ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Eylül 2021
İÇERİK ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2020 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2020 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 22
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Teşkilat Yapısı..........................................................................................................3 Tablo 2: Akademik Personel Kadro Durumu ..........................................................................4 Tablo 3: İdari Personel Kadro Durumu ...................................................................................4 Tablo 4: 2020 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşme Bilgileri .....................................5 Tablo 5: 2020 Yılı Bütçe Gelirleri Tahmin ve Gerçekleşme Bilgileri ......................................6 Tablo 6: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri ..........................................................6 Tablo 7: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri ...........................................................7 Tablo 8: 2020 Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu (TL) ................................................................7 Tablo 9: Performans İçin Unvan Bazında Değerlendirilen Personel Yüzdesi ......................... 16
KISALTMALAR KKTC : Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ODTÜ : Orta Doğu Teknik Üniversitesi TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Eklenmesi Hakkında Kanun olmak üzere, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile diğer ilgili mevzuattır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları ODTÜ, akademik ve idari birimlerden oluşmaktadır. Akademik yapısı Rektör, Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör Yardımcıları, Fakülte Dekanlıkları, Yüksekokul Müdürlüğü, Enstitü Müdürlükleri, Konservatuar ile Araştırma ve Uygulama Merkezlerinden oluşmaktadır. Üniversitenin idari yapısında ise Rektör, Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör Yardımcıları, İç Denetim Birimi, Kalite Komisyonu, Koordinatörlükler, Uygulama ve Araştırma Merkezleri, Bilimsel Araştırma Birimi, Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcıları ile bunlara bağlı Daire Başkanlıkları, Hukuk Müşavirliği ve Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bulunmaktadır. Kamu İdaresinin üst yöneticisi olan Rektör, Cumhurbaşkanı tarafından dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadırlar. Üniversitenin akademik organı Senato olup Üniversite Yönetim Kurulu ise idari faaliyetlerde Rektöre yardımcı olmaktadır. ODTÜ, halen üç ayrı kampusta eğitim, araştırma ve toplumsal hizmet faaliyetlerini yürütmektedir. Ankara'daki ana kampusu, yaklaşık 40.000 dekarlık bir araziye sahiptir; bu arazi, 30.430 dekarlık orman alanını ve Ankara'nın merkezinden 20 km uzaktaki Eymir Gölü'nü de içine almaktadır. Akdeniz sahilindeki ODTÜ Mersin-Erdemli Kampusu Deniz Bilimleri Enstitüsü'nü barındırmaktadır. ODTÜ Kuzey Kıbrıs Kampusu, TBMM ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi tarafından kabul edilen bir uluslararası anlaşma ile kurulmuş ve KKTC Güzelyurt bölgesinde inşa edilen tesislerinde 2005-2006 akademik yılı başında eğitim-öğretim faaliyetlerine başlamıştır. ODTÜ'de 41 lisans programının yürütüldüğü 5 fakülte bulunmaktadır. Üniversite bünyesinde bulunan Fen Bilimleri, Sosyal Bilimler, Enformatik, Uygulamalı Matematik ve Deniz Bilimleri Enstitülerinde ise 108 yüksek lisans ve 69 doktora programı yürütülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 ODTÜ'de öğretim dili İngilizcedir. Hazırlık sınıfı öğrencilerine İngilizce eğitimi Yabancı Diller Yüksek Okulu tarafından verilmektedir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi akademik ve idari birimlerine ilişkin teşkilat şeması aşağıdaki gibidir. Tablo 1: Teşkilat Yapısı I. İdari Birimler II. Akademik Birimler Rektör Rektör Yardımcıları Genel Sekreterlik İç Denetim Birimi Hukuk Müşavirliği Daire Başkanlıkları Bilgi İşlem İdari ve Mali İşler Kütüphane ve Dokümantasyon Öğrenci İşleri Personel Sağlık Kültür ve Spor Strateji Geliştirme Yapı İşleri ve Teknik Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü Fakülte, Yüksek Okul ve Meslek Yüksek Okul Sekreterlikleri Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Halkla İlişkiler Müdürlüğü Rektör Rektör Yardımcıları Yönetim Kurulu Senato Fakülteler Mimarlık Fakültesi Fen Edebiyat Fakültesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Eğitim Fakültesi Mühendislik Fakültesi Enstitüler: Uygulamalı Matematik Enstitüsü Enformatik Enstitüsü Deniz Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Enstitüsü Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksekokullar Yabancı Diller Yüksekokulu Meslek Yüksekokulları Meslek Yüksekokulu Uygulama ve Araştırma Merkezleri (30 adet) ile Uzaktan Eğitim Programı Üniversite’de 2020 yılsonu itibariyle toplam 4.529 personel hizmet vermektedir. Bunlardan 2010’u akademik personel olup 43’ü yabancı uyrukludur. Üniversitenin idari personel sayısı 1.250, sürekli işçi sayısı 245, sözleşmeli personel sayısı 89, geçici işçi sayısı 36’dır. Ayrıca 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında 818 işçi (Taşeron olarak bilinen) ile ücretleri Döner Sermaye gelirlerinden karşılanan 81 işçi üniversitenin değişik birimlerinde çalışmaktadır. Üniversitenin akademik ve idari personel kadro durumu aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4
Tablo 2: Akademik Personel Kadro Durumu
Unvan Kadroların Doluluk Durumu İstihdam Şekli
Dolu Boş* Toplam Tam zamanlı Yarı zamanlı
Profesör 369 120 489 x
Doçent 157 130 287 x
Dr. Öğretim Üyesi 212 127 339 x
Öğretim Görevlisi 455 176 631 x
Araştırma Görevlisi 817 442 1.259 x
TOPLAM 2.010 995 3.005
*Saklı kadrolar sayılara dahil edilmiştir.
Tablo 3: İdari Personel Kadro Durumu
Sınıflar Dolu Boş TOPLAM
Genel İdari Hizmetler 689 407 1.096
Sağlık Hizmetleri Sınıfı 49 80 129
Teknik Hizmetleri Sınıfı 429 197 626
Avukatlık Hizmetleri 6 4 10
Yardımcı Hizmetli 77 383 460
Toplam 1.250 1.071 2.321
Üniversitenin diğer kurum ve kuruluşlarla ilişkisi:
Yükseköğretim Kurulu, Yükseköğretim kurumlarının öğretimini ve bilimsel araştırma
faaliyetlerini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, üniversitelere tahsis edilen
kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi
için planlama yapmakla görevlidir.
Yükseköğretim Denetleme Kurulu, Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı
birimlerini, öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim yetkisine
sahiptir.
Üniversitelerce hazırlanan bütçeler, Anayasa’nın 130’uncu maddesi uyarınca
Yükseköğretim Kurulu tarafından tetkik edilerek onaylanmakta, T.C. Milli Eğitim Bakanlığına
sunulmakta ve merkezi yönetim bütçesinin bağlı olduğu esaslara uygun olarak yürürlüğe
konulmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 1.3. Mali Yapı “Özel Bütçeli İdare” olarak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun, 5436 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi ile değiştirilmiş (II) sayılı cetvelinin (A) bölümünde sayılan Yükseköğretim Kurulu, Üniversiteler ve Yüksek Teknoloji Enstitüleri içerisinde yer alan Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve özgelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir. 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 575.977.000,00 TL ödenek tahsis edilen Üniversite bütçesine yıl içinde 119.794.259,00 TL ödenek eklenmiş ve toplam tahsis edilen ödenek 695.771.259,00 TL’ye ulaşmış olup ödeneğin %94,40’ı olan 656.998.463,00 TL’si kullanılmıştır. Ekonomik sınıflandırma açısından İdarenin 2020 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerin dağılımı ve yılsonu gerçekleşmeleri aşağıda gösterilmiştir. Tablo 4: 2020 Yılı Bütçe Giderleri Ödenek ve Gerçekleşme Bilgileri Ekonomik Kod Gider Çeşidi Bütçe Başlangıç Ödeneği(TL) Yıl Sonu Toplam Ödenek (TL) Yıl Sonu Toplam Harcama(T L) Yıl Sonu Gerçekleşme Oranı % Bütçe Giderleri İçindeki Payı (%) 01 Personel Giderleri 384.884.000,00 418.424.700,00 415.795.293,00 99,37 63,29 02 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 64.087.000,00 68.585.300,00 67.154.569,00 97,91 10,22 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 65.700.000,00 125.228.676,00 104.814.084,00 83,69 15,95 05 Cari Transferler 12.842.000,00 18.039.583,00 15.639.974,00 86,69 2,38 06 Sermaye Giderleri 48.464.000,00 65.493.000,00 53.594.543,00 81,83 8,16 TOPLAM 575.977.000,00 695.771.259,00 656.998.463,00 94,42 100,00 Buna göre personel giderlerinde %99,37, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderlerinde %97,91, mal ve hizmet alım giderlerinde %83,69, cari transferlerde %86,69 ve sermaye giderlerinde %81,83 oranlarında harcama yapılmıştır. Ekonomik sınıflandırmaya göre 2019 yılı gelir bütçesi tahmin ve gerçekleşme rakamları ise aşağıdadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6
Tablo 5: 2020 Yılı Bütçe Gelirleri Tahmin ve Gerçekleşme Bilgileri
Ekonomik
Kod Gelir Çeşidi Bütçe Başlangıç
Tahmini(TL)
Gerçekleşen
Tutar (TL)
Gerçekleşme
Oranı ( %)
Bütçe
Gelirleri
İçindeki Payı
(%) 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 47.675.000,00 45.762.317,89 95,98 7,07
04
Alınan Bağ. Ve Yard. İle Özel
Gelirler 512.003.000,00 580.863.067,16 113,44 89,70
05 Diğer Gelirler 16.299.000,00 22.641.773,99 138,91 3,50
Toplam 575.977.000,00 649.267.159,04 112,72 100,27
Bütçe Gelirlerinden Red ve
İadeler - 1.721.531,52 - 0,27
Net Toplam 575.977.000,00 647.545.627,52 112,42 100
Üniversitenin 2020 yılı bütçe gelirleri tahmini 575.977.000,00 TL olup yılsonu gelir
gerçekleşmesi toplamı 647.545.627,52 TL olmuştur. Gelir gerçekleşmesin bütçe tahminine
oranı %112,42’dir.
Üniversitenin bütçe gelirler ve giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya göre son üç yıllık
seyri değişim yüzdeleri ise aşağıdaki tablolarda yer almaktadır.
Tablo 6: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri
Bütçe Giderinin
Çeşidi
2018 Yılı (TL)
(A)
2019 Yılı (TL)
(B)
2020 Yılı (TL)
(C)
2019-2018
Değişim Oranı
(%) [D=(B-A)/A]
2020-2019 Değişim
Oranı (%) [E=(C-
B)/B]
Personel Giderleri 306.522.185,89 361.606.309,09 415.795.293,00 17,97 14,99
SGK Devlet Prim
Giderleri 49.021.617,45 58.489.643,21 67.154.569,00 19,31 14,81
Mal ve Hizmet Alım
Giderleri 94.124.235,38 107.843.048,62 104.814.084,00 14,58 -2,81
Faiz Giderleri
Cari Transferler 13.380.153,45 14.814.444,33 15.639.974,00 10,72 5,57
Sermaye Giderleri 69.256.687,23 42.374.086,12 53.594.543,00 -38,82 26,48
Sermaye Transferleri
Toplam 532.304.879,40 585.127.531,37 656.998.463,00 9,92 12,28
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7
Tablo 7: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri
Bütçe
Gelirinin
Çeşidi
2018 Yılı (TL)
(A)
2019 Yılı (TL)
(B)
2020 Yılı (TL)
(C)
2019-2018
Değişim Oranı
(%) [D=(B-
A)/A]
2020-
2019
Değişim
Oranı (%)
[E=(C-
B)/B]
Vergi Gelirleri
Teşebbüs ve
Mülkiyet
Gelirleri 59.757.551,40 68.794.325,87 45.762.317,89 15,12 -33,48
Alınan Bağış
ve Yardım ile
Özel Gelirler 475.579.425,44 488.209.458,00 580.863.067,16 2,66 18,98
Diğer Gelirler 18.748.487,94 24.361.689,67 22.641.773,99 29,94 -7,06
Sermaye
Gelirleri
Toplam 554.085.464,78 581.365.473,54 649.267.159,04 4,92 11,68
Bütçe
Gelirlerinden
Red ve İadeler
Toplamı (-) 1.929.565,23 1.111.357,44 1.721.531,52 -42,40 54,90
Net Toplam 552.155.899,55 580.254.116,10 647.545.627,52 5,09 11,60
Orta Doğu Teknik Üniversitesinin dönem faaliyet geliri 849.888.895,88 TL, faaliyet
gideri ise 1.032.971.741,38 TL olup Kurumun 2020 yılını 183.082.845,50 TL olumsuz faaliyet
sonucu ile tamamladığı anlaşılmıştır.
Tablo 8: 2020 Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu (TL)
Faaliyet
Giderleri
Faaliyet
Gelirleri
İndirim, İade,
Iskonto Toplamı Net gelir Dönem Olumsuz
Faaliyet Sonucu
1.032.971.741,38 851.610.427,40 1.721.531,52 849.888.895,88 183.082.845,50
Orta Doğu Teknik Üniversitesi merkezi yönetim bütçesi içerisinde yer alan özel bütçeli
bir kamu idaresi olmakla birlikte 5018 sayılı Kanun’da tanımlanan bütçe türleri dışında kalan
döner sermaye işletmesi bütçesi de Üniversitenin kaynakları arasında yer almaktadır.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2020 yılını 3.575.251,40 TL
dönem zararı ile kapatmıştır.
Üniversite'nin ortağı olduğu Teknokent bulunmaktadır. 4691 Sayılı Teknoloji
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Geliştirme Bölgeleri Yasası kapsamında ODTÜ Teknokent Yönetici Şirketi olarak görev yapan ODTÜ TEKNOKENT Yönetim A.Ş. 1991 yılında kurulmuştur. ODTÜ’nin yanında ODTÜ Geliştirme Vakfı, Ankara Sanayi Odası, Bleda A.Ş. ve EBİ A.Ş. şirketin ortaklarıdır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanun’un 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Kamu İdaresi, Kanun’un 80’inci maddesinin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup, bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Üniversite bütçesi, analitik bütçe hazırlama rehberi çerçevesinde hazırlanmaktadır. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede tahakkuk esaslı devlet muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'ne tabi olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Bütünleşik Mali Kontrol Yönetim Sistemi (BMKYS) Web Tabanlı Otomasyon Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kurum bütçesinin takibi, muhasebe işlemleri, kesin hesap ve raporlama Genel Sekreterliğe bağlı olarak faaliyet gösteren Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından yapılmaktadır. Kamu İdarelerinin Kesin Hesaplarının Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca kesin hesap cetvel ve belgeleri, strateji geliştirme birimi tarafından bütçe uygulamasına esas muhasebe kayıtları dikkate alınarak hazırlanmaktadır. Kuruma ilişkin mali istatistikler ise 5018 sayılı Kanun kapsamında T.C.Hazine ve Maliye Bakanlığına bildirilmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup; denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: • Birleştirilmiş veriler defteri,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 2020 yılsonu itibariyle; 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır: 5018 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde tanımlandığı üzere mali kontrol, kamu kaynaklarının belirlenmiş amaçlar doğrultusunda, ilgili mevzuatla belirlenen kurallara uygun, etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak için oluşturulan kontrol sistemi ile kurumsal yapı, yöntem ve süreçleri ifade etmektedir. İç kontrol sisteminin ne olduğu, amacı, yapısı ve işleyişi 5018 sayılı Kanun’un beşinci kısmında, 55 ile 67’inci maddeler arasında belirlenmiştir. Buna göre, kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin yapısını aşağıda belirten unsurlar oluşturmaktadır: Harcama birimleri,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Muhasebe ve malî hizmetler Ön malî kontrol İç denetim Temel unsurları bu olan iç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2020 yılı denetimi kapsamında, mezkur mevzuat çerçevesinde, Ortadoğu Teknik Üniversitesinin iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmektedir: Kurum stratejik planı ve bu planın yıllık uygulama dilimi olan performans programı ile faaliyet sonuçlarını ve değerlendirmelerini içeren idare faaliyet raporları mevcuttur. Üniversitenin 2018-2022 yıllarını kapsayan Stratejik Plan ve 2020 yılı Faaliyet Raporunda, İdarenin misyonu ve vizyonu belirtilmiştir. Bu nedenle personelin tamamının idarenin misyon ve vizyonundan haberdar olduğu kanaatine varılmıştır. Misyonun gerçekleştirilmesini sağlamak üzere idare birimleri ve alt birimlerce yürütülecek görevler yazılı olarak tanımlanmıştır. İç kontrol sistemi ve işleyişinin üst yönetici ve personel tarafından sahiplenilmesi ve desteklenmesinin sağlandığı, kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumlulukların açık bir şekilde belirlendiği anlaşılmıştır 2018-2022 yıllarını kapsayan stratejik plan idarenin kendi birimleri ve personelinin katkılarıyla mevzuata uygun olarak hazırlanmıştır. İdarenin yürüteceği program, faaliyet ve projeleri ile bunların kaynak ihtiyacını, performans hedef ve göstergelerini içeren performans programını hazırlanmıştır. Ayrıca İdare, bütçesini stratejik plan ve performans programına uygun olarak hazırlamıştır. İdarenin kurumsal ve iç kontrol riskleri belirlenmiştir ve risklerin değerlendirilmesi çalışmalarına devam edilmektedir. Tespit edilen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetlerinin belirlenmesi çalışmalarına devam edilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Üniversitede ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Bu usul ve esaslara göre gerekli iş ve işlemler yürütülmektedir. Birimlere ait görev tanımları ve iş akış şemaları oluşturulmuştur. Üniversitede yönetimin ihtiyaç duyduğu gerekli bilgileri ve raporları üretecek ve analiz yapma imkânı sunacak bir yönetim bilgi sistemi bulunmaktadır. Üniversite, 2020 Yılı Faaliyet Raporunu hazırlayarak mevzuaatta öngörülen süre içinde kendi web sitesinde yayınlamıştır. Faaliyet sonuçları ve değerlendirmeler, İdare Faaliyet Raporlarında gösterilmekte ve duyurulmaktadır. İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulunun, üst yöneticinin onayı ile görevlendirildiği, İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlandığı, eylem planında döner sermaye ile ilgili eylemlerin belirlendiği, İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında yer alan eylemlerin gerçekleşme sonuçlarının izlendiği, planın revize edilmesi çalışmalarının takibinin yapıldığı ve raporlandığı beyan edilmiştir. Ayrıca İç kontrol sisteminin yılda en az bir kez değerlendirildiği ve değerlendirme formları ve raporların düzenlendiği ve İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulunun, İç Kontrol Sistemi Değerlendirme Raporunu değerlendirdiği ve rapora ilişkin güncellemeleri tamamlayıp uygun görüşüyle üst yöneticinin onayına sunduğu tarafımıza bildirilmiştir. Ortadoğu Teknik Üniversitesi bünyesinde 5 tane iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan 2 tanesi doludur. İlgili iç denetim birimi tarafından iç kontrol sisteminin incelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik çalışmaların yapıldığı, hazırlanan raporun üst yöneticiye sunulduğu, üst yöneticinin de İç Denetim Koordinasyon Kuruluna ilgili raporu gönderdiği anlaşılmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Kurum İçi Bilimsel Denetim Kapsamında Tutulması Gereken Bilimsel Faaliyetlere İlişkin Verilerin Tam Olarak Tutulmaması Kurum içi bilimsel denetim kapsamında 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 42’nci maddesi gereğince takip edilmesi ve arşivlenmesi gereken akademik faaliyetlerin takibinin, bazı öğretim elemanlarının bu verileri girmemesi veya eksik girmesi nedeniyle tam olarak yapılamadığı tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinin (d) bendinde Üniversiteler: “d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.” şeklinde tanımlanmıştır. Aynı maddenin (l) bendinde öğretim elemanlarının; yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlileri olduğu belirtilmiş, (m) bendinde ise öğretim üyelerinin profesör, doçent ve doktor öğretim üyelerinden oluştuğu ifade edilmiştir. 2547 sayılı Kanun’un “Amaç” başlıklı 4’üncü maddesinin (c) bendinde ise yükseköğretimin amacı “Yükseköğretim kurumları olarak yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma yapmak, bilgi ve teknoloji üretmek, bilim verilerini yaymak, ulusal alanda gelişme ve kalkınmaya destek olmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak suretiyle bilim
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14
dünyasının seçkin bir üyesi haline gelmek, evrensel ve çağdaş gelişmeye katkıda bulunmak”
olarak belirlenmiştir.
Yine Kanun’un 22’nci maddesinde “Öğretim üyelerinin görevleri”:
“Madde 22 – a. Yükseköğretim kurumlarında ve bu kanundaki amaç ve ilkelere uygun
biçimde önlisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim - öğretim ve uygulamalı çalışmalar
yapmak ve yaptırmak, proje hazırlıklarını ve seminerleri yönetmek,
b. Yükseköğretim kurumlarında, bilimsel araştırmalar ve yayımlar yapmak,
...”
olarak ifade edilmiştir.
Bu hükümlere göre, yükseköğretim kurumlarının somutlaşmış en büyük birimi olan
üniversitelerin temel görevi; yüksek düzeyde eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma yapmak,
bilgi ve teknoloji üretmek, yayın vasıtasıyla bilimsel verileri yaymak ve ulusal alanda ülke
gelişimine ve kalkınmasına destek olmaktır. Üniversiteler bu fonksiyonlarını öğretim
elemanları aracılığıyla yerine getirmektedir. Öğretim elemanlarının ana omurgasını ise öğretim
üyeleri olan, profesör, doçent ve doktor öğretim üyeleri kadrolarında çalışan akademisyenler
oluşturmaktadır. Bu nedenle öğretim üyelerinin faaliyetlerinin bilinmesi hem kamu
kaynaklarının 5018 sayılı Kanun kapsamında etkili, ekonomik ve verimli kullanılıp
kullanılmadığını değerlendirmek, hem de genelde üniversitelerin, özelde ise öğretim üyelerinin
kanun ile kendilerine verilen görev ve sorumlulukları yerine getirip getirmediğini tespit etmek
için hayati önemdedir.
Nitekim kanun koyucu da bu hususun önemine binaen 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu’nun 42’inci maddesini;
“Kurumlariçi Bilimsel Denetim:
a. Öğretim elemanlarının bilimsel yönden denetlenmeleri, onların eğitim - öğretim,
bilimsel araştırma, yayım, seminer, klinik ve uygulama faaliyetleri üzerinde olur.
b. Her öğretim yılı sonunda, bölüm başkanı bölümün geçmiş yıldaki eğitim - öğretim ve
araştırma faaliyeti ile, gelecek yıldaki çalışma planını belirten bir raporu bağlı bulunduğu
dekana sunar. Dekan bu rapora kendi kanaatini de ekleyerek, rektöre gönderir. Rektör rapor
ve görüşleri değerlendirerek, gerekli tedbirleri alır ve yetersizlik ile ilgili kararlarını
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15
Yükseköğretim Kuruluna bildirir. Enstitü ve yüksekokul müdürü raporunu bağlı olduğu rektör
veya dekana gönderir.
c. Her öğretim elemanı, bilimsel araştırmalarının, yayınlarının ve verdiği dersleriyle
yönettiği seminerlerin ve uygulamaların listesini, yurt içinde ve dışında yapılan bilimsel
kongrelerdeki tebliğlerin birer örneğini, bağlı bulunduğu birim yöneticisinin aracılığıyla
rektörlüğe sunmak zorundadır. Yayımlanmayan eserlerin daktilo ile yazılmış birer kopyası
verilir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun eser sahibine tanıdığı haklar saklıdır.
d. (Değişik: 17/8/1983 - 2880/23 md.) Öğretim elemanlarının bilimsel yayınları için
üniversitelerde ve Yükseköğretim Kurulunda özel arşiv tutulur.”
şeklinde düzenleyerek bilimsel faaliyetlerin kayıt altına alınmasını, denetimini, üniversitelerin
ve öğretim elemanlarının kanunlarla kendilerine verilen görev ve sorumlulukları yerine getirip
getiremediklerinin kontrolünü sağlamayı amaçlamıştır. Bu konuda öğretim elemanlarının nasıl
denetleneceğini, hangi hususlara bakılacağını, verilerin nasıl ve kimlere verileceğini en ince
detayına kadar düzenlemiştir. Öğretim elemanlarının bilimsel faaliyet kapsamındaki her türlü
verisini idareye sunmasını, herhangi farklı bir yoruma yol açmayacak netlikte sayarak belirtmiş
ve bu hususta çalışanlara herhangi bir tercih hakkı bırakmayarak bu faaliyetlerin verilmesinin
zorunlu olduğunu da açıkça belirtmiştir.
Yukarıda yapılan açıklamalar bağlamında ODTÜ’de yapılan incelemelerde,
üniversitede çalışan araştırmacıların tüm bilimsel faaliyetlerinin kayıt altına alınarak
arşivlendiği bir otomasyon sisteminin kullanıldığı görülmüştür. Otomasyon sistemi üzerinden
araştırmacılar için kişisel web sayfaları sağlandığı, bu sistemdeki verilerin yıllık kurumsal
performans değerlendirmesi, bilim ödülü uygulaması, atama ve yükseltme süreçleri ile
akademik teşvik ödeneği süreçleri için de kullanıldığı ve bu suretle akademik personelin
sisteme veri girişlerinin teşvik edildiği anlaşılmıştır. Kullanılan otomasyon sisteminin öğretim
elemanları tarafından diğer veriler girilmese bile ISI WoS’ta yayınlanan makaleleri ve yapılan
atıfları aylık olarak çektiği ve yayınların kalitesini ifade eden çeyreklik dilimlerini gösterecek
şekilde sisteme yansıttığı görülmüştür. Ayrıca en sonuncusu 15 Aralık 2020 yılında yapıldığı
tespit edilen yazılı tebligat ve duyurular ile idare tarafından öğretim elemanlarından bilimsel
faaliyetlerini sisteme girmesinin istenildiği de anlaşılmıştır.
Bunların yanında, kurum içi rekabet ve kaliteyi artırmak ve başarılı akademisyenleri
ödüllendirmek amacıyla akademik bilim ödülü sistemi geliştirildiği, bu şekilde öğretim
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 elemanlarının bilimsel faaliyetlerini sisteme girmesinin teşvik edildiği görülmüştür. Kurumun bu kapsamda gerçekleştirdiği uygulamalar değerlendirildiğinde, hem 2547 sayılı Kanun’un 42’inci maddesi ile öngörülen gerekliliklerin yerine getirilmesi açısından, hem de kurumun tüm faaliyetlerinin sağlıklı bir şekilde kayıt altına alınarak performans değerlendirmelerinin gerçekleştirilmesi yönünden yerinde ve iyi uygulama örneklerinden olduğu kanaatine varılmıştır. Diğer taraftan, bu uygulamaların Türkiye’nin de paydaşı olduğu ve Avrupa alanında yükseköğretimin kalitesinin belirli bir düzeyin üzerine çıkarılması hedefiyle yürütülen Bologna Süreci kapsamında öngörülen kalite güvence ilke ve standartları ile de uyumlu olduğu anlaşılmıştır. Bu çerçevede değerlendirildiğinde, kurumun bu kapsamdaki uygulamalarının oldukça önemli, örnek teşkil edebilecek başarılı bir yaklaşım olduğu değerlendirilmiştir. Ancak idare tarafından akademik personel teşvik uygulamaları zaman zaman yapılan duyurularla sisteme veri girişi için teşvik edilmesine rağmen, sistem üzerinde yapılan incelemelerde, 590 araştırmacının son 1 yılda bu bilgilerini hiç güncellemediği ve yine önemli miktarda araştırmacının da verilerini kısmen sisteme işlediği anlaşılmıştır. Ayrıca bilim ödülü gibi uygulamaların Rektörlük düzeyinde sahiplenilmesi ve yıllık performans değerlendirme süreçlerinin kurumsal kültüre dönüştürülmüş olması önemli olmakla birlikte, yapılan incelemelerde 2018 faaliyet yılı için kurumda 2.044 akademik personel bulunmasına rağmen performans değerlendirmesi için yalnızca 598 (toplam akademik personelin yaklaşık %29’u) araştırmacının başvuru yaptığı, 2019 faaliyet yılı kapsamında ise bu sayının 469 (toplam akademik personelin yaklaşık %22,7’si) olarak gerçekleştiği görülmüştür. 2019 yılında kurumun unvanlara göre akademik personel sayıları ve performans değerlendirme sürecine başvuran araştırmacı sayıları aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tabloda görüleceği üzere bilim ödülü kapsamında birçok öğretim elemanının faaliyetlerini sisteme girmediği ve/veya herhangi bir bilimsel faaliyeti olmadığı için başvuru kapsamında değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Bu durum bilim ödülü gibi uygulamaların etki düzeyini olumsuz etkilemekte ve öğretim elemanlarının bilimsel faaliyetlerinin kurum otomasyon sistemine tam olarak yansıtılamadığını göstermektedir. Tablo 9: Performans İçin Unvan Bazında Değerlendirilen Personel Yüzdesi Unvan Toplam Personel Sayısı Değerlendirilen Personel Sayısı Değerlendirilen Personel Yüzdesi (%) Prof. Dr. 378 199 52,65
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 Doç. Dr. 156 67 42,95 Dr. Öğr. Üyesi 196 77 39,29 Öğr. Gör. 438 114 26,03 Arş. Gör. 898 12 1,34 Toplam 2.066 469 22,70 Performans değerlendirme süreçleri, akademik personelin faaliyetlerinin kayıt altına alınması, kurumun güçlü ve zayıf yönlerinin tespit edilerek stratejik politika ve uygulamalar gerçekleştirilmesi ve kurumun gelişimi açısından oldukça önemlidir. Ancak katılımın oldukça düşük olması, faaliyetlere yönelik arşivin içeriğinde eksiklikler bulunması, akademik personele ilişkin performans değerlendirmeleri açısından Kurumun gerçek durumunu yansıtmasında önemli riskler ortaya çıkarmaktadır. Öte yandan, akademik teşvik ödeneği gibi bilimsel faaliyetler açısından teşvik edici diğer mekanizmalar değerlendirildiğinde de İdare tarafından kullanıcıların girişlerini oldukça kolaylaştıran otomasyon sistemi kullanılmasına rağmen, öğretim elemanlarının birçoğunun akademik teşvik ödeneği için başvuru yapmaması veya sadece akademik teşvik ödeneği almaya yetecek kadar veriyi sisteme girip diğer verileri girmemesi nedeniyle, bilimsel faaliyetlerin tamamının kurum envanterinde yer almadığı tespit edilmiştir. Söz konusu hususa Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) kapsamında bakıldığında da öğretim üyelerinin bilimsel faaliyetlerini tam olarak kurum envanterine yansıtamadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan, ODTÜ’de akademik teşvik ödeneği, bilim ödülü ve BAP kapsamında çalışma yapanlar ile ilgili dikkat çeken bir diğer husus ise akademik teşvik ve bilim ödülü alanlar ile BAP kapsamında çalışma yapanların genellikle kesişmesidir. Diğer bir ifade ile akademik teşvik ödeneği almaya hak kazanan kişiler genellikle bilim ödülünü de almaya hak kazanmakta ve BAP kapsamındaki projelerde de yürütücü olarak görev almaktadırlar. Bu durum bilimsel faaliyetleri teşvik ve ödül kapsamında kayıt altına alınanların genellikle aynı kişiler olduğunu göstermektedir. Bu anlamda düşünüldüğünde, akademik teşvik ve ödüller ile BAP kapsamında faaliyetlerini bildiren öğretim üyelerinin genellikle aynı kişiler olması nedeniyle, 2547 sayılı Kanun’un 42’nci maddesinin emredici hükmünün uygulanması hususunda sadece teşvik mekanizmasının kullanılmasının yeterli olmadığı görülmektedir. Sonuç olarak 2547 sayılı Kanun’un 42’nci maddesiyle öğretim üyelerinin üretkenliği ve verimliliğini ölçmek öngörülse de bazı öğretim elemanlarının Kanun’un amir hükmüne rağmen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 verilerini girmemeleri nedeniyle performans ölçümünün etkin bir şekilde yapılamadığı görülmektedir. Bu nedenle, 42’inci madde kapsamında girilmesi gereken bilimsel faaliyetlere ilişkin verilerin takibinin daha etkin bir şekilde yapılması, bu verileri zamanında ve eksiksiz olarak vermeyenler hakkında da genel hükümler çerçevesinde işlem yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 8. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Sosyal Güvenlik Kurumuna Yersiz Ödenen Emekli Kesenekleri ile Genel Sağlık Sigortası Primlerinin Üniversite Hesabına İadesinin Sağlanamaması 2019 Yerine Getirilmedi. İzlemeye alındı. Dış Kaynaklı Hibe Kullanılarak Yürütülen Projelerden Tamamlananların Kapatılamaması Nedeniyle Bilanço Hesaplarında Hataya Yol Açılması 2019 Yerine Getirilmedi. İzlemeye alındı. Taşınırların Takibi, Muhafazası ve Kontrolünde Hatalı Uygulamaların Bulunması 2019 Yerine Getirilmedi İzlemeye alındı. İşçi Statüsünde İstihdam Edilen Personele Ait Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması Sebebiyle Mali Tablolarda Hata Bulunması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi. Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edildi. Kamu İdaresinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Olan Ödenmemiş Borçlarının Mali Tablolarda Gösterilmemesi 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi. Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edildi. Proje Karşılığı Aktarılan Hibelerden Kullandırılan Avansların Mahsubundan Arta Kalan Tutarların İlgili Avans Hesabı Yerine Emanetler Hesabında İzlenmesi 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi. Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edildi.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 Kamu İdaresinin Davalardan Kaynaklanan Borçlarının ve Yükümlülüklerinin Mali Tablolara Yansıtılmaması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi. Kurum tarafından düzeltici işlem tesis edildi.
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR ODTÜ: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 bulunmaktadır. 1.3. Mali Yapı Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun bütçe ile ilgili hükümlerine tabi olmayan işletme bütçesi, adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta olup; kamu idaresinin üst yöneticisi olan Rektör tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir. Başlangıç bütçesi 94.508.700,00 TL olarak tahmin edilen İşletmenin 2020 bütçe gideri 73.791.042,82 TL, bütçe geliri ise 58.048.799,80 TL olarak gerçekleşmiştir. 2020 yılı bilançosuna göre ödenmiş sermayesi 26.092.130,90 TL olan İşletmenin öz sermayesi 77.728.942,56 TL, aktif toplamı 115.539.627,65 TL’dir. 109.927.389,89 TL dönen varlık toplamına karşılık 32.825.184,42 TL kısa vadeli borcu bulunmaktadır. 2020 Yılı Gelir Tablosuna göre net satış geliri 50.628.385,32 TL olan İşletme, yılı 3.575.251,40 TL net dönem zararı ile kapatmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi muhasebe ve raporlama işlemlerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütmektedir. İşletme, Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esaslarını, kıyasen uygulamakta olup Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan diğer düzenlemelere de tabidir. “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 aşağıda yer almakta olup denetim bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Gelir tablosu, • Envanter Defteri Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve gelir tablosu tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Özel Bütçe İçerisinde Yer Alması Gereken Katkısız Gelirlerin Döner Sermaye İşletmesinin Geliri Olarak Kaydedilmesi ODTÜ özel bütçe hesaplarında yer alması gereken katkısız gelirlerin (kitap satış, giriş kart bedeli, araç pulu, saf su satışı, hediyelik eşya satışı, bal satışı, kitap cezaları, limon gelirleri, hasar tespit gelirleri) Döner Sermaye İşletmesinin geliri olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesine göre döner sermaye işletmesinin gelirleri, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları ile diğer gelirlerden oluşur. Söz konusu Kanun’un 58’inci maddesine göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 3’üncü maddesinde işletmelerin faaliyet alanları tanımlanmıştır. Bu maddeye göre, Döner Sermayeli İşletmelerin faaliyet alanları aşağıda gösterildiği gibidir: “a) Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak, b) Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak, c) Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek, d) Faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak” Aynı Yönetmelik’in 6’ncı maddesinde döner sermaye işletmelerinin gelirleri;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 “a) Bu işletmelerde yapılacak iş ve hizmetler ile üretilen malların satışı karşılığında sağlanan gelirler, b) Bağış ve yardımlar, c) Sair gelirler.” Olarak belirlenmiştir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin 2’nci maddesinde ise Döner Sermaye İşletmesinin faaliyet alanları; “a) Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce talep edilecek konularda bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma ve benzeri hizmetler yapmak, kurslar açmak, b) Belirli bilimsel sonuçların uygulanmasını sağlamak, c) Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek, faaliyet alanları ile sınırlı olarak her türlü mal ve hizmet üretiminde bulunmak, önceden Rektörün onayı alınmak suretiyle elde edilecek ürünleri pazarlamak, teşhir ve satış yerleri açmak, d) Üniversite ile ona bağlı birimlerde tahlil ve araştırmalar yapmak ve rapor düzenlemek, e) Her türlü basım ve yayım hizmetlerini yerine getirmek.” Olarak sıralanmıştır. Üniversitelerin gelir kaynakları ise 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 55’nci maddesinde belirlenmiştir. Bu gelirler; a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler, b. Kurumlarca yapılacak yardımlar, c. Alınacak harç ve ücretler, d. Yayın ve satış gelirleri, e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri, f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir. ODTÜ Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde katkısız gelirler olarak adlandırılan ve herhangi bir bilimsel araştırmaya ya da projeye veya doğrudan bir akademik çalışmanın katkısına dayanmayan kitap satışı, giriş kart bedeli, araç pulu satışı, saf su satışı, hediyelik eşya satışı, bal satışı, kitap cezaları, limon gelirleri, hasar tespit gelirleri adı altında tahsil edilen ve işletme geliri olarak kabul edilip kayda alınan tahsilatlar bulunmaktadır. 2019 yılı Sayıştay Denetim Raporuna da konu edilen tespitle ilgili olarak İdare, herhangi bir düzeltici işlem tesis etmediği gibi yeni gelir kalemleri de işletme gelirlerine dahil edilir olmuştur. 2020 yılında döner sermaye işletmesi faaliyet alanları ile ilgisi bulunmayıp ODTÜ özel bütçe hesapları içerisinde yer alması gereken 4.374.116,33 TL’lik tutar, döner sermaye işletmesine ait gelir olarak kaydedilmiştir. Döner Sermaye İşletmesinde katkısız gelir olarak sınıflandırılıp tahsilatı yapılan ve yukarıda yer alan tabloda sayılan gelir kalemleri doğrudan herhangi bir akademik çalışmaya ve katkıya dayanmayan, işletmenin faaliyet alanı içerisinde de yer almayan gelirler olup özel bütçe hesaplarına dahil edilmesi gerekmektedir. Yapılan uygulamalar mevzuata aykırı olduğu gibi İşletmenin 600 Gelirler Hesabının 4.374.116,33 TL fazla görünmesine yol açarak Gelir Tablosunu, 102 Banka Hesabının da aynı tutar kadar fazla görünmesine yol açarak Bilançoyu etkilemektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 7. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Yarı Mamul ve Mamul Mal Stok Rakamlarının Doğru ve Güvenilir Olmaması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi. Kurum Tarafından Düzeltici İşlem Tesis Edildi. Özel Bütçe İçerisinde Yer Alması Gereken Katkısız Gelirlerin Döner Sermaye İşletmesinin Geliri Olarak Kaydedilmesi 2019 Yerine Getirilmedi. Bulgu konusu yapıldı.(Diğer Bulgular, Bulgu 1) Ekonomik Değer Taşıyan Hak Alımlarının Giderleştirilmesi 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi. Kurum Tarafından Düzeltici İşlem Tesis Edildi. Katma Değer Vergilerinin Muhasebe Kayıtlarına Hatalı Yansıtılması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi. Kurum Tarafından Düzeltici İşlem Tesis Edildi.