HARRAN ÜNİVERSİTESİ 2018 Yılı Sayıştay Denetim Raporu Eylül 2019
İÇERİK HARRAN ÜNİVERSİTESİ 2018 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 HARRAN ÜNİVERSİTESİ 2018 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU 28
HARRAN ÜNİVERSİTESİ 2018 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 d. Örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim yoluyla toplumun özellikle sanayileşme ve tarım-da modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlamak, e. Ülkenin bilimsel, kültürel, sosyal ve ekonomik yönlerden ilerlemesini ve gelişmesini ilgilendiren sorunlarını, diğer kuruluşlarla işbirliği yaparak, kamu kuruluşlarına önerilerde bulunmak suretiyle öğretim ve araştırma konusu yapmak, sonuçlarını toplumun yararına sunmak ve kamu kuruluşlarınca istenecek inceleme ve araştırmaları sonuçlandırarak düşüncelerini ve önerilerini bildirmek, f. Eğitim - öğretim ve seferberliği içinde, örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim hizmetini üstlenen kurumlara katkıda bulunacak önlemleri almak, g. Yörelerindeki tarım ve sanayinin gelişmesine ve ihtiyaçlarına uygun meslek elemanlarının yetişmesine ve bilgilerinin gelişmesine katkıda bulunmak, sanayi, tarım ve sağlık hizmetleri ile diğer hizmetlerde modernleşmeyi, üretimde artışı sağlayacak çalışma ve programlar yapmak, uygulamak ve yapılanlara katılmak, bununla ilgili kurumlarla işbirliği yapmak ve çevre sorunlarına çözüm getirici önerilerde bulunmak, h. Eğitim teknolojisini üretmek, geliştirmek, kullanmak, yaygınlaştırmak, ı. Yükseköğretimin uygulamalı yapılmasına ait eğitim - öğretim esaslarını geliştirmek, döner sermaye işletmelerini kurmak, verimli çalıştırmak ve bu faaliyetlerin geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmaktır. 1.2.Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Kamu İdaresinin üst yöneticisi olan Rektör Cumhurbaşkanınca, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca seçilmekte ve atanmaktadırlar. Üniversitenin akademik organı Senato olup Üniversite Yönetim Kurulu ise idari faaliyetlerde Rektöre yardımcı olmaktadır. Akademik yapısı Rektör, Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör Yardımcıları, Fakülte Dekanlıkları, Yüksekokullar, Enstitüler, Araştırma ve Uygulama Merkezleri ile Koordinatörlükler olan Üniversitenin idari yapısında ise Rektör, Senato, Üniversite Yönetim Kurulu, Rektör Yardımcıları, Koordinatörlükler, Uygulama ve Araştırma Merkezi, İşletme Müdürlüğü, Avrupa Birliği Ofisi, Bilimsel Araştırma Birimi, Genel Sekreter ve Genel Sekreter Yardımcıları ile bunlara bağlı 8 Daire Başkanlığı ve Hukuk Müşavirliği bulunmaktadır. Üniversitenin merkez kampüslerinde 3 Enstitü, 12 Fakülte, 3 Yüksekokul, 1 Devlet
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Konservatuvarı, 3 Meslek Yüksekokulu, 11 Uygulama ve Araştırma Merkezi mevcut olup, Şanlıurfa bağlı 10 İlçede 10 Meslek Yüksekokulu, 1 Yüksekokul ve 1 Fakülte faaliyet göstermektedir. İdarenin akademik ve idari personele ait dolu kadro sayısı 2.967’dir. Bu personelden 1135’i akademik personel olup, bununla birlikte ayrıca 11 akademik personel yabancı uyrukludur ve sözleşmeli personel statüsünde çalışmaktadır. Üniversitenin idari personel sayısı 815, 4/B Sözleşmeli Personel Sayısı 272, sürekli işçi sayısı ise 734’dür. Akademisyenlerden 2 tanesi diğer üniversitelerde görevlendirilmişken Harran Üniversitesinde de diğer üniversitelerin kadrosunda olan 1 akademisyen mevcuttur. Üniversitenin bağlı, ilgili ve ilişkili olduğu kurum ve idareler değerlendirildiğinde; Harran Üniversitesinin ilgili yıl bütçesi hazırlanıp Anayasa’nın 130’uncu maddesi uyarınca Yükseköğretim Kurulu tarafından tetkik edilerek onaylanmakta, Milli Eğitim Bakanlığına sunulmakta ve merkezi yönetim bütçesinin bağlı olduğu esaslara uygun olarak işleme tabi tutulup yürürlüğe konmaktadır. Yükseköğretim kurumlarının öğretimini planlamak, düzenlemek, yönetmek, denetlemek, yükseköğretim kurumlarındaki eğitim-öğretim ve bilimsel araştırma faaliyetlerini yönlendirmek bu kurumların kanunda belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda kurulmasını, geliştirilmesini ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların etkili bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve öğretim elemanlarının yetiştirilmesi için planlama yapmak maksadı ile kurulan Yükseköğretim Kurulunun görev alanı içerisinde Harran Üniversitesi de bulunmaktadır. Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı birimlerini, öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim altında bulunduran Yükseköğretim Kuruluna bağlı Yüksek Denetleme Kurulu ise Kamu İdaresinin faaliyetlerini denetleme yetkisine sahiptir. Akademik bir organ olan Üniversitelerarası Kurulun üyeleri her üniversiteden bir rektör ve bir profesörün katılımından oluşmaktadır. Bu Kurulun görevleri 2547 sayılı Kanun’un 11’inci maddesiyle belirlenmiştir ve Harran Üniversitesi de Kurulun üyesidir. Harran Üniversitesi diğer üniversiteler gibi mali yönetim yapısı ve işleyişi, kamu bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, mali işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve raporlanması ve mali kontrole ilişkin olarak 5018 sayılı Kanun’un verdiği görev ve yetkiye istinaden başta Hazine ve Maliye Bakanlığı düzenlemeleri olmak üzere ilgili diğer kurumların düzenlemelerine
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 tabidir. 1.3.Mali Yapı “Özel Bütçeli İdare” olarak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun, 5436 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi ile değiştirilmiş (II) sayılı cetvelinin (A) bölümünde sayılan Yükseköğretim Kurulu, Üniversiteler ve İleri Teknoloji Enstitüleri içerisinde yer alan Kamu İdaresi, Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile verilen hazine yardımı ve öz gelirlerini kullanarak giderlerini finanse etmektedir. 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile 224.659.000,00 TL ödenek tahsis edilen Üniversite bütçesine, yıl içinde ödenek eklenmiş ve toplam tahsis edilen ödenek 304.817.651,00 TL’ye ulaşmış olup ödeneğin %97’si yani 298.078.362,00 TL’si kullanılmıştır. Dönem faaliyet geliri 385.551.097,54 TL faaliyet gideri ise 368.416.146,04 TL olan Üniversitenin, 2018 yılını 17.134.951,50 TL olumlu faaliyet sonucu ile tamamladığı anlaşılmıştır. Ekonomik sınıflandırma açısından İdarenin 2018 yılı bütçesinde yer alan ödeneklerin dağılımı ve yılsonu gerçekleşmeleri aşağıda gösterilmiştir: Ekonomik sınıflandırmaya göre 2018 yılı gelir bütçesi tahmin ve gerçekleşme rakamları ise aşağıdadır: 2018 MALİ YILI BÜTÇE GİDERLERİ Hesap Kodu Bütçe Başlangıç Ödeneği (TL) Toplam Ödenek (TL) Toplam Harcanan (TL) Gerçekleşme Oranı (%) 830.01-Personel Giderleri 141.727.000 164.594.574 163.621.100 99,41 830.02-Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 21.210.000 24.474.454 24.324.189 99,39 830.03-Mal ve Hizmet Alım Giderleri 25.655.000 33.350.316 29.870.664 89,57 830.05-Cari Transferler 6.057.000 7.138.307 5.407.753 75,76 830.06-Sermaye Giderleri 30.010.000 75.260.000 74.854.655 99,46 TOPLAM 224.659.000 304.817.651 298.078.362 97,79 2018 MALİ YILI BÜTÇE GELİRLERİ
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Kamu İdaresi bütçesi içinde yer almayan Üniversite Döner Sermaye İşletmesi 2018 yılını 10.809.913,39 TL dönem zararı ile kapatmıştır. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi 5018 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesi gereğince genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanacak muhasebe ve raporlama standartları, uluslararası standartlara uygun olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde; Sayıştay Başkanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ve diğer ilgili kuruluş temsilcilerinin katılımıyla oluşturulacak olan Devlet Muhasebesi Standartları Kurulu tarafından belirlenmektedir. Dolayısıyla genel yönetim kapsamında olan üniversitelerin muhasebe ve raporlama standartları Kurul tarafından belirlenen kurallara tabidir. Kamu İdaresi ayrıca adı geçen Kanun’un 80’inci maddesinin Hazine ve Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden Bakanlığın hazırladığı düzenlemelere tabi olup bu kapsamda çıkarılan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ndeki muhasebe ilkeleri ile hesap planını kullanmakta, mali tabloları hazırlamakta ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali işlemlerini muhasebeleştirmektedir. “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sayılmakta olup denetim bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Hesap Kodu Bütçe Başlangıç Tahmini (TL) Gerçekleşen Tutar (TL) Gerçekleşme Oranı (%) 800.03-Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 5.149.000,00 8.881.075,96 172,48 800.04-Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 213.099.000,00 276.627.471,44 129,81 800.05-Diğer Gelirler 6.411.000,00 12.305.585,47 191,94 Red ve İadeler 0,00 623.427,00 TOPLAM 224.659.000,00 297.190.705,87 132,29
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kâğıtlar sayım tutanağı, İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 55’inci maddesinin verdiği yetkiye dayanarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’nde iç kontrolün beş bileşeni sayılmış, bu bileşenlere yönelik 18 İç Kontrol Standardı ve 79 Genel Şart belirlenmiş, kapsam dahilindeki İdarelerden mevcut iç kontrol sistemlerinin Kamu İç Kontrol Standartlarına uyumunu sağlamak üzere iç kontrol uyum eylem planı hazırlamaları istenmiştir. Mevzuat düzenlemeleri çerçevesinde Harran Üniversitesince İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı 18 kamu iç kontrol standardı ve bu standartları sağlayan 79 genel şartı içerecek şekilde ilk kez 2009 yılında hazırlanmıştır. Mevcut eylem planı en son 2014 yılında revize edilmiş, ancak İdarenin bütçe dışı kaynakları arasında yer alan Döner Sermaye İşletmesine eylem planında yer verilmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 İdarenin İç Kontrol Uyum Eylem Planını uygulanmaya başladığı 2009 yılından günümüze değin yapmış olduğu çalışmalar değerlendirildiğinde; Kontrol Ortamı Standartları ve Genel Şartlarına Yönelik; -İç kontrol sistemine ilişkin çalışmaların Kurum İç Kontrol Standartları Eylem Planı Hazırlama, İzleme ve Yönlendirme ekibi tarafından yürütüldüğü, -Tüm personelin “Etik Sözleşmesi”ni imzaladığı ve personel dosyalarına bu sözleşmelerin eklendiği, -Görev, yetki ve sorumlulukların hazırlanarak birimlerin web sayfasında yayınlandığı ve burada yer alan bilgilerde revize gereken hususların bildirilmesine yönelik bilgilendirmelerin yapıldığı,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 tespitinin yeniden yapıldığı, -Kalite Koordinatörlüğü tarafından tüm birimlere yönelik bilgilendirme toplantılarının yapıldığı, -İç kontrol sisteminin yıllık olarak izlendiği, iç kontrol sistemi değerlendirme raporunun hazırlanarak Hazine ve Maliye Bakanlığına elektronik ortamda iletildiği, -Üniversite idare faaliyet raporlarına, üst yönetici tarafından imzalanan "İç Kontrol Güvence Beyanı" ile mali hizmetler birim yöneticisi tarafından imzalanan “Mali Hizmetler Birim Yöneticisi Beyanı"nın, birim faaliyet raporlarına ise harcama yetkilisi tarafından imzalanan "İç Kontrol Güvence Beyanı"nın eklendiği, Bilgi ve İletişim Standartları ve Genel Şartlarına Yönelik; -Yıllık faaliyetlere ait sonuçların ve değerlendirmelerin İdare Faaliyet Raporunda yer aldığı ve Kurum web sayfasında yayımlandığı, -Yönetimin ihtiyaç duyduğu gerekli bilgileri ve raporları üretebilecek ve analiz yapma imkanı sunacak şekilde tasarlanan yönetim bilgi sistemine ilişkin çalışma başlatıldığı, görülmüştür. -Tüm birimlerin web sitesi alt yapısının tamamlandığı, görevlilere eğitimler verildiği ve devamlı güncellemeler yapılmaktadır. -Tüm idari birimler için web adreslerinin tanımlandığı, birim amirleri tarafından görevlendirilen kişilere yetkilendirme yapıldığı ve şifrelerinin gönderilmiştir. -Anket, e-posta sistemi, ve elektronik sistemlerde (pbys, öbys, ebys vb) duyuru ekranı vardır. Stratejik plan ve kalite güvence çalışmaları kapsamında iç ve dış paydaşlarla toplantılar yapılmıştır. -Yönetim bilgi sisteminin tüm birimlere adaptasyonu sağlayacak ve sistemin, yönetimin ihtiyaç duyduğu gerekli bilgileri ve raporları üretebilecek ve analiz yapma imkânı sunacak çalışmalarda son aşamaya gelinmiştir. -Üniversitenin amaçları, hedefleri, stratejileri, varlıkları, yükümlülükleri ile performans programları, stratejik plan ve faaliyet raporları ile web ortamında kamuoyuna açıklanmaya mevzuatın öngördüğü sürelerde devam edilmektedir. -Üniversite bütçesinin ilk altı aylık uygulama sonuçları ve ikinci altı aya ilişkin beklentiler, hedefler ve faaliyetlere ilişkin kurumsal ve mali durum beklentiler raporunun 5018 sayılı Kanun ve yönetmelikler çerçevesinde hazırlandığı ve Kurumun web sitesinde yayımlanarak kamuoyuna açıklanmaktadır. İzleme Standartları ve Genel Şartlarına Yönelik; -İç Kontrol Standartları Hazırlama, İzleme ve Yönlendirme Kurulunun üst yöneticinin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 onayı ile görevlendirildiği, -İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında yer alan eylemlerin gerçekleşme sonuçlarının izlendiği, 2017 ve 2018 yıllarında bir değerlendirme raporu hazırlanıp hazırlanan raporun elektronik ortamda Maliye Bakanlığına gönderildiği, -Kendisine 3 adet iç denetçi kadrosu ihdas edilen İdarede bulunan 1 adet iç denetçinin naklen kurum değiştirmesi nedeniyle iç denetçi bulunmadığı, iç denetim faaliyetlerinin gerçekleştirilemediği, iç denetçi alımı için ilan hazırlıklarına başlanıldığı ve başvuru olması halinde atama yapılacağı, Anlaşılmış olup sonuç olarak iç kontrol sistemi ile ilgili uyum ve yapılandırma çalışmaları devam etmektedir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Harran Üniversitesi 2018 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Proje Özel Hesabındaki Dövizler İçin Ay Sonunda Değerleme Yapılmaması Üniversitenin 104 Proje Özel Hesabında izlenen Avrupa Birliği hibeleri için ay sonu döviz değerleme işlemlerini düzenli olarak yapmadığı tespit edilmiştir. Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmeliğin ‘’Proje karşılığı hibelerin muhasebeleştirilmesi’’ başlıklı 8’inci maddesinin (d) bendinde; “Ay sonlarında döviz mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ay sonu döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda; kur artışından doğan farklar, 104-Proje Özel Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; kur azalışından doğan farklar ise 630- Giderler Hesabına borç, 104-Proje Özel Hesabına alacak kaydedilir.” denilmektedir. Yukarıdaki mevzuat hükmü gereğince, 104 Proje Özel Hesabında izlenen hibe
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11
kapsamında elde edilmiş olan dövizler için ay sonu değerleme işlemi yapılması gerekirken
yapılmaması sonucunda ortaya çıkan olumlu/olumsuz farka göre 600 Gelirler Hesabı ya da 630
Giderler Hesabı itibariyle Faaliyet Sonuçları Tablosu ile Bilançoda hataya neden olduğu
değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında; özetle, Proje Özel Hesabındaki dövizler için 2017 yılı sonuna
kadar say2000i sisteminde dosya açıldığı ve dosya içerisinde yer alan döviz değerleme butonu
ile her ay sonunda kur değerlemesi yapıldığı, ancak 2018 yılından itibaren yeni muhasebe
sistemine geçiş yapılması nedeniyle ay sonlarında kur değerlemesi yapılamadığı, yıl sonunda
kur değerlemesi yapılabildiği, 2019 yılından itibaren her ay sonunda kur değerlemesi yapılarak
muhasebe kayıtlarına yansıtılacağı, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edildiği anlaşılmış
olup, her ay sonunda kur değerlemesi yapılarak muhasebe kaydına alınması gerekmektedir.
BULGU 2: Banka Hesapları Arasındaki Para Aktarımlarında Diğer Hazır
Değerler Hesabının Kullanılmaması
Üniversite banka hesaplarına ilişkin muhasebe kayıtlarının incelenmesi neticesinde,
banka hesapları arasındaki para aktarımının muhasebeleştirilmesi işleminde 108 Diğer Hazır
Değerler hesabının kullanılmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
bölümünün “hesabın işleyişi” başlıklı 37’nci maddesinde;
“a) Borç
…
4) Muhasebe birimlerine ait ulusal para birimi cinsinden banka hesapları arasındaki
para aktarımı için bankaya verilen talimatlar bu hesaba borç, 103 Verilen Çekler ve Gönderme
Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
…
3) Muhasebe birimlerine ait banka hesapları arasındaki para aktarımı için bankaya
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 verilen talimatlardan yerine getirilenler bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir.” denilmektedir. İlgili maddeye göre muhasebe birimlerine ait vadeli-vadesiz, vadesiz-vadeli banka hesapları arası aktarımlarda 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri ve 108 Diğer Hazır Değerler hesaplarının kullanılması gerektiği halde, bu işlemlerin muhasebeleştirilmesinde 108 Diğer Hazır Değerler hesabı kullanılmadan anılan mevzuat hükmüne aykırı olarak 102 Banka hesabına karşılıklı kayıt yapılmaktadır. Kamu idaresi cevabında; özetle, banka hesapları arasındaki para aktarmalarında yeni muhasebe sisteminin 103 hesabın manuel olarak kullanılmasına izin vermediği, sadece 108 Diğer Hazır Değerler Hesabının kullanılmaya başlandığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edildiği anlaşılmış olup, yeni muhasebe sistemi içinde 108 Diğer Hazır Değerler Hesabının kullanılması gerekmektedir. BULGU 3: Vadeli Banka Hesabına İlişkin Olarak Elde Edilen Faiz Gelirinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi Harran Üniversitesine ait vadeli banka hesabına tahakkuk eden faiz tutarları üzerinden banka tarafından yapılan %15 oranındaki Gelir Vergisi tevkifatının muhasebeleştirme işlemi hatalı yapılmıştır. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 19’uncu maddesinin 8’inci fıkrasında faiz gelirine ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı düzenlenmiştir. İlgili hükme göre, Muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tut,arları 102- Bankalar Hesabına, tevkifat tutarları 630- Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmı 600- Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmı 181- Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir. Banka hesabına aktarılan tutarın tamamı aynı zamanda 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilecektir. Vadeli banka hesabına tahakkuk eden faiz gelirinin net tutarlar üzerinden 600.5.1.9.3 hesap koduna kaydedildiği, tevkifat tutarının ise muhasebe kayıtlarında hiç gösterilmediği, dolayısıyla hatalı muhasebeleştirme işlemi yapıldığı değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13
Kamu idaresi cevabında; özetle, vadeli banka hesabına ilişkin olarak elde edilen faiz
gelirlerinin muhasebe kayıtlarının net üzerinden yapıldığı, 2019 yılından itibaren brüt faiz
geliri üzerinden stopaj kesintisinin de kayıtlara yansıtılarak muhasebeleştirileceği, ifade
edilmiştir.
Sonuç olarak kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edildiği anlaşılmış
olup, brüt faiz geliri üzerinden stopaj kesintisinin de muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
BULGU 4: Bilişim Sisteminin Değerlendirilmesi Sonucu Eksikliklerin Bulunması
Kurum Bilişim Sisteminin değerlendirilmesi sonucunda;
Tüm işlemlere ait kayıtların yanı sıra bu kayıtların hangi kullanıcı tarafından, hangi
tarihte, hangi kaynak (pc, sunucu vb.) kullanılarak yapıldığına dair günlük kayıtların
(log) tutulduğu,
Kullanılan yazılımların bir kısmının lisanslı, bir kısmının ücretsiz veya deneme sürümü
olduğu,
Bilgi Sistemleri unsurlarının bulunduğu bina ya da odaya erişim için kullanılan yerlere
girişlerin yetkilendirilmiş kişiler tarafından kartlı sistemle yapıldığı ve yapılan girişlerin
kayıt altına alındığı,
Sistemlere yapılan yetkisiz giriş denemelerinin kayıt altında tutulduğu ve belirli
periyodlarla bu denemelerin incelendiği,
Verilerin anlık olarak felaket merkezi olarak oluşturulan diğer sistem odasına aktarıldığı
ve herhangi bir olağanüstü durumda diğer sistem odası üzerinden hizmet verildiği,
Uzaktan sistemlere yapılan bağlantıların VPN üzerinden herhangi bir saldırıya karşı
şifrelenerek yapıldığı,
Fakat;
Kritik sunucular üzerinde bütünlük kontrolünü (integrity check) yapan yazılımların
bulunmadığı,
Kurumun yazılım geliştirme ve değişim yönetimine ilişkin yazılı politika ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 prosedürlerinin mevcut olmadığı, Risk kütüğünün proje bazlı büyük çalışmalarda tutulmadığı, Kurumun BS teçhizatı, yazılım ve verilerin fiziksel güvenliği ile ilgili olarak Sistem Odaları Kullanım Talimatının bulunmadığı, BS bulunduğu yerlere gelen ziyaretçiler için ziyaretçi kayıt defterinin tutulmadığı, Yangın alarmı ve uygun yangın söndürme sistemlerinin mevcut olmadığı, Su baskınına karşı donanımın yerden yüksekte kurulmadığı, Ana bilgisayar odası veya veri depolama birimi gibi hassas bölgelere giriş için giriş kodu kullanılmadığı, Kullanımına son verilen veya başka bir yere gönderilen bilgisayar malzemeleri üzerinde yer alan hassas verilerin ve yazılımların silinmesini öngören yazılı bir sürecin bulunmadığı, tespit edilmiştir. Kurum bilişim sistemindeki bu eksikliklerin, Kurum işlem ve uygulamalarının güvenlik ve güvenilirliğini sağlayan iç kontrolleri zafiyete uğratacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, üniversitede bu yıl kurulan ve faaliyetlerine başlayan İş Sağlığı ve Güvenliği Direktörlüğünün, Bilgi İşlem Daire Başkanlığı ile birlikte koordineli olarak eksikliklerin giderilmesi konusunda çalışmalara başladığı, Bilgi İşlem Daire Başkanlığı tarafından bulguya verilen 20.05.2019 tarihli ve 21619 sayılı cevabi yazının ekte sunulduğu, ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edildiği anlaşılmış olup yapılan tespit ve önerilerin düzeltilip düzeltilmediği sonraki yıl denetimlerinde izlenecektir. BULGU 5: Kurum Bünyesinde Birden Fazla Genel Sekreter Bulunması Mevzuat gereği bir tane kadro olmasına rağmen uygulamada biri fiili diğeri ise resmi olmak üzere iki genel sekreterin görev yaptığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Yönetim Örgütleri” başlıklı 51’inci maddesinin (a) bendine göre; "Yükseköğretim üst kuruluşlarında başkana, üniversitelerde rektöre bağlı, merkez yönetim örgütünün başında bir genel sekreter ve hizmetlerin gerekli kıldığı daire başkanları, müdürler, danışmanlar, hukuk müşavirleri, uzmanlar ile büro ve iç hizmet görevlerini yapmak üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar ve diğer görevliler bulunur….” Aynı Kanun’un “Atamalar” başlıklı 52’nci maddesinin (a) bendine göre; “ (…) Genel Sekreter ile daire başkanları, müdürler, hukuk müşavirleri ve uzmanlar, yükseköğretim üst kuruluşlarında ilgili kuruluşların görüşü alınarak Yükseköğretim Üst Kuruluşunun Başkanı; üniversitelerde ise yönetim kurulunun görüşü alınarak rektör tarafından atanır. fakülte, enstitü ve yüksekokul sekreterinin atanması, ilgili dekan ve müdürün önerisi üzerine rektör tarafından yapılır.” Denilmektedir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesine göre her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. Aynı Kanun’un “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde ise; “Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar. Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.”
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 Denilmektedir. Bu hükümlere göre üst yöneticiler başta olmak üzere her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, bu kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden ve raporlanmasından sorumludurlar ve bu hususta yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadırlar. Üniversitelerde yeni gelen yönetimin programlarında yer alan plan ve projeleri uygulamak için kendi ekibini kurması ve bu ekiple birlikte bu projeleri gerçekleştirmek istemesi olağan bir durum olarak değerlendirilmektedir. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre üniversitelerde sadece bir tane genel sekreterin bulunması hem mevzuatın getirdiği bir zorunluluk hem de kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasının gereği olduğu halde mevzuata aykırı olarak iki genel sekreterin çalıştırıldığı anlaşılmıştır. Kamu idaresi cevabında; özetle, üniversitenin Genel Sekreter Kadrosunda bulunan personelin başka bir görev için görevlendirildiği, Personel Daire Başkanı kadrosunda bulunan personelin ise vekaleten Genel Sekreter kadrosuna atandığı ve fiilen bu görevi yürüttüğü, Personel Daire Başkanlığı tarafından bulguya verilen 14.05.2019 tarihli ve 20724 sayılı cevabi yazının ekte sunulduğu, ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında her ne kadar üniversitenin Genel Sekreter Kadrosunda bulunan personelin başka bir görev için görevlendirildiği, Personel Daire Başkanı kadrosunda bulunan personelin ise vekaleten Genel Sekreter kadrosuna atandığı ve fiilen bu görevi yürüttüğü ifade edilse de, bir tane kadro olmasına rağmen uygulamada biri fiili diğeri ise resmi olmak üzere iki genel sekreterin görev yapması mümkün görünmemektedir. Üniversitelerde sadece bir tane genel sekreterin bulunması hem mevzuatın getirdiği bir zorunluluk hem de kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasının gereğidir. BULGU 6: Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması Üniversite taşınmazlarının cins tashihlerinin, fiili kullanım durumuyla uyumlu olmadığı ve bazı taşınmazlar için ise hiç cins tashihi yapılmadığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4' üncü maddesinde cins tashihi, “Binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının mevcut kullanım şekli dikkate alınarak düzeltilmesi işlemi” olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin 10’uncu maddesinde; “(1)Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır. Kamu idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar. (2) Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanır” denilmektedir. Söz konusu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, idarelerin mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların cins tashihlerinin fiili durumu yansıtmamasının mevzuata aykırı olduğu değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, üniversiteye ait taşınmazların icmal cetvellerinin Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından hazırlandığı ve Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı muhasebe birimince muhasebe kayıtlarına alındığı, taşınmaz cins tahsislerinin yapılmasına ilişkin çalışmalara başlanıldığı, Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından bulguya verilen 17.05.2019 tarihli ve 21398 sayılı cevabi yazının ekte sunulduğu, ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edildiği anlaşılmış olup yapılan tespit ve önerilerin düzeltilip düzeltilmediği sonraki yıl denetimlerinde izlenecektir. BULGU 7: Üniversite Taşınmazlarının Pazarlık Usulü İle Kiraya Verilmesi Harran Üniversitesine ait taşınmazların tamamının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile kiraya verildiği görülmüştür. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun; “İhale Usullerinin Neler Olduğu" başlıklı 35’inci maddesinde;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 “Bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır: a) Kapalı teklif usulü, b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, c) Açık teklif usulü. d) Pazarlık usulü, e) Yarışma usulü İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı, bu Kanun hükümlerine uyularak idarelerince tespit edilir “ “İhalelerde Kapalı Teklif Usulünün Esas Olduğu" başlıklı 36’ncı maddesinde; “Bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulü esastır. Ancak, 44 üncü maddede gösterilen işler belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45 inci maddede gösterilen işler açık teklif usulüyle, 51 inci maddede sayılan işler pazarlık, 52 nci maddede gösterilen işler de yarışma usulüyle yaptırılabilir.” “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı 51/g maddesinde; "Aşağıda yazdı işlerin ihalesi, pazarlık usulüyle yapılabilir; … g)Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve ta- şınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,” Denilmektedir. Söz konusu Kanun hükümlerine göre, maddede sayılan bütün hallerde Devlete (Hazineye) ait taşınmazların pazarlık usulüyle kiraya verilmesi mümkündür. Fakat aşağıda ayrıntılı olarak açıklanacağı üzere "Devlet” tanımı içinde yer almayan üniversiteler bahse konu kanun maddesinde sayılan işlerden sadece bazıları için pazarlık usulüyle ihale yapabilir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 Söz konusu kanun hükümlerine göre taşınmazların pazarlık usulüyle kiraya verilebilmesi için; taşınmazların kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesinin uygun görülmemesi ve söz konusu taşınmazların Devletin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olması şartlarının birlikte gerçekleşmesine bağlıdır. Dolayısıyla, Devletin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olmayan taşınmazların sadece kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesinin uygun görülmemesi dolaysıyla pazarlık usulüyle kiraya verilmesi yasal olarak mümkün değildir. Devlet kavramı 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na göre genel bütçeli kamu idarelerini ifade ederken üniversiteler özel bütçeli bir kamu idaresi olarak sayılmıştır. Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ise kıyılar, denizler, ormanlar gibi genellikle sahipsiz mallar olarak adlandırılan yerlerdir. Hazineye ait taşınmazların pazarlık usulüyle kiraya verilebilmesi sadece 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesine göre değil, aynı zamanda söz konusu Kanuna istinaden yayımlanan yönetmeliğe göre gerçekleştirilmektedir. İlgili Kanunun “Tarihi ve bedii değeri olmayan taşınmaz mallarla ilgili işlemler” başlıklı 74’üncü maddesinde: Tarihi ve bedii değeri olanlar hariç Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esasları Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.”denilmektedir. 2886 sayılı Kanun’un ilgili maddesine istinaden Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik yayımlanmıştır. Hazineye ait taşınmazlar 2886 sayılı Kanun’un 51’inci maddesi yanında söz konusu Yönetmelikte sayılan hallerde de pazarlık usulüyle kiraya verilebilecektir. İlgili Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu Yönetmelik; tarihî ve bediî değeri olan taşınmazlar hariç olmak üzere, Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri kapsar.” denildiğinden, sadece Hazineye ait taşınmazlar için uygulanacak usul ve esasları kapsamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik sadece Devlet (Hazine) mülkiyetindeki taşınmazları kapsamakta olup üniversitelerin Devlet (Hazine) kapsamında olmadığı kuşkusuzdur. Nitekim, Yönetmelikte “Hazine” genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri açısından Devlet tüzel kişiliğinin adı, “Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmaz”; Tapuda Hazine adına tescilli taşınmazlar" "Hazine taşınmazı”; Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler" olarak tanımlanmıştır. Sonuçta yönetmelik hükümlerinin emsal alınarak üniversitelere uygulanması mümkün olmadığı gibi üniversitelere özgü olarak benzer bir yönetmeliğin yayımlanması da yasal olarak mümkün değildir. Zira 2886 sayılı Kanun sadece Hazinenin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esaslarının özel olarak yönetmelikle düzenlenebileceğini ve dolayısıyla Kanunun söz konusu ihale işlemlerinin yanı sıra yönetmelik hükümlerine göre yürütülebilmesine izin vermiştir. Danıştay 13. Dairesi’nin 03.02.2015 tarih ve E:2014/5184, K:2015/335 sayılı kararında; “… Bakılan uyuşmazlıkta, davalı ……. Rektörlüğünün mülkiyetinde bulunan taşınmazın irtifak hakkı verilmek suretiyle kiralanmasına ilişkin ihale pazarlık usulüyle yapılarak sonuçlandırılmakla birlikte; ihaleye çıkarılan taşınmazın, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerden olmadığı ve Üniversitenin özel mülkiyetinde bulunduğu dikkate alındığında, ihale konusu taşınmazın 2886 sayılı Kanunun 51. Maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulüyle ihaleye çıkarılmak suretiyle irtifak hakkı verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. …” hükmü verilmiştir. Danıştay’ın söz konusu kararıyla, üniversitelere ait taşınmazların 2886 sayılı Kanun’un 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulüyle kiraya verilemeyeceği belirtilmiştir. Üniversitelerin pazarlık usulünü kolay ve pratik olması sebebiyle tercih ettikleri, fakat bu usulün idarelere son derece geniş yetkiler tanıması nedeniyle bazı sakıncaları da beraberinde getirdiği düşünülmektedir. 2886 sayılı Kanun’un “Pazarlık Usulünde İhale” başlıklı 50’nci maddesinde; “Pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde teklif alınması belli bir şekle bağlı değildir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 İhaleleler, komisyon tarafından işin nitelik ve gereğine göre. bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif almak ve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılır.”denilmektedir. Ayrıca pazarlık usulü ile yapılacak ihaleler için idareler ilan yapıp yapmamakta serbesttirler. Aynı Kanun’un “İlkeler” başlıklı 2’nci maddesinde ise; “Bu Kanunun yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.” denilmek suretiyle söz konusu Kanun kapsamında yapılacak kiralama işlemleri için uygulanması gereken temel ilke belirtilmiştir. Sonuç olarak üniversiteye ait taşınmazların yukarıda belirten mevzuat hükümleri ve yargı kararlarına aykırı bir şekilde 2886 sayılı Kanun’un 51/g bendine göre kiraya verildiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, Harran Üniversitesi kampüslerinde bulunan ve kiraya verilen tüm taşınmazların hazinenin mülkiyetinde olup, üniversiteye eğitim amaçlı tahsis edildiği, 2547 sayılı Kanun’un Ek 25. maddesine dayanılarak Defterdarlık ile Rektörlük arasında 13.09.2010 tarihinde 10 yıllık süre ile imzalanan protokole dayanılarak (EK-5) 2886 sayılı Kanun’un 51/g maddesine göre kiralama ihalelerinin yapıldığı, kiraya verilen taşınmazlardan sadece katlı otopark ve çok amaçlı salonun üniversitenin özel mülkiyetinde bulunduğu, İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından bulguya verilen 14.05.2019 tarihli ve 20854 sayılı cevabi yazının ekte sunulduğu, ifade edilmiştir. Sonuç olarak üniversiteye ait taşınmazların bulguda belirten mevzuat hükümleri ve yargı kararlarına uygun şekilde kiraya verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. BULGU 8: Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkındaki Özet Bilgilerin Duyurulmaması Bilimsel araştırma projeleri sonuçlarının Kurumun internet sayfasından kamuoyuna duyurulmadığı görülmüştür. 26 Kasım 2016 tarih ve 29900 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in “Sonuçların duyurulması” başlıklı 10’uncu maddesinde: “(1) Rektörlük her yılın sonunda desteklenen, kapsama alınan, devam eden ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 tamamlanan projeler hakkındaki özet bilgileri YÖKSİS’e girer. Bu bilgiler yükseköğretim kurumunun internet sayfasından kamuoyuna duyurulur.” Hükmü yer almaktadır. Yukarıdaki mevzuat hükmü uyarınca her yılın sonunda desteklenen, kapsama alınan, devam eden ve tamamlanan projeler hakkındaki özet bilgilerin Kurumun internet sayfasından kamuoyuna duyurulması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca sonuçlanan projelerin Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü web sayfasında yayınlandığı, 2019 yılından itibaren yıl sonunda desteklenen, kapsama alınan, devam eden ve tamamlanan projeler hakkında özet bilgilerin hazırlanarak YÖKSİS sistemine girileceği ve web sayfasında kamuoyuna duyurulmasının sağlanacağı, Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından bulguya verilen 16.05.2019 tarihli ve 21232 sayılı cevabi yazının ekte sunulduğu, ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edildiği anlaşılmış olup yapılan tespit ve önerilerin düzeltilip düzeltilmediği sonraki yıl denetimlerinde izlenecektir. BULGU 9: Harran Üniversitesi Gıda ve Elektrik Mühendisliği Fakültesi Ek Binası Yapım İşi'ne Ait Teknik Şartnamede Mevzuata Aykırılıklar Olması Harran Üniversitesi “Gıda ve Elektrik Mühendisliği Fakültesi Ek Binası Yapım İşi”nin teknik şartnamesinde mevzuata aykırı olarak belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verildiği görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Şartnameler başlıklı 12’nci maddesinde; “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.” “İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.” “Teknik şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir.” Denilmektedir. Anılan mevzuat hükümlerine rağmen “Harran Üniversitesi Gıda ve Elektrik Mühendisliği Fakültesi Ek Binası Yapım İşi”nin idarece hazırlanan özel teknik şartnamesinde ihale içerisinde önemli bir parasal tutara tekabül eden “özel poz 11 alüminyum kompozit cephe kaplaması” imalatında belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmesinin rekabeti engelleyici nitelikte olduğu düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, Mühendislik Fakültesi Ek Bina inşaatı teknik şartnamesinin Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı uzman personeli tarafından incelendikten sonra ihaleye çıkıldığı, şartnamede kaliteli ürün kullanılmasına yönelik olarak sehven yönetmeliğe aykırı olarak marka belirtildiği, Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından bulguya verilen 17.05.2019 tarihli ve 21398 sayılı cevabi yazının ekte sunulduğu, ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edildiği anlaşılmış olup, şartnamelerde marka belirtilmeden kaliteli ürün tanımının yapılması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ TARAFINDAN SUNULAN MALİ TABLOLAR
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 EK 2: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Üniversite Bünyesindeki Diş Hekimliği ile Güzel Sanatlar Fakültesi’nin Fiilen Atıl Durumda Olması 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Üniversitenin Teknokent Şirketindeki Sermaye Payının Mali Tablolarında Yer Almaması 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Ekonomik Kodlar Giderin Türü Cari Yıl (N) Ekonomik Kodlar Giderin Türü Cari Yıl (N) 630 GİDERLER HESABI 600 GELİRLER HESABI 630.01 Personel Giderleri 166.686.278,50 600.03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 8.883.700,96 630.02 Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi Giderleri 24.335.339,24 600.04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 255.911.978,00 630.03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 33.542.353,63 600.05 Diğer Gelirler 22.081.996,73 630.05 Cari Transferler 5.905.403,91 600.11 Değer ve Miktar değişimleri Gelirleri 630.07 Sermaye Transferleri 600.25 Kamu İd Bedelsiz Olarak Al Mali Ol Var El Edilen Gel 93.300,00 630.11 Değer ve Miktar Değişimleri Giderleri 388.267,66 610 İNDİRİM, İADE VE ISKONTOLAR HESABI 630.12 Gelirlerin Ret ve İadesinden Kaynaklanan Giderler 20.510,61 610.03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 383.916,39 630.13 Amortisman Giderleri 93.587.379,29 610.04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 219.000,00 630.14 İlk Madde ve Malzeme Giderleri 6.539.943,04 610.05 630.15 Karşılık Giderleri 630.20 Silinen Alacaklardan Kaynaklanan Giderler 630.25 Kamu İd.Bedelsiz Olarak Devir Mali OlmayanVar Kay Gid 630.30 Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler 35.736.047,44 630.99 Diğer Giderler 723.850,36 GİDERLER TOPLAMI : NET GELİR TOPLAMI : 286.970.975,69 GİDERLER TOPLAMI( A) 367.465.373,68 NET GELİR ( D= B- C) GELİRLER TOPLAMI( B) 286.970.975,69 İNDİRİM ;İADE;İSKONTO TOPLAMI (C) 602.916,39 FAALİYET SONUCU D - A 286.368.059,30 -81.097.314,38 HARRAN ÜNİVERSİTESİ 2018 YILI FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU
HARRAN ÜNİVERSİTESİ 2018 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
BULGU LİSTESİ A. Denetim Bulguları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 28
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 29 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilir. Bu çerçevede, Harran Üniversitesinin yayımladığı 2014-2018 dönemine ait Stratejik Plan, 2018 yılı Performans Programı ve 2018 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir. 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2018 yılı performans denetimi kapsamında Harran Üniversitesinin yayımladığı 2014 – 2018 dönemine ait Stratejik Planı, 2018 yılı Performans Programı ve 2018 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. Harran Üniversitesinin 2014 – 2018 dönemine ait Stratejik Planı incelendiğinde; planın zamanında yayımlandığı, genel olarak mevzuatta belirtilen şekil ve içeriğe uygun olarak hazırlandığı görülmüştür. Harran Üniversitesinin 2018 yılı Performans Programı ile 2018 yılı Faaliyet Raporunun
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 30 mevcut olduğu, yasal süreleri içinde yayımlandığı ve bulgu konusu yapılan husus dışında mevzuatta belirtilen şekil şartlarına uygun olduğu görülmüştür. Üniversitenin hazırlamış olduğu Performans Programı ve Faaliyet Raporundaki performans bilgisi içeriğinin düzenlemelere uygun olduğu değerlendirilmiştir. Performans hedef veya göstergelerine ilişkin performans bilgisinin toplandığı, analiz edildiği, raporlandığı veri kayıt sisteminin kurulduğu, veri kayıt sisteminin faaliyet sonuçlarının ölçümüne ve değerlendirilmesine ilişkin unsurları önemli ölçüde kapsadığı görülmüştür. 6. DENETİM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesi Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Performans Programının Değerlendirilmesi Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesi BULGU 1: Bütçe Hedef ve Gerçekleşmeleri Arasında Meydana Gelen Sapmaların Nedenlerine Yer Verilmemesi Kurumun 2018 yılı Faaliyet Raporu incelendiğinde bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasında meydana gelen sapmaların nedenlerine yer verilmediği görülmüştür. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmeliğin “Birim ve idare faaliyet raporlarının kapsamı” başlıklı 18’inci maddesinde, birim ve idare faaliyet raporlarının “Faaliyetlere ilişkin bilgi ve değerlendirmeler” bölümünde, mali bilgiler ile performans bilgilerine detaylı olarak yer verileceği ifade olunmuştur. İlgili maddede aynen: “Mali bilgiler başlığı altında, kullanılan kaynaklara, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri ile meydana gelen sapmaların nedenlerine, varlık ve yükümlülükler ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşların faaliyetlerine ilişkin bilgilere, temel mali tablolara ve bu tablolara ilişkin açıklamalara yer verilir.” denilmektedir. Bu itibarla, anılan Yönetmelik hükmü gereği, bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasında meydana gelen sapmaların nedenlerine kamuoyuna sunulan faaliyet raporunda yer verilmesi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 31 gereklidir. Kamu idaresi cevabında; özetle, her yıl yayımlanan bütçe hazırlama rehberine uygun olarak verilen tavanlar doğrultusunda hazine ve öz gelir karşılığı ödeneklere ilişkin bütçe teklifinin Üniversitece hazırlandığı, ancak, belirlenen tavanlara bağlı kalmak zorunda kalmaları nedeniyle öz gelir karşılığı ödenekler ile gerçekleşmeler arasında büyük oranda sapmalar meydana geldiği, öz gelirlere ilişkin tahminlerin üniversitelerin inisiyatifine bırakılması halinde bütçe hedef ve gerçekleşmeleri arasındaki sapmaların azalacağı ve bunların açıklanmasına da olanak sağlanmış olacağı, ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında bulgu konusu hususa iştirak edildiği anlaşılmış olup yapılan tespit ve önerilerin düzeltilip düzeltilmediği sonraki yıl denetimlerinde izlenecektir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi Ve Değerlendirilmesi Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 32 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Harran Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 33