TTT...CCC... SSSAAAYYYIIIġġġTTTAAAYYY BBBAAAġġġKKKAAANNNLLLIIIĞĞĞIII
AAANNNKKKAAARRRAAA ĠĠĠLLL ÖÖÖZZZEEELLL ĠĠĠDDDAAARRREEESSSĠĠĠ
222000111222 YYYIIILLLIII DDDEEENNNEEETTTĠĠĠMMM RRRAAAPPPOOORRRUUU
ARALIK 2013
T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.
İÇİNDEKİLER ANKARA İL ÖZEL İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ....................................................................................................... 1 KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI ...................................................................................................................... 3 DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU........................................................................... 4 SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................................ 4 DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .................................................................................. 4 DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ............................................................................................................ 5 DENETİM GÖRÜŞÜ ........................................................................................................................................... 6 VURGULANACAK HUSUSLAR ............................................................................................................................ 7
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ankara İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 1 ANKARA İL ÖZEL İDARESİ HAKKINDA BİLGİ Ankara Ġl Özel Ġdaresi, Anayasanın 127 inci maddesinde kamu tüzel kiĢiliğini haiz mahalli idare birimi olarak sayılan il özel idarelerinden biri olarak teĢkilatlanmıĢtır. Ġl özel idarelerine iliĢkin yasal düzeydeki temel düzenleme; 04.03.2005 tarihli ve 25745 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5302 sayılı Ġl Özel Ġdaresi Kanunu’dur. Kanunun 3 üncü maddesinin (a) fıkrasında “il özel idaresi; il halkının mahalli müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisi” olarak tanımlanmıĢtır. Aynı Kanunun 4 üncü maddesinde belirtildiği üzere “il özel idaresi, ilin kurulmasına dair kanunla kurulur ve ilin kaldırılmasıyla tüzel kişiliği sona erer.” 5 inci madde hükmüne göre ise il özel idaresinin görev alanı il sınırlarını kapsamaktadır. Anılan Kanunun 29 uncu maddesi il valilerini, il özel idaresinin baĢı ve tüzel kiĢiliğinin temsilcisi olarak belirlemiĢtir. 9 uncu madde hükmüne göre Ġl Genel Meclisi, Kurumun karar organı fonksiyonunu üstlenmiĢtir. Son olarak Ġl Encümeni, 25 inci maddede yapılan düzenleme ile Kurumun organları arasında gösterilmiĢtir. Ġl Özel idarelerinin görevleri aynı kanunun 6ncı maddesinde ayrıntılı olarak gösterilmiĢtir. Ankara Ġl Özel Ġdaresinin kurulu bulunduğu Ankara Ġlinde 25 ilçe, 67 belediye ve 787 köy bulunmaktadır. Kurumun hizmet verdiği nüfus 4.890.939 kiĢi olup, bu nüfusun % 3,36’sını oluĢturan 153.051 kiĢi köylerde yaĢamaktadır. Ġlin yüzölçümü 24.521 km² dir. Ankara’ya bağlı 25 ilçenin 8’i merkez ilçe statüsündedir. Ankara Ġl Özel Ġdaresi bünyesinde toplam 25 Ġlçe Özel Ġdare Müdürlüğü bulunmaktadır. Ankara Ġl Özel Ġdaresinin ana hizmet birimleri, genel sekreterlik, mali iĢler, sağlık, tarım, imar, insan kaynakları daire baĢkanlıkları ile hukuk müĢavirliği altında örgütlenmiĢtir. Ankara Ġl Özel Ġdaresi'nin ortak olduğu Ģirket, kooperatif, vakıf ve birlikler Ģunlardır: VAKTAġ Okul Donatım Basın Yayın ve Tic. A.ġ. Sağlık Kaynak Suyu A.ġ. Vilayetler Turizm ve Tic. A.ġ. Vilayetler Hizmet Birliği Mahalli Ġdareler Mersin Eğitim Birliği Mahalli Ġdareler Bursa Eğitim Birliği
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ankara İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 2 Çubuk Hayvancılık Ġhtisas Organize Sanayi Bölgesi Sosyal Güvenlik Kurumu (Emekli Sandığı) Ulus Emek ĠĢ Hanı Polatlı Organize Sanayi Bölgesi ġereflikoçhisar Organize Sanayi Bölgesi Polatlı Ticaret Odası Organize Sanayi Bölgesi Öte yandan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun 3 üncü maddesinde yer alan sınıflandırma çerçevesinde; il özel idareleri, genel yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinden birisidir. Bu nedenle bütçe ve muhasebe iĢlemlerine iliĢkin esas ve usuller 5018 sayılı Kanun’un 49ncu,5302 sayılı Kanun’un 48nci maddelerine dayanılarak hazırlanan Mahalli Ġdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer almaktadır. Mali Tablolar bu Yönetmelik esaslarına göre hazırlanmaktadır. Kurumca yapılacak harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeler ve bunlardan düzenlenmesi gerekenlerin Ģekil ve türleri “Mahalli Ġdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği” nde belirlenmiĢtir. Ankara Ġl Özel Ġdaresinin mali nitelikteki hesap ve iĢlemleri Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığı bünyesinde yer alan Muhasebe ve Bütçe Müdürlüklerince gerçekleĢtirilmekte, muhasebe hizmetleri ise ĠçiĢleri Bakanlığının sunduğu “e-içiĢleri” otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir 2012 yılı mali bilgileri: Kurumsal performans programına paralel olarak düzenlenen 2012 Mali Yılı Bütçesinde Ankara Ġl Özel Ġdaresi olarak; 160.000.000,00 TL gelir öngörülmüĢ ve bu gelirlerle gerçekleĢtirilmesi beklenen hizmetler olarak da 165.000.000,00 TL gider planlaması yapılmıĢtır. Ġl Genel Meclisinin 25.11.2011 tarih ve 2011/371 sayılı kararı ile “Yol Yapım Giderleri” için 5.000.000 TL borçlanılmasına ve bütçenin 165.000.000 TL tutarında denk bütçe olarak bağlanmasına karar verilmiĢtir. 2012 yılı Kesin Hesap verilerine göre 575.527.640,56.TL toplam net gelir elde edilmiĢtir. Bu gelirlerin % 0,30’u (1.738.942,67 TL) vergi gelirlerinden, % 2,11’i (12.183.136,36 TL) teĢebbüs ve mülkiyet gelirlerinden, % 71,47’si (411.336.376,31 TL) alınan bağıĢ ve yardımlardan (Bakanlıklar ile diğer kuruluĢlardan gelen ödenekler bu grup içerisindedir), % 26,10’u (150.269.185,22 TL) diğer gelirler kaleminden (Ġller Bankası aracılığı ile merkezi idare vergi gelirlerinden alınan pay ve faizler bu grup içerisindedir) elde edilmiĢtir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ankara İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 3 Öngörülen bütçe ödeneği 184.647.000,00 TL iken 2011 yılından devreden 209.281.927,79 TL ve merkezi yönetim kapsamındaki idarelerden aktarılan 411.776.227,13 TL tutarındaki ödenekler ile birlikte 2012 yılı toplam ödeneği 805.705.154,92 TL’na ulaĢmıĢtır. Ġl Özel Ġdaresinin kendi öz gelirleri karĢılığı öngördüğü giderler için bütçesinde yer alan ödenekleri, gerçekleĢen yılsonu toplam ödeneğinin % 22,91’idir. Toplam ödenek içerisinde yıl içerisinde merkezi yönetim kapsamındaki idarelerce aktarılan ödenek miktarı da % 51,10 olup 2011 yılında kullanılamayarak 2012 yılına devrettirilmiĢ olan ödeneklerin toplam ödenek içerisindeki payı da % 25,97 olarak gerçekleĢmiĢtir. 2012 yılı sonu itibariyle 805.705.154,92 TL olan toplam ödenek miktarından 448.363.569,20 TL harcanmıĢ olup, gerçekleĢen giderin yılsonu toplam ödeneğine oranı % 55,64 dür. 2012 yılı toplam gideri olan 448.363.569,20 TL’nın, 81.471.393,44TL’lık kısmı (% 18,17) personel giderleri ( Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi katkısı dahil) için, 244.674.779,89 TL’lık kısmı (% 54,57) sermaye giderleri için, 94.828.614,52 TL’lık kısmı da (% 21,15) mal ve hizmet alımları için kullanılmıĢtır. 2012 yılı sonu itibariyle harcanamayarak ertesi yıla devreden ödenek miktarı 350.863.230,72 TL dır ve toplam ödenek içerisindeki oranı % 43,54 dür. KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtay’a gönderilmesi gereken ve aĢağıda yer alan defter, tablo ve belgeler temin edilmiĢ yine usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak denetimler yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır. a) BirleĢtirilmiĢ veriler defteri b) Geçici ve kesin mizan c) Bilanço ç) Belgeler
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ankara İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 4 3) Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, 4) Teminat mektupları sayım tutanağı, 5) TaĢınır hesabı icmal cetveli, d) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamındaki idarelerin bütçe uygulama sonuçlarına ait tablolar
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ankara İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 5 Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğuna ve mali tablolarının doğru ve güvenilir olduğuna iliĢkin makul güvence elde etmek ile mali yönetim ve iç kontrol sistemini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda ulaĢılan denetim görüĢünü destekleyen yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI MALİ RAPOR VE TABLOLARI ETKİLEYEN DENETİM BULGULARI Bulgu 1- Ankara Ġl Özel Ġdaresi yevmiye ve bilanço kayıtlarının incelenmesi neticesinde maddi ve maddi olmayan duran varlıklar için ayrılan amortismanların ve yeniden değerleme iĢlemlerinin Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullere uygun olmadığı görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. Bulgu 2- Mahsup dönemine devreden avans ve kredilerin muhasebe kaydında 903- Kullanılan Ödenekler Hesabı, 904- Ödenekler Hesabı, 906- Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabı ve 907- Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabının hiç çalıĢtırılmadığı görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ankara İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 6 Bulgu 3- 519-Değer Hareketleri Sonuç Hesabının alt kodlarında geçmiĢ yıllara iliĢkin yıl kodlarının kullanılmadığı sadece (N-1 yılı) kullanıldığı, bu hesapta gerçekleĢen her bütçe yılına iliĢkin sonuçların (N-1 yılı) alt hesap koduna aktarılarak takip edildiği, ayrıca hesabın alacağında cari yıl iĢlemi olarak 13.052.641,60 TL tutarında bir kaydın da aynı alt hesap kodunda devretme sürekliliğinde olduğu görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. Bulgu 4- Ankara Ġl Özel Ġdaresince, baĢka kurumlar adına, bedeli özel idare bütçesinden karĢılanmak üzere alınan taĢınırların Ankara Ġl Özel Ġdaresinin maddi duran varlıkları arasında kayıtlı olduğu görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. Bulgu 5- Ankara Ġl Özel Ġdaresinin 2012 yılı bilançosunda kayıtlı varlıkları arasında Ankara Ġl Özel Ġdaresine ait olmayan maddi ya da maddi olmayan duran varlıkların bulunduğu görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. Bulgu 6- Yevmiye kayıtlarının incelenmesinde 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kaydedilmek suretiyle kullanılan ödeneklerin 830-Bütçe Giderleri Hesabının ekonomik sınıflandırmaya göre 06-Sermaye Giderleri tertibinden ödenmesi gerekirken baĢka tertiplerden ödendiği görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılacağı belirtilmektedir. DENETİM GÖRÜŞÜ Ankara Ġl Özel Ġdaresi 2012 yılına iliĢkin mali rapor ve tablolarının (Kızılcahamam Termal Tesisi (bütçe içi iĢletme) ve Merkez Sosyal Tesisleri hariç) “Denetim GörüĢünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı; ödenekler, taĢınırlar, amortismanlar, özkaynaklar ve sonuç hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği; gelir, gider ve mallarına iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanun ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olduğu kanaatine varılmıĢtır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ankara İl Özel İdaresi 2012Yılı Denetim Raporu 7 VURGULANACAK HUSUSLAR 1- 5302 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi kapsamında yatırımlar için merkezi idare tarafından aktarılan ve tahsis amacı dıĢında kullanılamayacak 137.535.094,21 TL tutarında ödenek karĢılığı kaynağın, 2012 yılında Ankara Ġl Özel Ġdaresi tarafından tahsis amacı dıĢında Ġl Özel Ġdaresi bütçesi ödenekleri ile karĢılanması gereken faaliyetler için kullanıldığı görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara kısmen iĢtirak edilmekte ve 2013 yılından itibaren gereğinin yapılması yönünde tedbirler alınacağı belirtilmektedir. 2- 3213 sayılı Maden Kanununun Devlet Hakkı ve Özel Ġdare Payı baĢlıklı 14 üncü maddesine göre ruhsat sahiplerince sözkonusu maddede belirlenen oranlar üzerinden hesaplanacak payın Devlet Hakkı olarak Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğüne yatırılması gerekirken yatırılmadığı, dolayısıyla sözkonusu Devlet Hakkından Maden ĠĢleri Genel Müdürlüğünce il özel idaresi hesabına aktarılması gereken payların da aktarılamadığı görülmüĢtür. Kurum tarafından bulguda belirtilen hususlara iĢtirak edilmekte ve halihazırda gereğinin yapılması hususunda çalıĢmaları bulunduğu belirtilmektedir. 3- Memur çalıĢanlara ödenen Sosyal Denge SözleĢmesi kapsamındaki tazminatlarla ilgili olarak gelir vergisi tahakkuk ettirilmesi ve bu tutarların bordrolar üzerinde gösterilmesi gerekirken, Sosyal Denge SözleĢmesinin ilgili maddesine istinaden net ödemede bulunularak bordrolarda gelir vergisi tahakkuk kaydı yapılmadığı görülmüĢtür. Kurum, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 152. maddesi gereği memurlara ödenen zam ve tazminatların damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaması gerektiği gerekçesiyle bulgumuzda belirtilen hususa iĢtirak etmemektedir.