân yapma, teminat alma, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihtiyaçların temin edileceği hükme bağlanmıştır. Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından doğrudan teminle yapılan bazı alımlara ilişkin fiyatlar ile İzmir Ticaret Odasından istenen ve Odanın 04.02.2022 tarihli ve B14-E.3133 sayılı cevabi yazısı ekindeki yer alan fiyatlar karşılaştırıldığında; -16081 yevmiye numaralı ödeme emri ile alımı gerçekleştirilen 40mm x 60mm x 2mm boyalı profilin 1 adet alım fiyatı 315,85 TL iken Oda fiyatının 95 TL olduğu, -16998 yevmiye numaralı ödeme emri ile alımı gerçekleştirilen 140 w led projektörün 1 adet alım fiyatı 2.275 TL iken Oda fiyatının 420 TL olduğu, -16999 yevmiye numaralı ödeme emri ile alımı gerçekleştirilen delinatörün 1 adet alım fiyatı 91,50 TL iken Oda fiyatının 71,40 TL olduğu, -22351 yevmiye numaralı ödeme emri ile alımı gerçekleştirilen C 25 hazır betonun (pompalı) 1 m3 alım fiyatı 550 TL iken Oda fiyatının 280 TL olduğu, -33958 yevmiye numaralı ödeme emri ile alımı gerçekleştirilen prunus serrulata ‘kanzan’- süs kirazının 1 adet alım fiyatı 7.500 TL iken Oda fiyatının 3.500 TL ve cercis siliquastrum-erguvanın 1 adet alım fiyatı 3.000 TL iken Oda fiyatının 2.250 TL olduğu, anlaşılmıştır. Bu durum, yapılan alımlarda yeterli düzeyde fiyat araştırması yapılmadığını ve 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi gereklerine göre hareket edilmediğini ortaya koymaktadır. Kamu İdaresince doğrudan temine konu malzemelerin fiyatları ile Oda fiyatlarının farklı olmasının, Ocak ve Şubat aylarında açıklanan Oda fiyatları ile yıl sonunda piyasada oluşan fiyatların farklı olmasından ve yıl içinde üretim maliyetlerinin artışı, enflasyon gibi etkiler nedeniyle malzeme fiyatlarındaki değişkenlikten kaynaklandığı ve alımlarda piyasa fiyatının üzerinde alım yapılmadığı; nihai olarak söz konusu alımlarda kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasına azami derecede dikkat edildiği ileri sürülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45 İzmir Ticaret Odasından fiyat tespiti istemi, alımın yapıldığı ay baz alınarak alıma konu malzemelerin miktarı ve teknik özellikleri belirtilmek suretiyle yapılmıştır. Akabinde Oda tarafından mevcut fiyatlar verilmemiş; ilgili komisyonları vasıtasıyla 9 günlük bir süre zarfında fiyat tespiti yapılmıştır. Dolayısıyla Kamu İdaresinin, fiyat farklılığı gerekçeleri ile piyasa fiyatının üzerinde alım yapılmadığı ve alımlarda kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasına azami derecede dikkat edildiği iddialarına katılmak mümkün değildir. Bu itibarla; Kamu İdaresinin, doğrudan temin yöntemiyle yaptığı alımlarda 5018 sayılı Kanun’un 8’inci ve 4734 sayılı Kanun’un 5’inci madde hükümlerinin gereklerini gözetmesi ve kaynakların ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlaması gerekmektedir. BULGU 9: Kesin Kabulü Yapılmamış Yapım İşinin Mevcut Olması Üniversitenin yapım işlerinin incelenmesi sonucunda; 04.12.2017 tarihinde geçici kabulü yapılan E. Ü. Derslikler ve Merkezi Birimler İnşaatı (Hemşirelik-Biyomühendislik- Elektrik-Elektronik) işinin, 2021 yılı sonu itibariyle kesin kabulünün yapılmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmektedir.
Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin, Muayene ve kabul komisyonlarının kuruluşu başlıklı 3’üncü maddesinin birinci fıkrasıyla, yetkili makam tarafından kesin kabul komisyonlarının, biri başkan olmak üzere en az üç kişiden oluşturulacağı; “Muayene ve kabul komisyonlarının görevleri” başlıklı 4’üncü maddesinin ikinci fıkrasıyla ise kesin kabul komisyonunun, yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 41 ve 44’üncü maddelerine göre inceleyeceği, muayene edeceği, gerekli gördüğü kısımların işletme ve çalışma deneylerini yapacağı ve kesin kabule engel bir durum bulunmadığı takdirde işin kesin kabulünü yapacağı, hükme bağlanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 46 Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Teminat süresi” başlıklı 42’nci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Geçici kabul ile kesin kabul tarihi arasında geçecek süre teminat süresidir. Yapım işlerinde teminat süresi, sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa on iki aydan az olamaz. Ancak sözleşme kapsamında yapım işiyle birlikte ifası istenen montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım- onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait teminat ve/veya garanti süreleri işlerin özelliğine göre arttırılabilir veya eksiltilebilir. Bu süreler sözleşme veya eklerinde belirtilir. Aynı Şartname’nin “Kesin kabul” başlıklı 44’üncü maddesinde;
“(…) (5) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./36. md.; yürürlük: 18.08.2019) İnceleme sonucunda, a) Kesin kabul sırasında tespit edilen kusur ve eksikliklerin kabul yapılmasına engel olmayacak nitelikte bulunması halinde, kesin kabul tutanağı düzenlenir. Kusur ve eksiklikler tutanakta açıkça gösterilir ve tamamlanmaları için verilen süre tutanakta belirtilir. (…) b) İşin kesin kabulüne engel herhangi bir durum görüldüğü takdirde, kabulü engelleyen kusur ve eksikler kabul komisyonu tarafından bir tutanakla tespit edilir ve kesin kabul işlemi yapılmaksızın kusur ve eksiklerin giderilmesi için bir süre belirlenerek durum idareye bildirilir. İdare bu kusur ve eksiklerin tutanakta belirlenen süre içerisinde giderilmesi hususunu yükleniciye tebliğ eder. (...) (6) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./36. md., yürürlük: 18.08.2019) Kabul komisyonunun beşinci fıkranın (a) bendine göre tespit ettiği eksiklikler, belirlenen sürede yüklenici tarafından giderilmezse bu sürenin bitiminden sonra, işin beşinci fıkranın (b) bendine göre kesin kabule uygun olmadığının tespiti halinde ise tanzim edilen tutanağın yükleniciye tebliğ edildiği tarihten sonra eksikliklerin giderilmesine kadar geçecek her gün için, sözleşmesinde günlük gecikme cezası olarak yazılan tutarın %10’u oranında günlük ceza uygulanır ve beşinci fıkranın (a) bendindeki durum için kesin kabul tutanağı onay tarihi kusur ve eksikliklerin giderildiği tarihe ertelenir. Ancak gecikme otuz günü geçerse ceza uygulamasına devam edilmekle birlikte idarece kusur ve eksiklikler yüklenici nam ve hesabına giderilebilir. (7) İdare, gerek kusur ve eksikliklerin yüklenici hesabına giderilmesi bedellerini,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47 gerekse vukuunda belirtilen bekleme cezalarını yüklenicinin varsa hakedişinden, hakedişi kalmamışsa teminatından kesmeye yetkilidir. (…)” Yine aynı Şartname’nin “Kesin teminatın iadesine ait şartlar” başlıklı 45’inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesinden ve varsa işe ait eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların yarısının; kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanının, yükleniciye iade edilebilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesi getirilmesi zorunludur.” denilmek suretiyle kesin kabulün, teminat süresinin bitimine kadar tamamlanması; yükleniciden kaynaklı kusur ve eksikliklerden dolayı kesin kabulün tamamlanamaması halinde yüklenici hesabına kusur ve eksikliklerin giderilebilmesi ve buna ilişkin bedeller ile gecikilen süreye ait cezanın, yüklenici hakedişinden kesilmesi, yüklenicinin hakedişi kalmadığı takdirde teminatından kesinti yapılması, hüküm altına alınmıştır. Bu durumda kesin kabulün teminat süresinde yapılması büyük önem arz etmektedir. Zira yüklenicinin verdiği teminat/garanti, teminat süresinin dolmasıyla ortadan kalkmış olacaktır. Ayrıca, teminat mektubu olarak verilen teminatların süresi dolabilecek veya teminatlar, enflasyon nedeniyle değersiz hale gelebilecektir. Bu da kesin kabul kusur ve eksikliklerinin giderilmesi ile bunlara ilişkin bedellerin ve yükleniciye uygulanacak cezaların takip ve tahsilini zorlaştıracaktır. İdarenin maddi ve manevi kayıpları söz konusu olabilecektir. Ayrıca, İdarece zaman içerisinde inşaatta yapılacak değişiklikler, eklemeler ve kullanım sonucu oluşacak hasarlar, yüklenici kusurlarının gizlenmesine ve yükleniciden kaynaklı kusurların sağlıklı bir şekilde tespit edilememesine yol açabilecektir. Yine sürecin uzamasıyla kesin kabul aşamasında tespit edilecek eksiklik ve kusurlardan sorumlu kamu görevlilerinin sorumluluğunun tespiti de zorlaşacaktır. Yapılan incelemede; 04.12.2017 tarihinde geçici kabulü yapılan, 2014/52261 ihale kayıt numaralı ve 59.340.000 TL sözleşme bedelli E. Ü. Derslikler ve Merkezi Birimler İnşaatı işinin (Hemşirelik-Biyomühendislik-Elektrik-Elektronik), 2021 yılı sonu itibariyle kesin kabulünün

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48 yapılmadığı anlaşılmıştır. Konu ile ilgili olarak Kamu İdaresi tarafından gerekli işlemler başlatılmış; ancak bu işlemler, henüz tamamlanmamıştır. İdarenin, kesin kabul işlemlerinin yapılmaması nedeniyle kamu menfaatlerini koruyan mevzuat ve Şartname hükümlerinin uygulanamamasına sebebiyet verdiği düşünülmektedir. Bu nedenle bahse konu işe ait kesin kabul işlemlerinin, teminat süresi içerisinde ivedilikle bitirilmesi gerekmektedir. BULGU 10: Üniversiteye Ait Çeşme Dinlenme ve Eğitim Tesislerinin Atıl Durumda Bırakılması Üniversitenin taşınmaz mal varlıklar ile ilgili yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; Üniversitenin, otel niteliklerine haiz olan Çeşme Dinlenme ve Eğitim Tesislerinin, yaklaşık beş yıldır işletilmediği ve atıl durumda tutulduğu anlaşılmıştır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yükseköğretim Kurumlarının görevleri” başlıklı 12’nci maddesinde; “Bu kanundaki amaç ve ana ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumlarının görevleri; (…) b. Kendi ihtisas gücü ve maddi kaynaklarını rasyonel, verimli ve ekonomik şekilde kullanarak, milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan plan ve programlar doğrultusunda, ülkenin ihtiyacı olan dallarda ve sayıda insangücü yetiştirmek, (…)” 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49 zorundadır.” hükümlerine yer verilmek suretiyle üniversiteler, kendi ihtisas gücü ve maddi kaynaklarını rasyonel, verimli, ekonomik, etkili ve hukuka uygun olarak kullanmak ve milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan plan ve programlar doğrultusunda, ülkenin ihtiyacı olan dallarda ve sayıda insangücü yetiştirmekle mükellef kılınmıştır. Üniversitenin Çeşme Turizm Fakültesinin bitişiğinde bulunan Çeşme Dinlenme ve Eğitim Tesisleri için mahallinde yapılan incelemede; -Otelin bünyesinde; 48 oda (3 kat), açık bahçe, kafeterya, havuz kafe, snack bar, ana restoran, Türk hamamı, amfi tiyatro, kapalı restoran, pide fırını, 3 adet lobi, çamaşırhane, resepsiyon, idari birimler, 2 adet soğuk hava deposu, otopark, oyun salonu ve havuz bulunduğu, -Otelin denize sıfır konumda bulunduğu, turistlik açıdan denize girilebilir bir kıyıya sahip olduğu ve bitişiğindeki halk plajından istifade edilebildiği, -Otelin yaklaşık beş senedir hiç kullanılmaması ve çatı probleminin olması nedeniyle odalarının ve eşyalarının ciddi bir yıpranmaya maruz kaldığı, -Bölgede termal su kaynağının bulunması nedeniyle alternatif turizm olanaklarına sahip olduğu, Fakülte yetkilileri ile birlikte düzenlenen 01.02.2022 tarihli ve 1 sayılı tutanakla tespit edilmiştir. Bir turizm bölgesi olan Çeşme’de, turistik faaliyette bulunabilecek donanıma sahip olan ve otel olarak nitelendirilebilecek söz konusu Tesisler, atıl tutulmuş ve yıpranmaya maruz bırakılmış; bu şekilde Tesislerin, gelir getirmesine ve elde edilecek gelirlerle faaliyetlerini idame etmesine mani olunmuştur. Bununla birlikte Tesislerin bitişiğinde bulunan Turizm İşletmeciliği ve Rehberliği bölümlerinde eğitim-öğretim gören öğrenciler de, Tesislerde uygulama yapma ve turizm sektörünün ihtiyacı olan donanım ve tecrübeye sahip olma imkânlarından mahrum kalmışlardır. Kamu İdaresince 2017 yılından bugüne kadar bakım ve onarım için yaklaşık 50.000.000 TL harcama bütçesi öngörüldüğünden ve bütçe yetersizliği nedeniyle bakım ve onarım

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50 yapılamadığın, Tesisler kullanıma açılamamıştır. Tesislerin, bakım ve onarım işleri için proje hizmet çalışmalarına ise başlanılmıştır. Sonuç olarak; mevzu bahis tesislerin, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereği rasyonel, verimli, ekonomik, etkili ve hukuka uygun olarak kullanılması ve eğitim-öğretime katkıda bulunur hale getirilmesi için gerekli işlemlerin tesis edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 11: Üst Hakkı Tesis Edilen Şirketin, Şartname ve Sözleşmelerdeki Bazı Yükümlülüklerini Yerine Getirmemesi Üniversiteye ait 14.000 ada 1 parseldeki 308.774,31 m2 arsa üzerine 16.08.1999 tarihinde …. İnşaat Sanayi Anonim Şirketi adına 49 yıllık üst hakkı tesis edilmesine ilişkin hesap ve işlemlerin incelenmesi sonucunda; A) Hak sahibinden alınan yıllık kira bedelinin hatalı hesaplandığı görülmüştür. Onay belgesi ve ihale ilanında üst hakkının, 2500 yatak kapasiteli yurt ve günü birlik konaklama tesisi ile bu binaların çevresinde eğitim amaçlı turistik tesis yaptırılması ve işletilmesi için verileceği belirtilen ve T.C. Milli Eğitim Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurumundan alınan izinleri, bu kapsamda olan söz konusu taşınmazın, ihale şartnamesine fast- food, sinema ve alışveriş merkezi ifadeleri eklenmek suretiyle 22.12.1998 tarihinde ihalesi gerçekleştirilmiştir. İhale sonucuna istinaden Üniversite ile …. İnşaat Sanayi Anonim Şirketi arasında 19.02.1999 tarihinde akdedilen Kira Sözleşmesinin “Kira süresi ve bedeli” başlıklı 4’üncü maddesiyle yıllık kira bedeli 300.000.000.000 TL olarak belirlenmiştir. Daha sonra yıllık kira bedeli, 15.08.2003 tarihli Kira Akdi Tadil Sözleşmesinin 2’nci maddesiyle 1.250.000.000.000 TL olarak değiştirilmiştir.
Kira Sözleşmesinin “Artış oranı” başlıklı 7’nci maddesiyle ikinci ve izleyen yıllar kira bedelinin, Devlet İstatistik Enstitüsünce ilan edilen yıllık Toptan Eşya Fiyat Endeksine bağlı olarak arttırılması hükme bağlanmıştır. Aynı hüküm, İhale Şartnamesinin “Kira artış oranı” başlıklı 12’nci maddesinde “İkinci ve izleyen yıllar kira bedeli Yıllık Toptan Eşya Fiyat Endeksine bağlı olarak her yıl arttırılacaktır” olarak yer almıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51 Sonraki süreçte düzenlenen tadil sözleşmelerinde de kira artışı oranı ve kira bedeli ile ilgili herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir. Kira bedelinin ödenme tarihi ise, Kira Sözleşmesinin “Yıllık kira bedelinin ödenme zamanı ve şartları” başlıklı 6’ncı maddesiyle ilk yıl için üst hakkının tapuya tescil tarihi, izleyen yıllarda ise ilk kira bedelinin ödendiği güne denk gelen tarih olarak tayin edilmiştir. Bu durumda İdarenin, 15.08.2003 tarihinde belirlenen kira bedeline, izleyen yıllarda yıllık Toptan Eşya Fiyat Endeksine göre zam yapmak suretiyle yıllık kira bedelini belirlemesi, tescil tarihi olan 16.08.1999 tarihinin, kira zammının ve ödeme gününün tayininde dikkate alınması gerekmektedir. Yapılan incelemede; aşağıdaki tabloda detayı görüleceği üzere, -16.08.2004’ten 15.08.2019 tarihine kadar yapılan kira artışlarında, Temmuz ayı yıllık Toptan Eşya Fiyat Endeksinin (TEFE-ÜFE) esas alındığı, -16.08.2019-15.08.2022 dönemine ilişkin yıllık kira bedellerinin, Tüketici Fiyat Endeksine (Oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) göre belirlendiği, -Tüketici Fiyat Endeksi uygulamasının, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’in 14’üncü maddesi ile eklerinde meydana gelen değişikliğe istinaden yapıldığı, -16.08.2005’te hesaplamada kullanılması gereken oran %10,09 iken; artışın %4,26 oranı üzerinden yapıldığı, Anlaşılmıştır. Kamu İdaresince 16.08.2004–15.08.2005, 16.08.2005–15.08.2006 ve 16.08.2006– 15.08.2007 dönemlerine ait yıllık kira bedeli hesaplamasında kullanılan 2004 yılı için %9,44, 2005 yılı için %4,26 ve 2006 yılı için %14,34 TEFE (ÜFE) oranlarının, 03.08.2005 tarihli Devlet İstatistik Enstitüsü Haber Bülteninden alındığı belirtilmiştir. Aşağıdaki tabloda yapılan ilk hesaplamada, T.C. Merkez Bankası web sitesindeki ÜFE oranları esas alınmıştı. Kamu İdaresince belirtilen hususlar üzerine Türkiye İstatistik Kurumunun web sayfasında yer alan Yurtiçi ÜFE oranları tarihsel seri dikkate alınarak hesaplama tekrar yapılmıştır. Bu durumda 2004 yılı için uygulanacak oran %9,44 olmakla birlikte, 2005 yılı için uygulanacak oran %10,09 olmakta; diğer yıllar için ise herhangi bir değişiklik söz konusu olmamaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52 2886 sayılı Kanun’un 74’üncü maddesine istinaden çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’te; Hazine, Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adı, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmaz, Tapuda Hazine adına tescilli taşınmazlar ve Hazine taşınmazı, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler olarak tanımlanmıştır. Görüldüğü üzere, Devletin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler, Hazine taşınmazı olarak tanımlanmıştır. Hazine ise, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adı olarak belirlendiğinden; Devlet tanımı ile kastedilen genel bütçe kapsamındaki kamu idareleridir. 5018 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesiyle genel yönetim kapsamındaki idareler ve merkezi yönetim kapsamındaki idareler kavramları yürürlüğe girmiş; bu kavramlar içerisinde üniversiteler de yer almıştır. Ancak, 2886 sayılı Kanun’un kapsamının belirtildiği 1’inci maddesindeki kamu idaresi yapılanması, genel bütçeye dâhil daireler, katma bütçeli idareler, özel idare ve belediyeler şeklindedir. Bu durumda üniversiteler, Kanun nazarında katma bütçeli idare vasfına sahip olduklarından, ayrı bir tüzel kişilikleri bulunduklarından, kendi nam ve hesaplarına taşınmaz mallar edinebildiklerinden, mülkiyetindeki ve hüküm ve tasarrufundaki taşınmazları, sevk ve idare edebildiklerinden ve bu nedenlerle taşınmazları, Hazine tüzel kişiliğine ait olan genel bütçeli dairelerin taşınmazlarından ayrıldığından; üniversitelerin, Devlet tanımı içinde değerlendirilme imkânı bulunmamaktadır. Ayrıca, aynı Yönetmelik hükümleri uyarınca Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle ilgili tasarruf işlemlerini yapmakla görevli idare, Millî Emlak Genel Müdürlüğü ve bağlı birimleridir. Dolayısıyla bu açıdan da üniversiteler, Devlet tanımı içerisine girmemektedirler. Zira taşınmazlarının tasarrufuna yönelik işlemler, kendi idareleri tarafından yapılmaktadır. Diğer taraftan yasa koyucu, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında ifadesinin, üniversiteleri içermediğini, zımni bir şekilde Kanun’da belli etmiştir. Bilindiği üzere, 2886 sayılı Kanun’un “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesinin kapsamı “Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları” iken; özellikle belediyelerin işgal olunan taşınmazlarına ecrimisil uygulanamaması sorunu baş göstermiştir. Daha sonra madde kapsamına “özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz mallar” da eklenmiş; üniversiteler de dâhil olmak üzere özel bütçeli idarelere,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53 ecrimisil uygulayabilme hakkı tanınmıştır. Bu düzenlemeyle üniversitelerle ilgili uygulamadaki ihtilaflar giderilmiş; tereddütler barındıran Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz mallar ile ilgili net bir ayrıma gidilmiş ve üniversite taşınmazları, bu kapsamın dışında bırakılmıştır.
Bu durumda anılan Yönetmelik hükümleri ve eklerinin, mevzu bahis üst hakkına konu taşınmazın Üniversiteye ait olması nedeniyle üst hakkına ilişkin yıllık kira bedelinin tayininde uygulanma imkânı bulunmamaktadır. Dolayısıyla Kamu İdaresinin, 16.08.2019-15.08.2022 dönemi için yıllık kira bedeline Tüketici Fiyat Endeksini (Oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) uygulaması ve 16.08.2005-15.08.2006 dönemi için %4,26 oranını seçmesi, Şartname ve Sözleşme hükümlerine aykırılık taşımaktadır. Bu durum, 4.854.640,32 TL’lik gelir kaybına da sebebiyet vermektedir. Bu itibarla; Kamu İdaresinin, üst hakkı yıllık kira bedelinin tayininde Şartname ve Sözleşme hükümlerine göre hareket etmesi ve oluşan gelir kaybını önlemesi gerektiği değerlendirilmektedir. Tablo 12: Kira Artış Oranları ve Kira Bedelleri (TL) Kira Dönemi Temmuz Ayı TEFE Oranı Hesaplanan Kamu İdaresince Tahsil Olunan Kamu İdaresince Uygulanan Artış Oranı Fark 16.08.2003-15.08.2004 Kira bedeli tekrar tayin edildiği için hesaplama yapılmadı. 1.250.000,00 1.250.000,00 - - 16.08.2004-15.08.2005 9,44 1.368.000,00 1.368.000,00 9,44 - 16.08.2005-15.08.2006 10,09 1.506.031,20 1.426.276,80 4,26 79.754,40 16.08.2006-15.08.2007 14,34 1.721.996,07 1.630.804,89 14,34 91.191,18 16.08.2007-15.08.2008 2,08 1.757.813,59 1.664.725,64 2,08 93.087,95 16.08.2008-15.08.2009 18,41 2.081.427,07 1.971.201,63 18,41 110.225,44 16.08.2009-15.08.2010 -3,75 2.081.427,07 1.971.201,63 -3,75 110.225,44 16.08.2010-15.08.2011 8,24 2.252.936,66 2.133.628,64 8,24 119.308,02 16.08.2011-15.08.2012 10,34 2.485.890,31 2.354.245,85 10,34 131.644,46 16.08.2012-15.08.2013 6,13 2.638.275,39 2.498.561,12 6,13 139.714,27 16.08.2013-15.08.2014 6,61 2.812.665,39 2.663.716,01 6,61 148.949,38

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 54 16.08.2014-15.08.2015 9,46 3.078.743,54 2.915.703,54 9,46 163.040,00 16.08.2015-15.08.2016 5,62 3.251.768,93 3.079.566,10 5,62 172.202,83 16.08.2016-15.08.2017 3,96 3.380.538,98 3.201.516,92 3,96 179.022,06 16.08.2017-15.08.2018 15,45 3.902.832,25 3.696.151,29 15,45 206.680,96 16.08.2018-15.08.2019 25 4.878.540,31 4.620.189,11 25 258.351,20 16.08.2019-15.08.2020 21,66 5.935.232,14 5.540.068,76 19,91 395.163,38 16.08.2020-15.08.2021 8,33 6.429.636,98 6.177.730,67 11,51 251.906,31 16.08.2021-15.08.2022 44,92 9.317.829,91 7.113.656,87 15,15 2.204.173,04
Toplam: 4.854.640,32 Not: Tadil Sözleşmesindeki kira bedeli, TL’den altı sıfır atılması hususuna uyarlanmıştır. B) Üst hakkı sahibinin, Üniversite öğrencilerine yönelik staj yükümlülüğünü yerine getirmediği tespit edilmiştir. Üst hakkına ilişkin Kira Sözleşmesinin “Özel şartlar” başlıklı 11’inci maddesinde; “KİRACI, taşınmaz üzerinde yapacağı yurtlar ve diğer tesislerin amacına uygun işletilmesi için gerekli her türlü uzman personeli sağlayarak çağdaş bir hizmet vermekle yükümlüdür. Bu çerçevede KİRACI her yıl ÜNİVERSİTE ile mutabık kalınacak miktarda öğrenci için staj yapma olanağı sağlayacaktır.” Sözleşmenin “Kiralamanın iptali” başlıklı 24’üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bu sözleşme hükümlerinin mücbir sebepler dışında yerine getirilmemesi halinde 2886 sayılı D.İ.K’nın 62. maddesi hükümleri uygulanacaktır. Bu durumda ÜNİVERSİTE tarafından herhangi bir tazminat ödenmeksizin tüm yapı ve tesisler sağlam ve işler durumda ÜNİVERSİTE’ye (60) gün içinde intikal edecektir.” hükümlerine yer verilmektedir. Benzer hükümler, İhale Şartnamesinin “Özel Şartlar” başlıklı 16’ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası ile “Kiralamanın iptali” başlıklı 31’inci maddesinde ve Üst Hakkı Sözleşmesinin “İnşaat ve işletmenin kontrolü ve projelerde tadilat” başlıklı 7’nci maddesinin altıncı ve yedinci fıkrası ile “Üst hakkının iptali” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında da yer almaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 55 Sonraki süreçte düzenlenen ek ve tadil sözleşmelerde, yukarıda belirtilen hükümlerle ilgili herhangi bir değişikliğe gidilmemiştir. Bu çerçevede üst hakkı sahibinin Üniversite öğrencilerine staj yaptırma yükümlülüğü, aynen devam ettirilmiştir. Dolayısıyla üst hakkı sahibinin, Üniversite ile mutabık kalınacak sayıda öğrenciye staj yaptırması gerekmektedir. Üniversitenin bu noktadaki yetkisi ve hakkı, üst hakkını veren olma hasebiyle öğrenci sayısını belirlemede müdahale etme imtiyazıdır. Herhangi bir sayının tayin edilmemesi, staj yaptırılmayacağı anlamına gelmemektedir. Üst hakkı sahibi, her halükârda bu yükümlülüğünü yerine getirecek; ancak öğrenci sayısı belirleme hususunda özgür davranabilecektir. Yapılan incelemede; -Üst hakkı tesisi ile birlikte yapılan yurt ve sosyal tesislerin, 25.07.2006 tarihli Ek Sözleşme ile Üniversiteye devredildiği, -İhale Şartnamesi ile Kira ve Üst Hakkı Sözleşmeleri kapsamında yapılan ve fast-food, sinema ve alışveriş merkezini ihtiva eden yapının, faaliyete geçtiği tarihten itibaren üst hakkı sahibi tarafından işletildiği, -Geriye dönük on yıl içerisinde sadece 2012 ve 2016 yıllarında toplam 6 öğrencinin staj yaptığı; bu durumun Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 16.02.2022 tarih ve 556334 sayılı yazısıyla da teyit edildiği, anlaşılmıştır. Bu durumda üst hakkı sahibi, her yıl Üniversite ile mutabık kalınacak miktarda öğrenci için staj yapma olanağı sağlama yükümlülüğünü yerine getirmemiş ve yukarıda belirtilen Sözleşme ve Şartname hükümlerine aykırı hareket etmiş olmaktadır. Kamu İdaresince üst hakkı sahibine, 12.05.2022 tarihli ve E.685632 sayılı yazıyla Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı ile iletişime geçmesi; mutabık kalınacak sayıda Üniversite öğrencisine staj yapma imkânı sağlanması hususunda gereğini yapması ve Sözleşme şartlarına uyması bildirilmiştir. Ayrıca, mevcut Sözleşme şartlarının üst hakkı sahibi tarafından yerine getirilmesi hususunda gerekli titizlik ve hassasiyet gösterileceği de belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 56 Kurumun tesis ettiği işlemler, Sözleşme ve Şartname hükümlerinin hesap yılından sonraki süreçte tatbikinin sağlanmasına yönelik olup, 2007-2021 yılları arasında yerine getirilmeyen staj yükümlülükleri ile ilgili herhangi bir gelişme içermemektedir. Dolayısıyla Kamu İdaresinin, üst hakkı sahibinin staj yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle üst hakkına ilişkin İhale Şartnamesinin 31’inci, Kira Sözleşmesinin 24’üncü ve Üst Hakkı Sözleşmesinin 15’inci maddeleri uyarınca herhangi bir tazminat ödemeksizin söz konusu yapıyı uhdesine alması gerekmektedir. BULGU 12: İnşaatı Tamamlanan Merkezi Ameliyathaneler Binası ile Diş Hekimliği Fakültesi Ek Binasının İşletmeye Açılamaması Üniversite bünyesindeki Merkezi Ameliyathaneler Binası ile Diş Hekimliği Fakültesi Ek Binasının, inşaatı tamamlandığı halde işletmeye açılamadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükümlerine yer verilmektedir. Yapılan incelemede; -2012/23561 ve 2015/126802 ihale kayıt numaralı ihalelerden ve makine ve teçhizat için Üniversitenin diğer harcama birimlerinin bütçelerinden (İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı, Bilimsel Araştırma Projeleri ve Döner Sermaye İşletmesi) olmak üzere, 162.812.951 TL kamu kaynağı kullanılan Merkezi Ameliyathaneler Binasının, -Diş Hekimliği Fakültesi Ek Derslik Yapımı, Sağlık Tesisleri Tamamlama ve Sağlık Yapılarının Revizyonu işleri için 2012/35308, 2016/453181 ve 2017/166491 ihale kayıt numaralı ihalelerle 14.267.500 TL harcanan Diş Hekimliği Fakültesi Sağlık Tesislerinin, T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Genelgelerine ve Yangın Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemelere aykırı imalatlar içermesi nedeniyle ruhsat alamadığı ve işletmeye açılamadığı, anlaşılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 57 Her iki yapım işinde de; özellikle 30.10.2012 tarihinde T.C. Sağlık Bakanlığı İnşaat ve Onarım Dairesi Başkanlığı tarafından çıkarılan Genelgeye göre yapılan değişiklikler olmak üzere, çok sayıda iş artışı yapılmasına karşın (Merkezi Ameliyathaneler Binası Yapım İşi 1.ihalesinde 9 adet, 2.ihale kapsamında 1 adet olmak üzere toplam 10 adet) söz konusu yapılar, mevzuata uygun hale getirilememiş ve kullanılan kaynak karşılığında istenilen fayda sağlanamamıştır. Buradaki kayıp, sadece söz konusu yapım işleri için bütçeden harcanan ödeneklerle sınırlı olmayıp, işletmeye alınamayan binalardan elde edilmesi düşünülen geliri de (Sadece Merkezi Ameliyathaneler Binası için Hastane yönetimi tarafından 2 yıl için 635.220.000 TL olarak tahmin edilmektedir) içermektedir. Bunun yanında sağlanamayan kamu hizmeti ve toplumsal fayda da ortadadır. Kamu İdaresi tarafından iki yapının da projelendirme çalışmaları tamamlanmış; ancak bu yapıların imalat süreci, henüz tamamlanmamıştır. Bu itibarla; 5018 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi hükümleri doğrultusunda söz konusu binaların, T.C. Sağlık Bakanlığı Genelgeleri ile Yangın Yönetmeliği’nden kaynaklanan eksikliklerinin giderilmesi ve ruhsat alınıp işletmeye açılabilmesi için başlatılan işlemlerin, ivedilikle sonuçlandırılmasının gerektiği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 58 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 59 8. EKLER EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA İLİŞKİN İZLEME FORMU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama İş Avans ve Kredileri Hesabında Kayıtlı Bazı Avansların Zamanında Mahsup Edilmemesi 2020 Kısmen Yerine Getirildi Konu ile ilgili çalışmalara başlanmış; ancak bu çalışmalar, sorunu tamamen çözmemiştir. Bu nedenle konuyla ilgili olarak Diğer Bulgular Bölümünde 1 nolu bulgu düzenlenmiştir. Kira Gelirleri Yardımcı Defterinde Yer Alan Tutarlar ile Yılsonu Mali Tablolarında Yer Alan Tutarların Farklı Olması 2020 Kısmen Yerine Getirildi Konu ile ilgili çalışmalara başlanmış; ancak bu çalışmalar, sorunu tamamen çözmemiştir. Bu nedenle konuyla ilgili olarak Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular bölümünde

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 60 3 nolu bulgu düzenlenmiştir. Üniversiteye Ait Taşınmazların Tapu Kayıtlarında Cins Tashihlerinin Yapılmaması 2020 Kısmen Yerine Getirildi Konu ile ilgili çalışmalara başlanmış; ancak bu çalışmalar, sorunu tamamen çözmemiştir. Bu nedenle konuyla ilgili olarak Diğer Bulgular bölümünde 2 nolu bulgu düzenlenmiştir. Ege Üniversitesi Güçlendirme Vakfı İle Vakıf İştiraki Şirkete Yapılan Kiralamalarda Sorunlu Hususların Bulunması 2020 Kısmen Yerine Getirildi Konu ile ilgili çalışmalara başlanmış; ancak bu çalışmalar, sorunu tamamen çözmemiştir. Bu nedenle konuyla ilgili olarak Diğer Bulgular bölümünde 6 nolu bulgu düzenlenmiştir. Kesin Kabulü Yapılmamış Yapım İşinin Mevcut Olması 2020 Yerine Getirilmedi Bulgu konusunun gerekleri, yerine getirilmediğinden; konuyla ilgili olarak Diğer Bulgular bölümünde 9 nolu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 61 bulgu düzenlenmiştir. Üniversiteye Ait Bazı Taşınmazların Kiralanmasında Hatalı İhale Usulü Uygulanması 2020 Kısmen Yerine Getirildi Üniversiteye ait olan, kira süresi dolmayan ve 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendine göre ihale edilen taşınmazlar mevcut olduğundan; konu ile ilgili olarak Diğer Bulgular bölümünde 7 nolu bulgu düzenlenmiştir.. Kişilerden Alacakların Takip ve Tahsilinin Yeterli Düzeyde Yapılmaması ve Zamanaşımı Sürelerinin Kayıtlarda Anlaşılmaması 2020 Kısmen Yerine Getirildi Konu ile ilgili çalışmalara başlanmış; ancak bu çalışmalar, sorunu tamamen çözmemiştir. Bu nedenle konuyla ilgili olarak Diğer Bulgular bölümünde 3 nolu bulgu düzenlenmiştir. Takipteki Bazı Alacaklar İçin Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının Kullanılmaması 2020 Yerine Getirilmedi Bulgu konusunun gerekleri, yerine getirilmediğinden; konuyla ilgili olarak Denetim Görüşünün

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 62 Dayanağı Bulgular bölümünde 1 nolu bulgu düzenlenmiştir. Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabının Hatalı Kullanılması 2020 Yerine Getirilmedi Bulgu konusunun gerekleri, yerine getirilmediğinden; konuyla ilgili olarak Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular bölümünde 2 nolu bulgu düzenlenmiştir.

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI EGE ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ .................................................................................................... 63
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ................................................................................................ 65
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 66
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 66
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 66
6. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 67
7. EKLER ........................................................................................................................................................ 75

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular

1. Bazı İşletme Birimlerinin Mali Yapısının Bozulması
2. İdari Yargı Organları Kararlarına İstinaden Muayenehane Açan Tıp Fakültesi Öğretim Üyelerinin Muayenehane Açma Bildirimlerini Zamanında Yapmaması
3. İşletme Birimleri Tarafından Düzenlenen Eğitim Faaliyetlerine İlişkin Gelir Tahakkuk ve Takip Sürecinin Sağlıklı İşletilmemesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 63

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, ilk olarak 10.11.1960 tarih ve 10651 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Döner Sermaye Yönetmeliği ile kurulmuştur. Daha sonra bu birime yeni birimler eklenmiş; 25.01.2000 tarih ve 23944 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği ile tüm birimler, tek bir döner sermaye işletmesi altında toplanmış ve İşletmede, yeni bir yapılanmaya gidilmiştir. Söz konusu Yönetmelik’in “Faaliyet alanı” başlıklı 2’nci maddesiyle, İşletme faaliyet alanına giren iş ve hizmetler; a) Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce talep edilecek bilimsel görüş, proje, araştırma, sınav ve benzeri hizmetler yapmak, kurslar ve hizmet içi eğitim programları hazırlamak ve uygulamak, seminer, konferans ve sempozyum düzenlemek, b) Plan, inceleme, bilgi işlem ve danışmanlık hizmetleri ile bakım ve onarım iş değerlendirmesi ve organizasyonu yapmak, c) Klinikler, poliklinikler, ameliyathaneler ve laboratuarlarda yapılacak her türlü muayene, tetkik, tahlil, ameliyat, bakım ve hizmet üretimi ile ilgili iş ve benzeri hizmetleri yapmak, açılmış ve açılacak olan her türlü sağlık hizmetleriyle ilgili yataklı, yataksız, sabit ve geçici kuruluşları işletmek, ç) Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek birimlerin faaliyet alanı ile sınırlı olarak kurs, seminer, sınav organizasyonu, konferans, sempozyum, sosyal etkinlikler, eğitim programları, sertifika programları ve benzeri iş ve hizmet üretmek, elde edilen ürünleri önceden Rektörün izni olmak şartıyla pazarlamak ve satmak, d) Sosyal, kültürel ve sportif etkinlikleri organize etmek, e) Belirli bilimsel sonuçların uygulanmasını sağlamak, f) Her türlü basım ve yayım işlerini yapmak, olarak belirlenmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 64 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Rektörlüğe bağlı bir birim olarak yapılanan Döner Sermaye İşletmesi, İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü olarak teşkilatlandırılmıştır. İşletme Müdürlüğü bünyesinde 1 işletme müdürü, 4 işletme müdür yardımcısı, 39 idari memur ve 50 sürekli işçi hizmet vermekte olup; 17 idari memurun kadroları, özel bütçede, diğerlerinin ise İşletmededir. İşletmenin Saymanlık Müdürlüğünde, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli 1 saymanlık müdürü, 1 saymanlık müdür yardımcısı ve 8 memur bulunmaktadır. Üniversite Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Organı, Üniversite Yönetim Kuruludur. İşletmenin üst yöneticisi ise, Rektördür. 1.3. Mali Yapı Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. 5018 sayılı Kanun’un bütçe ile ilgili hükümlerine tabi olmayan İşletme bütçesi, mezkur Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta olup; Kamu İdaresinin üst yöneticisi olan Rektör tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir. Başlangıç bütçesi 1.232.349.058,37 TL olarak tahmin edilen İşletmenin, 2021 bütçe gideri 1.123.857.121,32 TL, bütçe geliri ise 1.294.316.578,42 TL olarak gerçekleşmiştir. 2021 yılı bilançosuna göre İşletmenin sermayesi 5.435,20 TL olup, toplam aktif büyüklüğü ise 290.143.252,05 TL’dir. 2021 yılı gelir tablosuna göre gelir toplamı 1.297.283.313,81 TL, gider toplamı 1.218.930.921,65 TL olan Döner Sermaye İşletmesi, yılsonu itibarıyla dönemi 78.352.392,16 TL net kârla tamamlamıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, muhasebe ve raporlama işlemlerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre T.C.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 65 Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütmektedir. İşletme, Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esaslarını, kıyasen uygulamakta olup; T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan diğer düzenlemelere de tabidir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup; denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Gelir tablosu, • Envanter defteri. Denetim görüşü, Kamu İdaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 66 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 67 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Bazı İşletme Birimlerinin Mali Yapısının Bozulması Döner Sermaye İşletmesi birimlerinin 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait mali tablolarının analitik olarak incelenmesi sonucunda; A) Tıp Fakültesi Hastanesinin 320 Satıcılar Hesabındaki tutarlarının, 2019, 2020 ve 2021 yıllarında sırasıyla 633.631.634,64 TL, 484.631.292,95 TL ve 401.569.515,35 TL olduğu; bu borçları ödeyecek olan varlıkların (Hazır Değerler ve Alacak Hesapları) ise, sırasıyla 15.600.655,36 TL, 25.905.646,45 TL ve 195.957.201,72 TL olduğu ve Satıcılar Hesabı haricinde de bazı kısa vadeli yabancı kaynakların (Borçların) bulunduğu, tespit edilmiştir. Ayrıca Hastane, 2019 yılında 269.896.692,51 TL zarar; 2020 ve 2021 yıllarında ise 33.514.169,38 TL ve 77.970.926,98 TL kâr etmiştir. Yapılan incelemede; Hastanenin kâr/zarar durumundaki iyileşmenin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 45’inci maddesi uyarınca 2020 ve 2021 yıllarında T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden aktarılan 401.311.864,50 TL ve 569.649.472,30 TL’den kaynaklandığı, Hastanenin mali durumunda köklü bir iyileşmenin söz konusu olmadığı ve geçici bir çözümle Hastane faaliyetlerinin devamının sağlandığı anlaşılmıştır. Gerek Kamu İdaresi, gerekse Hastane yönetimince gelir arttırıcı ve gider azaltıcı bir takım önlemler alınmakta ve bu önlemlerin alınmasına da devam edilmektedir. Ancak, en önemli gelir kaynağı T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu ödemeleri olan ve başka önemli bir gelir kaynağı bulunmayan Hastanenin, uzun vadeli sürdürülebilir bir mali yapıya

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 68 kavuşması hususunda kendi birimlerince alacağı gelir arttırıcı ve gider azaltıcı tedbirler, tek başına yeterli olmamaktadır. Tıbbi malzemeden ek ödemelere kadar birçok gider kalemine, sürekli ve düzenli olarak gelen zamlar ile bunların oluşturduğu gider artışlarını, Sağlık Uygulama Tebliğlerindeki fiyat artışları karşılayamamaktadır. Satıcılar hesabındaki durum da, bunu destekler niteliktedir. Zira aktarılan kaynağa rağmen borç düzeyinde ciddi bir azalış yaşanmamıştır. Gerek Kurum içi, gerekse Kurum dışı etkenlerle oluşan Hastanenin mali durumu, 2547 sayılı Kanun’un “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (i) bendinin ilk fıkrasının; “Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.” hükümlerine de aykırılık teşkil etmektedir. Dolayısıyla Tıp Fakültesi Hastanesinin mali yapısının güçlendirilmesi için hem Kurum içi, hem de Kurum dışı gerekli olan tüm girişimlerin yapılması büyük önem arz etmektedir. B) Diş Hekimliği Fakültesi Hastanesinin 320 Satıcılar Hesabındaki tutarlarının, 2019, 2020 ve 2021 yıllarında sırasıyla 3.947.971,91 TL, 2.041.656,13 TL ve 3.805.740,40 TL olduğu; bu borçları ödeyecek olan varlıkların (Hazır Değerler ve Alacak Hesapları) ise, sırasıyla 3.114.605,30 TL, 2.841.284,79 TL ve 2.255.552,67 TL olduğu ve Satıcılar Hesabı haricinde de bazı kısa vadeli yabancı kaynakların (Borçların) bulunduğu, görülmüştür. Hastanenin kâr/zarar durumu ise, 2019, 2020 ve 2021 yıllarında sırasıyla 2.070.945,83 TL, 4.842.390,27 TL ve 1.431.330,88 TL zarar şeklinde gerçekleşmiştir. Ayrıca Hastaneye, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 45’inci maddesi uyarınca 2020 ve 2021 yıllarında T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden 1.504.825,93 TL ve 902.895,53 TL aktarılmıştır. Yukarıda yer alan mali veriler ile pandemi nedeniyle hasta sayısındaki azalış birlikte değerlendirildiğinde; Hastanenin mali durumundaki bozulmanın, birim faaliyetlerinin sürekli ve eksiksiz bir şekilde devamını riskli hale getirdiği söylenebilir.
Gerek Kamu İdaresi, gerekse Hastane yönetimince gelir arttırıcı ve gider azaltıcı bir takım önlemler alınmakta ve bu önlemlerin alınmasına da devam edilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 69 Ancak, en önemli gelir kaynağı T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu ödemeleri olan ve başka önemli bir gelir kaynağı olmayan Hastanenin, uzun vadeli sürdürülebilir bir mali yapıya kavuşması hususunda kendi birimlerince alacağı gelir arttırıcı ve gider azaltıcı tedbirler, tek başına yeterli olmamaktadır. Tıbbi malzemeden ek ödemelere kadar birçok gider kalemine sürekli ve düzenli olarak gelen zamlar ile bunların oluşturduğu gider artışlarını, Sağlık Uygulama Tebliğlerindeki fiyat artışları karşılayamamaktadır. Hastane zararları ve Satıcılar hesabındaki mevcut borçlar da, bunu destekler niteliktedir. Gerek Kurum içi, gerekse Kurum dışı etkenlerle oluşan Hastanenin mali durumu, 2547 sayılı Kanun’un “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (i) bendinin ilk fıkrasının; “Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.” hükümlerine de aykırılık teşkil etmektedir. Dolayısıyla Diş Hekimliği Fakültesi Hastanesinin mali yapısının güçlendirilmesi için hem Kurum içi, hem de Kurum dışı gerekli olan tüm girişimlerin yapılması büyük önem arz etmektedir. BULGU 2: İdari Yargı Organları Kararlarına İstinaden Muayenehane Açan Tıp Fakültesi Öğretim Üyelerinin Muayenehane Açma Bildirimlerini Zamanında Yapmaması Tıp Fakültesi Hastanesine ait hesap ve işlemlerin incelenmesi sonucunda; İdari Yargı mercilerinin kararlarına istinaden özel muayenehane açan Tıp Fakültesi öğretim üyelerine ait muayenehane açma bildirimlerinin Hastaneye zamanında yapılmadığı görülmüştür. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (c) bendinde; “Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;

1. Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 70 oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü, ( (…) 2) Diğer öğretim elemanlarına ve (…) ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, (…) geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. (…) (…)” hükümlerine yer verilmek suretiyle tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirlerinin bakiyesinden, bu yerlerde görev yapan öğretim elemanlarına ek ödeme yapılmasına cevaz verilmiştir. 2547 sayılı Kanun’un “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (h) ve (i) bentlerine istinaden yürürlüğe konulan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Yasaklar” başlıklı 9’uncu maddesinde; “(1) Kurumlarda gelir getirici işlemleri ve diğer faaliyetleri yapmadığı hâlde yapmış gibi gösterenler ve gerekmediği hâlde işlemleri artıranlar hakkında genel hükümlere göre işlem yapılır. (2) Haksız olarak ek ödeme aldıkları tespit edilenlerden, haksız olarak yapılan ek ödemeler geri alınır.” denilmek suretiyle Kamu İdarelerine, gelir getirici işlemleri ve diğer faaliyetleri yapmadığı halde yapmış gibi gösterenler ve gerekmediği halde işlemleri artıranlar hakkında genel hükümlere göre işlem yapma ve haksız olarak ek ödeme aldıkları tespit edilenlerden, haksız olarak yapılan ek ödemeleri geri alma yükümlülüğü getirilmiştir. Yapılan incelemede; -Özel muayenehane açma imkânını sonlandıran 2547 sayılı Kanun’un 36’ncı maddesine 6514 sayılı Kanun’un 11’inci maddesiyle eklenen hükümlerin yürürlüğe girdiği 18.01.2014 tarihinde özel muayenehanesi olmayan öğretim elemanlarına, İdari Yargı mercilerince verilen yargı kararlarıyla bu hakkın tanındığı, -Söz konusu kararlara istinaden Tıp Fakültesinin bazı öğretim üyelerinin, özel muayenehane açtıkları,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 71 -Muayenehane açanlardan bazılarının, açılma zamanıyla eş zamanlı olarak Hastaneye durumlarını bildirmedikleri ve kendilerine, Hastanede bulunmadıkları ve serbest meslek erbabı olarak faaliyette bulundukları zamanlar için ek ödeme ödendiği, -05.07.2021 tarihli ve E.217608 sayılı Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü Ek Ödeme Biriminin, ana bilim dalları ile bilim dallarına hitaben düzenlediği ve gönderdiği konuyla ilgili yazısına rağmen bazı öğretim üyeleri tarafından bildirim yapılmama durumunun sürdürüldüğü, anlaşılmıştır. Bu durumda söz konusu öğretim üyeleri tarafından yapılan eylemler, 2547 sayılı Kanun’un yukarıda belirtilen hükümlerine aykırılık teşkil etmekte ve Yönetmelik’in 9’uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkrası kapsamına girmektedir. Diğer taraftan özel muayenehane açma hakkı tanıyan kararları veren idari yargı makamlarının hiyerarşik olarak üstünde olan Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 2021/1178 esas, 2021/1410 karar numaralı ve 07.07.2021 tarihli kararı, 18.01.2014 tarihinde özel muayenehanesi olmayan öğretim elemanlarına, muayenehane açma imkânını ortadan kaldırdığından; Kamu İdaresi tarafından 18.01.2014 tarihinden sonra özel muayenehane açan öğretim üyeleri ile ilgili hukuki süreçlerin işletilmesi önem arz etmektedir. Kamu İdaresince zamanında muayenehane açma bildirimlerini göndermeyen öğretim üyelerine borç kaydı oluşturulmak suretiyle söz konusu ek ödemelerin geri alınmasına başlandığı bildirilmiştir. Bu itibarla; Kamu İdaresi tarafından başlatılan bahse konu kişilerin tespiti ile haksız olarak yapılan ek ödemelerin, kanuni faizi ile birlikte geri alınması işlemlerinin ivedilikle tamamlanması için gerekli tedbirlerin alınması, bu kişiler hakkında Yönetmelik’in 9’uncu maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca genel hükümlere göre işlem yapılması ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararı ile ilgili hukuki süreçlerin işletilmesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 72 BULGU 3: İşletme Birimleri Tarafından Düzenlenen Eğitim Faaliyetlerine İlişkin Gelir Tahakkuk ve Takip Sürecinin Sağlıklı İşletilmemesi İşletmenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi sonucunda; İşletme birimleri tarafından düzenlenen ve bedel mukabili sunulan eğitim hizmetlerinde, gelirlerin azalmasına sebebiyet verebilecek risklerin mevcut olduğu görülmüştür. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Gelirlerin tahakkuku, takibi ve tahsili” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasıyla İşletme gelirlerinin tahakkuku ve takibi görevi, gelir gerçekleştirme görevlilerine verilmiştir. Aynı Yönetmelik’in “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 56’ncı maddesinde; “Her türlü işletme kaynağının elde edilmesi, muhafazası ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükümlerine yer verilmektedir. Bu hükümlere göre; İşletme birimlerince elde edilen gelirlerin tahakkuk ve takibinin, gelir gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılması ve bu işlemler sırasında gelirlerin, etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinin sağlanması gerekmektedir. Yapılan incelemede; başta Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü, Eğitim Fakültesi, Yabancı Diller Yüksekokulu, Sürekli Eğitim Merkezi olmak üzere İşletme birimleri tarafından düzenlenen, sertifika programı, kurs, eğitim programı gibi adlarla sunulan ve verilen hizmet mukabilinde ücret alınan eğitimlerde; gelirlerin, tahsil sürecinin tamamlanmasıyla İşletme birimi hesaplarına intikal ettirildiği ve tahakkuk ve takip sürecinin işletilmediği anlaşılmıştır. Hizmet sonunda verilen sertifika, başarı belgesi gibi bitirme belgelerinin sayısı ile eğitime katılanlardan alınan eğitim ücreti sayısının dahi karşılaştırılmadığı gözlemlenmiştir. Bu durum, eğitim ücretlerinin nakden veya hesaben üçüncü kişilere ödenmesi, bazı kişilerden eğitim ücreti alınmaması veya farklı tarife uygulanması gibi gelir azaltıcı riskleri bünyesinde barındırmaktadır. Dolayısıyla gelirlerin toplanması için yapılan uygulamanın, Yönetmelik’in 8’inci maddesinin birinci fıkrası ile 56’ncı maddesine aykırılık teşkil ettiği düşünülmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 73 Kamu İdaresince sürecin daha sağlıklı işlemesi için gerekli yazılım programı altyapı çalışmalarına başlanıldığı, tahsilatlar ve sertifikalar bazında gerekli kontrollerin en kısa sürede yapılacağı ve gereken hassasiyet ve titizliğin gösterileceği bildirilmiştir. Başta söz konusu birimler olmak üzere eğitim hizmeti sunan tüm birimlerde, gelir tahakkuk ve takip sürecinin sağlıklı bir şekilde işletilmesi, yukarıda belirtilen risklerin bertaraf edilmesi ve gelirlerin, etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinin gözetilmesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 74 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 75 7. EKLER EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA İLİŞKİN İZLEME FORMU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Bazı İşletme Birimlerinin Mali Yapısının Bozulması 2020 Kısmen Yerine Getirildi Tıp ve Diş Hekimliği Fakültelerinin Hastanelerinde aynı sorunlar devam ettiğinden; konuyla ilgili olarak B Diğer Bulgular Bölümünde 1 nolu bulgu düzenlenmiştir.