2020 - ANKARA ÜNİVERSİTESİ.pdf

ANKARA ÜNİVERSİTESİ Eylül 2021

İÇERİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ 2020 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 ANKARA ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2020 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 47 ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİSLERİ 2020 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 58

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ANKARA ÜNİVERSİTESİ 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ.................................................................................................. 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ........................................................................................... 10
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ........................................................................................................ 10
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ...................................................... 11
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ................................................................... 11
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ........................................................................................................................... 13
7. DENETİM BULGULARI .................................................................................................................... 14
8. EKLER ................................................................................................................................................. 42

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Teşkilat Yapısı..........................................................................................................3 Tablo 2: İdari Personel Sayıları...............................................................................................4 Tablo 3: Akademik Personel Kadro Durumu ..........................................................................4 Tablo 4: 2020 Mali Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu ..............................................5 Tablo 5: 2020 Mali Yılı Bütçe Gelirleri ..................................................................................6 Tablo 6: Bütçe Dışından Gelen Kaynaklar ..............................................................................7 Tablo 7: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri ..........................................................7 Tablo 8: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri ...........................................................8 Tablo 9: 2020 Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu (TL) ................................................................8 Tablo 10: Mahsup İşlemi Yapılmayan Akreditifler ............................................................... 16 Tablo 11: 140 Hesabında Takip Edilen Alacakların Kayıtlara Alınma Tarihi ........................ 18

KISALTMALAR A.Ş.: Anonim Şirketi Dr.: Doktor Doç. Dr.: Doçent Doktor EKAP: Elektronik Kamu Alımları Platformu Hay. Amb. Pet. Nak. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.: Hayvancılık Ambalaj Petrol Nakliyat İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Ord. Prof. Dr.: Ordinaryüs Profesör Doktor ÖRSEM: Ankara Üniversitesi Öğrenci Rehabilitasyon, Sosyal, Spor, Eğitim, Uygulama Mekan ve Tesisleri Prof. Dr.: Profesör Doktor SGK: Sosyal Güvenlik Kurumu T.C.: Türkiye Cumhuriyeti TEKNOKENT A:Ş:: Ankara Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetim Anonim Şirketi TL: Türk Lirası Tic. A.Ş.: Ticaret Anonim Şirketi vb.: ve benzeri

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular

1. Bilançonun Sermaye Paylarına İlişkin Doğru Bilgi Vermemesi
2. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde Bulunan Basılı Yayın Niteliğindeki Taşınırların Kayıt Altına Alınma İşlemlerinin Tamamlanmaması
3. İşlemleri Tamamlanan Akreditiflerin Mahsup İşlemlerinin Yapılmaması
4. Kişilerden Alacakların Mevzuata Uygun Olarak Takip ve Tahsilinin Yapılmaması
5. Sponsorluk Sözleşmesi ile Elde Edilen Gelirin Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması
6. Mali Tabloların Taşınmazlara İlişkin Doğru Bilgi Sunmaması B. Diğer Bulgular
7. Bilimsel Araştırma Projelerinde İhtiyaç Duyulan Yapım İşlerinin İstisna Düzenlemeleri Kapsamında Temin Edilmesi
8. Ek Ders Ödemelerine İlişkin Kontrol Süreçlerinin Oluşturulmaması
9. İhale Dokümanlarıının Hazırlanması ve Sözleşmelerin Uygulanmasında Aksaklıklar Bulunması
10. Personel Servis Hizmeti Alım İşi İhalesinde Uygulanacak Cezaların Yapılacak İşe Uygun ve Caydırıcılığı Sağlamaya Yönelik Olarak Belirlenmemesi
11. Gayrimenkul Kiralamalarında Tespit Edilen Hususlar
12. Hizmet Alımı İşi İhalesinde Rekabete Aykırı Belge İstenmesi
13. Doğrudan Teminle Yapılan Alımlarda Kamu İhale Kanunu'na Uyulmaması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Anayasa’nın 130’uncu maddesinde, çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin Devlet tarafından kanunla kurulması öngörülmüştür. Ankara Üniversitesi de Anayasa’nın yukarıda yer verilen hükmüne istinaden, 13 Haziran 1946’da kabul edilen mülga 4936 sayılı Üniversiteler Kanunu ile 18 Haziran 1946’da kurulmuş, Üniversitenin teşkilat yapısı, 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’nun 7’nci maddesi ile yeniden düzenlenmiştir. Yükseköğretimin amaç ve ilkeleri, yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayın, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esaslar 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’yla düzenlenmiştir. Bu Kanun’un 12’nci maddesinde yükseköğretim kurumlarının görevleri sayılmakta olup bu görevler; toplumun ihtiyaçları, kalkınma planları ilke ve hedeflerine uygun bilimsel eğitim-öğretim, araştırma, yayım ve danışmanlık yapmak, bu ilke ve hedefler doğrultusunda insan gücü yetiştirmek, toplumun özellikle sanayileşme ve tarımda modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlamak, üretimde artışı sağlayacak uygulamalı çalışmalarda bulunmak, bu amaçla döner sermaye işletmelerini kurmak ve bu faaliyetlerin geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak olarak özetlenebilir. Yükseköğretim kurumları için temel mevzuat 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’dur. Bunların dışında üniversitelerin faaliyetlerini yürütürken tabi oldukları mevzuat ise 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu, 3843 sayılı Yükseköğretim Kurumlarında İkili Öğretim Yapılması, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bir Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 diğer ilgili düzenlemelerdir. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Ankara Üniversitesi akademik ve idari birimlerden oluşmaktadır. Akademik yapısı rektör, senato, üniversite yönetim kurulu, rektör yardımcıları, fakülte dekanlıkları, yüksekokul müdürlükleri, enstitü müdürlükleri ile araştırma ve uygulama merkezlerinden oluşmaktadır. Üniversitenin idari yapısında ise; rektör, senato, üniversite yönetim kurulu, rektör yardımcıları, genel sekreter, iç denetim birimi, genel sekreter yardımcıları, koordinatörlük, daire başkanlıkları ve şube müdürlükleri ile Hukuk Müşavirliği ve Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bulunmaktadır. Üniversitenin üst yöneticisi olan rektör Cumhurbaşkanı tarafından, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca atanmaktadır. Üniversitenin akademik karar organı senato olup; Üniversite Yönetim Kurulu idari faaliyetlerde rektöre yardımcı olmaktadır. Ankara Üniversitesi bünyesinde 19 fakülte, 1 yüksekokul, 14 enstitü, 11 meslek yüksekokulu, 42 araştırma ve uygulama merkezi, 4 hastane ve Sürekli Eğitim Merkezi ile Uzaktan Eğitim Merkezi bulunmaktadır. Ankara Üniversitesi akademik ve idari birimlerine ilişkin teşkilat şeması aşağıdaki gibidir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Tablo 1: Teşkilat Yapısı I. İdari Birimler II. Akademik Birimler  Rektör  Rektör Yardımcıları  Genel Sekreterlik  Genel Sekreter Yardımcıları  İç Denetim Birimi  Hukuk Müşavirliği  Daire Başkanlıkları

1. Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı
2. Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı
3. Personel Daire Başkanlığı
4. Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı
5. Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı
6. Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı
7. Bilgi İşlem Daire Başkanlığı
8. İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı  Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü  Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi  Basımevi Müdürlüğü  Rektör  Rektör Yardımcıları  Yönetim Kurulu  Senato  Koordinatörler  Fakülteler 19 Fakülte  Enstitüler: 14 Enstitü  Yüksekokullar Yabancı Diller Yüksekokulu  Meslek Yüksekokulları 11 Meslek Yüksekokulu  Araştırma ve Uygulama Merkezleri 42 adet Araştırma ve Uygulama Merkezi  Hastaneler Cebeci Araştırma ve Uygulama Hastanesi Diş Hekimliği Uygulama Hastanesi İbn-i Sina Araştırma ve Uygulama Hastanesi Veteriner Fakültesi Hayvan Hastanesi  Uzaktan Eğitim Merkezi  Sürekli Eğitim Merkezi Üniversitede 2020 yılsonu itibarıyla akademik ve idari personel sayısı toplam 12.149’dur. Bu personelden; 3.685’i kadrolu akademik, 62’si yabancı uyruklu akademik, 1’i sözleşmeli akademik, 102’si sözleşmeli öğretici, 370’i Üniversitede görevlendirilen akademik, 4.390’u kadrolu idari, 1.093’ü sözleşmeli idari ve 2.446’sı işçi kadrosunda bulunmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Tablo 2: İdari Personel Sayıları Dolu Boş TOPLAM Genel İdari Hizmetler 1.986 1.345 3.331 Sağlık Hizmetleri Sınıfı 1.484 1.263 2.747 Teknik Hizmetleri Sınıfı 450 218 668 Avukatlık Hizmetleri 5 8 13 Yardımcı Hizmetler Sınıfı 463 464 927 Din Hizmetleri Sınıfı 1 3 4 Eğitim-Öğretim Hizmetleri Sınıfı 1 0 1 Toplam 4.390 3.301 7.691 Tablo 3: Akademik Personel Kadro Durumu Unvan Kadroların Doluluk Durumu İstihdam Şekli Dolu Boş Toplam Profesör 1.133 301 1.434 Tam Zamanlı Doçent 352 260 612 Tam Zamanlı Dr. Öğretim Üyesi 286 245 531 Tam Zamanlı Öğretim Görevlisi 631 164 795 Tam Zamanlı Araştırma Görevlisi 1.283 598 1.881 Tam Zamanlı Toplam 3.685 1.568 5.253 Tam Zamanlı Üniversitenin diğer kurum ve kuruluşlarla ilişkisi: Yükseköğretim Kurulu, yükseköğretim kurumlarının öğretimini ve bilimsel araştırma faaliyetlerini planlamak düzenlemek, yönetmek, denetlemek, üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmakla görevlidir. Yükseköğretim Denetleme Kurulu, Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı birimlerini, öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim yetkisine sahiptir. Üniversitelerce hazırlanan bütçeler, Anayasa’nın 130’uncu maddesi uyarınca Yükseköğretim Kurulu tarafından tetkik edilerek onaylanmakta, T.C. Milli Eğitim Bakanlığına sunulmakta ve merkezi yönetim bütçesinin bağlı olduğu esaslara uygun olarak yürürlüğe girmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 1.3. Mali Yapı “Özel Bütçeli İdare” olarak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 5436 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi ile değiştirilmiş (II) sayılı cetvelinin (A) bölümünde sayılan Yükseköğretim Kurulu, Üniversiteler ve İleri Teknoloji Enstitüleri içerisinde yer alan Ankara Üniversitesi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve öz gelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir. 2020 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 1.147.520.000,00 TL ödenek tahsis edildiği, yıl içinde 97.982.699,36 TL ödenek eklenerek tahsis edilen ödeneğin 1.245.502.699,36 TL’ye ulaşmış olduğu, bu ödeneğin %95’inin yani 1.182.927.441,00 TL’sinin kullanıldığı, kullanılmayan 62.575.258,36 TL ödeneğin ise yılsonunda iptal edildiği, yapılan harcamaların %80’inin Personel Giderleri ve SGK Devlet Primi Giderlerinden, %6’sının Mal ve Hizmet Alım Giderlerinden, %3’ünün Cari Transferlerden, %11’inin ise Sermaye Giderlerinden oluştuğu görülmektedir. Ekonomik sınıflandırma açısından İdarenin 2020 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerin dağılımı ve yılsonu gerçekleşmeleri aşağıda gösterilmiştir: Tablo 4: 2020 Mali Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu Ekonomik Kod Bütçe Başlangıç Ödeneği (TL) Toplam Ödenek
(TL) Toplam Harcanan (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Bütçe Giderleri İçindeki Payı (%) 01-Personel Giderleri 787.961.000,00 813.501.642,67 799.363.859,70 98 68 02-Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 134.944.000,00 139.349.500,00 138.836.548,88 100 12 03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri 55.044.000,00 89.646.839,32 75.715.352,70 84 6 05-Cari Transferler 36.122.000,00 42.882.717,37 41.792.782,93 97 3 06-Sermaye Giderleri 133.449.000,00 160.122.000,00 127.218.896,79 79 11 Toplam 1.147.520.000,00 1.245.502.699,36 1.182.927.441,00 95 100 2020 yılı bütçe başlangıç ödeneği 1.147.520.000,00 TL olarak tahmin edilmesine karşın bütçe gideri bütçe başlangıç ödeneğinin %103’ü oranında yani 1.182.927.441,00 TL olarak gerçekleşmiştir. Başlangıç bütçesine göre yalnızca sermaye giderleri tahmin edilenin altında %95 olarak gerçekleşmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Ekonomik sınıflandırmaya göre 2020 yılı gelir bütçesi tahmin ve gerçekleşme rakamları ise aşağıdadır: Tablo 5: 2020 Mali Yılı Bütçe Gelirleri Ekonomik Kodu Bütçe Başlangıç Tahmini (TL) Gerçekleşen Tutar (TL) Gerçekleşme Oranı (%) Bütçe Gelirleri İçindeki Payı (%) 03-Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 29.854.000,00 47.044.373,88 158 4 04-Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 1.095.405.000,00 1.099.425.402,00 100 91 05-Diğer Gelirler 22.261.000,00 56.001.162,66 252 5 Toplam 1.147.520.000,00 1.202.470.938,54 105 100 Bütçe gelir tahmininin 1.147.520.000,00 TL olmasına karşılık gerçekleşmenin %5 fazlasıyla 1.201.414.598,84 TL’ye ulaşmış olduğu, toplam gelir gerçekleşmesinin bütçe içindeki payının %91’inin Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler, %5’inin Diğer Gelirler ve %4’ünün Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirlerinden oluştuğu görülmektedir. Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirlerinde tahmin ve gerçekleşme arasındaki yüksek orandaki sapma; Örgün ve Yaygın Öğretimden Elde Edilen Gelirler ile Uzaktan Öğretimden Elde Edilen Gelirler ve Diğer Hizmet Gelirleri toplamının 31.368.310,69 TL, Diğer Gelirlerdeki tahmin ve gerçekleşme arasındaki yüksek oranda sapmanın ise; Öğrenci Katkı Payı Telafi Gelirleri ile Araştırma Projeleri Gelirleri Payı toplamının 48.952.980,48 TL olarak gerçekleşmesi sonucu meydana gelmiştir. Bunun dışında, Üniversiteye 2020 yılında ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen bütçe dışı kaynaklar gelmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 Tablo 6: Bütçe Dışından Gelen Kaynaklar Proje Türü Gelen Tutar Para Birimi TÜBİTAK Projeleri 17.790.874,02 TL Gençlik ve Spor Bakanlığına Bağlı Projeler 106.320,54 TL Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı Projeleri 907.453,50 TL Acil ve Afet Yönetimi Başkanlığı Projeleri 381.952,00 TL Kalkınma Ajansı Projeleri 43.266,00 TL Kültür ve Turizm Bakanlığı Projeleri 6.177,40 TL Tagem Projeleri 7.387,94 TL Avrupa Birliği Projeleri 387.570,66 TL 2.200.987,13 EURO 29.310,00 USD 2.000,00 GBP Üniversitenin bütçe gelir ve giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya göre son üç yıllık değişim yüzdelerinin seyri aşağıdaki tablolarda yer almaktadır. Tablo 7: Bütçe Giderlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri Bütçe Giderinin Çeşidi 2018 Yılı (TL) A 2019 Yılı (TL) B 2020 Yılı (TL) C 2019-2018 Değişim Oranı (%) [D=(B- A)/A] 2020-2019 Değişim Oranı (%) [E=(C- B)/B] Personel Giderleri 591.430.644,52 712.051.773,14 799.363.859,70 20 12 SGK Devlet Prim Giderleri 100.605.723,37 122.451.870,88 138.836.548,88 22 13 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 84.078.442,08 100.747.634,72 75.715.352,70 20 -25 Cari Transferler 28.670.181,74 37.542.186,32 41.792.782,93 31 11 Sermaye Giderleri 208.217.424,05 134.028.661,43 127.218.896,79 -36 -5 Toplam 1.013.002.415,76 1.106.822.126,49 1.182.927.441,00 9 7 Bütçe giderleri 2020 yılında 2019 yılına göre %7 artış gösterirken sermaye giderleri %5, mal ve hizmet alımı giderleri %25 azalmıştır. Diğer gider kalemleri ise artış göstermiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Tablo 8: Bütçe Gelirlerinin 3 Yıllık (2018-2020) Seyri Bütçe Gelirinin Çeşidi 2018 Yılı (TL) A 2019 Yılı (TL) B 2020 Yılı (TL) C 2019-2018 Değişim Oranı (%) [D=(B-A)/A] 2020-2019 Değişim Oranı (%) [E=(C- B)/B] Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 36.236.918,39 43.586.330,37 47.044.373,88 20 8 Alınan Bağış ve Yardım ile Özel Gelirler 877.364.861,23 1.004.344.725,59 1.099.425.402,00 14 9 Diğer Gelirler 52.551.282,06 46.006.792,35 56.001.162,66 -12 22 Toplam 966.153.061,68 1.093.937.848,31 1.202.470.938,54 13 10 Bütçe Gelirlerinden Red ve İadeler Toplamı (-) 1.572.770,14 962.256,77 1.056.339,70 -39 10 Net Toplam 964.580.291,54 1.092.975.591,54 1.201.414.598,84 13 10 Bütçe gelirleri 2020 yılında 2019 yılına göre %10 artış göstermiştir. En yüksek artış %22 olarak Diğer Gelirlerde gerçekleşmiştir. Yukarıda bütçe gelir ve gider tahmin ve gerçekleşmeleri verilen üniversitenin, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin raporlandığı faaliyet sonuçları tablosunda (EK1) dönem net faaliyet gelirinin 1.300.120.853,21 TL, dönem faaliyet giderinin 1.859.014.648,92 TL olduğu ve 2020 yılını 558.893.795,71 TL olumsuz faaliyet sonucu ile tamamladığı görülmektedir. Olumsuz faaliyet sonucunun 511.809.261,16 TL’si geçmiş yıllardan gelen Sosyal Güvenlik Kurumu'na borçların cari yılda muhasebeleştirilmesinden kaynaklanmaktadır. Tablo 9: 2020 Yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu (TL) Faaliyet Giderleri Faaliyet Gelirleri İndirim, İade, Iskonto Toplamı Net gelir Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu 1.859.014.648,92 1.301.131.688,35 1.010.835,14 1.300.120.853,21 558.893.795,71 Ankara Üniversitesi merkezi yönetim bütçesi içerisinde yer alan özel bütçeli bir kamu idaresi olmakla birlikte 5018 sayılı Kanun’da tanımlanan bütçe türleri dışında kalan döner sermaye işletmesi bütçesi de kaynakları arasında yer almaktadır. Ankara Üniversite Döner Sermaye İşletmesi, 2020 yılını 126.123.509,63 TL net dönem karı ile kapatmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Üniversite'nin ortağı olduğu Ankara Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetici A.Ş.(TEKNOKENT A.Ş.)’nin kuruluş kararı 14/05/2007 tarih ve 6807 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayımlanmıştır. Üniversite, sermayesi 30.000.000,00 TL olan Teknokent A.Ş.’ye 21.120.780,00 TL sermaye ile %70,40 oranında ortaktır. Üniversite bünyesinde özel bütçeden ayrı olarak; Ankara Üniversitesi Sosyal ve Ticari Tesisler İktisadi İşletmesinin 2020 yılı gelirleri toplamı 2.542.290,72 TL, giderleri toplamı 3.057.906,78 TL olup faaliyet dönemini 515.616,06 TL zararla, Diş Hekimliği Fakültesi Kantin İşletmesinin 2020 yılı gelirleri toplamı 413.935,94 TL, giderleri toplamı 519.174,41 TL olup faaliyet dönemini 105.238,47 TL zararla ve Sosyal Tesis İşletmesinin ise 2020 yılı faaliyet gelirleri toplamı 973.175,23 TL, faaliyet giderleri toplamı 1.535.719,60 TL olup faaliyet dönemini 562.544,37 TL zararla kapattığı anlaşılmıştır. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Kamu İdaresi, Kanun’un 80’inci maddesinin T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. Üniversite bütçesi, analitik bütçe hazırlama rehberi çerçevesinde hazırlanmaktadır. Özel bütçeli bir idare olan Üniversitede tahakkuk esaslı devlet muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversitenin muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'ne tabi olarak T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığının Bütünleşik Mali Kontrol Yönetim Sistemi Web Tabanlı Otomasyon Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kurum bütçesinin takibi ve muhasebe işlemleri, Genel Sekreterliğe bağlı olarak faaliyet gösteren Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından yapılmaktadır. Kamu İdarelerinin Kesin Hesaplarının Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca kesin hesap cetvel ve belgeleri, strateji geliştirme birimi tarafından bütçe uygulamasına esas muhasebe kayıtları dikkate alınarak hazırlanmaktadır. Kuruma ilişkin mali istatistikler ise 5018 sayılı Kanun kapsamında T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına bildirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup; denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır: • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 2020 yılsonu itibarıyla; 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır: 5018 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde tanımlandığı üzere mali kontrol, kamu kaynaklarının belirlenmiş amaçlar doğrultusunda, ilgili mevzuatla belirlenen kurallara uygun, etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak için oluşturulan kontrol sistemi ile kurumsal yapı, yöntem ve süreçleri ifade etmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 İç kontrol sisteminin ne olduğu, amacı, yapısı ve işleyişi 5018 sayılı Kanun’un beşinci kısmında, 55 ile 67 inci maddeler arasında belirlenmiştir. Buna göre, Kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemlerinin yapısını aşağıda belirten unsurlar oluşturmaktadır:  Harcama birimleri,  Muhasebe ve malî hizmetler  Ön malî kontrol  İç denetim Temel unsurları bu olan iç kontrolün işleyişi ile ilgili ayrıntılı hükümler, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar ile T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan rehberlerle belirlenmiştir. 2020 yılı denetimi kapsamında, mezkûr mevzuat çerçevesinde, kurum iç kontrol sistemi aşağıdaki şekilde değerlendirilmektedir: Kurum stratejik planı ve bu planın yıllık uygulama dilimi olan performans programı ile faaliyet sonuçlarını ve değerlendirmelerini içeren idare faaliyet raporları mevcuttur. Üniversitenin 2019-2023 yıllarını kapsayan Stratejik Plan ve 2020 yılı Faaliyet Raporu’nda, İdarenin misyonu ve vizyonu belirtilmiştir. Bu nedenle personelin tamamının idarenin misyon ve vizyonu hakkında bilgi sahibi olduğu kanaatine varılmıştır. Misyonun gerçekleştirilmesini sağlamak üzere idare birimleri ve alt birimlerce yürütülecek görevler yazılı olarak tanımlanmıştır. İç kontrol sistemi ve işleyişinin üst yönetici ve personel tarafından sahiplenilmesi ve desteklenmesinin sağlandığı, kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumlulukların ile yetki devri sınırlarının açıkça belirlendiği ve yazılı olarak bildirildiği anlaşılmıştır. 2019-2023 yıllarını kapsayan Stratejik Plan idarenin kendi birimleri ve personelinin katkılarıyla mevzuata uygun olarak hazırlanmıştır. İdarenin yürüteceği; program, faaliyet ve projeleri ile bunların kaynak ihtiyacını, performans hedef ve göstergelerini içeren Performans Programı hazırlanmıştır. İdare, Bütçesi’ni Stratejik Plan ve Performans Programı’na uygun olarak hazırlamıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Risklerin tespitine yönelik prosedürleri içeren Risk Strateji Belgesi tamamlanmış olup buna göre risk tespitleri ve değerlendirmesi yapılmış olup uygulamada yetersizliklerin mevcut olduğu anlaşılmıştır. Ön Mali Kontrol Sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Ön mali kontrol görevini yürütenler, mali karar ve işlemlerin hazırlanması ve uygulanması aşamalarında görevlendirilmemiştir. Birimlere ait görev tanımları ve iş akış şemaları mevcuttur. İdare, görev ve hizmetlerini yerine getirmek için bilgi yönetim sistemlerini kullanmaktadır. Ancak bu sistemlerin yönetimin ihtiyaç duyduğu bilgi ve raporları üreterek gerekli analizleri yapma hususunda yetersiz kaldığı değerlendirilmektedir. Mevcut bilgi yönetim sistemleri bilgi güvenliğini ve yedekleme gerekliliklerini sağlayacak şekilde dizayn edilmiştir. Faaliyet sonuçları ve değerlendirmeler, İdare Faaliyet Raporlarında gösterilmekte ve duyurulmaktadır. 2020 yılı Faaliyet Raporu süresinde hazırlanarak Kurumun web sitesinde yayınlanmıştır. İç Kontrol Sistemi, görevlendirilen İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu tarafından değerlendirilerek üst yöneticinin onayına sunulmakta ve tespit edilen yetersizlikler kapsamında birimler bilgilendirilmektedir. İdare Faaliyet Raporu’nda yer alan İç Kontrol Güvence Beyanı üst yönetici tarafından, Birim Faaliyet Raporu’nda yer alan İç Kontrol Güvence Beyanı ise harcama yetkilileri tarafından imzalanmış birimlerin web sayfasında yayımlanmıştır. Üniversite bünyesinde 11 tane iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan 5 tanesi doludur. İlgili iç denetim birimi tarafından iç kontrol sisteminin incelenmesi ve değerlendirilmesine yönelik çalışmaların yapıldığı, hazırlanan raporların üst yöneticiye sunulduğu, üst yöneticinin de ilgili raporları İç Denetim Koordinasyon Kuruluna gönderdiği anlaşılmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Ankara Üniversitesi 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Bilançonun Sermaye Paylarına İlişkin Doğru Bilgi Vermemesi Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi ile Ankara Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetim Anonim Şirketindeki (Teknokent A.Ş.) sermaye payının özel bütçe mali rapor ve tablolarında takip edilmediği görülmüştür. Muhasebenin tam açıklama ilkesi gereği, Üniversitenin varlığı niteliğindeki sermaye payının işlemin içeriğini tam olarak yansıtacak şekilde muhasebeleştirilerek raporlanması gerekmektedir. Nitekim Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 159’uncu maddesinde mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayelerin 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında, 162’nci maddesinde döner sermeyeli kuruluşlara yatırılan sermayelerin 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında takip edileceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu hesapların işleyişine ilişkin düzenlemelere anılan Yönetmelik’in 161 ve 164’üncü maddelerinde ayrıntılı olarak yer verilmiştir. Üniversitenin Teknokent A.Ş.’deki sermaye payının nominal değerinin 21.120.780,00 TL olduğu, Döner Sermaye İşletmesinin mali tablolarında 500 Sermaye Hesabında kayıtlı tutarın ise 255.240,75 TL olduğu ancak ilgili sermaye paylarının 241 ve 242 hesaplarında takip edilmediği anlaşılmıştır. 2020 yılsonu itibarıyla sermaye paylarına ilişkin düzeltme kayıtları yapılmadığından yılı Bilançosu’nda 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı 21.120.780,00 TL, 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı 255.240,75 TL eksik raporlanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 BULGU 2: Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde Bulunan Basılı Yayın Niteliğindeki Taşınırların Kayıt Altına Alınma İşlemlerinin Tamamlanmaması Ankara Üniversitesinin 2013, 2018 ve 2019 yıllarında yapılan Sayıştay denetimlerinde; Cumhuriyet döneminde kurulan Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi kütüphanesinde büyük kısmı nadir ve tarihi eser sayılabilecek 15.000 cilde yakın yazma esere ilişkin envanter işlemlerinin yapılmadığı ve muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. Taşınırların tam ve doğru bir şekilde raporlanması envanter ve diğer işlemlerin tamamlanarak taşınır ve muhasebe kayıtlarına aktarılmasına bağlıdır. Bu nedenle taşınır işlemlerinin ve kaydının Taşınır Mal Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemeler çerçevesinde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Bu anlamda envanter çalışmalarının sağlıklı bir şekilde yapılarak taşınır kayıtlarına aktarılması ve bu bilgilerin muhasebe birimine gönderilerek anılan Yönetmelik hükümleri çerçevesinde muhasebe kayıtları yapılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde önceki denetimlerde muhasebeleştirilmediği için bulgu konusu yapılan yaklaşık 15.000 adet yazma eserden 2020 sonu itibarıyla 11.691 adedinin envanter işleminin yapılıp kayıtlara alındığı kalan eserlere ilişkin envanter işlemlerin henüz tamamlanmadığı görülmüştür. Taşınır ve muhasebe kayıtlarının tam ve doğru bilgi sunması için envanter işlemlerinin tamamlanması sağlanmalıdır. BULGU 3: İşlemleri Tamamlanan Akreditiflerin Mahsup İşlemlerinin Yapılmaması Yurtdışı satın alımlarının gerçekleştirilmesi amacıyla açılan akreditiflerden bazılarının, 2020 yılı itibarıyla bedelleri ödendiği ve teslim işlemleri yapıldığı halde, muhasebe işlemlerinin tamamlanmamasının mali tablo hatasına neden olduğu tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 108'inci maddesinde;“…Akreditif karşılığı açtırılan kredilerden yapılan mahsuplar bir taraftan bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı veya varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç; diğer taraftan 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.” düzenlemesi yapılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 Bu düzenlemeye göre; yurtdışından gerçekleştirilen satın almaların tamamlanmasının ardından, alıma ilişkin kanıtlayıcı belgelerin mahsup için muhasebe birimine tevdi edilmesi gerekmektedir. Muhasebe birimi de kendisine gönderilen mahsup belgelerine dayanarak; ilgili işlemi 164 Akreditifler hesabına alacak, 630 Giderler veya ilgili varlık hesabına borç kaydedecektir. Aynı zamanda bu tutarın, 830 ve 835 bütçe hesaplarına sırasıyla borç ve alacak olarak kaydının yapılması gerekmektedir. Üniversitede 2020 yılı itibarıyla ilgili yıl ve önceki yıllarda yürütülen projeler kapsamında yapılan satın alımlar için açılmış aşağıda gösterilen akreditiflerden harcama ve satın almalar yapıldığı halde hem çıkış kayıtları ve yapılan alımların hem de kur güncellemelerinin 31.12.2020 tarihi itibarıyla mali tablolara yansıtılmadığı tespit edilmiştir: Tablo 10: Mahsup İşlemi Yapılmayan Akreditifler Açıldığı Tarih Tutarı (TL) Döviz TL Karşılığı Toplam Akreditif Tutarı Toplam Ödeme Kalan Cinsi 26.08.2010 1.070.865,00 450.000,00 446.676,36 3.323,64 GBP 26.134,11 3.08.2012 9.566.448,70 5.319.780,00 5.162.689,13 157.090,87 EUR 1.036.532,69
21.05.2014 2.783.328,00 28.09.2012 8.984.371,55 4.655.459,09 4.490.088,31 165.370,78 EUR 1.091.166,02
12.12.2014 200.000,00 26.08.2015 2.350.000,00 15.06.2017 65.256,15 16.608,00 0,00 16.608,00 EUR 109.584,56 9.11.2017 1.469.941,92 325.500,00 81.448,16 244.051,84 EUR 1.610.327,26 13.11.2018 97.493,83 15.816,65 14.381,70 1.434,95 EUR 9.468,23 26.06.2019 1.369.413,30 235.000,00 231.293,41 3.706,59 USD 22.177,64 30.09.2019 561.884,21 90.150,00 81.275,70 8.874,30 EUR 58.555,29 31.01.2020 3.980.374,56 601.000,00 495.136,50 105.863,50 EUR 698.519,13 24.11.2020 115.000,00 12.264,94 1.958,00 10.306,94 EUR 68.008,28 24.11.2020 500.000,00 53.338,96 15.070,80 38.268,16 EUR 252.504,80 18.12.2020 7.524.205,37 790.000,00 0,00 790.000,00 EUR 5.212.657,00 Toplam 40.638.582,59 10.195.635,02 Satın almanın tamamlanmasına rağmen, 164 Akreditifler Hesabının kapatılmaması, sarf malzemelerinin alınmış olması durumunda; 150 Stoklar Hesabının, demirbaş niteliğindeki satın

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 almalar söz konusu olduğunda akreditiflerin kapatılmaması; 25 Duran Varlık Hesap Grubunun, yurtdışından hizmet alımı yapılmış olması halinde 630 Giderler Hesabının kapatılmayan akreditif kadar eksik, 164 Akreditifler Hesabının ise bu tutarlar kadar fazla raporlanmasına neden olmaktadır. Bununla birlikte söz konusu akreditiflerin kısa vadede kapatılarak alımların zamanında tamamlanmaması halinde, teknik şartnamede özellikleri belirtilen ve teslim alınması kararlaştırılan cihazların teslim veya kesin kabulün yapıldığı tarihte İdarenin ihtiyacını karşılamaması, mevcut cihazlarla entegre olamaması, yazılımların güncel olmaması gibi karşılaşılması muhtemel hususlar, hukuki anlaşmazlıklara sebep olup İdareyi ilave külfet ve zaman kaybına uğratmaktadır. Akreditif hesabının kısa vadeli kullanılarak mal ve hizmet alımlarının teslimini takiben kapatılması, yapılan alımların ilgili varlık, stok, gider hesabı ile ilişkilendirilerek muhasebe kayıtlarına aktarılması, kur güncellemelerinin akreditif hesabına yansıtılarak takip edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 4: Kişilerden Alacakların Mevzuata Uygun Olarak Takip ve Tahsilinin Yapılmaması Kamu idarelerinin faaliyet alacakları ve kurum alacakları dışında kalan ve kamu idarelerince tespit edilen kamu zararından doğan alacaklar ile diğer alacakların izlenmesi için kullanılan Kişilerden Alacaklar Hesabında yer alan tutarlar içerisinde yıllar itibarıyla devreden alacakların bulunduğu, tahsil işlemlerinin düzenli olarak yapılamadığı, bazı alacakların takibinin yapılmasını mümkün kılan kayıtların İdarece tutulmadığı anlaşılmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin; 82’nci maddesinde niteliği belirtilen 140 Kişilerden Alacaklar Hesabına ilişkin işlemler Yönetmelik’in 83’üncü maddesinde ayrıntılarıyla açıklanmıştır. Madde hükmünde bu hesapta takip edilmesi gereken alacakların mahiyeti sayılmakla birlikte hesapta kayıtlı alacaklardan kanunlarında tahsil şekli hakkında özel hükümler bulunanların bu hükümlere göre takip ve tahsil edileceği, diğer alacakların ise Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre takip ve tahsil edileceği belirtilmiştir. Bununla birlikte 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 50’nci maddesinde bütün mali işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve her muhasebe kaydının belgeye dayanmasının şart olduğuna hükmedilmiş; Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 15’inci

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 maddesinde de bütün muhasebeleştirme işlemlerinin kanıtlayıcı belgelere dayandırılmasının zorunlu olduğu vurgulanarak; kanıtlayıcı belgelerin, muhasebeleştirme belgesinin hazırlanmasını gerektiren ve ilgili mevzuatında belirtilen belgelerden oluştuğu ifade edilmiştir. Ancak yapılan incelemelerde 140 Kişilerden Alacaklar Hesabında takip edilen 2.741.725,59 TL’nin tahsil edilmeden ertesi yıla devrettiği görülmüştür. Aşağıdaki tabloda da özetlendiği üzere 2002 yılı ve sonraki yıllarda kayıtlara alınmış ve tahsili henüz yapılmamış 556 alacak dosyasının bulunduğu anlaşılmıştır. Tablo 11: 140 Hesabında Takip Edilen Alacakların Kayıtlara Alınma Tarihi Yıllar Dosya Sayısı Tutar (TL) 2002 3 13.846,20 2003 1 128.908,55 2004 4 172.974,60 2005 3 1.688,65 2006 4 2.323,35 2007 1 932,29 2008 6 56.332,27 2009 1 2.802,30 2011 8 11.772,55 2012 3 5.516,16 2013 6 24.524,14 2014 7 208.476,37 2015 9 232.794,76 2016 14 36.890,77 2017 52 124.170,14 2018 71 162.873,08 2019 96 916.361,30 2020 267 575.923,29 Toplam 556 2.679.110,77 Takip edilen alacak dosyalarından 407 adedinin ilişik kesme, istifa, rapor ve ücretsiz izinden kaynaklanan personel alacakları olduğu tespit edilmiştir. Alacakların büyük bir kısmı benzer nitelikte işlemler sonucu meydana gelmiş olsa da tahsiline ilişkin bir prosedür ve tahsilin gecikmesini önlemeye yönelik kontrol süreçlerinin Üniversite yönetimi tarafından oluşturulmadığı anlaşılmıştır. Yine hesapta takip edilen 62.614,82 TL alacağa ilişkin açılmış

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 bir dosya bulunamadığından alacağın gerekçesinin ve sorumlularının tespit edilemediği görülmüştür. Muhasebe kayıtlarının belgeye dayandırılmasının sağlanması, dosyası bulunmayan alacakların gerekçelerinin belirlenerek ilgili kayıt ve tahsilatların yapılması, bu hesaptaki alacağın doğmasını müteakip derhal tahsil işlemlerine başlanması, zorunlu hallerde Rektörlükçe hukuki yolların uygulamaya konulması gerekmektedir. BULGU 5: Sponsorluk Sözleşmesi ile Elde Edilen Gelirin Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması 2020 yılında Üniversitenin kurumsal işlemlerinin de yapıldığı bankayla imzalanan sponsorluk sözleşmesi kapsamında elde edilen kamu kaynağının muhasebe kayıtlarına alınmadığı böylece 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 4734 sayıl Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadan bu kaynağın kullanıldığı görülmüştür. Üniversite ile ilgili banka arasında 05.03.2020 tarihinde sponsorluk sözleşmesi imzalanmıştır. Bu sözleşmeye göre; Ankara Üniversitesi tarafından 2020 yılında yapılması planlanan 23 adet etkinlikte bankanın amblem ve logosuna yer verilerek bankanın reklam ve tanıtımının yapılması karşılığında Banka, fatura/makbuz sunulması halinde KDV hariç toplam 3.000.000,00 TL kaynak sağlayacak, KDV tutarı da banka tarafından ilgilisine ayrıca ödenecektir. Sponsorluk genel olarak; “Bir olayı, etkinliği, kişiyi veya kuruluşu mali olarak veya ürün veya hizmetlerin sağlanması yoluyla destekleme eylemidir” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu anlamda sponsorluk bağış ve reklamdan farklılaşmakla birlikte 5018 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinde alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirler de kamu geliri olarak tanımlandığından mahiyeti ne olursa olsun kamu kurumuna sağlanan parasal imkanlar kamu geliri içerisinde yer almaktadır. Diğer taraftan aynı Kanun’un 72’nci maddesinde; “Kanunların veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi, kamu adına tahsilat veya ödeme yapamaz. Yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılması, kamu hizmeti karşılığında veya kamu hizmetleriyle ilişkilendirilerek bağış veya yardım toplanması veya başka adlarla tahsilat veya ödeme yapılması hallerinde; söz konusu tutarlar, yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılanlardan

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 alınarak, ilgisine göre bütçeye gelir kaydedilir veya ilgililerine iade edilmek üzere emanet hesaplarına kaydedilir. Ayrıca, bunlar hakkında ilgili kanunları uyarınca adli ve idari yönden gerekli işlemler yapılır.” düzenlemesi yapılmıştır. Yapılan uygulamada Banka tarafından karşılanacağı taahhüt edilen tutar, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde Kurumun gelirler hesabına alınmamış ve yetkisiz kişilerce 4734 sayılı Kanun’da belirtilen ihale usulleri kullanılmadan harcama yapılmıştır. Harcamalar Banka adına faturalandırılmış, bu kapsamda KDV hariç sponsorluk bedelinin 1.913.031,43 TL’si harcanmış olup kalan tutarın harcanmasına devam edilmektedir. Kamu kaynağı olan Sponsorluk Sözleşmesi’nin konusu gelirin takibinin yapılabilmesi ve mali tabloların tam ve doğru bilgi vermesi için 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile 600- Gelirler Hesabına muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir. BULGU 6: Mali Tabloların Taşınmazlara İlişkin Doğru Bilgi Sunmaması Üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazların cins tashihi ve değerleme çalışmaları tamamlanamadığından mali tabloların söz konusu varlıklara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmadığı görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde, kamu kaynağı olarak sayılan taşınmazların, mali saydamlığı ve hesap verilebilirliği sağlayacak şekilde kayıtlara alınması gerekmektedir. Bu itibarla, taşınmazların fiili envanterinin yapılması ve mevzuata uygun olarak belirlenen değerler üzerinden mali tablolarda izlenmesi önem arz etmektedir. Kamu idarelerince yapılacak envanter çalışmaları, 02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’te düzenlenen kayıt işlemleri çerçevesinde yürütülmektedir. Anılan Yönetmelik’in 5’inci maddesinde; taşınmazların, maliyet bedeli veya rayiç değer üzerinden kayıtlara alınması gerektiği ifade edilmiştir. Benzer bir düzenlemeye taşınmazların muhasebeleştirilmesine ilişkin çerçevenin çizildiği Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 26’ncı maddesinde de yer verilmiştir. Ancak Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in geçici 1’inci maddesi ile kamu idarelerine, değer tespitleri ile cins tashihi işlemlerini sonuçlandırıp taşınmazlarını gerçek değeri üzerinden raporlamaları için 31.12.2017 tarihine kadar süre tanınmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 Envanteri tamamlanan ve gerçek değeri tespit edilen taşınmazlar, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 171-176’ncı maddeleri arasında yer alan düzenlemeler uyarınca varlığın cinsine göre 250 Arazi ve Arsalar Hesabı, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ve 252 Binalar Hesabına kaydedilerek raporlanacaktır. Yapılan incelemelerde; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden alınan bilgiler ile Üniversite envanter kayıtlarında yer alan taşınmaz sayısının yaklaşık olarak birbiriyle tutarlı olduğu görülmüştür. Ancak taşınmazların mevcut kullanım şeklinde meydana gelen değişikliklerin dikkate alınmadığı, Kamu İdarelerinin Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 10’uncu maddesinde öngörülen cins tashihi işlemlerinin yapılmadığı, envanter ve muhasebe kayıtlarında mevzuatta öngörülenin aksine fiili durumun değil tapuda kayıtlı durumun esas alındığı görülmüştür. Nitekim Beypazarı İlçesi, Gazipaşa Mahallesinde Mülkiyeti Hazineye ait 553 ada 24 parsel üzerinde bulunan eski öğrenci yurdu binasının yıkılarak yapılan ve bina bağış sözleşmesi ile 02.03.2019 yılında bağış yoluyla edinilen binaların da muhasebe kayıtlarının yapılmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca Üniversite tarafından envanterinde bulunan taşınmazların gerçek değerinin tespitine ilişkin çalışmaların yapılmadığı, dolayısıyla söz konusu varlıkların, mevzuatta öngörüldüğü üzere gerçek değeri ile raporlanmadığı anlaşılmıştır. Denetimlerde her bir taşınmazın muhasebede kayıtlı değerine ilişkin bilgi alınamadığı gibi tablolarda raporlanan tutarın kaynağına ilişkin bilgi de temin edilememiştir. Üniversitenin yeraltı ve yerüstü düzeni niteliğinde taşınmazı mevcut olmasına rağmen ilgili taşınmazlar 251 Yeraltı ve Yerüstü düzenleri hesabında takip edilmemektedir. Üniversite, taşınmazların cins tashihleri ve envanter kayıtlarını Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünden almış olduğu bilgiler doğrultusunda güncellemeye başlamış ancak değerlemeye ilişkin çalışmalara henüz geçilememiştir. Mali tabloların taşınmazlara ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmasını teminen cins tashihi ve değerleme çalışmalarının tamamlanması, bu çalışmalar sonuçlandırılıncaya kadar da muhasebe kayıtlarının fiili durum esas alınarak yapılması sağlanmalıdır. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 BULGU 1: Bilimsel Araştırma Projelerinde İhtiyaç Duyulan Yapım İşlerinin İstisna Düzenlemeleri Kapsamında Temin Edilmesi Ankara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından bilimsel araştırma projelerinde ihtiyaç duyulan yapım işleri ile daha önce yaptırılan yapım, bakım ve onarım işlerinin; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin (f) bendi kapsamında yapılacak ihalelere ilişkin 2003/6554 sayılı Kararname eki Esaslar çerçevesinde hizmet alımı şeklinde yaptırıldığı görülmüştür. 2003/6554 sayılı Kararname’nin eki Esaslar’ın 1’inci maddesinde; “ Bu Esasların amacı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3 üncü maddesinin (f) bendi uyarınca yürütülen ve desteklenen araştırma-geliştirme projeleri için gerekli mal ve hizmetlerin alımlarında uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.” düzenlemesi yapılmıştır. Bilimsel araştırma projelerinde ihtiyaç duyulan mal ve hizmet alımları bu düzenlemeye göre temin edilebilirken yapım işleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na tabi olarak temin edilebilecektir. Yapılan uygulamalarda; 1-) 2017K12-21024 numaralı projede 31/03/2020 tarih ve 23440 sayılı onay belgesiyle yaklaşık maliyeti 1.580.508,47 TL olan “1 Adet Kolorektal Kanserde Erken Tanıya Yönelik Sistemlerin Alt Yapısı Hizmeti” alımı işinin 2003/6554 sayılı Kararname Eki Esaslar’ın 20’nci maddesi (a) bendi gereğince pazarlık usulüyle alınmasında; 1.1) İhale dokümanı arasında yer alan “Ankara Üniversitesi Kolorektal Kanserde Erken Tanı Araştırma Projesi Kapsamında Yapılacak Yer Hazırlığı Şartnamesi”nde aynen “Bu iş kapsamındaki tüm imalatlar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İller Bankası, Karayolları ve Milli Savunma Bakanlığı Birim Fiyat Tarifleri, Yapım İşleri Genel Teknik Şartnamesi, Yollar Fenni Şartnamesi, Özel Teknik Şartname ile yürürlükteki diğer yönetmelik ve şartname esaslarına göre yapılacaktır.” düzenlemesi yapılmıştır. Şartnamede beton işleri, kalıp ve iskeleler, döşeme ve duvar kaplamaları, sert PVC profilleri, pencere ve kapı doğramaları, alüminyum doğramalar, yapısal çelik imalat ve montajı gibi imalatların tarifleri yapılmıştır. Bu işlerin yapım işi olduğu kuşkusuzdur. 1.2) Söz konusu iş EKAP’a 2020/17535 ihale kayıt numarası ile mal alımı olarak girilmiştir. 1.3) Yapılan ihale sonucunda istekliyle götürü bedel hizmet sözleşmesi imzalanmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 1.4) Muayene ve kabul işlemleri proje ekibinde yer alan Tıp Fakültesinde görevli iki profesör ve bir doçent öğretim görevlisinin imzasıyla yapılmış, bu komisyonda Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığından teknik personel görevlendirilmemiştir. 1.5) Prof. Dr. …, hem kontrol teşkilatı üyesi olarak hem de muayene kabul görevlisi olarak evrak imzalamıştır. 2-) 2006K120470 numaralı Projede 24.12.2019 tarih ve 97708 sayılı onay belgesiyle yaklaşık maliyeti 685.985,00 TL olan “1 Adet Temiz Oda Dolap ve Tezgah Sistemleri Kurulum Hizmeti”nin 2003/6554 sayılı Kararname Eki Esaslar’ın 20’nci maddesi (f) bendi gereğince pazarlık usulüyle alınmasına karar verilmiştir. Söz konusu hizmet alımının teknik şartnamesinin (TARLA-2019TSHZ016) 1 numaralı giriş maddesinde “Kurulmakta olan Ankara Üniversitesi Elektron Hızlandırıcısı ve Işınım tesisinde yapılması planlanan deneylerin temiz oda şartlarında gerçekleştirilebilmesi için, hali hazırda inşaası bitirilmiş olan temiz oda deney istasyonlarına uygun dolap ve tezgah sistemlerinin yapımına ihtiyaç duyulmaktadır.” denilmiş diğer maddelerinde de imalatı gerçekleştirilecek iş kalemlerinin ayrıntılı olarak tanımları yapılmıştır. Bu şartnamede tanımlanan işler belli bir proje doğrultusunda imalatı ve kurulumu yapılan yapım işleri olup kurulum hizmeti olarak nitelendirilmesi mümkün olmayan işlerdir. 3-) 2006K12-827 Numaralı Projede 19.06.2020 tarih ve 34787 sayılı onay belgesiyle yaklaşık maliyeti 667.183,00 TL olan “Kazan Dairesi bakım Onarım Hizmeti”nin 2003/6554 sayılı Kararname Eki Esaslar’ın 20’nci maddesi (f) bendi gereğince 03.03.2018 tarihinde anılan esaslar doğrultusunda pazarlık usulüyle alınmasına karar verilmiştir. Söz konusu hizmet alımının Teknik Şartnamesi’nin (TARLA-2020TSBO001) 2’nci maddesinde “Enstitümüz bünyesinde bulunan A,B,C ve H blok ısıtma ve soğutma sisteminin bakım, onarım, tesisat onarımı ve değişimi kapsamındadır.” denilmiştir. Bu Şartname’de tanımlanan işler bilimsel araştırma projesiyle doğrudan ilgili olmayıp binaların bakım onarımı kapsamında Üniversitenin Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılması gereken işlerdendir. 4-) 2006K120470 Numaralı Projede 10.05.2020 tarih ve 31653 sayılı onay belgesiyle yaklaşık maliyeti 674.333,33 TL olan “1Adet Bina Dış Cephe Tadilat ve Boyama Hizmeti”nin 2003/6554 sayılı Kararname Eki Esaslar’ın 20’nci maddesi (f) bendi gereğince pazarlık usulüyle alınmasına karar verilmiştir. Bu iş EKAP’a 2018/236780 ihale kayıt numarasıyla genel

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 hizmet alımı şeklinde girilmiştir. Söz konusu hizmet alımının gerçekleştirildiği binalar önceki yıllarda Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından 4734 sayılı Kanun hükümlerine göre ihalesi yapılmış işlerdir. Ankara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından bilimsel araştırma projelerinde ihtiyaç duyulan yapım işleri ile daha önce yaptırılıp; yüklenicinin sorumluluğunda olmayan tadilat, bakım ve onarım işlerinin 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (f) bendi kapsamında yapılacak ihalelere ilişkin 2003/6554 sayılı Kararname eki Esaslar çerçevesinde hizmet alımı şeklinde değil, 4734 sayılı Kanun çerçevesinde Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığınca yaptırılması gerekmektedir. BULGU 2: Ek Ders Ödemelerine İlişkin Kontrol Süreçlerinin Oluşturulmaması Üniversitenin farklı birimlerinde ders veren öğretim görevlilerine yapılan ek ders ödemeleri ile resmi tatil günlerinde ve uzun süreli sağlık raporlu olunan durumlarda yapılan ek ders ödemelerinin incelenmesinde Üniversite bünyesinde ek ders görevi kontrolüne ilişkin bir sürecin belirlenmediği görülmüştür. Üniversitede ek ders ödemeleri mutemetler eliyle yürütülmektedir. Öğretim görevlilerinin Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esaslar çerçevesinde, akademik takvime göre belirlenen ders görevlerinin aksi durum bildirilinceye kadar fiilen yerine getirildiğinin varsayıldığı bunun sonucu olarak da öğretim üyelerine, resmi tatillerde ve derse katılmadığı dönemlerde de ödeme yapıldığı görülmüştür. Ankara Üniversitesinde kullanılan ek ders programıyla oluşturulan puantajlar Kamu Harcama ve Muhasebat Bilişim Sistemine yüklenmekte ve bu sistem üzerinden ödemeler gerçekleştirilmektedir. Ödemeye esas ders görevi olan öğretim görevlisinin sağlık raporlu olduğu veya dersi farklı gerekçelerle gerçekleştiremediği durumlar mutemetlere bildirilmediği sürece, öğretim görevlisince ek ders görevi fiilen yapılmış kabul edilerek ödemeler yapılmaktadır. Mutemet ancak kendisine bilgi verildiğinde gereğini yapabilmektedir. Harcama birimlerinin mutemetleri farklı olduğundan sağlık raporu alınması durumunda öğretim görevlisinin kadrosunun bulunduğu birime bilgi verilmekte diğer birimin mutemedi bu bilgiye sahip olmadığından derslerin programa uygun olarak yapıldığı varsayımıyla ek ders ödemesine devam edilmektedir. Ek ders görevi kontrolüne ilişkin bir sürecin bulunmaması bir taraftan kamu zararına diğer

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 taraftan ise 140 Kişilerden Alacaklar Hesabında çok fazla işlemin yığılmasına sebep olmaktadır. Ankara Üniversitesinde kullanılan ek ders programlarının personel hareketleriyle doğrudan uyumlu olacak ve öğretim üyeleriyle ilişkilendirilecek şekilde hazırlanması gerekmektedir. BULGU 3: İhale Dokümanlarıının Hazırlanması ve Sözleşmelerin Uygulanmasında Aksaklıklar Bulunması İhale dokümanlarının ihtiyaçları tam olarak tanımlayabilecek şekilde hazırlanmaması nedeniyle sözleşmelerin ihale şartlarına uygun yürütülmesini sağlayacak düzenlemelerin yeterli olmadığı görülmüştür. Kamu hizmetinin gerektirdiği ihtiyacın, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen proje, şartnameler ve diğer dokümanlara eksiksiz ve yoruma mahal bırakmayacak kadar açık ve ayrıntılı olarak yansıtılması önem arz etmektedir. Nitekim istekliler ihale dosyasında yazılı şartlarda işi ifa etmeyi kabul ederek tekliflerini sunacaklarından bu aşamadaki eksiklikler ve belirsizlikler, hem hizmetin etkin olarak tesis edilmesi hem de sözleşmenin yürütülmesinde zafiyet oluşturacağından; ihale dosyasının hizmetin gerektirdiği ihtiyacı tam ve açık olarak ortaya koyacak şekilde hazırlanması, sözleşmenin bu şartları tesis edecek şekilde kurulması ve yürütülmesi, gerekmektedir. Yapılan uygulamada; proje, teknik şartname, mahal listesi gibi işin ayrıntılarıyla tanımlanması gereken teknik dokümanlara ayrıntılı olarak ihale dosyasında yer verilmediği görülmüştür. İş kalemleri ve miktarlarının bir kısmının tahmini olarak belirlenmesi ve birim fiyatlı sözleşme yapılması sonucunu doğuran bu durumun; sözleşmenin yürütülmesi aşamasında şartların değişmesine, iş artışı veya eksilişine gidilmesine ve süre uzatımı verilmesine neden olduğu anlaşılmaktadır. Örneğin; birim fiyat sözleşme ile ihale edilen “Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimler Fakültesi Cephe Onarımı ve Pdr Bölümü Tadilatı Yapılması İşi”nde %19,98, yine birim fiyat sözleşme ile ihale edilen “Ankara Üniversitesi Cebeci Tıp Fakültesi Gastroentereloji Ana Bilim Dalı Binası Bodrum Kat Havalandırma Tadilatı Yapılması İşi”nde %19,42 oranında, Kültür Varlıkları İhale Yönetmeliğine göre birim fiyat sözleşmeye bağlanan “Ankara Üniversitesi Dışkapı Yerleşkesi Saatli Bina Cephe Restorasyonu ile Tıp Fakültesi Tescilli Cebeci Araştırma

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 ve Uygulama Hastanesi Doğu Cephesi Galeri Hattı Onarım İşi”nde %39,86 oranında iş artışı gerçekleşmiştir. 2020 yılı içerisinde anahtar teslim götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işi ise bulunmamaktadır. İdare tarafından; İhale konusu onarım, tadilat veya restorasyon uygulama işlerinin özellikleri itibarıyla iş başladıktan sonra önceden öngörülemeyen ve yapım esnasında karşılaşılan arıza ve onarımı gereken imalatların söz konusu işin ayrılmaz bir parçası olduğu durumlarda mevzuatın öngördüğü oranlara uyularak işin hizmete engel olmayacak şekilde tamamlanabilmesi adına zorunlu durumlarda kanun ve şartnamelerin verdiği hak, yetki ve imkan çerçevesinde yasal iş artışlarının yapıldığı ifade edilmektedir. Ancak 2019 yılında da bulgu konusu yapılıp örneklendirildiği üzere söz konusu onarım, tadilat ve restorasyon uygulama işlerinin tamamında iş artışı yapılmaktadır. Bu durum bir taraftan yaklaşık maliyetin doğru hazırlanmadığını, ihaleye esas projelerin gerçeğe uygun olmadığını ve bunlara bağlı olarak ihalelerde ortaya çıkan tekliflerin de esasında ekonomik açıdan en uygun teklifler olmadığını göstermektedir. Diğer taraftan yaklaşık maliyetin değişmesi, ihale ilan ve kuralları ve rekabet şartları gibi birçok uygulamayı etkileyecek sonuçlar doğurmaktadır. İşin; ihtiyacı tam olarak karşılamasını ve sözleşmeye uygun şekilde yürütülmesini sağlayacak mekanizmaların güçlendirilmesi ve aykırılıkların vuku bulması halinde mevzuatta öngörülen yaptırımların uygulanması gerekmektedir. BULGU 4: Personel Servis Hizmeti Alım İşi İhalesinde Uygulanacak Cezaların Yapılacak İşe Uygun ve Caydırıcılığı Sağlamaya Yönelik Olarak Belirlenmemesi İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından açık ihale usulüyle ihalesi yapılan 2019/497537 İhale Kayıt Numaralı “Ankara Üniversitesi 2020 yılı Tandoğan Yerleşkesi- Gölbaşı Yerleşkesi/Dikimevi-Sıhhiye Köprüsü (Celal Bayar Bulvarı)-Gölbaşı Yerleşkesi Arası Personel Taşıma ve Tandoğan Yerleşkesi-Gölbaşı Yerleşkesi Arası Ring Servis Hizmeti” işinde idare tarafından uygulanacak cezaların yapılacak işe uygun olmadığı ve yüklenici üzerinde caydırıcılığı sağlamaya yönelik hükümler içermediği görülmüştür. Yüklenici ile imzalanan Sözleşme’nin 16’ncı maddesinde; “Cezalar ve sözleşmenin feshi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 16.1. İdare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir: 16.1.1. Yüklenicinin işi süresinde bitirmemesi durumunda, en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin Binde 1 tutarında ceza kesilecektir. Ancak gecikmeden kaynaklanan aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır. 16.1.2. 16.1.1 nci maddede belirtilen haller dışında kalan durumlarda en az on gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için sözleşme bedelinin Binde 1 tutarında ceza uygulanacaktır. Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır. 16.1.3. Kesilecek cezanın toplam tutarı, hiçbir durumda, sözleşme bedelinin % 30'unu geçemez. Toplam ceza tutarının, sözleşme bedelinin % 30'unu geçmesi durumunda, bu orana kadar uygulanacak cezanın yanı sıra 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilecektir. 16.2. Yukarıda belirtilen cezalar ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir. Cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir. 16.3. İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. 16.4. Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, halinde ise ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.” düzenlemesi yapılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 Ankara Üniversitesi personelinin belirlenen güzergahlarda ring şeklinde taşınmasına yönelik hizmet alımı kapsamında yüklenicinin ceza yükümlülüğünü gerektirecek muhtemel sorunlar; Servis araçlarının hareket noktasından belirlenen saatten erken veya geç hareket etmesi, sabah veya akşam servislerinden herhangi birinin yapılmaması, servisin gelmemesi veya öngörülen sürelerden geç gelmesi nedeniyle kendi maddi imkanları ile gelen veya giden personelin yapmış olduğu ulaşım bedelinin ortaya çıkması, yüklenici tarafından teknik şartnamede belirtilen istiap hadlerine uygun araç tahsisi yapılmadığının tespit edilmesi, şartnamede belirtilen model araçlardan daha eski model araçlarla servis yapıldığının tespit edilmesi, C plakasız araçlarla servis yapıldığının tespit edilmesi, taşıtların klima ve kalorifer donanımlarının çalışmaması/çalıştırılmaması, İdarenin uygun bulmadığı şoförlerin çalıştırıldığının tespiti, İdarenin onayını almadan şartnameye uygun olsa dahi araçların değiştirmesi, araç sürücülerinin trafik kurallarına (hız sınırı, trafik işaret ve işaretçileri, alkollü araç kullanma, sesli müzik dinleme, seyir halinde iken cep telefonu ile konuşma, film izleme ve personel ile düzeysiz konuşma vb.) uymadığının tespit edilmesi gibi olabilmekte ve İdare tarafından belirlenerek sözleşme tasarısında yer verilmesi gerekmektedir. Yukarıda gösterilen Sözleşmenin 16’ncı maddesinde ise ihale konusu işin yapılması sırasında ortaya çıkabilecek muhtemel ihlallerde ceza kesilmesine yönelik bir düzenleme yapılmamıştır. Diğer taraftan yüklenici hiç iş yapmasa dahi sözleşme süresinin sonuna kadar ceza kesme imkanı da bulunmamaktadır. Nitekim sözleşmenin uygulanmasında örnek olarak; 31.01.2020 tarihli 1 numaralı hakedişe bağlı yine aynı tarihli Hizmet İşi Kontrol Teşkilatı Görevlisi Raporu’nda “…yüklenicinin ocak ayı hizmetini teknik şartnamede belirtilen araç özelliklerine ve servis saatlerine uygun olarak yerine getirmediği …” tespit edilerek tutanağa bağlanmıştır. Günlük tutanakların incelenmesinde de ocak ayı boyunca 47 kişilik otobüs yerine 27 kişilik minibüsün tahsis edildiği, bazı servislerin gelmediği ve servis saatlerine uyulmadığı görülmektedir. Yüklenici tarafından yapılan bu ihlaller sebebiyle İdare tarafından 6 gün için sözleşmenin 16.1.1. maddesi gereğince sözleşme bedelinin binde biri oranında ceza kesilmiştir. Ancak ceza kesilmesine dayanak gösterilen sözleşmenin 16.1.1. maddesinde söz konusu ihlallere ceza kesilmesine yönelik bir düzenleme bulunmamaktadır. İdare ocak ayı boyunca 47 kişilik otobüs yerine 27 kişilik minibüsün tahsis edildiği halde sadece 6 gün için ceza kesebilmiştir. Benzer uygulama diğer aylarda da geçerlidir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 Sözleşme tasarılarında yükleniciler tarafından yapılması muhtemel ihlaller dikkate alınarak cezalar belirlenmeli, cezalar yapılacak işe uygun olmalı ve yüklenici üzerinde caydırıcılığı sağlayacak hükümler içermeli, ihale süreçlerini başlatıp onaylayan personele ihtiyaç duyacağı eğitimler verilmelidir. BULGU 5: Gayrimenkul Kiralamalarında Tespit Edilen Hususlar Ankara Üniversitesi tarafından 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu çerçevesinde yapılan gayrimenkul kiralamalarında kişi ve kurumlara özel, rekabeti engelleyici düzenlemelerin yapıldığı, elde edilen kira gelirlerinden bir kısmının gelir hesaplarında yer almadığı ve tahsilat işlemlerinin aksatıldığı görülmüştür. 1-) Ankara Üniversitesi Senatosunun 30.12.2014 tarihli toplantısında alınan 403/3427 sayılı karar ile yetki devri yapılmış ve bu kapsamda Tıp Fakültesi bünyesinde bulunun taşınmazların harcama yetkilisi ile ita amirliği görevi Tıp Fakültesi Dekanına verilmiştir. Tıp Fakültesi Dekanlığınca yapılan benzer nitelikteki taşınmaz kiralamalarında farklı yeterlilik kriterleri arandığı tespit edilmiştir. 1.1) 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 35/a maddesine göre kapalı teklif usulü ile ihalesi yapılan 150 araç kapasiteli Cebeci Araştırma ve Uygulama Hastanesi Açık Otopark yerinin 21.07.2017-21.07.2020 tarihlerini kapsayan ihale dokümanı arasında yer alan idari şartnamenin (Açık Otopark Kiralama Şartnamesi) 5 ve 6’ncı maddelerinde ihaleye katılma şartları ve isteklilerden istenecek belgeler sayıldıktan sonra 6’ncı maddenin sonunda; “İstekliden, ihale tarihinden önce en az 15 (onbeş) yıl hastane otoparkı işletmeciliği yapmış olduğunu, resmi kurumlardan alınmış olan iş bitirme belgesi, sözleşme veya protokol veya ilgili kuruluşların onaylı yönetim kurulu kararları ile belgelemesi koşulu aranacaktır. Katılımcı ihale tarihinde en az 5 adet frekanslı el telsizine sahip olduğunu noter onaylı demirbaş kayıt defteri örneği veya noter onaylı fatura örnekleri ile belgeleyecektir. İstekliden işletmesinde en az l iş güvenliği uzmanı, 1 tıp doktoru (iş yeri hekimi) ve en az 20 çalışanın bulunması ve çalışanların asgari yarısının minimum bir yıl süre ile isteklinin otopark işletme faaliyetlerinde çalışmakta olduklarının Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan alınacak sigorta bildirimleri ve resmi belgelerle ispat edilmesi ve hastane otoparkı işletmeciliği konusunda asgari bir yıl deneyimli olduklarının tespitine imkan verecek belgelerin sunulması istenecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 Yukarıdaki koşulların hiçbirinde isteklinin taahhütname vermesi kabul edilmeyecek ve açıklanan bütün belgelerin asılları veya noter onaylı suretleri ile onaylı raporların sunulması, tekliflerin değerlendirilmesi için yeterlilik şartlarından biri olarak kabul edilecektir.” düzenlemesi yapılmıştır. Yapılan ihaleye daha önce Kurum adını taşıyan bir vakfın iktisadi işletmesi olan … Tıbbi Sanayi ve Dış Ticaret Anonim Şirketi tek istekli olarak teklif vermiş ve ihale bu isteklide kalmıştır. Anılan Kanun’un 2’nci maddesinde; “Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.” düzenlemesi yapılmıştır. İsteklinin 15 yıl hastane otopark işletmeciliği yapmış olma şartı, 150 araçlık olduğu söylenen otopark alanında istekliden işletmesinde en az l iş güvenliği uzmanı, 1 tıp doktoru (iş yeri hekimi) ve en az 20 çalışanın bulunmasının niçin arandığı ve çalışanların asgari yarısının minimum bir yıl süre ile isteklinin otopark işletme faaliyetlerinde çalışmakta olmalarının ve taahhüt dahi kabul edilmeyeceği şartıyla birlikte değerlendirildiğinde işin yapılmasıyla ilgili olmayan bu şartlar katılımcı sayısını azaltması nedeniyle ihalede rekabetin oluşmasını engellemektedir. 1.2) Kapalı teklif usulü ile ihalesi yapılan Çocuk Hastanesi Giriş Kat Kantin Yeri Kira Şartnamesi’nin 7’nci maddesinde “Üniversite Hastanelerinde ihale tarihinden itibaren geriye dönük olarak son 10 (on) yıl içerisinde en az 5 (beş) yıl kantin işletmeciliği yaptığını ve işletmecilik yapılan idareden ilan tarihinden sonra alınmış belge ile tevsik etmek.“ şeklinde rekabeti kısıtlayıcı düzenleme yapılmıştır. 1.3) Pazarlık usulüyle yapılan ihalelerde ise kapalı teklif ihalelerde istenen ağır şartlar nispeten hafifletilmek suretiyle ihale dokümanı hazırlanmaktadır. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Cebeci Araştırma ve Uygulama Hastanesi Kalp Merkezi Yemekhane Kira Şartnamesi’nin 8’inci maddesinde “İstekliden, ihale tarihinden önce son 5 (beş) yılda en az 3 (Üç) yıl eğitim veya sağlık hizmeti alanında Yemekhane işletmeciliği yapmış olduğunu resmi kurumlardan alınmış olan iş bitirme belgesi, sözleşme veya protokol veya ilgili kuruluşların onaylı yönetim kurulu kararlan ile belgelenmesi koşulu aranacaktır.“ şeklinde yine rekabeti kısıtlayıcı düzenleme yapılmıştır. 1.4) Pazarlık usulüyle ihalesi yapılan Öğretim Üyeleri Yemekhane Yeri Kira Şartnamesi’nin 8’inci maddesinde de “İstekliden, ihale tarihinden önce son 5 (beş) yılda en az

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 3 (Üç) yıl eğitim veya sağlık hizmeti alanında Yemekhane işletmeciliği yapmış olduğunu resmi kurumlardan alınmış olan iş bitirme belgesi, sözleşme veya protokol veya ilgili kuruluşların onaylı yönetim kurulu kararları ile belgelenmesi koşulu aranacaktır.” şeklinde rekabeti kısıtlayıcı düzenleme yapılmıştır. 1.5) Kapalı teklif usulü ile ihalesi yapılan Cerrahi Bina Giriş Kat Kantin Yeri Kira Şartnamesi’nin 7’nci maddesinde “Üniversite Hastanelerinde ihale tarihinden itibaren geriye dönük olarak son 10 (on) yıl içerisinde en az 5 (beş) yıl kantin işletmeciliği yaptığını ve işletmecilik yapılan idareden ilan tarihinden sonra alınmış belge ile tevsik etmek. Türkiye genelinde en az üç adet şubesi veya bayiliği bulunduğunu gösterir belgesinin olması” şeklinde rekabeti kısıtlayıcı düzenleme yapılmıştır. 1.6) Pazarlık usulüyle ihalesi yapılan “76.75 m2 market yeri (Hastane girişi 5. Katta yer alan), 39.42 m2 Büro yeri (Hastane girişi 5. Kat yer alan), 56.44 m2 Büro yeri (Muhasebe büro yeri 5. Kat 3 adet), 39.22 m2 Baharat deposu (0.kat Elektrik işçilerinin bulunduğu bölümde)” kira şartnamesinde ise yeterlik kriteri olarak iş deneyimine yönelik herhangi bir belge istenmemiştir. 2-) Ankara Üniversitesi Rektörlüğüne ait olup Ankara Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi olarak ilan edilen Gölbaşı İlçesi Virancık Mevkii 719 Ada 1 parselde bulunan gayrimenkul Ankara Üniversitesi Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yönetim Anonim Şirketine (Teknokent) 49 yıllığına kiraya verilmiştir. Sözleşmenin süresi 01.05.2012 tarihinden itibaren 49 yıl olup kira bedeli, kiracının her takvim yılı sonunda elde ettiği kiralama cirosu üzerinden başlangıçta %5 ve daha sonra yapılan zeyilnameyle 01.01.2013 tarihinden itibaren %10 oranı üzerinden hesaplanacaktır. Diğer taraftan Üniversitenin sermaye taahhüt borçları ödeninceye kadar hesaplanacak kira bedelleri Üniversitenin borcuna mahsup edilecektir. 2020 Yılında Şirketin sermayesi 15.000.000,00 TL’den 30.000.000,00 TL’ye yükseltilmiştir. Ankara Üniversitesinin payına düşen 7.112.384,34 TL’lik nakdi artırım tutarı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi tarafından banka yoluyla nakden ödenmiştir. Şirketin 2019 yılı cirosu 2.697.935,23 TL olup bu tutarın %10‘u olan 269.793,52 TL kira bedelinin şirket tarafından arttırılan sermayeye mahsup edilmesi Üniversitenin Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından mahsup edilecek kira gelirinin; 600 Gelirler Hesabıyla, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak zeyilnameyle yapılan sözleşme değişikliği uygulanmamıştır. Üniversitenin arttırılan sermaye payı nakden ödenmiş ve Şirket sermaye artışına mahsup etmediği 2019 yılı kira bedelini 31.12.2020 tarihi itibarıyla

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 ödememiştir. Bu durumda 600 Gelirler Hesabıyla, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı gerçek tutarı göstermemektedir. 3-) 24606 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile Üniversitenin mülkiyetinde bulunan 1179, 544, 545 ve 542 parsel No.lu taşınmazların toplam 30.000 metrekarelik kısmı üzerinde öğrencilerin konaklama sorunlarını çözmek için minimum 1000 yatak kapasiteli öğrenci yurdu ile öğrencilerin barınma sırasındaki ortak gereksinimlerini karşılamaya yönelik sosyal, kültürel ve ticari alanların yapımı, işletilmesi ve sözleşme süresi sonunda Üniversite Rektörlüğüne devrine yönelik kiralamada; Kiracı 14.08.2017 tarihinde tamamladığı yurt binasını 31.10.2017 tarihinde kira sözleşmesi ile TC. Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğüne kiralamıştır. 15 yıllık olan bu sözleşmenin aylık kira bedeli stopaj dahil KDV hariç aylık peşin 744.110,00 TL’dir. Bu kiralamaya esas ihale dokümanı ile yükleniciyle imzalanan sözleşmenin uygulanmasında ortaya çıkan çelişki ve sorunlar 2019 yılı Sayıştay Raporu’nda ayrıntılı olarak yer almıştır. Hal böyle iken yüklenici 31.12.2020 tarihi itibarıyla; 2019 ve 2020 yıllarında ödemesi gereken irtifak hakkı bedelleri ile 2020 yılında ödemesi gereken 2019 yılı hasılat payını ödememiştir. 4-) Ankara Üniversitesine tahsisli taşınmaz üzerinde bulunan Ziraat Fakültesi ürünlerinin satıldığı Ziraat Fakültesi Dekanlığı Ürün Satış Yeri 2886 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda pazarlıkla yapılan ihaleyle 09.03.2020 tarihinden itibaren 3 yıllığına Ankara Üniversitesi Sosyal ve Ticari Tesis İktisadi İşletmesine kiralanmıştır. Ankara Üniversitesi Rektörlüğü ile … … … Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Müdürlüğü arasında iş birliği protokolü ve ek protokol hazırlanmış olup işlem dosyasında bu protokol ve ek protokolün imzalı nüshası bulunmamaktadır. … … … Kooperatifleri Merkez Birliği, Rektörlük Makamına yazdığı tarih ve sayısız yazısıyla Ankara Üniversitesi Sosyal ve Ticari Tesis İktisadi İşletmesine kiralı yukarıda belirtilen birimin devrini almak istediklerini bildirmiştir. Bu yazı üzerine Ankara Üniversitesi Sosyal ve Ticari Tesis İktisadi İşletmesi kiralamalarla görevlendirilen İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığına yazdığı 12.05.2020 tarih ve 90/2020 sayılı yazıyla Ankara Üniversitesi Rektörlüğü ile … … … Kooperatifleri Merkez Birliği Genel Müdürlüğü arasında imzalanan 12.05.2020 tarihli iş birliği protokolüne istinaden 15.05.2020 tarihinden itibaren Ziraat Fakültesi Dekanlığı Ürün Satış Yeri Kira Sözleşmesi’nin … … … Kooperatifleri Merkez Birliğine devrinin yapılmasını rica etmiştir. Bu yazı üzerine

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı anılan Genel Müdürlüğe bağlı olduğu düşünülen … … … Tarım Ürünleri Hay. Amb. Pet. Nak. İth. İhr. San. ve Tic. AŞ. ile 2 yıl 9 ay 27 günlük sözleşme imzalamıştır. Söz konusu kira ve devir işlem dosyasında devir alan şirketin yapılan ihalede istenen şartları taşıyıp taşımadığına yönelik değerlendirme ve sözleşmenin devrine yönelik olarak İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından verilen herhangi bir izne yönelik evrak bulunmamaktadır. 2886 sayılı Kanun’un 66’ncı maddesinde “Sözleşme, ita amirinin yazılı izni ile başkasına devredilebilir. Ancak, devir alacaklarda ilk ihaledeki şartlar aranır. İzinsiz devir yapılması halinde, sözleşme bozulur ve müteahhit veya müşteri hakkında 62 nci madde hükümleri uygulanır.“ düzenlemesi bulunmakta olup İdare ile Ankara Üniversitesi Sosyal ve Ticari Tesis İktisadi İşletmesi arasında imzalanan Sözleşme’nin 9’uncu maddesinde de “Kiracı idarenin izni olmadan sözleşmenin bir kısmını veya tamamını devredemez, ortak alamaz, kiraya verilen yeri genişletemez ve amacı dışında kullanamaz.” denilmektedir. … … … Kooperatifleri Merkez Birliği ile bu birliğe ait olduğu düşünülen … … … Tarım Ürünleri Hay. Amb. Pet. Nak. İth. İhr. San. ve. Tic. AŞ. farklı hükmi şahsiyetler olup 2886 sayılı Kanun’a göre imzalanan sözleşmelerin devrinde bu farka dikkat edilerek işlemlerin yürütülmesi gerekir. Bir başka ifadeyle sözleşmeyi devir almak isteyenle sözleşmeyi devir alanın aynı kişi/kurum olması zorunludur. 5-) Hazinenin özel mülkiyetindeki Ziraat Fakültesi Su Ürünleri Bölümü Ürün Satış Yeri 2886 sayılı Kanun’un 51/g maddesi gereğince 01.07.2020 tarihinde yapılan ihaleye tek istekli olarak katılan … … … Tarım Ürünleri Hay. Amb. Pet. Nak. İth. İhr. San. ve Tic. AŞ. üzerine bırakılmıştır. İta Amiri tarafından onaylanan bu karara istinaden adı geçen şirkete 02.07.2020 tarihinde teminat, ilk taksit bedeli ve damga vergilerinin ödenmesi ve sözleşmenin imzalanması hususları yazılı olarak elden tebliğ edilmiştir. Şirket söz konusu tutarları 03.07.2020 tarihinde yatırmış ancak sözleşme imzalamamıştır. Buna rağmen taşınmaz Şirkete teslim edilmiş ve Şirket tarafından satış mağazasına dönüştürülmüştür. Şirket taşınmazı fiilen kullanmaktadır. Diğer taraftan Şirketin sözleşme imzalamaması üzerine Şirket tarafından yapılan kira taksit ödemesi emanet hesabına alınmıştır. 6-) Hazinenin özel mülkiyetindeki, Nenehatun Caddesi No:122 de bulunan 505 m2 yüz ölçümlü taşınmaz Ankara Üniversitesi Raktörlüğü tarafından “Ankara Üniversitesi Evi (ANKEV)” adıyla tefriş edilmiştir. Binanın arka kısmında yer alan iki parsel (1008 m2) Ankara

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 Büyükşehir Belediye Başkanlığının mülkiyetinde olup 15.03.2013 tarihinden itibaren Üniversiteye 10 yıllığına bedelsiz olarak tahsis edilmiş ve fiilen bahçe olarak kullanılmaktadır. Binanın üst katında toplam 165,45 m2 ye tekabül eden alan 2011 yılından itibaren Aşçılık Kurs Yeri olarak faaliyetini sürdürmekte en son 2886 sayılı Kanun’un 51/g maddesine göre yapılan ihaleyle 30.03.2018/30.03.2021 tarihleri arasında 3 yıllığına ve 2011 yılından itibaren kiracı olan B... A… adlı istekliye yıllık 47.500,00 TL bedelle yeniden kiraya verilmiştir. Binanın kalan kısımları Rektörlüğün tasarrufundadır. Hal böyleyken 2018/203262 ihale kayıt numaralı “Ankara Üniversitesi Ankev Binası Onarım İşi” adı altında binanın büyük onarım ihalesine çıkılmıştır. Yükleniciyle 07.06.2018 tarihinde sözleşme imzalanmış, 20.02.2019 tarihinde geçici kabulü yapılmış ve harcama yetkilisi tarafından 10.06.2019 tarihinde yapılan geçici kabul onaylanmıştır. İş artışlarıyla beraber sözleşme fiyatlarıyla yükleniciye toplam 1.104.350,17 TL’lik iş yaptırılmıştır. Bu onarım işi kapsamında Kiracı tarafından kullanılan alanın dışında yer alan bölümlerde; çatıdan dış cephe kaplamasına, soğutma sistemlerinden elektrik donanımına, mutfaktan ön ve arka bahçelerin doğal taş plakalarla kaplanmasına kadar bakım ve onarım işleri yapılmıştır. Yukarıda ifade edilen aşçılık okulu olarak kullanılan alana ait Kira Şartnamesi’nin 12’nci maddesinde “ Kiracı sözleşmenin devamı süresince mücbir ve kamudan kaynaklanan sebepler haricinde olmak üzere, kiracı sözleşmenin devamı süresince, sözleşme süresinin uzatılması, kira bedelinin indirilmesi, ödeme tarih ve miktarlarının, kiralanan alanın yüzölçümünün değiştirilmesi talebinde bulunamaz.” düzenlemesi, 33’üncü maddesinde ise “İşletmeci, Ankara Üniversitesi Rektörlüğünün bir gün önceden talep etmesi sureti ile yapacağı 30’ar kişilik yemek orgonizasyonunu ücretsiz olarak yapacaktır. İdare bu hizmeti istediği zaman ve istediği ayda almakta serbesttir.” düzenlemesi bulunmaktadır. Daha sonra kiracıyla 18.03.2019 tarihinde ek sözleşme düzenlenerek önceki kira bedeline 37.000,00 TL ilave edilmek suretiyle binanın giriş katındaki oda hariç olmak üzere kalan kısımları arka bahçeyle birlikte yıllık 87.000,00 TL bedelle kiraya verilmiştir. Diğer taraftan 30 kişilik ücretsiz yemek organizasyonu da 50 kişiye çıkarılmıştır. Bu uygulamada kira sözleşmesi biten kiracının kapsamlı onarım sebebiyle binadan çıkarılması ve onarım işleri bittikten sonra rekabete açık bir şekilde ihale sürecinin yürütülmesi mümkün iken, kiracı binadan çıkarılmadan onarım işleri gerçekleştirilmiş, onarım işinin geçici kabulü onaylanmadan kiracıyla yapılan ek sözleşmeyle binanın (giriş katındaki oda hariç) tamamı, yenilenen mutfak ve Belediyenin ücretsiz tahsis ettiği arka bahçeyle (doğal taş

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 plakalarla kaplanarak) birlikte kiracının kullanımına verilmiştir. Kiracı, bu alanlarda; açılış organizasyonları, catering hizmetleri, doğum günleri, düğün organizasyonu, evde davet yemekleri, iftar yemeği organizasyonu, kına gecesi, mezuniyet törenleri, nişan organizasyonu, şirket ve kurum yemekleri hizmeti vermektedir. İdare tarafından yapılan bu uygulamaya İhale Dokümanı’nda ve 2886 sayılı Kanun’da izin veren bir düzenleme bulunmamaktadır. 7-) Üniversitenin mülkiyetindeki, Gölbaşı Su Sporları Merkezi Yanı Çok Amaçlı Tesis 200m2 alan üzerinden 3 yıllığına ve üçüncü yıl kira bedeli 23.941,96 TL olarak güncellenmiş iken kira süresinin bitmesine müteakip yeniden ihaleye çıkılması aşamasında kira tespit komisyonu 15.05.2015 tarihli kira tespit tutanağında; taşınmazın konumu, öğrenci/personel sayısı iş yapma kapasitesi ve 2014 yılı kira bedeli dikkate alınmak suretiyle 200m2 kapalı alana 200m2 açık alan ilave edildikten sonra muhammen bedeli 16.296,00 TL’ye düşürerek pazarlıkla ihaleye çıkarılmasını sağlamıştır. Böylece kullanım alanı yüzde yüz artırılırken ilk yıl için tahmin edilen kira bedeli %31 oranında indirilmiş kira süresi de 3 yıldan 5 yıla çıkarılmıştır. 8-) Ankara Üniversitesi Yönetim Kurulunun 30.03.2020 tarih ve 33058 sayılı kararına göre; yeni tip corona virüsü ile mücadele kapsamında Üniversite ile taşınmaz kira sözleşmesi imzalayan büfe, kantin, kafeterya, çay ocağı gibi taşınmaz kiracılarının talep etmesi halinde 16.03.2020 tarihinden itibaren okulların kapalı olduğu süre boyunca tam olarak faaliyet göstermeyen yerlere ait kira bedellerinin alınmamasına, kira dönemleri itibarıyla var ise faaliyet göstermediği süreye isabet eden kısımlarının kira bedelinden indirilmesine veya iade edilmesine veya mahsup yapılmasına karar verilmiştir. Diğer taraftan faaliyetlerine kısmen devam eden yerler için nasıl hesaplama yapılacağı, yiyecek/içecek otomatlarının durumu ve bunlar tarafından tüketilen elektrik ve suyun tahsiline ilişkin de düzenlemeler yapılmıştır. Ancak 31.12.2020 tarihi itibarıyla bu çalışmalar tamamlanmamış olup hangi kiracıdan ne kadar tahsilat yapılması gerektiği netliğe kavuşturulmamıştır. Bu nedenle kira alacaklarının tam olarak tahsil edilip edilemediğinin incelenmesi de mümkün olmamıştır. 9-) 2019 yılı Sayıştay Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporu’nda Devletin özel mülkiyeti veya hüküm ve tasarrufu altında olmayan taşınmazların pazarlık usulüyle kiraya verilmesinin mümkün olmadığına yer verilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esas olup Kanun

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 kapsamındaki işlerde tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu belirtilmiş ve istisnai olarak Kanun’un 51’inci maddesinde sayılan işlerin pazarlık usulüyle yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu maddenin (g) bendinde ise “Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi”nin pazarlık usulü ile ihale edilebileceği belirtilmiştir. Kanun’da geçen “Devletin özel mülkiyetindeki” ve “Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler” ifadeleri ile hazineye ait olan taşınmazlar tarif edilmekte olup belediye, il özel idaresi, üniversite gibi kamu idarelerinin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazların bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün bulunmamaktadır. Ancak Ankara Üniversitesine ait taşınmazlar 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesinin (g) bendi kapsamında pazarlık usulüyle kiraya verilmektedir. Diğer taraftan Devlete Ait Taşınmaz Mal Satış, Trampa, Kiraya Verme, Mülkiyetin Ecrimisil ve Tahliye Yönetmeliği 19.06.2007 tarihli Resmi Gazete'de Gayri Aynî Hak Tesis, 97'nci maddesi ile yayınlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkındaki Yönetmelik'in yürürlükten kaldırılmıştır. Anılan Yönetmelik'in 71'inci maddesinin 3'üncü fıkrasında; “B elirtilen yerler, gizlilik ve güvenlik gibi faktörler de dikkate alınarak kuruluşça seçilip defterdarlık veya malmüdürlüğüne bildirilen kişiler arasında yapılacak ihale sonucunda uygun bedeli teklif edene kiraya verilebilir.” düzenlemesi yer almaktadır. göre kiralamaya konu taşınmazın kullanımıyla ilgili gizlilik ve Bu düzenlemeye güvenlik ihtiyacı var ise bu ihtiyacın mahiyetinin belirlenmiş ve ihale dokümanına yansıtılmış olması gerekir. Kantin, çay ocağı, otopark vb. işletmeler; her gün binlerce hasta, hasta yakını, i kiracı çalışanı, hastane personeli, tedarikçi ve ziyaretçi tarafından kullanılmakta olup özellikl bir gizlilik ve güvenliğe ihtiyaç duyulmayan alanlardır. Nitekim gerek kiracı gerekse İdare bu e ihale yönteminin ve ihale alanlara özgü güvenlik personeli istihdam etmemektedir. Haliyl dokümanının ihalede rekabeti engellemeyecek şekilde belirlenmesi esastır. Gayrimenkul kiralamalarında rekabeti engelleyici düzenlemelerin sonlandırılması, elde edilen kira gelirlerinin tamamının gelir hesaplarında yer alması, kiralama ihalelerinin 2886

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 sayılı Kanun’un 35/a maddesine uygun olarak yapılması bu hususlara uymayan ve uyulmasını engelleyen personel hakkında Rektörlükçe inceleme/soruşturma açılması gerekir. BULGU 6: Hizmet Alımı İşi İhalesinde Rekabete Aykırı Belge İstenmesi Kurumun Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından açık ihale usulüyle ihalesi yapılan 2020/43030 İhale Kayıt Numaralı “Sürücüsüz Olarak 10 Ay Süreli 2 Adet Panelvan Araç ve 1 Adet Kamyonet ile 70000 Kilometre Otobüs, 25000 Kilometre Midibüs Hizmeti Alımı” işinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. 1-) İdari Şartname’nin ihaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterlerinin belirlendiği 7’nci maddesinde “İşletmeye ait, “taşımacı” faaliyet alanında, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından alınmış olan Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi olacaktır.” düzenlemesi yapılmıştır. Aynı hususa ihale ilanının 4.1.1.3 maddesinde de yer verilmiştir. Bu belge genel olarak petrol ürünleri, sıvılaştırılmış gaz, tıbbi atık, yanıcı ve patlayıcı madde taşıyan araçlara ADR adı altında verilmektedir. Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik’e dayanılarak çıkarılan Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge çerçevesinde Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığının tehlikeli madde taşınmasına yönelik bir ihtiyacı bulunmadığından ihtiyaçla ilgili olmayan bir belgenin istenmesi rekabeti engelleyen bir husus olarak değerlendirilmiştir. 2-) 20.02.2020 tarihinde yapılan ihaleye sadece bir isteklinin teklif verdiği ve ihalenin de bu istekli üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır. Bu istekli tarafından sunulan ihale dosyasının incelenmesinde “Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi”ni teklifi kapsamında İdareye sunmadığı bir başka ifadeyle bu belgenin olmadığı görülmüştür. İhale komisyonu; gerek ihale ilanında gerekse idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenen bir belgeyi sunmayan isteklinin teklifinin; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 37’nci maddesine göre değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermesi gerekirken ihaleyi bu istekli üzerinde bırakmış, ihale yetkilisi tarafından ihale kararı onaylamış ve istekliyle sözleşme imzalanmıştır. 3-) Sözleşmenin uygulanmasında Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından yükleniciye; Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik kapsamına girip Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi gerektiren bir taşıma işi yaptırılmamıştır. 4734 sayılı Kanun’un;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38  5’inci maddesinde idarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları,  17’nci maddesinin (b) bendinde isteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmanın yasak fiil ve davranışlar arasında yer aldığı,  60’ıncı maddede ise ihale yetkilisi ile ihale komisyonlarının başkan ve üyeleri ile ihale işlemlerinden sözleşme yapılmasına kadar ihale sürecindeki her aşamada görev alan diğer ilgililerin; 17’nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulunduklarının, görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacak ihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin cezası uygulanacağı, ayrıca, fiil veya davranışlarının özelliğine göre haklarında ceza kovuşturması da yapılacağı ve hükmolunacak ceza ile birlikte tarafların uğradıkları zarar ve ziyanın genel hükümlere göre kendilerine tazmin ettirileceği, bu Kanun’a aykırı fiil veya davranışlardan dolayı hüküm giyen idare görevlilerinin, bu Kanun kapsamına giren işlerde görevlendirilemeyecekleri; yönünde düzenlemeler yapılmıştır. “Sürücüsüz Olarak 10 Ay Süreli 2 Adet Panelvan Araç ve 1 Adet Kamyonet ile 70000 Kilometre Otobüs, 25000 Kilometre Midibüs Hizmeti Alımı” işinde; İdarenin tehlikeli madde taşınmasına yönelik bir ihtiyacı olmadığı halde yeterlik kriterleri arasında Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesine yer vermesinin ihalede rekabeti engellediği, ihale komisyonunun söz konusu belgeyi ibraz etmeyen isteklinin geçersiz sayılması gereken teklifini kabul ettiği ve ihale yetkilisi tarafından ihale komisyonu kararının onaylandığı böylece ihaleye katılımın engellenerek rekabet ilkesinin ihlal edildiği görüldüğünden Rektörlükçe ilgililer hakkında inceleme/soruşturma başlatılması gerekir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 BULGU 7: Doğrudan Teminle Yapılan Alımlarda Kamu İhale Kanunu'na Uyulmaması Ankara Üniversitesine bağlı birimlerin aşağıda gösterilen doğrudan teminle yaptıkları alımlarda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'na uymadıkları görülmüştür. 1-) Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığınca doğrudan teminle iki ayrı firmadan alınan aynı bina ve kattaki onarım işi fiilen 2019 yılında yapıldığı halde faturalandırma ve ödemelerin 2019 ve 2020 yıllarında yapıldığı görülmüştür. İhtiyaçların kısımlara bölünüp doğrudan temin limitine çekilerek karşılanması 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde belirtilen; saydamlık, rekabetin sağlanması, ihtiyaçların uygun şartlarda karşılanması, kaynakların verimli kullanılması ve yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olması şeklindeki temel ilkelere aykırılık arz etmektedir. Yapılan uygulamada; 2019 yılında Ankara Üniversitesi Ord. Prof. Dr. Şevket Aziz Kansu Binasının 6’ncı katında yapılması gereken onarım işleri ikiye bölünmüş birinci kısmı “Ankara Üniversitesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı Ofis Tadilatları Yapılması İşi” adı altında doğrudan teminle 88.000,00 TL bedelle …Möble İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine yaptırılmış ve bedeli ödenmiştir. İşin ikinci kısmı ise 2019 yılında ….Proje Teknik İnşaat Mimarlık Mühendislik İmalat ...Şirketine yaptırılmış ancak bu işin yapılmasına yönelik onay, piyasa araştırması ve ödeme işlemleri 2020 yılına bırakılmıştır. Bir başka ifadeyle iş 2019 yılında fiilen yaptırılmış ancak 2020 yılında yapılmış gibi evrak düzenlenerek “Ankara Üniversitesi Tandoğan yerleşkesi Ord. Prof. Dr. Şevket Aziz Kansu Binası 6. Kat Muhtelif Alanlarda Ofis Tadilatları Yapılması İşi” adı altında 94.000,00 liralık iş bedeli adı geçene ödenmiştir. 2-) Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığınca 2020 yılında doğrudan teminle yapılan onarım işlerinde sözleşme imzalanmadığı görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 46’ncı maddesinde yapılan bütün ihalelerin bir sözleşmeye bağlanacağı, sözleşmelerin idarece hazırlanıp ihale yetkilisi ile yüklenici tarafından imzalanacağı hüküm altına alınmıştır. Doğrudan teminin bir ihale yöntemi olmaması sebebiyle ihtiyaçların giderilmesinde sözleşme imzalanması zorunlu değildir. Ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin doğrudan temine ilişkin açıklamaların yapıldığı 22’nci maddesinde;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40 “22.1.1.3. Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22’nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” düzenlemesi yapılmıştır. Bu düzenleme sebebiyle doğrudan teminle alımı yapılacak malın teslimi, hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın İdare lehine ve öngörülen ihtiyaçları karşılayacak şekilde bir sözleşmeye bağlanarak yapılması gerekmektedir. Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığınca yapılan onarım işlerinin tamamı belirli süreleri gerektiren işlerdir. Ancak 2020 yılında doğrudan teminle yapılan onarım işlerinde sözleşme imzalanmadığı görülmüştür. Uygulama genel olduğu için örnek uygulamaya yer verilmemiştir. 3-) Spor Bilimleri Fakültesinin ihtiyacı olan “Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği, Antrenörlük Eğitim Bölümleri İçin Akreditasyon Programı Yaptırılması İşi”nin 4734 sayılı Kanun’un 22/b (Sadece gerçek veya tüzel tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması.) maddesine istinaden ….Bilimleri Derneğinden alınmasına karar verilerek bu dernekle imzalanan 27.04.2020 tarihli sözleşmeyle yaptırılmasına karar verilmiştir. Ancak ödemeler bu derneğin iktisadi işletmesine yapılmıştır. 1 numaralı hakedişte derneğin kaşesinin bulunduğu, 2 numaralı hakedişte ….Derneği İktisadi İşletmesi kaşesinin bulunduğu ve 2 adet faturanın da ….Derneği İktisadi İşletmesi tarafından düzenlendiği ve bu faturaların ödendiği görülmüştür. Yüksek Öğretim Kalite Kurulunun web sayfasından adı geçen derneğin Spor Bilimleri Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Kurulu olarak kabul edildiği ve kendisine Kalite Değerlendirme Tescil Belgesi verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda akreditasyon hizmetinin anılan dernek tarafından verilmesi buna bağlı olarak sözleşme bedelinin de yine bu derneğe yapılması gerekmektedir. Yukarıda ifade edilen tespitler doğrudan temin uygulamalarındaki kontrol süreçlerinin yeterince etkin çalışmadığını göstermektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42 8. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Bir Bankayla Yapılan Sponsorluk Sözleşmesi Karşılığında Elde Edilen Kaynağın Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması ve Satın Alınan Bazı Dayanıklı Taşınır Kayıt İşlemlerinin Yapılmaması 2019 Yerine Getirilmedi 2020 yılında imzalanan sponsorluk sözleşmesi kapsamında elde edilen kaynağın muhasebe kayıtları da yapılmadığından tekrardan bulgu konusu yapılmıştır. Bütçe Emanetleri Hesabında Geçmiş Yıllardan Kaydı Yapılıp Ödenmeyen Tutarların bulunması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi İdare tarafından gerekli çalışmalar yapıldığından yeniden bulgu yazılmamıştır. Taşınır İşlemlerinin Mevzuata Uygun Olarak Yürütülmemesi 2019 Kısmen Yerine Getirildi Bu konuda iç denetim birimlerinin, incelemelerinde gerekli çalışmaları yaptığının görülmesi, pandemi sürecinde fiili sayımlarda oluşan riskler ve Kurum personelinin konu ile ilgili duyarlılığının geliştiği

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43 düşünüldüğünden bulgu yazılmamıştır. Ankara Üniversitesi Taşınmazlarında Cins Tashihi Yapılmaması 2019 Kısmen Yerine Getirildi Bulgu konusu hususlarla ilgili İdare tarafından çalışmalar yapılmakta olup 31.12.2020 tarihi itibarıyla çalışmalar tamamlanamadığından yeniden bulgu yazılmıştır. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde Çalışan Sözleşmeli Personele Ek Ödemenin Üniversite Bütçesinden Yapılması 2019 Kısmen Yerine Getirildi Pandemi sebebiyle kurum gelirlerinde ortaya çıkan azalmalar sebebiyle ek ödemelerin özel bütçeden yapılmasında mevzuata aykırılık görülmediğinden 2020 yılı için bulgu yazılmamış olup konu 2021 yılında izlenmeye devam edilecektir. Ankara Üniversitesinde Yapım İşlerinin Çoğunlukla Birim Fiyat Esası ve Pazarlık Usulüyle İhaleye Çıkarılması ile Bu İhalelerin Tamamına Yakınında İş Artışı Gerçekleşmesi 2019 Kısmen Yerine Getirildi Bu konuya ilişkin değerlendirmelerimiz 2020 yılında da devam ettiğinden tekrardan bulgu yazılmıştır. Bazı Gayrimenkul Kiralamalarında Elde Edilen Kira Gelirinin Kurum Tablolarında yer Almaması ve İhale 2019 Yerine Getirilmedi Konu düzeltilmediğinden

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44 Dokümanında Çelişkili Hususlara Yer Verilmesi yeniden bulgu yazılmıştır. Ek Ders Ödeme Süreçlerinin Kontrolünün Yapılmaması 2019 Yerine Getirilmedi Konu düzeltilmediğinden yeniden bulgu yazılmıştır. Geçici Olarak Sözleşmeyle Çalıştırılan Usta Öğreticilerin Kurumlarından İzin Alınmaması ve SGK Primi Ödenmesi Gerekenlerin Primlerinin Ödenmemesi 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 2020 yılında uygulama yapılmadığından bulgu yazılmamıştır. Kişilerden Alacaklar Hesabında Kayıtlı Tutarların Tahsil İşlemlerinin Sorunlu Olması ve Zamanaşımı Süresini Aşan Alacaklar Hakkında İşlem Yapılmaması 2019 Yerine Getirilmedi Konu düzeltilmediğinden yeniden bulgu yazılmıştır. Mal ve Hizmet Alımlarında Kamu İhale Kanunu'na Uyulmaması ile Bazı Alımların Teslim ve Belgelerinde Hata Yapılması 2019 Yerine Getirilmedi İhale bazlı olarak yeniden bulgu yazılmıştır. Sınav Ücretlerinin Döner Sermaye Bütçesine Gelir Kaydedilmesi 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 2020 yılında sınav yapılmadığından bulgu yazılmamıştır. Üniversite Öğrencilerine Yönelik Taşıma Hizmeti Alımı İşinin İhale ve Uygulanmasında Hatalı İşlemler Yapılması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi Uygulama münferit olarak tek bir ihaleye özgü olduğundan bulgu yazılmamıştır. Yapım İşinde İhtiyaç Duyulmayan Malzemenin Hak Edişte Yeni Fiyat Yapılarak Aynı Yükleniciden Satın Alınması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi Uygulamanın bu ihaleye özgü olması, yüklenici karının tahsil edilmesi ve satın alanan malzenin taşınır kayıtlarının yapılması sebepleriyle bulgu yazılmamıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45 Kurumun Gelir Getirici Faaliyet ve İhaleleri İçin Ön Mali Kontrol Süreçlerinin Belirlenmemesi 2019 Kısmen Yerine Getirildi İdare tarafından düzenleme yapılmış olmakla birlikte yapılan düzenlemenin işlevsiz olduğu düşünüldüğünden yeniden bulgu yazılmıştır. Yetki ve İmza Devri Yönergesinde Tanımlı Olmayan Koordinatör ve Koordinatör Yardımcıları Atanması ve Bunlara İdari Görevler Verilmesi 2019 Yerine Getirilmedi İdare tarafından konu düzeltilmediğinden yeniden bulgu yazılmıştır. Üniversitenin Teknokent Şirketindeki Sermaye Payının Mali Tablolarında Gösterilmemesi 2019 Yerine Getirilmedi Tespitimiz 2020 yılı için de geçerli olduğundan tekrar bulgu yazılmıştır. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesinde Bulunan Nadir Eserler ve Diğer Kıymetli Taşınırların Kayıt Altına Alınma İşlemlerinin Tamamlanmaması ve Bazı Kitapların KBS’den Düşülmesi 2019 Kısmen Yerine Getirildi İşlem süreçleri tamamlanmadığından yeniden bulgu yazılmıştır.

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ANKARA ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ................................................................................................ 47
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ........................................................................................... 49
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ........................................................................................................ 49
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ...................................................... 49
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ........................................................................................................................... 50
6. DENETİM BULGULARI .................................................................................................................... 50
7. EKLER ................................................................................................................................................. 55

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Alacak İşlemlerine İlişkin Muhasebe Kayıtları ........................................................ 52

KISALTMALAR T.C.: Türkiye Cumhuriyeti TL: Türk Lirası

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular

1. Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının Gerçeği Yansıtmaması
2. Ticari Alacaklara İlişkin İşlemlerin Muhasebe Sisteminden Takip Edilmemesi B. Diğer Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 58'inci maddesinin 2'nci fıkrasının (a) bendi uyarınca, 04.08.1999 tarih ve 23776 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği kapsamında kurulmuştur. Söz konusu Yönetmelik’in “Faaliyet alanları” başlıklı 2’nci maddesiyle döner sermaye işletmesinin faaliyetleri; “a) Yükseköğretim Kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından istenecek bilimsel görüş, proje, araştırma ve benzeri hizmetleri yapmak, kurs, seminer düzenlemek. b) Teknik, kültürel, sanatsal, tarım ile ilgili araştırma ve uygulamaları yapmak ve bunları teşvik etmek amacıyla konferans düzenlemek. c) Tahlil, uygulama, iş değerlendirmesi ve organizasyon hizmetlerini yapmak, bunlara ilişkin raporlar düzenlemek. d) Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek, faaliyet alanları ile sınırlı olarak her türlü mal ve hizmet üretiminde bulunmak, önceden Rektörün onayı alınmak suretiyle elde edilecek ürünleri pazarlamak, teşhir ve satış yerleri açmak. e) Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek ter türlü basım ve yayım hizmetlerini yerine getirmek.” olarak belirlenmiştir. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Rektörlüğe bağlı bir birim olarak yapılanan Döner Sermaye İşletmesi, İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü olarak teşkilatlandırılmıştır. İşletme Müdürlüğü bünyesinde 1 İşletme Müdürü, 38 idari memur ve 16 sürekli işçi hizmet vermekte olup; 5 idari memurun kadrosu özel bütçede, diğerlerinin kadrosu ise İşletmededir. İşletmenin Saymanlık Müdürlüğünde; T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli 1 saymanlık müdürü, 2 saymanlık müdür yardımcısı ve 23 memur bulunmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48 1.3. Mali Yapı Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kanun’un bütçe ile ilgili hükümlerine tabi olmayan İşletme bütçesi, adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta olup; Kamu İdaresinin üst yöneticisi olan Rektör tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir. Başlangıç bütçesi 1.025.074.807,95 TL olarak tahmin edilen İşletmenin 2020 yılı bütçe gideri 899.576.473,95 TL, bütçe geliri ise 894.109.071,96 TL olarak gerçekleşmiştir. 2020 yılı Bilançosu’na göre İşletmenin sermayesi 255.240,75 TL olup, toplam aktif büyüklüğü ise 175.654.639,22 TL’dir. 2020 yılı gelir tablosuna göre gelir toplamı 1.053.596.984,01 TL, gider toplamı 927.473.474,38 TL olan Döner Sermaye İşletmesi; yılı 126.123.509,63 TL net karla tamamlamıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi muhasebe ve raporlama işlemlerini; Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütmektedir. İşletme, Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esaslarını, kıyasen uygulamakta olup; T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan diğer düzenlemelere de tabidir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır:  Birleştirilmiş veriler defteri,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Gelir tablosu,  Envanter defteri. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50 düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51 BULGU 1: Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının Gerçeği Yansıtmaması İşletmede çeşitli yasal düzenlemelere dayanılarak çalıştırılan işçiler için mevzuat gereği ayrılması zorunlu olan kıdem tazminatı karşılıklarının gerektiği gibi ayrılarak muhasebeleştirilmediği ve bu nedenle de Bilançonun İşletmenin bu yükümlülüğüne ilişkin doğru bilgi sunmadığı görülmüştür. İşçi statüsünde çalışan personele ödenecek kıdem tazminatına ilişkin düzenleme, 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14’üncü maddesinde yer almaktadır. Anılan madde hükmü uyarınca; kamu idaresi, bünyesinde bir yıldan uzun süreli çalışan işçiler ile iş ilişkisinin maddede sayılan hallerden herhangi biri nedeniyle sona ermesi durumunda kıdem tazminatını ödemekle yükümlüdür. Mezkûr Kanun’un diğer maddelerinin mülga olması sonrasında yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Kanunu’nun 112’nci maddesinde ise kıdem tazminatına ilişkin düzenlemeler, alt işverene bağlı olarak kamu kurumlarında sürekli çalışan personeli de kapsayacak şekilde genişletilmiştir. Dolayısıyla İşletme, anılan mevzuat hükümlerinde öngörülen şartların oluşması halinde kıdem tazminatı ödemekle yükümlü kılınmıştır. Kamu İdaresinin bu tazminata ilişkin muhtemel yükümlülüklerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 29’uncu maddesinde temel ilke ve kavramlardan biri olarak belirlenen ihtiyatlılık gereği muhasebeleştirilerek raporlanması gerekmektedir. Nitekim Yönetmelik’in 311, 312, 354 ve 355’inci maddelerinde de İşletmece hesaplanan kıdem tazminatı karşılılıklarının, muhtemel ödeme süresi dikkate alınarak 372 veya 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarında izlenmesi gerektiği açıkça ifade edilmiştir. Bu madde hükümleri uyarınca faaliyet yılı için hesaplanan kıdem tazminatı karşılıklarının 472 Kıdem Tazminatı Karşılıkları ve 630 Giderler Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilmesi, izleyen yılda ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı tutarlarının ise 372 nolu hesaba aktarılması gerekmektedir. Öte yandan Yönetmelik’in 379’uncu maddesi gereğince açılış bilançosuna dâhil edilmemiş olan yükümlülüklerin envanteri yapıldıkça belirlenen değerinin ilgili hesaba ve 580 Geçmiş Yıl Zararları Hesabına ilave edileceği hüküm altına alındığından önceki yıllarda ayrılması gereken ancak ayrılmamış olan kıdem tazminatı karşılıklarının hesaplanarak 472 ve 580 nolu hesaplar aracılığıyla muhasebe kayıtlarına alınması icap etmektedir. Ancak yapılan incelemelerde; yıllar itibarıyla sürekli işçilere ve personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı suretiyle İşletme bünyesinde çalışan işçilere ilişkin hesaplama ve kıdem tazminatı ayrılması işleminin bazı birimler tarafından hiç yerine

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52 getirilmediği bazı birimler tarafından ise eksik olarak gerçekleştirildiği, bu nedenle kıdem tazminatının tam ve doğru şekilde muhasebeleştirilmediği ve mali tablolara yansıtılmadığı görülmüştür. 2020 yılsonu itibarıyla gerekli kayıt ve işlemlerin yapılmaması Bilanço’da 472 ve 580 nolu hesapların ve Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda ise 630 nolu hesabın eksik bilgi sunmasına neden olmuştur. Mali tabloların İşletmenin bahse konu olan muhtemel yükümlülüklerine ilişkin doğru bilgi sunmasını teminen kıdem tazminatı karşılıklarının hem geçmiş dönemleri hem de cari yılı kapsayacak şekilde muhasebeleştirilerek raporlanması gerekmektedir. BULGU 2: Ticari Alacaklara İlişkin İşlemlerin Muhasebe Sisteminden Takip Edilmemesi Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren birimlerin muhasebe işlemlerinin incelenmesinde 120 Alıcılar Hesabında yer alan tutarlar içerisinde yıllar itibarıyla devreden alacakların bulunduğu, ilgili alacaklardan tahsil imkanı kalmayanların ayrıştırılarak ilgili hesaplara aktarılmadığı, bazı alacakların takibinin yapılmasını mümkün kılan kayıtların İdarece tutulmadığı görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 49’uncu maddesi uyarınca muhasebe sisteminin; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve ilgililere gerekli bilgileri sunacak şekilde kurulması ve yönetilmesi esastır. Sistemin, Kanun’da öngörülen şekilde bilgi üretmesini teminen mali işlemlerin, geçici 11’inci maddede tanınan yetkiye istinaden yürürlüğe konulan yönetmeliklere uygun olarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddelerinde alacakların tahakkuk-tahsilinin ve alacağın niteliğinde meydana gelen değişikliklerin muhasebeleştirilmesine ilişkin ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Bahse konu olan bazı işlemler ile bunların muhasebeleştirilmesine ilişkin düzenlemeler aşağıdaki tabloda özetlenmektedir: Tablo 1: Alacak İşlemlerine İlişkin Muhasebe Kayıtları İşlem Nitelik Kayıt Alacağın Tahakkuk Etmesi Senede bağlanmamış 1 yıl içinde tahsili öngörülen alacaklar 120- Alıcılar Hesabı 600 Gelirler Hesabı Alacağın Tahakkuk Etmesi Senede bağlanmamış 1 yıldan uzun vadede tahsili öngörülen alacaklar 220- Alıcılar Hesabı 600 Gelirler Hesabı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53 Tablodan da görüleceği üzere alacağın kayıtlara alınmasına ilişkin ilk işlem 120-220 Alıcılar Hesabına yapılan borç kaydı ile başlayıp alacağın niteliğinde meydana gelen değişikliklere uygun olarak ilgili diğer hesaplara kayıt yapılmalıdır. Ancak yapılan incelemelerde 120- Alıcılar Hesabında kayıtlı bazı alacakların kaynağına ilişkin detaylara ulaşılamamış olup hesabın niteliği 1 yıl vadeli alacakların takibine uygunken uzun yıllardır tahsil edilmeyen tutarların halen bu hesapta takip edildiği, tahsili geciken veya tahsil imkanı kalmayan alacakların ayrıştırılarak yukarıdaki tabloda detayları belirtilen ilgili hesaplara aktarılmadığı tespit edilmiştir. Mevzuata ve temel ilkelere aykırılık teşkil eden söz konusu hatalı kayıtlar nedeniyle mali tablolar, 120 Alıcılar Hesabında takip edilen alacakların niteliğine ilişkin doğru ve güvenilir bilgi sunmamaktadır. 2020 yılsonu itibarıyla gerekli kayıt ve işlemler tamamlanmadığından mali tabloların İşletmenin alacaklarına ilişkin sağlıklı bilgi sunmasını teminen; alacakların niteliğine uygun şekilde kayıtlara alınması, alacağın niteliğinde meydana gelen değişikliklerin dikkate alınarak ilgili hesaplar arasında aktarma işlemlerinin yapılması ve alacaklarının takibini mümkün kılan bir kayıt sisteminin oluşturulması gerekmektedir. B. DİĞER BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. Alacağın Tahsilinin Gecikmesi Tahsili gecikmiş ancak henüz şüpheli alacak niteliği kazanmayan alacaklar 127- Diğer Ticari Alacaklar Hesabı 120- Alıcılar Hesabı Alacağın Tahsilinin Gecikmesi Henüz şüpheli alacak niteliği kazanmayan bir yıldan uzun süreli tahsili gecikmiş alacaklar 227- Diğer Ticari Alacaklar Hesabı 120 Alıcılar Hesabı Alacağın Takibat Servisine Devri Ödeme süresi geçmiş bu nedenle vadesi bir kaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış alacaklar 128-Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı 120-Alıcılar Hesabı/ 127 Ticari Alacaklar Hesabı Tahsil Edilemeyeceği Kesinleşen Alacaklar Karşılık ayrılmamış şüpheli alacaklardan tahsil edilemeyeceği kesinleşenler 659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar Hesabı 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı 135 Personelden Alacaklar Hesabı 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar Hesabı Tahsil Edilemeyeceği Kesinleşen Alacaklar Karşılık ayrılmış şüpheli alacaklardan tahsil edilemeyeceği kesinleşenler 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı 128 Şüpheli Ticari Alacaklar 135 Personelden Alacaklar Hesabı 649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar Hesabı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 54 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 55 7. EKLER EK 1: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Son Beş Yıl Sayıştay Raporlarında Bulgu Konusu Olmasına Rağmen Ticari Alacaklar ve Şüpheli Ticari Alacak Kayıtlarıyla İlgili Sorunların Çözülememesi 2019 Yerine Getirilmedi Konu yeniden değerlendirilmiş ve 2020 yılı denetimi sonucu tekrar bulgu yazılmıştır. Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün Mali Durumu ile İlgili Tespitler 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 2020 yılında SGK ödeme konusunda herhangi bir sorun çıkmadığından Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün mali durumu oldukça düzelmiş olup bulgu yazılmamıştır. Doğrudan Temin ve Pazarlıkla Yapılan Harcamaların Yıllık Toplamının Bütçe Ödeneklerinin % 10'unu Aşmasına Rağmen Gerekli İzinin Alınmaması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi 2020 yılında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21 ve 22’nci maddesi kapsamında yapılan mal alımlarının yıllık toplamının bütçe ödeneklerinin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 56 % 10’unu aştığında Kamu İhale Kurulundan izin alınmış olup İdare tarafından gerekli tedbirlerin uygulandığı anlaşılmıştır. Teknokent Payı İçin Hatalı Muhasebe Hesabının Kullanılması 2019 Tam Olarak Yerine Getirildi İdare gerekli düzenlemeyi yapmıştır.

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL TESİSLERİ 2020 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ................................................................................................ 58
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ........................................................................................... 59
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ........................................................................................................ 60
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ...................................................... 60
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ........................................................................................................................... 61
6. DENETİM BULGULARI .................................................................................................................... 61

KISALTMALAR T.C.: Türkiye Cumhuriyeti T.L..: Türk Lirası ÖRSEM: Ankara Üniversitesi Öğrenci Rehabilitasyon Sosyal Spor Eğitim Uygulama Mekan ve Tesisleri

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular

1. Muhasebe İlkelerine Uygun Kayıt Yapılmasına Genel Hesap Planının İzin Vermemesi
2. Kurumun Otelcilik Hizmetlerinin Kamu İhale Kanunu'na Göre İhale Edilmemesi
3. Mülkiyet ve Kiralama Şeklinde Taşıta Sahip Olmayan Kurumun Şoför Hizmeti Satın Alması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Sosyal Tesisleri 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 58

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Sosyal tesislerin bağlı olduğu Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığının kuruluş ve görevleri 124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 32’nci maddesi ve Yükseköğretim Kurumları, Mediko-Sosyal Sağlık, Kültür ve Spor İşleri Dairesi Uygulama Yönetmeliği’nde belirtilmiştir. Bununla birlikte sosyal tesislere ilişkin ayrıntılı düzenlemelere ÖRSEM İşletme Yönergesi ve Sosyal ve Ticari Tesisler İktisadi İşletme Yönergesi’nde yer verilmiştir. Anılan düzenlemeler ilgili Daire Başkanlığına yemekhane, kreş ve spor tesisleri kurma ve işletme yetkisi vermektedir. İşletme muhasebe kayıt ve işlemlerinde; saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt altına alınması, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş ilkeleri çerçevesinde, yönetimin ve diğer ilgili kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması ve raporlanmasına ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla 01.01.2006 tarihinde yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’i uygulamaktadır. Sosyal Tesisler İşletme Müdürlüğü; hizmet bedeli olarak alınan yemek, konaklama ve diğer hizmet bedellerinin tespitinde ve elde edilen gelirlerin kullanımında T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığınca çıkarılan Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ hükümlerine uygun hareket etmektedir. Sosyal Tesis İşletmesi bünyesinde sosyal tesise dönüştürülmüş anaokulları ile Manavgat ÖRSEM, Didim ÖRSEM, Elmadağ ÖRSEM, Ilgaz ÖRSEM adlarıyla sosyal tesisler bulunmaktadır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Ankara Üniversitesi Üst Yöneticisinin yönetim ve tasarrufu çerçevesinde faaliyet gösteren ve Sağlık Spor Kültür Daire Başkanlığına bağlı olan Sosyal Tesis İşletme

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Sosyal Tesisleri 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 59 Müdürlüğünde, işçi statüsü ile istihdam edilen ve giderleri sosyal tesis bütçesinden karşılanan toplam 33 kişi çalışmaktadır. 1.3. Mali Yapı Sosyal Tesis İşletme Müdürlüğünün, 2020 yılında konsolide edilmiş gerçekleşen 973.175,23 TL gelirine karşılık 1.535.719,60 TL gideri oluşmuş ve dönem 562.544,37 TL zararla kapatılmıştır. Bahse konu bu zarar dönem ayırıcı hesapların kullanılmaması ve pandemi dolayısıyla bazı sosyal tesislerin açılmamasının yanı sıra açılanların tam kapasiteyle çalışamaması gibi sebeplerden kaynaklanmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller ile T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan ve yayımlanan Tebliğlere göre işlemlerini kayıt altına alan, muhasebeleştiren ve mali tablolarını hazırlayıp raporlayan sosyal tesislerden kurumlar vergisi mükellefi olanlar, Esas ve Usuller’in muhasebe işlemlerinin raporlanması ve hesapların konsolidasyonuna ilişkin hükümlerine tabidir. “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.  Birleştirilmiş veriler defteri.  Geçici ve kesin mizan.  Bilanço  Gelir tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Sosyal Tesisleri 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 60 idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Sosyal Tesisleri 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 61 Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Ankara Üniversitesi Sosyal Tesisleri 2020 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Muhasebe İlkelerine Uygun Kayıt Yapılmasına Genel Hesap Planının İzin Vermemesi Ankara Üniversitesi Sosyal Tesislerince yapılan ve mali sonuç doğuran bazı işlemlerin ilgili hesap planında var olan sınırlamalar nedeniyle temel muhasebe kavram ve ilkelerine uygun olarak raporlanamadığı görülmüştür. Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’in “Kayıt zamanı, gelir ve giderin yılı” başlıklı 17’inci maddesinde yer alan “Hesaplar mali yıl esasına göre tutulur. Gelir ve giderler tahakkuk ettirildikleri mali yılın hesaplarında gösterilir.” düzenlemesi tahakkuk esasının benimsendiğini göstermektedir. Tahakkuk esası ise bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok edildiğinde muhasebeleştirilme gerekliliğini ifade etmektedir. Sosyal tesislerin mal ve hizmet satış faaliyetleri sonucu ortaya çıkan alacakları ilgili Esas ve Usuller’in 28’inci maddesi hükmü gereğince 120 Alıcılar Hesabında izlenmelidir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Sosyal Tesisleri 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 62 Ödeme süresi geçmiş bu nedenle vadesi bir kaç defa uzatılmış veya protesto edilmiş, yazı ile birden fazla istenmiş ya da dava veya icra safhasına aktarılmış senetli ve senetsiz alacakların ise Tek Düzen Hesap Planı gereği 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Ancak Esas ve Usuller’de bahse konu alacakların kaydı için 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı veya nitelik olarak benzer özellikteki farklı bir hesabın kullanılmasına yönelik düzenleme yapılmamıştır. Bu sebeple İşletme mahkeme süreci devam eden 50.971,93 TL tutarlı alacağını niteliğine uygun olmamasına rağmen 120 Alıcılar Hesabında takip etmektedir. Diğer taraftan Sosyal Tesis İşletmesi gelecekte yapacağı hizmetlere ilişkin peşin olarak tahsil ettiği tutarları tahsil ettiği dönemin geliri olarak muhasebeleştirmiştir. Esas ve Usuller’in muhasebe ilke ve kurallarını düzenleyen 5’inci maddesinde dönemsellik, idarelerin faaliyetlerinin belirli dönemlerde raporlanmasını ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasını ifade edecek şekilde tanımlanmıştır. Anılan Esas ve Usuller’in 16’ncı maddesinde, kamu gelirlerinin tahakkuk ettirildikleri mali yılın hesaplarında gösterileceği ayrıca vurgulanmıştır. Dolayısıyla kamu gelirlerinde kayda esas olan işlem, tahsilat değil tahakkuktur. Ancak ilgili Esas ve Usuller’de gelir tahsilatı ile tahakkuk tarihi arasındaki uyumsuzluğun giderilerek gelirin faaliyet dönemi ile ilişkilendirilmesini teminen herhangi bir hesap öngörülmemiştir. Bu nedenle yapılan tahsilatlar ilgili dönemin geliri olmasa dahi 600 Gelirler Hesabında izlenmekte ve tahsilatların ilgili dönemle ilişkilendirilmemesi sonucunda gelir tabloları hatalı bilgi sunmaktadır. Örneğin Ilgaz Sosyal Tesis İşletmesinin 2020 yılı Ocak- Mart döneminde yapacağı mal ve hizmet teslimleri ile ilgili olarak vereceği hizmetler dolayısıyla 2019 yılı içerisinde peşin tahsil ettiği tutarları 2019 yılı geliri olarak muhasebeleştirdiğinden 2020 yılı kar/zararı gerçek durumu yansıtmamaktadır. Bu durum gelir tablosunda işletmenin gerçek kar ve zararının tespit edilememesine sebep olmuştur. Bilanço ve gelir tablosu ilkelerinin Sosyal Tesis İşletmesince uygulanabilmesi için Esas ve Usuller’e alacakların niteliğine uygun kaydedilebileceği ve hizmet bedellerinin ilgili olduğu faaliyet dönemi ile ilişkilendirilebileceği hesap kodlarının eklenmesi gerekmektedir. BULGU 2: Kurumun Otelcilik Hizmetlerinin Kamu İhale Kanunu'na Göre İhale Edilmemesi Üniversiteye tahsisli olup Kurumun, Ankara Üniversitesi Öğrenci Rehabilitasyon, Sosyal, Spor, Eğitim, Uygulama Mekan ve Tesisleri (ÖRSEM) olarak kullanılan Ilgaz, Didim

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Sosyal Tesisleri 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 63 ve Manavgatta bulunan sosyal tesislerin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihaleye çıkarılması gereken otelcilik hizmetlerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine istinaden ihale edilerek satın alındığı görülmüştür. Rektörlük Makamından çeşitli tarihlerde alınan onaylarla; Ilgaz ÖRSEM, Didim ÖRSEM ve Manavgat ÖRSEM tesislerinin otelcilik hizmetleri 2886 sayılı Kanun’un 51/g maddesine istinaden çıkılan pazarlıkla ihaleler sonucunda 3 yıllığına birim fiyat hizmet sözleşmeleri imzalanarak temin edilmektedir. Bu sözleşmelerle; yüklenicilerden malzemeli temizlik hizmetleri, periyodik ilaçlama, malzemeli yemek hizmetleri, pişirme, servis, eğlence, animasyon, sosyal ve sportif faaliyetler, kantin, bar, oyun salonu, kayakevi hizmetleri, otelcilik hizmetleri, bakım onarım ve teknik hizmetleri satın alınmaktadır. 4734 sayılı Kanun’un 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, kamu hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemektir.” denildikten sonra 4’üncü maddesinde hizmet; “Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri” şeklinde tanımlanmış, Kanun’un “Uygulanmayacak hükümler” başlıklı 68’inci maddesinin (a) bendinde “Bu Kanun kapsamında yer alan işlerin ihalelerinde 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz.” (b) bendinde ise “Diğer kanunların 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümleri uygulanmaz.” düzenlemeleri yapılmıştır. Diğer taraftan İdare tarafından yapılan açıklamalarda Ilgaz ÖRSEM, Didim ÖRSEM ve Manavgat ÖRSEM tesislerinin otelcilik hizmetleri ihalelerinde; hizmetten kaç kişinin yararlanacağı ve/veya ne kadar tutarda alım yapılacağının belli olmadığı, yaklaşık maliyetin tespitinin mümkün olmadığı, bu durumun yüklü miktarda tazminat ödeme riskini doğurduğu, haliyle 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre ihale işlemlerinin gerçekleştirildiği ifade edilmektedir. Ilgaz ÖRSEM, Didim ÖRSEM ve Manavgat ÖRSEM tesislerinin otelcilik hizmetlerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirlenen esas ve usuller dahilinde temin edilmesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Sosyal Tesisleri 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 64 BULGU 3: Mülkiyet ve Kiralama Şeklinde Taşıta Sahip Olmayan Kurumun Şoför Hizmeti Satın Alması Kurumun mülkiyetinde veya hizmet alımı suretiyle tasarrufunda taşıt olmadığı halde Ankara Üniversitesi Öğrenci Rehabilitasyon, Sosyal, Spor, Eğitim, Uygulama Mekan ve Tesislerinin (ÖRSEM) taşıma ve ulaşım hizmetlerini gerçekleştirmek gerekçesiyle doğrudan temin yöntemiyle şoför hizmeti satın aldığı görülmüştür. 30.12.2019 tarih ve 20DT15180 numaralı doğrudan temin onay belgesiyle “Üniversitemiz Örsem Tesislerinin Taşıma ve Ulaşım Hizmetleri Gerçekleştirmek Üzere 1 Yıl Süreli 1 Kişi Şoför Hizmeti Alımı” işinin doğrudan temin yöntemiyle alınmasına karar verilmiş ve harcama yetkilisi tarafından onaylanmıştır. Piyasa fiyat araştırması sonucunda 55.410,00 TL bedelle birim fiyat sözleşmesi imzalanmıştır. 18 Ocak 2020 tarih ve 31012 sayılı Resmi Gazete’de T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayınlanan 2020-1 numaralı Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in 7’nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında “Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.” düzenlemesi yapılmış olup 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 7’nci maddesinde “…Bu taşıtlar münhasıran resmi hizmetin ifasında kullanılmak üzere daire veya kurumlarının sorumlu makamlarınca tevzi ve tahsis olunurlar.” denilmektedir. Bu düzenlemelere göre Üniversitenin mülkiyetindeki veya hizmet alımı suretiyle edindiği taşıtların ÖRSEM’in taşıma/ulaşım hizmetlerinde veya ÖRSEM bünyesinde şoförlük hizmeti sunmakla görevli kişilerce kullanılması mümkün değildir. Kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılabilmesi için şoför hizmeti satın alınmasında kamu hizmeti gerekleri ve ihtiyaçlar göz önünde bulundurulmadan işlem yapan personel hakkında Rektörlükçe gerekli inceleme/soruşturma yapılmalıdır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Ankara Üniversitesi Sosyal Tesisleri 2020 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 65 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr