BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ Eylül 2021
İÇERİK BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 2020 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2020 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 22
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Teşkilat Yapısı ............................................................................................................. 3 Tablo 2: İdari Personel Sayıları .................................................................................................. 4 Tablo 3: Akademik Personel Kadro Durumu ............................................................................. 4 Tablo 4: 2020 Mali Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu ................................................ 5 Tablo 5: 2020 Mali Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu ....................................................................... 6 Tablo 6: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri ............................................................ 6 Tablo 7: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri ............................................................. 7 Tablo 8: 2020 Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu (TL) .................................................................. 8
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 çalışmalarda bulunmak, bu amaçla döner sermaye işletmelerini kurmak ve bu faaliyetlerin geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak olarak özetlenebilir. Yükseköğretim kurumları için temel mevzuat 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 2914 sayılı Yüksek Öğretim Personel Kanunu'dur. Bunların dışında üniversitelerin faaliyetlerini yürütürken tabi oldukları mevzuat ise başta 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu, 3843 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun olmak üzere, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile diğer ilgili mevzuattır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Bursa Uludağ Üniversitesi akademik ve idari birimlerden oluşmaktadır. Akademik yapısı Rektör, Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör Yardımcıları, Fakülte Dekanlıkları, Yüksekokul Müdürlükleri, Meslek Yüksekokul Müdürlükleri, Devlet Konservatuvarı Müdürlüğü, Enstitü Müdürlükleri ile Uygulama ve Araştırma Merkezlerinden oluşmaktadır. Üniversitenin idari yapısında ise; Rektör, Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör Yardımcıları, İç Denetim Birimi, Koordinatörlükler, Bilimsel Araştırma Birimi Genel Sekreterlik, Daire Başkanlıkları ve Şube Müdürlükleri ile Hukuk Müşavirliği ve Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bulunmaktadır. Üniversitenin üst yöneticisi olan Rektör Cumhurbaşkanı tarafından, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadırlar. Üniversitenin akademik karar organı Senato olup; Üniversite Yönetim Kurulu ise idari faaliyetlerde Rektöre yardımcı olmaktadır Bursa Uludağ Üniversitesi bünyesinde 15 fakülte, 2 yüksekokul, 15 meslek yüksekokulu, 4 enstitü, 1 konservatuvar, 1 araştırma merkezi ve 27 uygulama ve araştırma merkezi ile Rektörlüğe bağlı 5 bölüm bulunmaktadır. Bursa Uludağ Üniversitesi eğitim-öğretim faaliyetlerini, Bursa şehir merkezinde yer alan 3 ve ilçe merkezinde bulunan 12 yerleşkede
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 sürdürmektedir. Bursa Uludağ Üniversitesi akademik ve idari birimlerine ilişkin teşkilat şeması aşağıdaki gibidir: Tablo 1: Teşkilat Yapısı I. İdari Birimler II. Akademik Birimler Rektör Rektör Yardımcıları Genel Sekreterlik İç Denetim Birimi Hukuk Müşavirliği Daire Başkanlıkları
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4
Üniversitede 2020 yılsonu itibariyle akademik ve idari personel sayısı toplam 6.850'dir.
Bu personelden 2.542 kadrolu akademik personel, 22 yabancı uyruklu sözleşmeli akademik
personel, 1.971 idari personel, 487 sözleşmeli idari personel (4/B), 1 işçi ve 1827 sürekli işçi
(4/D) pozisyonunda idari personel bulunmaktadır.
Tablo 2: İdari Personel Sayıları
Dolu Boş TOPLAM
Genel İdare Hizmetleri 693 854 1547
Eğitim Öğretim Hizmetleri 2 0 2
Sağlık Hizmetleri Sınıfı 964 600 1.564
Teknik Hizmetleri Sınıfı 221 140 361
Avukatlık Hizmetleri 3 1 4
Din Hizmetleri 1 1 2
Yardımcı Hizmetli 87 71 158
TOPLAM 1.971 1.667 3.638
Tablo 3: Akademik Personel Kadro Durumu
Unvan Kadroların Doluluk Durumu İstihdam Şekli
Dolu Boş Toplam Tam zamanlı Yarı zamanlı
Profesör 621 74 695 621 -
Doçent 300 103 403 300 -
Dr. Öğretim Üyesi 245 103 348 245 -
Öğretim Görevlisi 548 72 620 548 -
Araştırma Görevlisi 828 225 1053 828 -
TOPLAM 2.542 577 3.119 2.542 -
Üniversitenin diğer kurum ve kuruluşlarla ilişkisi:
Yükseköğretim Kurulu, Yükseköğretim kurumlarının öğretimini ve bilimsel araştırma
faaliyetlerini planlamak düzenlemek, yönetmek, denetlemek, üniversitelere tahsis edilen
kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi
için planlama yapmakla görevlidir.
Yükseköğretim Denetleme Kurulu, Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı
birimlerini, öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim yetkisine
sahiptir.
Üniversitelerce hazırlanan bütçeler, Anayasa’nın 130’uncu maddesi uyarınca
Yükseköğretim Kurulu tarafından tetkik edilerek onaylanmakta, T.C. Milli Eğitim Bakanlığına
sunulmakta ve merkezi yönetim bütçesinin bağlı olduğu esaslara uygun olarak yürürlüğe
konulmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 1.3. Mali Yapı “Özel Bütçeli İdare” olarak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 5436 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi ile değiştirilmiş (II) sayılı cetvelinin (A) bölümünde sayılan Yükseköğretim Kurulu, Üniversiteler ve İleri Teknoloji Enstitüleri içerisinde yer alan Kamu İdaresi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve özgelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir. 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 662.814.000,00-TL ödenek tahsis edilen Üniversite bütçesine, yıl içinde net 87.960.356,74-TL ödenek eklenmiş ve toplam tahsis edilen ödenek 750.774.356,74 TL’ye ulaşmış olup, ödeneğin % 92,33’ü yani 693.211.818,00 TL’si kullanılmıştır. Ekonomik sınıflandırma açısından İdarenin 2020 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerin dağılımı ve yılsonu gerçekleşmeleri aşağıda gösterilmiştir: Tablo 4: 2020 Mali Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu Ekonomik Kod Bütçe Başlangıç Ödeneği (TL) Toplam Ödenek (TL) Toplam Harcanan (T L) Gerçekleşme Oranı (%) Bütçe Giderleri İçindeki Payı (%) 01-Personel Giderleri 453.501.000,00 468.137.209,64 461.413.168,56 98,56 66,56 02-Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 77.393.000,00 79.451.356,00 79.164.744,72 99,64 11,42 03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri 57.655.000,00 82.588.391,57 71.672.758,45 86,78 10,34 05-Cari Transferler 21.634.000,00 29.058.635,61 28.080.219,38 96,63 4,05 06-Sermaye Giderleri 52.631.000,00 91.538.763,92 52.880.926,89 57,76 7,63 TOPLAM 662.814.000,00 750.774.356,74 693.211.818,00 92,33 100 Buna göre 2020 yılında bütçe giderleri % 92,33 seviyesinde gerçekleşmiştir. Tüm bütçe gider kalemlerinde başlangıç bütçesinde öngörülen tutarlar aşılmıştır ancak yıl içerisinde eklenen 87.960.356,74-TL ödenek dikkate alındığında yılsonu itibariyle giderler beklenenin altında ve %92,33 oranında gerçekleşmiştir. Bursa Uludağ Üniversitesinin 2020 yılı bütçe giderleri tablosunda yer alan veriler dikkate alındığında; 01-Personel Giderleri (%66,56) ile 02-Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri (%11,42) tüm bütçe giderleri içerisindeki en önemli gider kalemleridir. Ayrıca 05-Sermaye Giderlerinin gerçekleşme oranının (%57,76) diğer gider türlerine göre daha düşük düzeyde gerçekleştiği görülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Bunun dışında, Üniversitede Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu destekleri/Erasmus Değişim Programı/ Mevlana Değişim Programı/ Farabi Değişim Programı /AB hibe işlemleri olmak üzere 2020 yılı için toplam 26.896.374,33.- TL bütçe dışı kaynak kullanılmıştır. Ekonomik sınıflandırmaya göre 2020 yılı gelir bütçesi tahmin ve gerçekleşme rakamları ise aşağıdadır: Tablo 5: 2020 Mali Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu Ekonomik Kodu Bütçe Başlangıç Tahmini (TL) Gerçekleşen Tutar (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Bütçe Gelirleri İçindeki Payı (%) 03-Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 34.911.000,00 40.487.504,91 115,97 6,24 04-Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 601.560.000,00 566.494.923,25 94,17 87,35 05-Diğer Gelirler 26.343.000,00 41.564.801,83 157,78 6,41 TOPLAM 662.814.000,00 648.547.229,99 97,85 100 2020 yılı bütçe gerçekleşmeleri incelendiğinde; en önemli gelir kalemi 04-Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirlerdir ve gerçekleşen bütçe gelirleri içindeki payı %87,35 seviyesindedir. 03-Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri ile 05-Diğer Gelirler kalemlerinin gerçekleşme oranları %100’ün üzerindeyken 04-Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirlerin 2020 yılı gerçekleşme oranı %94,17 düzeyinde kalmıştır. Üniversitenin bütçe gelirler ve giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya göre son üç yıllık seyri değişim yüzdeleri aşağıdaki tablolarda yer almaktadır. Tablo 6: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri Bütçe Giderinin Çeşidi 2018 Yılı (TL) (A) 2019 Yılı (TL) (B) 2020 Yılı (TL) (C) 2019-2018 Değişim Oranı (%) [D=(B- A)/A] 2020-2019 Değişim Oranı (%) [E=(C- B)/B] Personel Giderleri 333.324.130,98 411.411.793,19 461.413.168,56 23,43 12,15 SGK Devlet Prim Giderleri 54.762.480,34 68.886.074,08 79.164.744,72 25,79 14,92
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 61.252.680,24 67.429.3 92,92 71.672.758,45 10,08 6,29 Cari Transferler 17.627.055,60 23.288.460,58 28.080.219,38 32,12 20,58 Sermaye Giderleri 88.858.647,26 50.797.268,74 52.880.926,89 -42,83 4,10 TOPLAM 555.824.994,42 621.812.989,51 693.211.818,00 11,87 11,48 Bütçe giderlerinin 2018-2020 yılları arasındaki son 3 yıllık değişimleri incelendiğinde; 2020 yılı içerisinde yer alan tüm gider türlerinde 2019 yılına göre artış gözlemlenmektedir. Bütçe giderleri içerisinde en yüksek artış bir önceki yıla göre %20,58 artış ile Faiz Giderlerinde yaşanmıştır. Buna karşın aynı gider türündeki 2018-2019 yılları arasındaki %32,12 düzeyindeki artma dikkate alındığında Faiz Giderleri türündeki artış ivmesinin yavaşladığı söylenebilir. Tablo 7: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri Bütçe Gelirinin Çeşidi 2018 Yılı (TL) (A) 2019 Yılı (TL) (B) 2020 Yılı (TL) (C) 2019-2018 Değişim Oranı (%) [D=(B- A)/A] 2020-2019 Değişim Oranı (%) [E=(C- B)/B] Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 37.457.860,72 45.381.084,22 41.454.470,97 21,15 -8,65 Alınan Bağış ve Yardım ile Özel Gelirler 463.607.349,37 596.438.334,27 566.799.652,00 28,65 -4,97 Diğer Gelirler 44.974.000,62 33.174.387,16 41.581.235,41 -26,24 25,34 TOPLAM 546.039.210,71 674.911.721,46 649.835.358,38 23,60 -3,72 Bütçe Gelirlerinden Red ve İadeler Toplamı (-) 1.611.776,92 952.911,600 1.288.128,39 -40,88 35,18 NET TOPLAM 544.427.433,79 673.958.809,86 648.547.229,99 23,79 -3,77 Bütçe gelirlerinin son üç yıldaki değişim seyri göz önüne alındığında; 2020 yılında bir önceki yıla göre Diğer Gelirlerde %25,34 artış görülmekle beraber Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri (-%8,65) ile Alınan Bağış ve Yardımlarda (-%4,97) bir miktar azalış görülmektedir. Bütçe Gelirlerinden Red ve İadelerde ise artış olmuştur (%35,18). 2020 yılında bir önceki yıla göre toplam bütçe giderleri %11,48 artış gösterirken toplam bütçe gelirleri ise %3,77 oranında azalmıştır. Dönem faaliyet gideri 865.449.850,44 TL, faaliyet geliri ise indirim, iade, iskonto tutarı düşüldükten sonra 775.320.137,16 TL olan Üniversitenin, 2020 yılını -90.129.713,28 TL olumsuz faaliyet sonucu ile tamamladığı anlaşılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Tablo 8: 2020 Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu (TL) Faaliyet Giderleri Faaliyet Gelirleri İndirim, İade, Iskonto Toplamı Net gelir Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu 865.449.850,44 776.608.265,55 1.288.128,39 775.320.137,16 -90.129.713,28 Bursa Uludağ Üniversitesi merkezi yönetim bütçesi içerisinde yer alan özel bütçeli bir kamu idaresi olmakla birlikte 5018 sayılı Yasa’da tanımlanan bütçe türleri dışında kalan döner sermaye işletmesi bütçesi de kaynakları arasında yer almaktadır. Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2020 yılını 104.032.086,73.-TL dönem zararı ile kapatmıştır. Ulutek Teknoloji Geliştirme Bölgesi A.Ş., 08.09.2005 tarih ve 25930 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2005/9310 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile toplam 35.370.000,00-TL sermaye ile kurulmuştur. Bursa Uludağ Üniversitesi de bu şirkete 18.040.000,00-TL sermaye ile %51,004 oranında ortak olmuştur. Teknokent, Bursa Uludağ Üniversitesi Görükle Kampüsü içerisinde toplam 471.230 m2’lik bir alanda faaliyetlerine devam etmektedir. Üniversite bünyesinde özel bütçeden ayrı olarak iktisadi işletme/sosyal tesis işletmesi bulunmakta olup, 2020 yılı faaliyet gelirleri toplamı 7.055.728,63-TL, faaliyet giderleri toplamı 4.544.617,81-TL'dir. İndirim, iade ve iskonto toplamı olan 15.966,96-TL düşüldükten sonra İşletme 2020 yılını 2.495.143,86-TL olumlu faaliyet sonucu ile tamamlamıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanun’un 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Kamu İdaresi, Kanun’un 80’inci maddesinin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup, bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Üniversite bütçesi, analitik bütçe hazırlama rehberi çerçevesinde hazırlanmaktadır. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede tahakkuk esaslı devlet muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'ne tabi olarak T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Bütünleşik Mali Kontrol Yönetim Sistemi (BMKYS) Web
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Tabanlı Otomasyon Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kurum bütçesinin takibi ve muhasebe işlemleri, Genel Sekreterliğe bağlı olarak faaliyet gösteren Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından yapılmaktadır. Kamu İdarelerinin Kesin Hesaplarının Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca kesin hesap cetvel ve belgeleri, strateji geliştirme birimi tarafından bütçe uygulamasına esas muhasebe kayıtları dikkate alınarak hazırlanmaktadır. Kuruma ilişkin mali istatistikler ise 5018 sayılı Kanun kapsamında T.C.Hazine ve Maliye Bakanlığına bildirilmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup; denetim, bunlar ile Usul ve Esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Faaliyet sonuçları tablosu Öz kaynak değişim tablosu, Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ İç kontrol sisteminin ne olduğu, amacı, yapısı ve işleyişi 5018 sayılı Kanun’un beşinci kısmında, 55 ile 67’ inci maddeler arasında belirlenmiştir. Buna göre, kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin yapısı; harcama birimleri, muhasebe ve mali hizmetler, ön mali control, iç denetim unsurlarından oluşturmaktadır: Temel unsurları bu olan iç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2020 yıl sonu itibariyle; 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği ve mezkur mevzuat çerçevesinde, kurum iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmiştir. 2017-2021 yıllarını kapsayan stratejik plan idarenin kendi birimleri ve personelinin katkılarıyla mevzuata uygun olarak hazırlanmıştır. Bu planın yıllık uygulama dilimi olan, İdarenin yürüteceği program, faaliyet ve projeleri ile bunların kaynak ihtiyacını, performans hedef ve göstergelerini içeren performans programı hazırlanmıştır. Kurumun bütçesi performans hedefleri ve faaliyetlerle ilişkilendirilmiştir. Kamu İdarelerince hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik gereğince, her bir harcama birimi tarafından birim faaliyet raporları oluşturulmuş ve bu raporlar Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından konsolide edilip mevzuatta belirtilen süre içerisinde idare faaliyet raporu yayımlanmıştır. Üniversitenin 2017-2021 yıllarını kapsayan Stratejik Plan ve 2020 yılı Faaliyet Raporunda, İdarenin misyonu ve vizyonu belirtilmiştir. Misyonun gerçekleştirilmesini sağlamak üzere idare birimleri ve alt birimlerce yürütülecek görevler yazılı olarak tanımlanmıştır. Üst yönetici ve personelin iç kontrol sistemine ilişkin farkındalıkları kurum içi genelgeler, duyurular, eğitimler ile sağlanmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Kamu görevlileri etik davranış ilkeleri ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları konusunda; 25.02.2021 tarihinde Bursa uludağ Üniversitesi Etik Kurulu ve Etik Davranış İlkeleri yönergesi oluşturulmuş ve bu ilkelerin tüm personel tarafından okunması ve uygulanmasını sağlamak amacıyla Etik Kurulu Web sayfası oluşturulmuştur. İç kontrol sistemi ve işleyişinin üst yönetici ve personel tarafından sahiplenilmesi ve desteklenmesi sağlanmış, ancak kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumlulukların ve yetki devrinin sınırlarının açıkça belirlenmesi ve yazılı olarak bildirilmesi konusunda çalışmaların tamamlanmadığı anlaşılmıştır. Kurumsal ve iç kontrol risklerinin belirlenmesi konusunda çalışmaların yapıldığı ancak bu çalışmaların tamamlanmadığı tespit edilmiştir. Üniversitede Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar hazırlanmış olup, bu esas ve usullere göre gerekli iş ve işlemler yürütülmektedir. Birimlere ait görev tanımları ve iş akış şemaları oluşturmak için çalışmalar devam etmektedir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi hakkında insan kaynakları politikasının belirlenmesi ve kurum çalışanlarına duyurulması ile hassas görevlere ilişkin prosedürlerin belirlenmesi konusunda çalışmalar mevcuttur ancak tamamlanmamıştır. Tüm Üniversiteyi kapsayacak şekilde tasarlanmış bir yönetim bilgi sistemi olmamakla birlikte, birimlerde ayrı ayrı kullanılan otomasyon sistemleri aracılığıyla ihtiyaç duyulan bilgi ve raporlar oluşturulmakta, bu sistemin bilgi güvenliği ve yedekleme gerekliliğini sağlayacak şekilde dizayn edilmesine çalışılmaktadır. İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu, üst yöneticinin onayı ile görevlendirilmiştir. 2019 sonunda hazırlanan ve 2020 yılında uygulanan uyum eylem planında yer alan eylemlerin gerçekleşme durumları ile birimlerin iç kontrol konusundaki yetkinliklerinin ölçülmesi amacıyla İç Kontrol Değerlendirme anketi yapılmış ve Aralık 2020 de İç Kontrol Değerlendirme Raporu hazırlanarak İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna sunulmuştur. Raporda yer alan hususlar ile Kurul ve Üst Yönetimin değerlendirmeleri doğrultusunda revize edilen Uyum Eylem Planı Şubat 2021 de yürürlüğe girmiştir. Üniversite bünyesinde 5 tane iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan 2 tanesi doludur. Yeni iç denetçi alımı planlanmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 İlgili iç denetim birimi tarafından iç kontrol sisteminin incelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik çalışmalar henüz yapılmamaktadır ancak yapılması planlanmaktadır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Haklar hesabına kaydedilmesi gereken yazılım, lisans veya elektronik sertifika alımlarından 34 adedinin doğrudan gider yazılması Üniversite tarafından alımı gerçekleştirilen ve 260-Haklar Hesabına kaydedilmesi gereken 34 adet yazılım, lisans ve elektronik sertifikanın doğrudan gider yazıldığı ve 260- Haklar Hesabına kaydedilmediği görülmüştür. Yapılan incelemelerde Bursa Uludağ Üniversitesi tarafından 2020 yılında alınan toplam değeri 1.515.078-TL olan nitelikli elektronik sertifika, lisans, yazılım, patent ve marka tescil ücreti olmak üzere 34 adet alımın 260 Haklar Hesabı'nda izlenmesi gerekirken, 630 Giderler Hesabı'na kaydedilerek doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir. 27.12.2014 tarihli ve 29218 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 194'üncü maddesinde;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 “Haklar hesabı, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır” denilmektedir. Diğer yandan, ilgili varlıklar için ayrılacak amortisman oranları amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 04.11.2015 tarihli ve 29522 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olan 47 sıra no.’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği ile belirlenmiş olup ilgili Tebliğ’in 6’ncı maddesinde; “ …(2) Ancak, maliyet bedeli, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliğinin eki listede yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 TL’yi, 13/9/2006 tarihli ve 2006/10970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000 TL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarında izlenen varlıklar için amortisman oranı % 100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle maliyet bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın sonunda tamamen amorti edilir…” denilerek, maddi olmayan duran varlıklar için amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir. Kamu idaresi her ne kadar Nitelikli Elektronik Sertifika alımlarının maddi olmayan duran varlık olarak değerlendirilmediğini; idare tarafından gerçekleştirilen araştırma ve geliştirme faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan yenilikçi ürünlerin patent başvurularının hukuken himaye gören hak şeklinde görülmediğini ve bu nedenle 260-Haklar Hesabına kayıt yapılmadığını; ayrıca daha önce alımı yapılan yazılımlar için gerçekleştirilen yenileme harcamalarının da doğrudan giderleştirildiğini belirtse de; Nitelikli Elektronik Sertifika'nın maddi olmayan duran varlık olduğuna şüphe yoktur ve bu amaca yönelik yapılan harcamaların 260-Haklar Hesabında takip edilmesi gerekmektedir. Öte yandan, Üniversite tarafından yapılan Ar-Ge faaliyetleri neticesinde elde edilen özgün ve yenilikçi ürünler için patent başvurusu yapılması gerek ürünün ve gerekse araştırmacıların emeklerinin hukuki güvenceye alınması açısından önemlidir. Ürüne patent alınması hukuki anlamda kamu idaresine ürünle ilgili üstün ve ayrıcalıklı bir hak tanıdığı için patent alımına ait giderlerin tamamının 260-Haklar Hesabında takip edilmesi uygun olacaktır. Ayrıca daha önce alınan yazılımların yenileme işlemleri değil, ilgili yazılımın bir bütün halinde yeniden alımına ilişkin bulgu konusu harcamalar 260-Haklar Hesabına kaydedilmelidir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri kapsamında Üniversite tarafından gerçekleştirilen yazılım, patent, lisans alımlarının 260 Haklar Hesabı'na alınması ve yıl sonunda bu hesaptaki tutarın tamamına amortisman ayrılmak suretiyle giderleştirilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede 260 Haklar Hesabına kaydedilmeyen alımlar nedeniyle bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda 1.515.078-TL’lik hataya neden olunduğu değerlendirilmektedir. BULGU 2: Görüntüleme, Bilgi Toplama ve Takip Sistemlerine İlişkin Kayıtların Hatalı Yapılması Üniversitenin Görüntüleme, Bilgi Toplama ve Takip Sistemlerinin Tesis, Makine ve Cihazlar hesap kodu altında kaydedilmediği görülmüştür. Taşınır mal kapsamındaki tesisler ve detay kodlarına ilişkin olarak 39 sıra no.'lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 5'inci maddesi gereği, taşınır kapsamında sayılan tesislerin kaydına mahsus olmak üzere Taşınır Mal Yönetmeliği eki “Taşınır Kod Listesi’nin B- Dayanıklı Taşınırlar” bölümünün “253.01- Tesisler Grubu” kodu altında detay kodları açılmıştır. Aynı maddenin (c) fıkrasına göre 253.01.03 Görüntüleme, Bilgi Toplama ve Takip Sitemleri alt koda; kamu binalarında kurulu bulunan kameralı güvenlik sistemleri, personel ve ziyaretçi için turnikeli-kameralı geçiş sistemleri ile balıkçı gemileri, uçak ve TIR’ların takibi için kurulan uydulu takip sistemleri ve uluslararası suyolu gemi trafiği yönetim sistemleri kaydedilecektir. Kamu idaresinin muhasebe kayıtlarının incelenmesinde, kameralı güvenlik sistemleri, turnikeli-kameralı geçiş sistemleri gibi tesis ve cihazları bulunmasına rağmen 253.01.03 koda sadece 3.846 liralık iki kayıt yapıldığı, bu hesapta takip edilmesi gereken sistemlerin 255 hesap kodu alt detaylarda münferit kameralar olarak kaydedildiği görülmüştür. Bu durum her iki hesapta hataya neden olmaktadır. İdare tarafından kayıtların 2021 yılında düzeltilmeye başlandığı belirtilmişse de 2020 yılı içinde Görüntüleme, Bilgi Toplama ve Takip Sistemlerine ilişkin kayıtlar mevzuatta açıkça yer aldığı üzere 253.01 Tesisler grubu kodu altındaki 253.01.03 alt detay koduna yapılmamıştır, bu nedenle 253 ve 255 hesap kodlarında hataya sebebiyet verilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 BULGU 3: Kiraya Verilen Taşınmazların Kayıtlı Değerlerinin İlgili Nazım Hesaplarda Takip Edilmemesi Üniversite tarafından kiraya verilen taşınmazlara ait kayıtlı değerlerin, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 533'üncü maddesinde yer alan düzenleme çerçevesinde, 990-Kiraya Verilen veya İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabında takip edilmediği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde 24.2.2018 tarih ve 30342 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan değişiklikle, kiraya verilen veya irtifak hakkı tesis edilen maddi duran varlıkların kira gelirlerinin 993 numaralı nazım hesapta, bu maddi duran varlıklara ait kayıtlı değerlerin ise 990 numaralı nazım hesapta takip edilmesi hususu düzenlenmiştir. Bursa Uludağ Üniversitesinin 2020 yılı Aralık ayı Mizanına göre kiralanan taşınmazlara ait kira gelirleri 993 numaralı nazım hesapta izlenmesine karşın bu taşınmazların kayıtlı değerleri 990 numaralı nazım hesapta takip edilmemiştir. Kurumun taşınmazlar hakkında başlatmış olduğu cins tahsisleri çalışmasını bir an önce sonuçlandırarak Kiralanan veya irtifak hakkı kurulan maddi duran varlıklara ait kayıtlı değerlerin Yönetmelikte belirtilen nazım hesapta takibinin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 4: Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması Üniversiteye ait arazi ve arsaların üzerine yapılan binaların geçen yıllarda da yazıldığı gibi tapu kayıtlarında cins tashihlerinin yapılmadığı görülmüştür. “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik”in “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10'uncu maddesinde: “(1) Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır. Kamu idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar. (2) Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanır.” denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükmüne göre Üniversitenin imar planı uygulaması işlemlerini bir an önce tamamlayarak, üniversiteye ait arazi ve arsaların üzerine yapılan binaların tapu kayıtlarında cins tashihinin yapılması gerekmektedir. BULGU 5: Görevde Yükselmeye Tabi Kadrolara Atama İşlemlerinde Kariyer ve Liyakat İlkelerine Aykırı Uygulamaların Bulunması İdari personelin görevde yükselmeye tabi kadrolara atama işlemlerinde mevzuatta öngörülen usul ve esasların dikkate alınmadığı tespit edilmiştir. Uludağ Üniversitesinde görevde yükselmeye tabi kadrolardan olan Şube Müdürlüğü kadrolarına yapılan atamaların incelenmesi neticesinde, 3 adet personelin önce Fakülte, Yüksekokul veya Enstitü Sekreterliği kadrolarına atandıkları; bir süre sonra bu defa Üniversite bünyesinde değişik Şube Müdürlüğü kadrolarına naklen atamalarının yapıldığı görülmüştür. Yukarıda sayılan personelin fakülte, yüksekokul ve enstitü sekreterliklerine atanmalarına ilişkin onaylarda, bu atamaların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B ve 76’ncı maddelerine göre yapıldığı belirtilmekte olup yapılan incelemede, atamaların gerek öğrenim durumu gerek hizmet süreleri, gerekse kadro dereceleri yönünden bu maddelerde öngörülen şartlara uygun olarak gerçekleştiği anlaşılmıştır. 04.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 04.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 51 ve 52’nci maddeleri, 07.10.1983 tarihli ve 124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 16.03.1999 tarihli ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Personeli Görevde Yükselme Yönetmeliği’nde şube müdürlüğü için sınav şartı bulunmasına rağmen fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterliği kadroları için mevzuatta öngörülen şartlara sahip olma dışında, ayrıca görevde yükselme sınavı şartı öngörülmemiştir. Dolayısıyla yukarıda belirtilen memur kadrolarından fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterliği kadrolarına atamalarda mevzuata aykırılık söz konusu değildir. Ancak; sayılan unvanlarda bulunan memurlar bu kadrolara atandıktan belirli bir süre sonra, bu defa Yönetim Hizmetleri grubu içerisinde yer alan ve bu kadro unvanına göre bir alt unvanlı kadro olan “Şube
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 Müdürlüğü” kadrolarına atanmakta ve bu atamaların da mezkûr Yönetmeliğin aşağıda yer verilen 20’nci maddesinin (b) bendinde yer alan; “Gruplar arasındaki görevde yükselme ve unvan değişikliği niteliğindeki atamalar görevde yükselme sınavı veya unvan değişikliği sınavına tabidir. Ancak, Kurumda veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında daha önce bulunulan görevler ile bu görevlerle aynı düzey görevlere veya alt görevlere, görevde yükselme sınavı veya unvan değişikliği sınavına tabi tutulmadan atama yapılabilir.” Hükmüne istinaden yapıldığı anlaşılmaktadır. Kamu idaresi; Daire Başkanı, Fakülte Sekreteri, Enstitü Sekreteri ve Yüksekokul Sekreteri kadrolarının Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumları Memurlarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğine tabi olmadığını, yukarıda belirtilen kadroların bulgu konusu edilen şube müdürlüğü kadrosuna göre üst kadro mahiyetinde olduğunu ve bu sebeple ilgili Yönetmeliğin 11 inci maddesinde yer alan düzenleme çerçevesinde Fakülte, Yüksekokul ve Enstitü Sekreterleri arasından alt kadro olarak değerlendirilen şube müdürlüğüne sınavsız atama yapıldığını ifade etse de; Yönetmelik kapsamında olmayan Fakülte, Enstitü ve Yüksekokul Sekreterliği kadrolarını şube müdürlüğü kadrosuna göre üst kadro olarak değerlendirip sınavsız atama işleminin tesisi, hem yönetmeliğin amacı ile uyumlu bir idari karar değildir hem de kamu personeli açısından mahzurlu bazı durumların yaşanmasına neden olabilecektir. Zira, görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmelikleri, kamu personelinin yetenek, eğitim, liyakat ve başarı durumunu dikkate alarak, kamu hizmetlerinin temel bileşeni olan insan kaynağında kalite ve istikrarı sağlamak amacını taşıyan idari düzenlemelerdir. Sonuç itibariyle görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına tabi bir görev için önce fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterliğine ve daha sonra şube müdürlüğüne atama yapılması, 657 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde belirtilen temel ilkelere aykırı bir uygulamaya neden olmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 8. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabının Kullanılmaması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 109 hesap kullanılmaktadır. Döviz Varlıklarının İlgili Hesapta Takip Edilmemesi 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi Tahsil edilen döviz tutarları 105- Döviz hesabında takip edilmektedir. Mevduat Faiz Gelirlerine İlişkin Vergi Kesintilerinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi Bulgu konusu işlemler için 630- Giderler Hesabı kullanılmaktadır. Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabında İzlenmemesi 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 380- Gelecek Aylara Ait Gelirler ve 480- Gelecek Yıllara Ait Gelirler hesapları kullanılmaktadır. Tamamına Amortisman Ayrılmış Olan Bilgisayar Yazılımları İçin Yapılan Harcamaların Giderleştirilmemesi 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 630- Giderler Hesabına kayıt yapılmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Bursa Uludağ Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21
Öğrenci ve Personel Yaşam
Merkezi, Otopark
İşletmeciliği İşinde Tespit
Edilen Eksiklikler
2019 Kısmen
Yerine
Getirildi
Bulgu konusu hususlara ilişkin
gerekli hassasiyetin
gösterileceği belirtilmiştir.
Taşınmazların Cins
Tashihlerinin Yapılmaması
2019 Kısmen
Yerine
Getirildi
Taşınmazlar için imar planı ve
uygulaması işleri devam
etmekte olup, çalışmaların
tamamlanmasının ardından cins
değişikliği işlemlerinin
yapılacağı belirtilmiştir.
Üniversite Taşınmazı
Üzerinde İrtifak Hakkının
Mevzuata Uygun Tesis
Edilmemesi
2019 Kısmen
Yerine
Getirildi
Bulguya ilişkin gerekli davalar
açılmış olup süreç devam
etmektedir.
Sosyal Güvenlik Kurumuna
Olan Faturaya Dayalı
Borçların Bilançoda Yer
Almaması
2019 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
368- Vadesi Geçmiş,
Ertelenmiş veya
Taksitlendirilmiş Vergi ve
Diğer Yükümlülükler hesabı
kullanılmaktadır.
Binalar Hesabının Gerçek
Durumu Yansıtmaması
2019 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
252- Binalar Hesabına ilgili
muhasebe kaydı yapılmıştır.
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
İÇİNDEKİLER
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 ait ürünleri ve diğer malları üretmek, elde edilen ürünleri ilgili mevzuat hükümlerine göre pazarlamak, ğ) Klinikler, poliklinikler, ameliyathaneler ve laboratuvarlarda yapılacak her türlü muayene, tetkik, tahlil, tedavi, ameliyat, bakım ve üretim ile ilgili iş ve hizmetleri yapmak, h) Pedagojik formasyon, yabancı dil, bilgi işlem, yazılım ve donanım gibi konularda eğitim hizmetleri faaliyetlerinde bulunmak, Olarak belirlenmiştir. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Döner Sermaye İşletmesinin Yönetim Kurulu, Üniversite Yönetim Kuruludur. Döner Sermaye İşletmesinin harcama yetkilisi rektördür. Rektör bu yetkisini uygun gördüğü ölçüde yardımcılarına, Dekanlara veya enstitü, yüksekokul, araştırma ve uygulama merkezi müdürlerine devredebilir. Üniversite Yönetim Kurulu da yetkilerini uygun gördüğü ölçüde, kuracakları yürütme kuruluna devredebilir. Yürütme Kurulu, Üniversite Yönetim Kurulunca seçilecek bir rektör yardımcısı, üç öğretim elemanı ve bir sayman olmak üzere beş kişiden oluşur. İşletme yönetimi ve teşkilatı, yönetim kurulu, yürütme kurulu, üst yönetici, işletme müdürü, harcama yetkilileri, gerçekleştirme görevlileri, veznedar, taşınır kayıt ve kontrol yetkilileri, mutemetler ve memurlardan oluşmaktadır. Kurumun saymanlık hizmetleri, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlık Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. -İşletme Müdürlüğünde; 1 müdür, 3 şef, 3 bilgisayar işletmeni, 1 memur, 3 büro personeli(4D) olmak üzere toplam 11 personel, -Saymanlık Müdürlüğünde; 1 müdür, 1 uzman, 4 memur, 2 büro personeli(4D), olmak üzere toplam 8 personel görev yapmaktadır. 1.3. Mali Yapı Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kanun’un bütçe ile ilgili hükümlerine tabi olmayan İşletme bütçesi, adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta olup; Kamu İdaresinin üst yöneticisi olan Rektör tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir. Başlangıç bütçesi 455.629.299,51 TL olarak tahmin edilen İşletmenin 2020 bütçe gideri 526.646.252,60 TL, bütçe geliri ise 397.980.338,69 TL olarak gerçekleşmiştir. 2020 yılı bilançosuna göre İşletmenin sermayesi 2.806,61 TL olup, toplam aktif büyüklüğü ise 238.551.676,30 TL’dir. 2020 Yılı Gelir Tablosuna göre Döner Sermaye İşletmesinin gelir toplamı 461.115.806,91 TL, gider toplamı 565.147.893,64 TL olup ilgili dönemi 104.032.086,73 TL net zararla tamamlamıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi muhasebe ve raporlama işlemlerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütmektedir. İşletme, Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esaslarını, kıyasen uygulamakta olup; T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan diğer düzenlemelere de tabidir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Envanter Defteri • Gelir tablosu.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Genel Yönetim Giderleri Hesabına Kaydedilmesi Gereken Harcamaların Farklı Hesap Kodlarında Yer Alması Döner Sermaye İşletmesinin, Döner Sermayeden yapılan ek ödemeler, yakacak alımları gibi 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabını ilgilendiren harcamalarının 740 Hizmet Üretim Maliyeti ve 750 Araştırma Geliştirme Giderleri hesaplarına kaydedildiği görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 Döner Sermaye İşletmesi Bütçe Muhasebe Yönetmeliğinin 496’ncı maddesinde 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabının hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı; 503’ncü maddesinde açıklanan 750 Araştırma Geliştirme Giderleri Hesabının, üretime devam olunan mamullerin maliyetlerini düşürmek, satışlarını artırmak, bulunan yeni üretim çeşitlerinin işletmede kullanılmakta olan yöntem ve işlemlerini geliştirmek ya da yeni yöntem ve işlemler bulmak, üretimde kullanılan teçhizatın yenilerinin ve mevcutlarının geliştirilmesine ilişkin araştırmalar yapmak, satış ve pazarlama faaliyetlerini geliştirmek için yapılan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Döner Sermaye İşletmesi 2020 yılı muhasebe kayıtları incelendiğinde; 750 Araştırma Geliştirme Giderleri Hesabında yakacak alımlarının kaydedildiği, 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabında da ek ödeme kayıtlarının yer aldığı görülmüştür. Oysa 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabının açıklandığı, yönetmeliğin 517’nci maddesinde bu hesabın işletmenin yönetim fonksiyonları, işletme politikasının tayini, organizasyon ve personel, idare hizmetleri, büro hizmetleri gibi üretilen veya satılan malın maliyeti ile doğrudan ilişkisi kurulamayan genel mahiyetteki giderlerin izlenmesi için kullanılacağı, ayrıca 518’inci maddesinin ( 3) no.lu fıkrasına göre de Personele her ne ad altında olursa olsun katkı payı olarak yapılan ödemelerin bu hesaba borç, kesintilerin ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutarın 363 Ödenecek Döner Sermaye Katkı Payları Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir. Mevzuatta belirtilen nedenlerle araştırma geliştirme faaliyetiyle alakası olmayan yakacak alımlarının ve ek ödemelerin bu hesaba kaydı gerekmektedir. Yönetmeliğin “Gelir Tablosu Hesaplarına İlişkin İşlemler” başlıklı Onuncu Bölümünde de, işletmenin esas faaliyetleri ile ilgili olarak sağlanan hasılat ile işletmenin esas faaliyetleri dışında kalan tüm gelir ve giderlerini tasnifli bir şekilde izlemesi ve dönemin kesin sonuçlarını belirlemesi için kullanacağı gelir tablosu hesapları düzenlenmiştir. Bu bölümde, yılsonunda 750 Araştırma Geliştirme Giderleri Hesabının 751 Araştırma Geliştirme Giderleri Yansıtma Hesabı ve 630 Araştırma Geliştirme Giderleri Hesabına, 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabının 771 Genel Yönetim Giderleri ve 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabına, 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabının 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı ile 622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına aktarılmasına ilişkin hesap kayıtları yer almaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 Her ne kadar kurum , sağlık alanında hizmet üreten personelin maliyetlerinin hizmet üretimine dahil olan giderlerin içinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtse de Döner Sermaye İşletmesi Bütçe Muhasebe Yönetmeliğine göre, personele her ne ad altında olursa olsun katkı payı olarak yapılan ödemelerin (ek ödemelerin) 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. Belirtilen mevzuat hükümleri gereği söz konusu işlemlerin 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı yerine 740 ve 750 no.lu Hesaplara kaydedilmesi nedeniyle bu hesapların dönem sonlarında kapanış kayıtlarıyla devredildiği 630,622,632 hesaplarda da hataya neden olunmakta, kurum gelir tablosu gerçek durumu yansıtmamaktadır. BULGU 2: Araştırma Ve Uygulama Hastanesi Döner Sermaye İşletmesinin Gelirlerinin Giderlerini Karşılayamaması ve Mali Yapılarının Bozulması Araştırma ve Uygulama Hastanesi Döner Sermaye İşletmesinin gelirlerinin giderlerini karşılayamadığı ve mali yapılarının bozulduğu görülmüştür. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi 2020 yılı gideri 540.812.147,90 TL, geliri ise 428.922.064,36 TL’dir. Gelirler giderleri karşılayamamış giderler gelirlerden 111.890.083,54 TL fazla gerçekleşmiştir. Öte yandan Araştırma Uygulama Hastanesinin 2020 yılı sonu itibariyle 233.934.235,12 TL'si satıcılara, 13.794.784,5 TL'si vergi borcu ve personele borçlar, 20.796.734,14 TL'si T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına olmak üzere toplam 268.525.753,76 TL borcu bulunmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 5. Döner sermayenin en büyük gelir kalemini oluşturan Sosyal Güvenlik Kurumunun ödemelerinden yapılan kesintilerin Global Bütçe uygulaması ile azalmış olmasına rağmen, kesintiler nedeni ile kurumun nakit akışını doğru planlayamaması, 6. Hastaneye ait tüm personel giderleri örneğin, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 4-A, 4-B maddelerine tabi olarak çalışan personelin giderleri ile denge tazminatları gibi ödemelerin döner sermaye bütçesinden yapılması, 7. Hastanenin cari giderlerinin döner sermaye bütçesinden karşılanması 8. Bilimsel araştırma giderlerinin döner sermaye gelirlerinden desteklenmesi, 9. Yatırımların, hizmet binalarının ve maddi duran varlıkların bakım ve onarımlarının günden güne artan maliyetleri, 10. Nakit yetersizliği nedeniyle tedarikçilere ödemelerin zamanında yapılamamasından dolayı satın alma maliyetlerinin artması ve eklenen mahkeme ve faiz işlemleri, Araştırma ve Uygulama Hastanesi Döner Sermaye İşletmelerinin gelirlerinin giderleri karşılayamamasına ve mali durumlarının bozulmasına neden olduğu değerlendirilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr