TTT...CCC... SSSAAAYYYIIIġġġTTTAAAYYY BBBAAAġġġKKKAAANNNLLLIIIĞĞĞIII
BBBAAARRRTTTIIINNN ĠĠĠLLL ÖÖÖZZZEEELLL ĠĠĠDDDAAARRREEESSSĠĠĠ
222000111222 YYYIIILLLIII DDDEEENNNEEETTTĠĠĠMMM RRRAAAPPPOOORRRUUU
ARALIK 2013
T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.
İÇİNDEKİLER BARTIN İL ÖZEL İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ........................................................................................................ 1 KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI ...................................................................................................................... 3 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU........................................................................... 4 SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................................ 4 DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .................................................................................. 4 DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ............................................................................................................ 5 DENETİM GÖRÜŞÜ ........................................................................................................................................... 6 VURGULANACAK HUSUSLAR ............................................................................................................................ 6
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bartın İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 1 BARTIN İL ÖZEL İDARESİ HAKKINDA BİLGİ Bartın Ġl Özel Ġdaresi, Anayasanın 127 nci maddesinde kamu tüzel kiĢiliğini haiz mahalli idare birimi olarak sayılan il özel idarelerinden biri olarak teĢkilatlanmıĢtır. Ġl özel idarelerine iliĢkin yasal düzeydeki temel düzenleme; 04.03.2005 tarihli ve 25745 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanunu’dur. Kanunun 3 üncü maddesinin (a) fıkrasında “il özel idaresi; il halkının mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisi” olarak tanımlanmıĢtır. Aynı Kanunun 4 üncü maddesinde belirtildiği üzere “il özel idaresi, ilin kurulmasına dair kanunla kurulur ve ilin kaldırılmasıyla tüzel kişiliği sona erer.” 5 inci madde hükmüne göre ise il özel idaresinin görev alanı il sınırlarını kapsamaktadır. Anılan Kanunun 29 uncu maddesi il valilerini, il özel idaresinin baĢı ve tüzel kiĢiliğinin temsilcisi olarak belirlemiĢtir. 9 uncu madde hükmüne göre Ġl Genel Meclisi, Kurumun karar organı fonksiyonunu üstlenmiĢtir. Son olarak Ġl Encümeni, 25 inci maddede yapılan düzenleme ile Kurumun organları arasında gösterilmiĢtir. Ġl Özel idarelerinin görevleri aynı kanunun 6ncı maddesinde ayrıntılı olarak gösterilmiĢtir. Bartın 07.09.1991 tarih ve 20984 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28.08.1991 tarih ve 3760 sayılı Kanun ile il statüsüne kavuĢmuĢtur Bartın Ġl Özel Ġdaresinin kurulu bulunduğu Bartın ili nüfusu 187.291 olup, nüfusun % 35,16’sı (65.856) Ģehirde, % 64,84’ü (121.435) kırsal kesimde yaĢamaktadır. Nüfus yoğunluğu km baĢına 90 kiĢidir. Ġdari açıdan Bartın Ġli, Merkez, Amasra, Ulus ve KurucaĢile olmak üzere 4 ilçe, Arıt, Kozcağız, Kumluca ve AbdipaĢa beldeleriyle birlikte 9 Belediye ve 260 köyden oluĢmaktadır. Bartın Ġl Özel Ġdaresinin ana hizmet birimleri, genel sekreterlik, birim müdürlükleri, hukuk müĢavirliği ile ilçe özel idare müdürlükleri altında örgütlenmiĢtir. Bartın Ġl Özel Ġdaresi bünyesinde 3 Ġlçe Özel Ġdare Müdürlüğü de faaliyettedir. Bartın Ġl Özel Ġdaresi'nin ortak olduğu birlik, dernek, ajans ve diğer kuruluĢlar Ģunlardır: 1 nci Organize Sanayi Bölgesi: Batı Karadeniz Kalkınma Birliği (BAKAB) Vilayetler Hizmet Birliği
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bartın İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 2 Ġl Özel Ġdaresi'nin ortak olduğu Ģirket, kooperatif ve vakıf bulunmamaktadır. Öte yandan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde; il özel idareleri, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisidir. Bu nedenle bütçe ve muhasebe iĢlemlerine iliĢkin esas ve usuller 5018 sayılı Kanun’un 49ncu,5302 sayılı Kanun’un 48nci maddelerine dayanılarak hazırlanan Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer almaktadır. Mali Tablolar bu Yönetmelik esaslarına göre hazırlanmaktadır. Kurumca yapılacak harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeler ve bunlardan düzenlenmesi gerekenlerin Ģekil ve türleri “Mahalli Ġdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği” nde belirlenmiĢtir. Bartın Ġl Özel Ġdaresinin mali nitelikteki hesap ve iĢlemleri Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığı bünyesinde yer alan Muhasebe ve Bütçe Müdürlüklerince gerçekleĢtirilmekte, muhasebe hizmetleri ise ĠçiĢleri Bakanlığının sunduğu “e-içiĢleri” otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir 2012 yılı mali bilgileri: Kurumsal performans programına paralel olarak düzenlenen 2012 Mali Yılı Bütçesinde Bartın Ġl Özel Ġdaresi olarak 19.491.500,00 TL gelir öngörülmüĢ ve bu gelirlerle gerçekleĢtirilmesi beklenen hizmetler olarak da 19.491.500,00 TL gider planlaması yapılmıĢtır. 2012 yılı Kesin Hesap verilerine göre 43.185.195,90 TL tutarında net gelir tahsilatı olmuĢtur. Bunun %0,03’ü (11.880,00 TL) Vergi gelirleri, % 6,90’ı (2.978.939,62 TL) TeĢebbüs ve mülkiyet gelirleri, % 57,01’i (24.619.671,48 TL) alınan bağıĢ ve yardımlar (Bakanlık ve diğer kuruluĢlardan aktarılan ödeneklerde bu kapsamdadır), % 36,06’sı (15.574.704,80 TL) Diğer gelirler (Ġller Bankası’ndan gönderilen merkezi idare vergi gelirlerinden ayrılan pay ve faizler) olarak gerçekleĢmiĢtir. Öngörülen bütçe ödeneği 19.491.500,00 TL iken 2011 yılından devreden 14.621.579,02 TL ve Merkezi Yönetim kapsamındaki idarelerden aktarılan 27.019.158,88 TL tutarındaki ödenekler ile birlikte 2012 yılı toplam ödeneği 61.132.237,90 TL’na ulaĢmıĢtır. Ġl Özel Ġdaresinin kendi öz gelirleri karĢılığı öngördüğü giderler için bütçesinde yer alan ödenekleri, gerçekleĢen yılsonu toplam ödeneğinin % 31,88’dir. Toplam ödenek içerisinde yıl içerisinde merkezi yönetim kapsamındaki idarelerce aktarılan ödenek miktarı da
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bartın İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 3 % 44,20 olup 2011 yılında kullanılamayarak 2012 yılına devrettirilmiĢ olan ödeneklerin toplam ödenek içerisindeki payı da % 23,92 olarak gerçekleĢmiĢtir. 2012 yılı sonu itibariyle 61.132.237,90 TL olan toplam ödenek miktarından 42.583.877,80 TL harcanmıĢ olup, gerçekleĢen giderin yıl sonu toplam ödeneğine oranı % 69,66 dır. 2012 yılı sonu itibariyle harcanamayarak ertesi yıla devreden ödenek miktarı 16.877.577,51 TL’dır ve toplam ödenek içerisindeki oranı % 27,61’dir. KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtay’a gönderilmesi gereken ve aĢağıda yer alan defter, tablo ve belgeler temin edilmiĢ yine sözkonusu Usul ve Esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak denetimler yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. a) BirleĢtirilmiĢ veriler defteri b) Geçici ve kesin mizan c) Bilanço ç) Belgeler
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bartın İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 4 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, yürütülen denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna ve mali tablolarının doğru ve güvenilir olduğuna iliĢkin makul güvence elde etmek ile mali yönetim ve iç kontrol sistemini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bartın İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 5 Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda ulaĢılan denetim görüĢünü destekleyen yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI MALİ RAPOR VE TABLOLARI ETKİLEYEN DENETİM BULGULARI Bulgu 1- Tapuda kayıtlı taĢınmazlardan envanter ve muhasebe kayıtlarında yer almayanların bulunduğu görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. Bulgu 2- Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar için amortisman ayrılmadığı ve ilgili amortisman hesaplarına kaydedilmediği görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. Bulgu 3- Mahsup dönemine devreden avans ve kredilerin muhasebe kaydında 903- Kullanılan Ödenekler Hesabı, 904-Ödenekler Hesabı, 906-Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabı ve 907- Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabının hiç çalıĢtırılmadığı görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. Bulgu 4- Ġl Özel Ġdaresinin mülkiyetinde bulunan ve Bartın Belediyesince iĢletilen ġehirlerarası Otobüs Terminali gelirlerinin % 40 lık Ġl Özel Ġdaresi payının Bartın Belediyesi tarafından günlük olarak hesaplanarak yine özel idarenin hesabına yatırılması gerekirken 2007 yılından itibaren geç yatırıldığı, eksik yatırıldığı veya hiç yatırılmadığı gibi tahakkuk eden tutarların da bildirilmediği veya yazıĢmalar üzerine geç bildirildiği, Bartın Belediyesi tarafından, yazıĢmalar sonucu bildirilen rakamlara göre 31.12.2012 tarihi itibariyle Özel Ġdareye ödenmesi gereken terminal gelirinden 375.140,39 TL tutarında ödenmemiĢ özel idare payı bulunduğu görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bartın İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 6 Bulgu 5- BaĢka kurumlar adına, bedeli merkezi yönetim tarafından gönderilecek ödeneklerle karĢılanmak üzere satın alınan taĢınırların Bartın Ġl Özel Ġdaresinin envanterini gösteren varlık hesaplarında kayıtlı olduğu görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. DENETİM GÖRÜŞÜ Bartın Ġl Özel Ġdaresi 2012 yılına iliĢkin mali rapor ve tablolarının (İnkumu Sosyal Tesisleri hariç) “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı; ödenekler, taĢınırlar, taĢınmazlar, amortismanlar, gelirler, özkaynaklar ve sonuç hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği; gelir, gider ve mallarına iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanun ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olduğu kanaatine varılmıĢtır. VURGULANACAK HUSUSLAR 1- 5302 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi kapsamında yatırımlar için merkezi idare tarafından aktarılan ve tahsis amacı dıĢında kullanılamayacak 311.813,60 TL tutarında ödenek karĢılığı kaynağın, 2012 yılında Bartın Ġl Özel Ġdaresi tarafından tahsis amacı dıĢında Ġl Özel Ġdaresi bütçesi ödenekleri ile karĢılanması gereken faaliyetler için kullanıldığı görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. 2- Memur çalıĢanlara ödenen Sosyal Denge SözleĢmesi kapsamındaki tazminatlarla ilgili olarak gelir vergisi tahakkuk ettirilmesi ve bu tutarların bordrolar üzerinde gösterilmesi gerekirken, Sosyal Denge SözleĢmesinin ilgili maddesine istinaden net ödemede bulunularak bordrolarda gelir vergisi tahakkuk kaydı yapılmadığı görülmüĢtür. Kurum, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 152. maddesi gereği memurlara ödenen zam ve tazminatların damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaması gerektiği gerekçesiyle bulgumuzda belirtilen hususa iĢtirak etmemektedir.