BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ Eylül 2021
İÇERİK BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 2020 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2020 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 24 BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİS 2020 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 38
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1:Teşkilat Yapısı .............................................................................................................. 2 Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu ...................................................................................... 3 Tablo 3:Akademik Personel Kadro Durumu .............................................................................. 4 Tablo 4: 2020 Mali Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu ................................................ 5 Tablo 5: 2020 Mali Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu ....................................................................... 6 Tablo 6: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri ............................................................ 6 Tablo 7: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri ............................................................. 7 Tablo 8: 2020 Yılı Faaliyet Sonuçları (TL) ............................................................................... 7
KISALTMALAR TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ULAKBİM: Ulusal Akademik Ağ Bilgi Merkezi CABİM: Cahit Arf Bilgi Merkezi
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile diğer ilgili mevzuattır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Boğaziçi Üniversitesi akademik ve idari birimlerden oluşmaktadır. Akademik yapısı Rektör, Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör Yardımcıları, Fakülte Dekanlıkları, Yüksekokul Müdürlükleri, Enstitü Müdürlükleri ile Araştırma ve Uygulama Merkezlerinden oluşmaktadır. Üniversitenin idari yapısında ise; Rektör, Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör Yardımcıları, İç Denetim Birimi, Etik Kurulları, Koordinatörlükler, Uygulama ve Araştırma Merkezleri, Bilimsel Araştırma Birimi, Genel Sekreterlik, Genel Sekreter Yardımcıları, Daire Başkanlıkları ve Şube Müdürlükleri ile Hukuk Müşavirliği ve Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü ve Sosyal Tesis İşletmesi bulunmaktadır. Üniversitenin üst yöneticisi olan Rektör Cumhurbaşkanı tarafından, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadırlar. Üniversitenin akademik karar organı Senato olup; Üniversite Yönetim Kurulu ise idari faaliyetlerde Rektöre yardımcı olmaktadır Boğaziçi Üniversitesi bünyesinde 6 fakülte, 2 yüksekokul, 6 enstitü bulunmaktadır. Boğaziçi Üniversitesi eğitim ve öğretim faaliyetlerini Güney Kampüs, Kuzey Kampüs, Hisar Kampüs, Uçaksavar Kampüs, Kilyos Kampüs ve Kandilli Kampüs olmak üzere toplam 6 kampüste yürütmektedir. Boğaziçi Üniversitesi akademik ve idari birimlerine ilişkin teşkilat şeması aşağıdaki gibidir. Tablo 1:Teşkilat Yapısı I. İdari Birimler II. Akademik Birimler Rektör Rektör Yardımcıları Genel Sekreterlik İç Denetim Birimi Hukuk Müşavirliği Rektör Rektör Yardımcıları Yönetim Kurulu Senato Fakülteler
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Daire Başkanlıkları Bilgi İşlem Daire Başkanlığı İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı Kütüphane Dokümantasyon Daire Başkanlığı Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı Personel Daire Başkanlığı Sağlık Kültür Spor Daire Başkanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Yapı İşleri Teknik Daire Başkanlığı Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü Fakülte, Yüksek Okul ve Meslek Yüksek Okul Sekreterlikleri Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi Basın-Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Eğitim Fakültesi Fen-Edebiyat Fakültesi Hukuk Fakültesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İletişim Fakültesi Mühendislik Fakültesi Enstitüler: Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Biyomedikal Mühendisliği Enstitüsü Çevre Bilimleri Enstitüsü Fen Bilimleri Enstitüsü Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksekokullar Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Yabancı Diller Yüksekokulu Uygulama ve Araştırma Merkezleri (32 adet ) Üniversitede 2020 yılsonu itibariyle akademik ve idari personel sayısı toplam 2224'dur. Bu personelden 904 kadrolu akademik personel, 92 yabancı uyruklu sözleşmeli akademik personel, 801 idari personel, 16 sözleşmeli idari personel ve 411 işçi kadrosunda idari personel bulunmaktadır. Tablo 2: İdari Personel Kadro Durumu Sınıfı Dolu Boş TOPLAM Genel İdare Hizmetleri 402 205 607 Sağlık Hizmetleri 19 32 51 Teknik Hizmetleri 264 115 379 Avukatlık Hizmetleri 1 1 2 Eğitim-Öğretim Hizmetleri 9 3 12 Yardımcı Hizmetler 106 75 181 TOPLAM 801 431 1.232
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Tablo 3:Akademik Personel Kadro Durumu Unvan Kadroların Doluluk Durumu İstihdam Şekli Dolu Boş Toplam Tam zamanlı Yarı zamanlı Profesör 191 50 241 191 + 10 (Yabancı Uyruklu) 71 Doçent 108 60 168 108 + 8 (Yabancı Uyruklu) 17 Dr. Öğretim Üyesi 142 68 210 142 + 29 (Yabancı Uyruklu) 25 Öğretim Görevlisi 173 45 218 173 + 45 (Yabancı Uyruklu) 143 Araştırma Görevlisi 290 79 369 290 - TOPLAM 904 302 1.206 996 256 Üniversitenin diğer kurum ve kuruluşlarla ilişkisi: Yükseköğretim Kurulu, Yükseköğretim kurumlarının öğretimini ve bilimsel araştırma faaliyetlerini planlamak düzenlemek, yönetmek, denetlemek, üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmakla görevlidir. Yükseköğretim Denetleme Kurulu, Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı birimlerini, öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim yetkisine sahiptir. Üniversitelerce hazırlanan bütçeler, Anayasa’nın 130’uncu maddesi uyarınca Yükseköğretim Kurulu tarafından tetkik edilerek onaylanmakta, T.C. Milli Eğitim Bakanlığına sunulmakta ve merkezi yönetim bütçesinin bağlı olduğu esaslara uygun olarak yürürlüğe konulmaktadır. 1.3. Mali Yapı “Özel Bütçeli İdare” olarak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 5436 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi ile değiştirilmiş (II) sayılı cetvelinin (A) bölümünde sayılan Yükseköğretim Kurulu, Üniversiteler ve İleri Teknoloji Enstitüleri içerisinde yer alan Kamu İdaresi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve özgelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir. 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Boğaziçi Üniversitesi’ne 329.093.000,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 TL ödenek tahsis edilmiş olup yıl içinde 66.031.306,90 TL ödenek eklenmesiyle toplam tahsis edilen ödenek tutarı 415.310.306,92 TL’ye ulaşmıştır. Yıl sonu itibarıyla bu tutarın 381.919.615,51TL’sının harcanmasıyla toplam ödeneğin kullanılma oranı %91,95 olarak gerçekleşmiştir. Ekonomik sınıflandırma açısından İdarenin 2020 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerin dağılımı ve yılsonu gerçekleşmeleri aşağıda gösterilmiştir: Tablo 4: 2020 Mali Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu Ekonomik Kod Bütçe Başlangıç Ödeneği (TL) Toplam Ödenek (TL) Toplam Harcanan (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Bütçe Giderleri İçindeki Payı (%) 01-Personel Giderleri 199.555.000 204.269.000,00 202.616.500,42 99 53 02-Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 34.077.000 33.837.000,00 33.422.623,25 99 9 03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri 34.965.000 51.436.034,09 44.383.344,78 86 12 05-Cari Transferler 6.591.000 8.716.272,83 8.527.199,23 98 2 06-Sermaye Giderleri 53.905.000 117.052.000,00 92.969.947,83 79 24 TOPLAM 329.093.000 415.310.306,92 381.919.615,51 92 100 Bütçe başlangıç ödenekleri ile harcama tutarları dikkate alındığında bütçe başlangıç ödeneğinin %16,05 oranında aşıldığı görülmüştür. Bu oran, personel giderlerinde %1,53; mal ve hizmet alım giderlerinde %26,93, cari transfer giderlerinde %29,37, sermaye giderlerinde ise %72,46 oranında artış olarak gerçekleşmiştir. Personel, mal ve hizmet alımları, cari transfer ve sermaye gideri kalemleri beklenenin üstünde gerçekleşirken, sosyal güvenlik giderleri beklenenin altında gerçekleşmiştir. Bunun dışında, Üniversitede Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu destekleri/Erasmus Değişim Programı/ Mevlana Değişim Programı/ Farabi Değişim Programı/AB hibe işlemleri olmak üzere 2020 yılı için toplam 20.718.594,42 TL bütçe dışı kaynak kullanılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6
Ekonomik sınıflandırmaya göre 2020 yılı gelir bütçesi tahmin ve gerçekleşme rakamları
ise aşağıdadır:
Tablo 5: 2020 Mali Yılı Bütçe Gelirleri Tablosu
Ekonomik Kodu
Bütçe
Başlangıç
Tahmini (TL)
Gerçekleşen
Tutar (TL)
Gerçekleşme
Oranı (%)
Bütçe
Gelirleri
İçindeki
Payı (%)
03-Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 25.634.000,00 27.292.202,47 106 8
04-Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel
Gelirler 299.281.000,00 299.164.732,06 100 89
05-Diğer Gelirler 4.178.000,00 10.397.129,37 249 3
TOPLAM 329.093.000,00 336.854.063,90 102 100
Boğaziçi Üniversitesi’nin 2020 yılı bütçe gelirleri bir önceki yıla göre %1,3 oranında
azalarak 336.854.063,90 TL olarak gerçekleşmiştir. 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu
ile planlanan gelire göre bütçe gelirleri %102 seviyesinde gerçekleşmiştir. Teşebbüs ve
Mülkiyet Gelirleri toplam gelirlerin %8’ini oluşturmuştur. Toplam gelirin yüzde 89’unu
oluşturan Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 299.164.732,06 TL olarak
gerçekleşmiştir. Diğer Gelirler toplam gelirin %3’ünü oluşturmakla birlikte planlanan gelirin
%249 üzerinde 10.397.129,37 TL olarak gerçekleşmiştir.
Üniversitenin bütçe gelirler ve giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya göre son üç yıllık
seyri değişim yüzdeleri aşağıdaki tablolarda yer almaktadır.
Tablo 6: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri
Bütçe Giderinin Çeşidi 2018 Yılı (TL)
(A)
2019 Yılı (TL)
(B)
2020 Yılı (TL)
(C)
2019-2018
Değişim Oranı
(%) [D=(B-
A)/A]
2020-2019
Değişim Oranı
(%) [E=(C-
B)/B]
Personel Giderleri 141.437.000,00 181.395.976,00 202.616.500,00 28 12
SGK Devlet Prim
Giderleri 22.200.000,00 30.167.918,00 33.422.623,25 36 11
Mal ve Hizmet Alım
Giderleri 44.957.000,00 55.461.596,00 44.383.344,78 23 -20
Faiz Giderleri 0 0 0
Cari Transferler 5.314.000,00 5.835.155,00 8.527.199,23 10 46
Sermaye Giderleri 59.654.000,00 61.867.748,00 92.969.947,83 4 50
TOPLAM 273.562.000,00 334.728.393,00 381.919.615,51 22 14
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7
Tablo 7: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri
Bütçe Gelirinin Çeşidi
2018 Yılı
(TL)
(A)
2019 Yılı
(TL)
(B)
2020 Yılı
(TL)
(C)
2019-2018
Değişim Oranı
(%) [D=(B-
A)/A]
2020-2019
Değişim Oranı
(%) [E=(C-
B)/B]
Vergi Gelirleri
Teşebbüs ve Mülkiyet
Gelirleri 31.374.475,09 37.001.896,00 27.292.202,47 18 -26
Alınan Bağış ve Yardım
ile Özel Gelirler 264.903.332,86 297.697.132,00 299.164.732,06 12 0,01
Diğer Gelirler 5.812.636,54 6.541.704,00 10.397.129,37 13 59
Sermaye Gelirleri
Toplam 302.090.444,49 341.240.732,00 336.854.063,90 13 -1
Bütçe Gelirlerinden Red
ve İadeler Toplamı (-)
NET TOPLAM 302.090.444,49 341.240.732,00 336.854.063,90 13 -1
Dönem faaliyet geliri 434.073.322,51 TL, faaliyet gideri ise 484.779.657,40 TL olan
Üniversitenin, 2020 yılını 50.706.334,89 TL olumsuz faaliyet sonucu ile tamamladığı
anlaşılmıştır.
Tablo 8: 2020 Yılı Faaliyet Sonuçları (TL)
Faaliyet
Giderleri
Faaliyet
Gelirleri
İndirim, İade,
Iskonto Toplamı Net gelir Dönem Olumsuz
Faaliyet Sonucu
484.779.657,40 434.972.044,03 898.721,52 434.073.322,51 50.706.334,89
Boğaziçi Üniversitesi merkezi yönetim bütçesi içerisinde yer alan özel bütçeli bir kamu
idaresi olmakla birlikte 5018 sayılı Yasa’da tanımlanan bütçe türleri dışında kalan döner
sermaye işletmesi bütçesi de kaynakları arasında yer almaktadır.
Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2020 yılını 701.282,71 TL dönem karı
ile kapatmıştır.
Üniversite’nin ortağı olduğu Teknokent bulunmaktadır. 14.07.2009 tarih ve 1565 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile kurulan ve sermayesi 530.000 TL olan BÜN TEKNOPARK A.Ş.
ile Üniversite 254.400 TL sermaye ile %48 oranında ortaktır.
Üniversite bünyesinde özel bütçeden ayrı olarak sosyal tesis işletmesi bulunmakta olup,
2020 yılı faaliyet gelirleri toplamı 1.977.825,13 TL, faaliyet giderleri toplamı 2.032.870,34
TL'dir. Dönem olumsuz faaliyet sonucu -55.045,21 TL olarak gerçekleşmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanun’un 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Kamu İdaresi, Kanun’un 80’inci maddesinin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup, bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Üniversite bütçesi, analitik bütçe hazırlama rehberi çerçevesinde hazırlanmaktadır. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede tahakkuk esaslı devlet muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'ne tabi olarak T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Bütünleşik Mali Kontrol Yönetim Sistemi (BMKYS) Web Tabanlı Otomasyon Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kurum bütçesinin takibi ve muhasebe işlemleri, Genel Sekreterliğe bağlı olarak faaliyet gösteren Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından yapılmaktadır. Kamu İdarelerinin Kesin Hesaplarının Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca kesin hesap cetvel ve belgeleri, strateji geliştirme birimi tarafından bütçe uygulamasına esas muhasebe kayıtları dikkate alınarak hazırlanmaktadır. Kuruma ilişkin mali istatistikler ise 5018 sayılı Kanun kapsamında T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına bildirilmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup; denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 2020 yılsonu itibariyle; 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır: 5018 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde tanımlandığı üzere mali kontrol, kamu kaynaklarının belirlenmiş amaçlar doğrultusunda, ilgili mevzuatla belirlenen kurallara uygun, etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak için oluşturulan kontrol sistemi ile kurumsal yapı, yöntem ve süreçleri ifade etmektedir. Mali kontrolün bir parçası olan iç kontrol sisteminin ne olduğu, amacı, yapısı ve işleyişi 5018 sayılı Kanun’un beşinci kısmında, 55 ile 67’nci maddeler arasında belirlenmiştir. Buna göre, kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin yapısını aşağıda belirten unsurlar oluşturmaktadır: Harcama birimleri, Muhasebe ve malî hizmetler
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Ön malî kontrol İç denetim Temel unsurları bu olan iç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2020 yılı denetimi kapsamında, mezkur mevzuat çerçevesinde, kurum iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmektedir: Kurum stratejik planı ve bu planın yıllık uygulama dilimi olan performans programı ile faaliyet sonuçlarını ve değerlendirmelerini içeren idare faaliyet raporları mevcuttur. Üniversitenin 2020-2024 yıllarını kapsayan Stratejik Plan ve 2020 yılı Faaliyet Raporunda, İdarenin misyonu ve vizyonu belirtilmiştir. Bu nedenle personelin tamamının idarenin misyon ve vizyonundan haberdar olduğu kanaatine varılmıştır. Misyonun gerçekleştirilmesini sağlamak üzere idare birimleri ve alt birimlerce yürütülecek görevler yazılı olarak tanımlanmıştır. İç kontrol sistemi ve işleyişinin üst yönetici ve personel tarafından sahiplenilmesi ve desteklenmesinin sağlandığı, kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar açık bir şekilde belirlendiği, yetkiler ve yetki devrinin sınırları açıkça belirlendiği ve yazılı olarak bildirildiği anlaşılmıştır ancak hassas görevlere ilişkin prosedürler belirlenmemiştir. 2020-2024 yıllarını kapsayan stratejik plan idarenin kendi birimleri ve personelinin katkılarıyla mevzuata uygun olarak hazırlanmıştır. İdarenin yürüteceği program, faaliyet ve projeleri ile bunların kaynak ihtiyacını, performans hedef ve göstergelerini içeren performans programını hazırlanmıştır. Ayrıca İdare, bütçesini stratejik plan ve performans programına uygun olarak hazırlamıştır. Kurumsal risk yönetim çalışmaları için birim bazında risklerin belirlendiği ancak kurum bazında risklerin belirlenmeyip çalışmaların devam ettiği bilgisi alınmıştır. Üniversitede Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar hazırlanmış olup, bu esas ve usullere göre gerekli iş ve işlemler yürütülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Birimlere ait görev tanımları ve iş akış şemaları oluşturulmuştur. Üniversitede yönetimin ihtiyaç duyduğu gerekli bilgileri ve raporları üretecek programları kullanmaktadır ancak hepsinin ortak çalışabildiği bir yönetim bilgi sistemi kurulmamıştır. Faaliyet sonuçları ve değerlendirmeler, İdare Faaliyet Raporlarında gösterilmekte ve duyurulmaktadır. Üniversite 2020 yılı İdare Faaliyet Raporunu hazırlamıştır ancak rapor Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin 11’inci maddesi uyarınca 2021 yılının Şubat ayı içerisinde kamuoyuna açıklanmamıştır. İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulunun, üst yöneticinin onayı ile görevlendirildiği, İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlandığı ancak revize için çalışmaların devam ettiği bilgisi alınmıştır. Ancak birimler tarafından iç kontrol sisteminin yılda en az bir kez değerlendirilmesi ve İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna raporlanmasına ilişkin bir çalışma mevcut değildir. Döner Sermaye İşletmesinin iç kontrol sistemine dahil edilmediği ve işletmede iç kontrole ilişkin eksiklikler olduğu görülmüştür. Bunun sonucu olarak özellikle banka işlemleri, alacak ve gelirlerin takibi, vergi uygulamaları gibi konularda iç kontrol eksikliğinden kaynaklı sorunlar olduğu düşünülmektedir. Üniversite bünyesinde 3 tane iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan 2 tanesi doludur. İç denetim birimi tarafından 2020 Yılı İç Denetim Programının pandemi nedeniyle uygulamaya konulamadığı bilgisi alınmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Boğaziçi Üniversitesi 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması Boğaziçi Üniversitesi mali tabloları incelendiğinde üniversite bünyesinde istihdam edilen işçiler için ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı ve ilgili hesaplara kaydedilmediği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesiyle; dönemsellik kavramı, "kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır" ve ihtiyatlılık kavramı, "muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılır" şeklinde tanımlanmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabına ilişkin düzenlemeler getiren “Hesabın Niteliği” başlıklı 291’inci maddesinde; “Kıdem tazminatı karşılığı hesabı, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabına ilişkin düzenlemeler getiren “Hesabın Niteliği” başlıklı 342’nci maddesinde; “Kıdem tazminatı karşılığı hesabı, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılır.” hükmü yer almaktadır. Kamu idaresi cevabında, idarenin bulgumuza katıldığı ve 2021 yılında 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesaplarına ilgili muhasebe kayıtlarının yapıldığı bildirilse de bu hususun 2020 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince üniversite bünyesinde istihdam edilen işçiler için muhasebenin ihtiyatlılık kavramı ve dönemsellik ilkesi gereği 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı ve 630-Giderler hesaplarını kullanmak suretiyle kıdem tazminatı karşılığı ayırması ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 bu karşılıklardan faaliyet dönemi içerisinde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatlarına ait kısımları 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesabına aktarması gerekmektedir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Geçerlilik Süresi Dolan Teminat Mektuplarının İade Edilmemesi Boğaziçi Üniversitesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığında teminat mektuplarına ilişkin yapılan incelemede, toplam tutarı 715.907,90 TL olan 22 adet teminat mektubunun vadesinin geçtiği ve hükümsüz hale geldiği tespit edilmiştir. 05.01.2002 tarih ve 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde aynen; “Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların; a) Yapım işlerinde; varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra yarısı, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanı, b) Yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı, yükleniciye iade edilir.” denilmektedir. Aynı Kanun’un “İade edilemeyen teminatlar” başlıklı 14' üncü maddesinde, mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektuplarının hükümsüz kalacağı ve bankasına iade edileceği, teminat mektubu dışındaki teminatların ise sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 910 Alınan teminat mektupları hesabına ilişkin düzenlemeler getiren “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 458'inci maddesinin (3) numaralı fıkrasında ise; “Teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgelerin muhasebe birimlerinde gereksiz olarak bekletilmesini önlemek için; alınan teminata ait işin sonuçlandırılıp sonuçlandırılmadığı, mevzuatındaki süreler de dikkate alınarak muhasebe birimlerince takip edilir ve her malî yıl sonunda teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler hakkında ilgili idareden bilgi alınır ve alınan bilgi doğrultusunda söz konusu mektup ve belgeler ilgilisine veya ilgili bankaya iade edilir ya da ertesi malî yıla devredilir.” hükmü yer almaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve mevcut durum değerlendirildiğinde, toplam tutarı 715.907,90 TL olan 22 adet teminat mektubunun vadesinin geçtiği ve hükümsüz hale geldiği görülmüş olup, vadesi geçen ilgili teminat mektuplarının mevzuata uygun şekilde iade işlemlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. İdarenin ilgili mevzuat gereği aldığı teminat mektuplarının süresinin takip edilmesi, vadesi geçen ve hükümsüz hale gelen teminat mektuplarıyla ilgili işlemlerin bir an önce tamamlanması gereklidir. Bu haliyle teminat mektupları ile ilgili hesapların hata içermesi nedeniyle üniversitenin mali rapor ve tablolarının da gerçeği yansıtmayacağı düşünülmektedir. BULGU 2: Proje Özel Hesabındaki Dövizler İçin Ay Sonunda Değerleme Yapılmaması Boğaziçi Üniversitesi 104 Proje Özel Hesabının incelenmesi neticesinde Avrupa Birliği hibeleri için ay sonu döviz değerleme işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür. Merkezi Yönetim Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 104 Proje özel hesabı bölümünün “Hesabın niteliği” başlıklı 23’üncü maddesinde; “(1) Proje özel hesabı; dış finansman kaynağından, kamu idareleri adına dış proje kredisi olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya uygun görülen diğer bankalar nezdinde açılan özel hesaplara aktarılan tutarlar, bu tutarlardan yapılan giderler, verilen avanslar, açtırılan akreditifler ile avans ve akreditiflerden nakden geri alınanların ve hesap bakiyesinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur farklarının Devlet Borçları Muhasebe Birimi veya genel bütçe kapsamı dışındaki kullanıcı kamu idareleri muhasebe birimlerince izlenmesi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 için kullanılır.” “Hesabın İşleyişi” başlıklı 25’inci maddesinin 6’ncı fıkrasında ise; “Özel hesaplardaki dövizlerin ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden yapılacak değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.” denilmektedir. Boğaziçi Üniversitesi 104-Proje Özel Hesabına ilişkin yardımcı defterlerin incelenmesi neticesinde; hesaplardaki dövizlere ilişkin ay sonlarında Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden yapılması gereken değerlemelerin yalnızca yıl sonunda yapıldığı tespit edilmiştir. Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre hibe kapsamında elde edilmiş olan dövizler için her ay sonu değerleme işlemi yapılması gerekmekte olup, ortaya çıkan kar/zarar durumuna göre gelir ya da gider hesaplarının çalıştırılması gerekmektedir. BULGU 3: Zamanaşımına Uğrayan Teminatların Bütçeye Gelir Kaydedilmemesi Boğaziçi Üniversitesi 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının incelenmesi neticesinde zamanaşımına uğrayan nakit geçici teminatların bütçeye gelir kaydedilmediği görülmüştür. Merkezi Yönetim ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 330-Alınan Depozito ve Teminatları düzenleyen “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 257’nci maddesinde “… d) Zamanaşımı süreleri;
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17
(2) Muhasebe birimlerince tahsil edilerek bu hesaba kaydedilen paralar, zamanaşımına
uğradığında bütçeye gelir kaydedilir.” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince muhasebe birimlerince tahsil edilen
teminatlar 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olup, zamanaşımına uğrayan teminatların da
bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmektedir.
Boğaziçi Üniversitesi tarafından Alınan Depozito ve Teminatların incelenmesi
neticesinde; denetim tarihi itibari ile 3.968,55 TL tutarında zamanaşımına uğrayan geçici
teminat olduğu ve bütçeye gelir kaydedilmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabından, idarenin bulgu konusu hususa katılmakla birlikte ilgili
birimlerle görüşerek yalnızca 120 TL tutarında, emanet kaydı 01.08.2012 tarihinde oluşturulan
kesin teminata ilişkin gelir kaydı oluşturduğu ancak bulgumuza esas olan 10 yıllık zamanaşımı
süresine tabi teminatlar için işlem tesis etmediği anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca 10 yıllık zamanaşımına uğrayan
teminatların gelir kaydedilmesi gerekmektedir.
BULGU 4: Bilimsel Araştırma Projelerine İlişkin Nazım Hesapların Devir
Kayıtlarının Hatalı Yapılması
Boğaziçi Üniversitesi mali tabloları incelendiğinde Bilimsel araştırma projelerinin
ödeneklerinin ve kullanımlarının takip edildiği 962-Yükseköğretim Kurumları Bilimsel
Projeler hesabının alt kodlarında devir kayıtlarının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir.
Araştırma projelerinden desteklenen projeler için ayrılan ödenek tutarları ve bu
projelere verilen ek ödenekler 962 Bilimsel Projeler Hesabına borç, söz konusu projeler için
ayrılan ödenekten harcanan tutarlar ise aynı hesaba alacak kaydedilir.
Bilimsel Araştırma Projelerine ilişkin 2018 yılından itibaren devreden 2020 Yılı Kesin
Mizan kayıtları incelendiğinde; 2018 yılında 962.01.02 alt kodunda yer alan borç kaydı
126.136,00, alacak kaydı 8.857,44 ve borç kalanı 117.278,56 iken 2019 ve 2020 yıllarında da
aynı borç, alacak ve borç kalanı hesaplara kaydedilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde 2019
ve 2020 yıllarında söz konusu alt kodda yer alan proje ödeneğinden harcama yapılmadığı
görülmüştür. Bu durumda 2018 yılı borç kalanı, 2019 yılı açılış kaydında yer almalı, ilgili hesap
hiçbir işlem görmediği için alacak kaydı yapılmamalı ve 2020 yılı için de aynı işlemin
gerçekleştirilmesi gerekmekte idi.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 Kamu idaresi cevabından, idarenin bulgumuza katıldığı ve 20.05.2021 tarihli muhasebe kaydı ile devir kayıtlarındaki hatalı işlemleri düzelttiği anlaşılmakla birlikte; bu işlemlerin 2020 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. Bu tür hataların düzeltilmesi, araştırma projelerinden desteklenen projelere ait mali bilgilerin söz konusu hesaplar vasıtasıyla doğru olarak izlenebilmesi ve kurumun araştırma projeleri kapsamındaki faaliyetleri ve mali bilgileri hakkında güvenilir bilgi vermesi açısından önemli olmasından ötürü bu kayıtların gerçek durumu yansıtacak şekilde yapılması gerekmektedir. BULGU 5: Proje Avans Mahsubuna İlişkin Sürelerin Belirtilmemesi Boğaziçi Üniversitesi mali tablolarının incelenmesi neticesinde 162.08.01 AB Hibelerinden Verilen Avanslar hesabında kayıtlı ve 25.01.2018 tarihinde avans ödemesi yapılan 15.437,11 TL’lik ön ödemeye ilişkin 2020 yılı sonu itibari ile hiçbir mahsup işlemi yapılmadığı tespit edilmiştir. Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmeliğin “Avans ve Ödeme Limitleri” başlıklı 12’nci maddesinde aynen; “Proje kapsamında verilecek avanslar ve yapılacak ödemeler, proje yürütücüsünün talimatı çerçevesinde sınırlamaya tabi olmaksızın yapılır. Mal veya hizmet alımı için verilecek avanslar, proje mutemedine verilir. Mutemet görevlendirilmesine ilişkin yazıda, mal veya hizmetin ne kadar süre içinde alınacağı ve avansın hangi süre içinde mahsup edileceği belirtilir.” denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin “Yapılacak Harcamalara İlişkin Kanıtlayıcı Belgeler” başlıklı 15’inci maddesinde ise; “Yapılacak mal veya hizmet alımlarına ilişkin ödemelerde, ödeme karşılığında alınan fatura veya fatura yerine geçen belge, ücret bordrosu gibi belgelerin bağlanması esas olup, bunun dışında 31/12/2005 tarih ve 26040 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümleri kıyasen uygulanır. Harcamanın türüne göre, zorunlu hallerde bu belgeler dışında harcamaya ilişkin diğer belgeler de kullanılabilir. Yapılan harcamalarda kullanılan kanıtlayıcı belgeler, harcamalara esas teşkil eder. Bu belgelerin içeriğinden ve doğruluğundan harcamayı gerçekleştirenler sorumludur. Hibe
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 karşılığı proje hesabını tutan muhasebe yetkilisinin sorumluluğu, giderlerin kanıtlayıcı belgelere dayanılarak doğru şekilde muhasebeleştirilmesi, evrakların denetime sunulmak üzere saklanması ve raporlanması ile sınırlıdır.” denilmektedir. Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, Avrupa Birliği Projelerinin yürütülmesine ilişkin olarak harcama yetkilisi mutemetlerinin mal ve hizmet alımlarına ilişkin avanslardaki görevlendirmesinde mal ve hizmetin ne kadar sürede alınacağı ve avansın ne kadar sürede mahsup edileceği de belirtilmelidir. Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün söz konusu işlemlerde yaşanan muhtelif sıkıntılara ilişkin 13/03/2019 tarih ve 90192509-210.09- 5349 sayılı AB Hibeleri konu başlıklı görüşünde ise konuya ilişkin olarak; “ Proje yürütücüsünün, harcamaların proje şartları ve amaçlarına uygun, etkin ve verimli olarak kullanılmasından, kamu idaresine ve kaynağı sağlayan kuruluşa hesabını vermekten, proje kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmamasından doğacak her türlü zararın tazmininden sorumlu olduğu” ve “ Proje yürütücüsünün, mal veya hizmeti ne kadar süre içinde alacağı ve avansı hangi süre içinde mahsup edeceğini belirttiği yazılı bildirimi çerçevesinde talep ettiği avans tutarı, muhasebe birimlerince herhangi bir tutar ve süre sınırlamasına tabi olmaksızın162-Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı kullanılarak proje kapsamında açılan banka hesabından ödenecektir.” değerlendirmeleri yer almaktadır. Boğaziçi Üniversitesi mali tablolarının ve Avrupa Birliği Projelerine ilişkin belgelerinin incelenmesi neticesinde; bazı projelerde verilen avansların kapatılmasına ilişkin bir süre belirlenmediği, bu sebeple bir süreyle sınırlı olmaksızın verilen avansların personelin üzerinde kaldığı görülmektedir. Kamu idaresinin cevabından, idarenin bulgumuza katıldığı ve bulgu konusu hususa ilişkin olarak kapatılmayan avansın sehven devrettiği, fiilen mahsup edildiği ancak işlemle ilgili avans kaydının kapanmasına ilişkin çalışmaların KBS üzerinden açılan çağrı ile devam ettiği bildirilmiştir. Ayrıca Avrupa Birliği Projelerine ilişkin Avans Talep Formunda alınacak avansın tahmini kapatılma süresi belirtilecek şekilde formların güncellendiği de tarafımıza bildirilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 İdarenin ilgili mevzuat gereği mali tablolarında kapatılmamış görünen ön ödemeye ilişkin çalışmalarını bir an önce tamamlaması ve Avrupa Birliği Projelerine ilişkin Avans Talep Formunda alınacak avansın tahmini kapatılma süresini belirtecek şekilde uygulamaya devam etmesi gerektiği düşünülmektedir. BULGU 6: Doğrudan Temin Usulüyle Yapılan Alımlarda Yasaklılık Teyit İşleminin Yapılmaması Üniversite tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 22/d maddesi kapsamında doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiği alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin yasaklı olup olmadığının teyit edilmediği görülmüştür. Kamu İhale Genel Tebliği'nin “Teyit İşlemleri” başlıklı 30.5. maddesinin dördüncü fıkrasında; "4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesi uyarınca doğrudan temin yoluyla alım yapılması halinde alım yapılacak kişi ya da firmanın ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı teyit ettirilmeyecektir. Ancak, anılan Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen parasal limit dahilinde yapılan alımlarda, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin Kurumun internet sayfasındaki yasaklılar listesinde bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi ve yasaklı olduğunun belirlenmesi durumunda, söz konusu kişiden alım yapılmaması gerekmektedir." hükmü yer almaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Doğrudan Temin" başlıklı 22'nci maddesinin (d) bendi kapsamında ihtiyaç teminlerinde, alım yapılacak gerçek veya tüzel kişinin yasaklılık sorgulamasının yapılarak teyit belgesinin işlem dosyasına arşivlenmesi gerekmektedir. Yapılan incelemeler neticesinde İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından doğrudan temin yöntemiyle yapılan alımlarda yasaklılık teyit işleminin yapılmadığı görülmüştür. Belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, Üniversite tarafından doğrudan temin usulü ile gerçekleştirilen muhtelif alımlarda Kamu İhale Kurumunun internet sayfasından yasaklılık teyidinin yapılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 8. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Üniversiteye Ait Taşınmazların Cins Tashihi İşlemlerinin Yapılmaması 2019 Kısmen Yerine Getirildi Bulgu konusu husus büyük oranda yerine getirilmiştir. Ancak binaların ruhsat ile ilgili sorunları ve deprem istasyonlarının çok fazla olması nedeniyle çalışmaların bir yandan yürütüldüğü görülmüştür. Bu nedenle bu bulgu bu yıl konu edilmemiştir. Kamu İdaresinin Stratejik Planının Bulunmaması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 2020 yılında Stratejik Plan tamamlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle bu husus bulgu konusu yapılmamıştır. İç Kontrol Sistemi Yapılandırma Çalışmalarının Tamamlanmaması 2019 Kısmen Yerine Getirildi 2020 yılında Üniversite Genel Sekreteri başkanlığında toplantılar yapılmış, toplantılar sonucunda 127 Eylemin 1’inin mevcut durumun standardı karşıladığına, 2 eylem mükerrer bulunarak silinmesine, 63 eylemin tamamlandığına, 61 eylemin tamamlanmadığına karar verildiği görülmüştür. Pandemi nedeniyle 2020 yılında istenen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 düzeyde çalışma yapılamamıştır. Eylem planının önemli başlıklarından Süreç Çizimleri bitirilmiş ve süreç adımları bazında birim riskleri çıkarılmıştır. Bulgu konusu hususlar kısmen yerine getirildiğinden bu konu bu yıl bulgu konusu yapılmamıştır. Kamu İdaresinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Olan Ek Karşılık Primleri ve Faturalı Borçlarının Mali Tablolarda Yer Almaması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 2020 yılında bulgu konusu yapılan (2014-2019 yıllarına ait asıl ve faiz borçları ayrı ayrı olmak üzere) SGK nın MOSİP Sisteminden alınarak muhasebe kayıtları yapılmış ve Kurumun Mali Tablolarında yer almıştır. Bu nedenle bulgu konusu yapılmamıştır.
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Muhasebe Kayıtlarında Yer Almayan Banka Hesapları ............................................ 31
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 Müdürlüğünde, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli 1 saymanlık müdürü ve 1 memur bulunmaktadır. 1.3. Mali Yapı Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kanun’un bütçe ile ilgili hükümlerine tabi olmayan işletme bütçesi, adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta olup; kamu idaresinin üst yöneticisi olan Rektör tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir. Başlangıç bütçesi 8.800.000,00 TL olarak tahmin edilen İşletmenin 2020 bütçe gideri 13.906.888,11 TL, bütçe geliri ise 14.745.795,32 TL olup, 111.074,50 TL red ve iadeler düşüldüğünde 14.634.720,82 TL olarak gerçekleşmiştir. 2020 yılı bilançosuna göre İşletmenin sermayesi 7.500,00 TL olup, toplam aktif büyüklüğü ise 15.246.443,30 TL’dir. 2020 yılı gelir tablosuna göre gelir toplamı 14.745.795,32 TL, gider toplamı 14.044.512,61 TL olan Döner Sermaye İşletmesi, yıl sonu itibarıyla dönemi 701.282,71 TL net karla tamamlamıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi muhasebe ve raporlama işlemlerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütmektedir. İşletme, Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esaslarını, kıyasen uygulamakta olup; T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan diğer düzenlemelere de tabidir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Gelir tablosu, • Envanter defteri. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Faiz Gelirlerinden Kesilen Gelir Vergisinin Muhasebe Kaydının Hatalı Yapılması Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi mali tablolarının incelenmesi neticesinde mevduattan alınan faizler için kesilen vergilerin 193-Peşin Ödenen Vergi ve Fonlar hesabı yerine 612-Diğer İndirimler Hesabında izlendiği tespit edilmiştir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “193-Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar” başlıklı 158’inci maddesinde; “Peşin ödenen vergiler ve fonlar hesabı mevzuat gereğince peşin ödenen kurumlar vergisi ve diğer vergiler ile fonların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin 642-Faiz Gelirlerine ilişkin “Hesabın İşleyişi” başlıklı 421’inci maddesinde ise; “Bankada bulunan mevduata dönem sonunda tahakkuk ettirilen faizlerin brüt tutarı bu hesaba alacak, faiz geliri üzerinden yapılan vergi ve fon payı kesintileri 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabına, kalan tutar da 102 Bankalar Hesabına borç kaydedilir.” denilmektedir. Bu bağlamda mali tabloların doğruluğunun sağlanması açısından tahakkuk ettirilen faizlerin brüt tutarının 642-Faiz Gelirleri hesabına alacak, faiz gelirleri üzerinden yapılan vergi kesintisinin 193-Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar Hesabına, kalan tutarın da 102- Bankalar Hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir. Yapılan inceleme neticesinde Döner Sermaye İşletmesinin bankalarda bulundurduğu vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinden kaynağında kesilen vergileri 612- Diğer İndirimler hesabında muhasebeleştirdiği tespit edilmiştir. Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklamalar uyarınca Döner Sermaye İşletmesinin bankalarda bulundurduğu vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinden yapılacak vergi kesintilerini 193-Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabında izlemesi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 BULGU 2: Döner Sermaye İşletmesi Adına Açılmış Bazı Banka Hesaplarının Muhasebe Sistemi Dışında Yer Alması Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi hesaplarının incelenmesinde İşletme ile ilgili olarak açılmış olan bazı banka hesaplarının kurumun muhasebe sistemi dışında takip edildiği görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde belirtildiği üzere kamu geliri; “Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirleri”; kamu gideri ise, “Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri” ifade etmektedir. Diğer taraftan aynı Kanunun “Bütçe türleri ve kapsam” başlıklı 12’nci maddesinde de; “Genel yönetim kapsamındaki idarelerin bütçeleri; merkezî yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları bütçeleri ve mahallî idareler bütçeleri olarak hazırlanır ve uygulanır. Kamu idarelerince bunlar dışında herhangi bir ad altında bütçe oluşturulamaz. …” denilmektedir. Yukarıda yer alan kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi halinde üniversitelerin diğer birimleri tarafından açılan hesaplara yatırılan paraların kamu geliri olarak dikkate alınması ve 5018 sayılı Kanuna göre gelir olarak kaydedilmesi ve şayet bir harcama yapılacaksa da kurum bütçesi kapsamında öngörülen esaslar dahilinde harcanması gerekmektedir. Öte yandan, söz konusu Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61 inci maddesinde; “Muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur. Muhasebe yetkilisi adına ve hesabına para ve parayla ifade edilebilen değerleri geçici olarak almaya, vermeye ve göndermeye yetkili olanlar muhasebe yetkilisi mutemedidir. Muhasebe yetkilisi mutemetleri doğrudan muhasebe yetkilisine karşı sorumludur. Muhasebe yetkilisi mutemetlerinin görevlendirilmeleri, yetkileri, denetimi, tutacakları defter ve belgeler ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” hükmüne yer verilmek suretiyle muhasebe yetkilileri ile muhasebe yetkilisi mutemetleri dışında hiçbir kamu görevlisinin kamu gelirlerinin tahsil edilmesinde ve yine kamu giderinin ilgili kişilere ödemesinde görev alamayacakları ifade edilmiştir. Nitekim söz konusu Kanun’un “Yetkisiz tahsil ve ödeme” başlıklı 72’nci maddesinde de, “Kanunların öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi, kamu adına tahsilat veya ödeme yapamaz. Yetkisiz tahsilât veya ödeme yapılması, kamu hizmeti karşılığında veya kamu hizmetleriyle ilişkilendirilerek bağış veya yardım toplanması veya başka adlarla tahsilât veya ödeme yapılması hallerinde; söz konusu tutarlar, yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılanlardan alınarak, ilgisine göre bütçeye gelir kaydedilir veya ilgililerine iade edilmek üzere emanet hesaplarına kaydedilir. Ayrıca, bunlar hakkında ilgili kanunları uyarınca adli ve idari yönden gerekli işlemler yapılır.” hükmüne yer verilmek suretiyle bu konuda gerekli düzenleme yapılmış bulunmaktadır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun iç kontrole ilişkin düzenlemeler getiren “İç kontrolün tanımı” başlıklı 55’inci, “İç kontrolün amacı” başlıklı 56’ncı ve “Kontrolün yapısı ve işleyişi” başlıklı 57’nci maddelerinde İç kontrolün tanımı yapılmış, amacı ve işleyişi belirlenmiştir. Buna göre iç kontrol müessesesinin etkin çalıştırılarak, Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesi bu çerçevede muhasebe sistemi dışında bir işlem yapılmasının engellenmesi gerekmektedir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Bankalar hesabına ilişkin düzenlemeler getiren “Hesabın niteliği” başlıklı 72’nci maddesinde; “Bankalar hesabı, muhasebe birimleri adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya tahsil için verilen çeklerden tahsil işlemi tamamlananlar ile muhasebe birimlerince düzenlenen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 çek ve gönderme emirlerinden ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının izlenmesi için kullanılır.” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca kamu idareleri adına bankalarda açılan bütün hesapların kurumun 102 Bankalar Hesabında gösterilmesi gerekmektedir. Yapılan incelemeler neticesinde Döner Sermaye İşletmesi adına muhtelif bankalar nezdinde açılan bazı hesapların muhasebe kayıtlarında yer almadığı belirlenmiştir. Bu hesaplara ilişkin bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Tablo 1: Muhasebe Kayıtlarında Yer Almayan Banka Hesapları İlgili Banka ve Şube Hesap Numarası 31.12.2020 İtibariyle Hesap Bakiyesi (TL) Akbank T.A.Ş Etiler Şubesi 148 – 10882 14.602,35 Türkiye Garanti Bankası Boğaziçi Üniversitesi Şubesi 303 – 6613054 0,00 “ 303 - 6299680 0,00 “ 303 - 6299487 0,00 “ 303 - 6299684 0,00 “ 303 - 6299683 0,00 “ 303 - 6299678 0,00 “ 303 - 6299685 7.552,50 Buna göre, Döner Sermaye İşletmesi bünyesindeki alt birimlerin işletme muhasebesi dışında kalacak şekilde banka hesabı açması, bu hesaplara tahsilat yapmak suretiyle para aktarması ve bu hesapları kullanarak bütçe dışı harcama yapması yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine aykırıdır. Öte yandan söz konusu bu durum kurumun mali tablolarında yer alması gereken bazı gelir ve giderlerin mali tablolarda yer almamasına neden olmakta ve mali tabloların güvenilirliğini zedelemektedir. Ayrıca bu şekilde açılmış olan hesapların varlığı, iç kontrol müessesesinin etkin çalışmasını da engellemektedir. Yapılan incelemeler neticesinde tabloda yer alan banka hesaplarında yıl içinde birçok kez işlem yapıldığı tespit edilmiş, fakat bu işlemlerin söz konusu hesapların muhasebe sistemi dışında olması sebebiyle takip edilemediği görülmüştür. Sonuç olarak, Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi bünyesindeki birimlerin, işletmenin muhasebe sistemi dışında kalacak şekilde banka hesabı açması, bu hesaplara tahsilat yapması, bu hesaplara değişik nitelikte alınan paraların aktarılması ve bu hesapları kullanarak bütçe dışı harcama yapması yukarda bahsedilen mevzuat hükümlerine uygun değildir. Söz
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 konusu hesapların kapatılması ve tüm bankacılık işlemlerinin muhasebe sistemi içinde yürütülmesi gerekmektedir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Döner Sermayeden Yapılan Ek Ödemenin Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına Kaydedilmesi Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi mali tablolarının incelenmesi neticesinde personele yapılan ek ödemelerin giderleştirilmesinde 770-Genel Yönetim Giderleri hesabının kullanılması gerekirken 740-Hizmet Üretim Maliyetleri hesabı kullanılmıştır. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 770 Genel Yönetim Giderlerine ilişkin “Hesabın İşleyişi” başlıklı 518’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında; “Personele her ne ad altında olursa olsun katkı payı olarak yapılan ödemeler bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutar 363 Ödenecek Döner Sermaye Katkı Payları Hesabına alacak kaydedilir.” denilmek suretiyle üretilen mal veya hizmetle herhangi bir bağlantısı olmayan giderlerin bu hesapta izlenmesi gerektiği belirtilmiştir. İşletme Müdürlüğü tarafından personele yapılan ek ödemeleri, işletme müdürlüğü tarafından üretilen mal veya hizmet ile doğrudan ilişkisi olmayan bir faaliyettir. Bu yüzden yapılan ödemelerin genel yönetim anlamında değerlendirilerek “770 kodlu Genel Yönetim Giderleri” hesabında izlenmesi gerekmektedir. Mezkur Yönetmeliğin “Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı” başlıklı 496’ncı maddesinde; “Hizmet üretim maliyeti hesabı, hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan giderlerin izlenmesi için kullanılır.” denilerek hizmet üretim maliyeti hesabının kullanılması gereken çerçeve çizilmiştir. Buna göre, Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı kurum tarafından üretilen hizmetlerin maliyetine girebilecek giderlerin izlenilmesi için kullanılan bir hesaptır. Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi mali tablolarının incelenmesi neticesinde 28.499,10 TL’lik ek ödemeye ilişkin tutarın 770-Genel Yönetim Giderleri Hesabı yerine 740-Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 Yukarıdaki mevzuat hükmü uyarınca personele yapılan ek ödeme tutarının 770- Genel Yönetim Giderleri Hesabı yerine 740-Hizmet Üretim Maliyeti hesabına kaydedilmesi kurum mali tablolarında 28.499,10 TL’lik hataya neden olmuştur. BULGU 2: Döner Sermaye İşletmesi Bünyesinde Faaliyeti Olmayan Birimlerin Bulunması Bazı döner sermaye işletme birimlerinin kuruluşundan bu yana herhangi bir faaliyette bulunmadığı görülmüştür. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmeliğin “Kuruluş” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Yükseköğretim kurumları, ilgili yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının görüşünü alarak döner sermaye işletmesi kurabilirler. Özel yönetmeliklere sermaye limiti, yönetim organları, faaliyet alanları dışında özel hükümler konulamaz.” denilmektedir. Aynı Yönetmeliğin “Faaliyet Alanları” başlıklı 5’inci maddesinde ise; “Döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerekir. Bu işletmelerin; a) Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak, b) Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak, c) Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek, ç) Yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak, amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekir. Döner sermaye işletmeleri, çalışmaları sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunan uygulamayı ön planda tutar.” denilerek döner sermaye işletmelerinin yukarıda
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 sıralanan faaliyetlerden bir veya birkaçına yönelik mal veya hizmet üretiminde bulunması gerektiği açıkça belirtilmiştir. 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 11’inci maddesinde; “ … Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar …” denilmek suretiyle üst yöneticilerin idarelere ilişkin sorumluluklarının ne olduğu açıklanmıştır Yapılan incelemeler neticesinde Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’ne bağlı Turizm İşletmeciliği Uygulama ve Araştırma Merkezi ile Sosyal Politika Forumu Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin 2020 yılı içinde herhangi bir faaliyette bulunmadıkları tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmeliğin faaliyet alanlarını düzenleyen 5’inci maddesinde de belirtildiği gibi döner sermaye işletmelerinin bu maddede sayılan mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekir. Herhangi bir mal ve hizmet üretiminde bulunmayan söz konusu işletmelerin, bundan sonraki dönemlerde de üretime konu bir faaliyette bulunmaları söz konusu değilse, özellikle yıl sonu itibariyle DMİS üzerindeki gereksiz işlem yükü ve hacminin azaltılması açısından kapatılmalarının uygun olacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 7. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Kurum Bünyesinde Çalışan Sürekli İşçiler için Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 2020 yılında kıdem tazminatı karşılığı ayrıldığından konu, bulgu konusu yapılmamıştır. Şüpheli Ticari Alacaklar Hesaplarının Kullanılmaması ve Karşılık Ayrılmaması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 2020 yılında şüpheli ticari alacaklar karşılığı kayıt altına alınmıştır. Yaşam Boyu Eğitim Merkezinde Uzaktan Eğitim Yöntemiyle Eğitim Hizmeti Sunulması 2019 Kısmen Yerine Getirildi Pandemi nedeniyle uzaktan eğitim faaliyetleri zorunlu hale gelmiştir. Döner Sermaye Ek Ödemelerinde Gerekli Kontrol Mekanizmalarının Bulunmaması 2019 Kısmen Yerine Getirildi İlgili programa ek ödemelerin takibi için yeni bir modül eklenmiştir. Bulgu konusu husus bu nedenle bu yıl yazılmamıştır.
T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİS 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Tesis 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Tesis 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 1.3. Mali Yapı Gelirleri ile giderlerini karşılayan Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünün, 2020 yılı konsolide edilmiş gerçekleşmesi, 3.327.147,53 TL gelire karşılık 3.382.192,74 TL gider olup dönem 55.045,21 TL zararla kapatılmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller ile T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve yayımlanan Tebliğlere göre işlemlerini kayıt altına alan, muhasebeleştiren ve mali tablolarını hazırlayıp raporlayan sosyal tesislerden kurumlar vergisi mükellefi olanlar, Esas ve Usuller’in muhasebe işlemlerinin raporlanmasına ve hesapların konsolidasyonuna ilişkin hükümlerine tabidir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup; denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: Yevmiye defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Gelir tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Tesis 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40 önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Tesis 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Tesis İşletmesi 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Tesis 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Tesis 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43