ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 2018 Yılı Sayıştay Denetim Raporu Eylül 2019
İÇERİK ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 2018 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2018 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 32 ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 2018 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU 60
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 2018 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1 2018 Yılı Sonu itibariyle Akademik Personel Sayısı ................................................... 1 Tablo 2 2018 Yılı Sonu İtibariyle İdari Personel Sayısı ............................................................ 2 Tablo 3 Çalıştıkları Pozisyona Göre İşçilerin Dağılımı ............................................................. 2 Tablo 4 2018 Yılı Bütçe Gideri Ödenek - Harcama Tablosu ..................................................... 3 Tablo 5 2018 Yılı Bütçe Geliri Tahmin ve Gerçekleşme Tablosu ............................................ 3 Tablo 6 Ekonomik Sınıflandırmaya Göre Ödenek ve Harcama Miktarı................................... 3
KISALTMALAR BKMYS : Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilgi Sistemi EBYS : Elektronik Bilgi Yönetim Sistemi TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi KDV : Katma Değer Vergisi ÇOMÜ : Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2
Tablo 2’de idari personele ilişkin bilgiler yer almaktadır. Buna göre toplam 1.191
kadronun 755’i dolu kalan 436’sı ise boştur. Dolu kadroların yaklaşık % 57’sine karşılık
gelen 430 kadro genel idare hizmetler sınıfına, kalan 325 kadro ise diğer sınıflara dağılmıştır.
Boş kadroların ise yaklaşık % 55’ine karşılık gelen 238 kadro Genel İdare Hizmetlerine, kalan
198 kadro ise diğer hizmet sınıflarına aittir.
Tablo 2 2018 Yılı Sonu İtibariyle İdari Personel Sayısı
Dolu Boş Toplam
Genel İdari Hizmetler 430 238 668
Sağlık Hizmetleri Sınıfı 187 157 344
Teknik Hizmetleri Sınıfı 105 37 142
Eğitim ve Öğr.
Hizmetleri Sınıfı
0 0 0
Avukatlık Hizmetleri
Sınıfı
5 1 6
Din Hizmetleri Sınıfı 1 0 1
Yardımcı Hizmetli 27 3 30
Toplam 755 436 1.191
Tablo 3’de Üniversitede istihdam edilen işçilerin dağılımı görülmektedir. Kurumda
vizesiz işçi çalıştırılmamaktadır. Sürekli işçilerin bir kısmı Hastanede döner sermayeye bağlı
olarak bir kısmı da İdari ve Mali İşler Başkanlığı altında çalışmaktadır.
Tablo 3 Çalıştıkları Pozisyona Göre İşçilerin Dağılımı
Dolu Boş Toplam
Sürekli İşçiler 901 0 901
Vizeli Geçici İşçiler
(adam/ay)
29 2 31
Toplam 930 2 932
1.3. Mali Yapı
Üniversitede Özel Bütçe işlemleri Strateji Daire Başkanlığı tarafından yürütülmekte,
Döner sermaye işlemleri Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü ve Döner Sermaye Saymanlık
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3
Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.
Özel Bütçede 2018 yılı için 294.423.000 TL gelir tahmini yapılmıştır. Bütçe uygulama
sonucunda 318.839.903 TL gelir elde edilerek bütçe ile tahmin edilen tutarın üstüne
çıkılmıştır. 2018 yılı gelir gerçekleşme oranı %108,29 olmuştur.
Bu bağlamda Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 538 ve 539'uncu
maddelerinde sayılan ve üniversite tarafından düzenlenen mali tablolardan; 2018 yılı bütçe
uygulama sonuçlarına ilişkin özet bilgiler aşağıda gösterilmiştir.
Tablo 4 2018 Yılı Bütçe Gideri Ödenek - Harcama Tablosu
Ekonomik Düzeyde 2018 Ödenek Kullanım Durumu
Başlangıç
Ödeneği
Toplam Ödenek Gider Toplamı Gerçek.
Oranı
Bütçe Giderleri
Toplamı
294.423.000 353.470.372 344.943.042 %97,58
Tablo 5 2018 Yılı Bütçe Geliri Tahmin ve Gerçekleşme Tablosu
Bütçe Tahmini Gerçekleşme Gerçek. Oranı
Bütçe Gelirleri Toplamı 294.423.000 318.839.903 %108,29
Üniversitenin 2018 yılı bütçe başlangıç ödeneği 294.423.000 TL'dir. Yıl içinde toplam
59.047.372 TL ekleme yapılarak bu ödenek 353.470.372 TL’ye çıkarılmıştır. 2018 yılı bütçe
gider gerçekleşmesi 344.943.042 TL olmuştur. Bu durumda 2018 bütçe gider gerçekleşme
oranı %97,58 olmuştur.
Tablo 6 Ekonomik Sınıflandırmaya Göre Ödenek ve Harcama Miktarı
Ekonomik
Sınıflandırma
31.12.2018 Tarihi İtibariyle
Kullanılabilir Ödenek Harcanan Harcama
Oranı (%)
Personel Giderleri 204.118.100 206.259.172 101,05%
Sgk Devlet Primi Gid. 31.755.300 31.907.838 100,48%
Mal ve Hizmet Alım Gid. 42.137.206 37.089.925 88,02%
Cari Transferler 8.642.459 7.820.008 90,48%
Sermaye Giderleri 66.733.800 61.782.592 92,58%
Sermaye Transferleri 83.507 100,00%
TOPLAM 353.470.372 344.943.042 97,59%
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Bu bağlamda bütçe uygulama sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 539’uncu maddesinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Muhasebe hizmetleri Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından oluşturulmuş olan Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Bilgi Sistemi (BKMYS) üzerinden yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 2018 yılsonu itibariyle; 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki değerlendirmeler yapılmıştır; Üniversitenin 2018-2022 yıllarını kapsayan Stratejik Planı ve 2018 yılı Faaliyet Raporunda, İdarenin misyonu ve vizyonu belirtilmiştir. Misyonun gerçekleştirilmesini sağlamak üzere idare birimleri ve alt birimlerce yürütülecek görevler yazılı olarak tanımlanmıştır. İç kontrol sistemi yönetim tarafından sahiplenilmekte, iç kontrol sisteminin personel tarafından sahiplenilmesi ve gerekli kabulü görmesi için de üniversite bünyesinde hizmet içi eğitimler verildiği anlaşılmıştır. İç Kontrol Uyum Eylem Planında iç kontrol sistemi ve işleyişinin yönetici ve personel tarafından sahiplenilmesi için eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerine devam edileceği belirtilmiştir. Üniversitenin 2018-2022 Stratejik planı üniversitenin kendi birimleri ve personelinin katkılarıyla mevzuata uygun olarak hazırlanmıştır. Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar özellikle kalite çalışmaları kapsamında açık bir şekilde tespit edilmiştir. Yetkiler ve yetki devrinin sınırları kısmen kanunda belirtilen yetkiler çerçevesinde belirlenmiştir. Uyum Eylem Planı hazırlandıktan sonra üst yöneticinin onayı ile İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu, görevlendirilmiştir. Ancak İç Kontrol Uyum Eylem Planının uygulanması ve iç kontrol sistemine ilişkin sorumluluğun Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı’nın üzerinde bulunduğu anlaşılmaktadır. İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında yer alan eylemlerin gerçekleşme sonuçları yıllık olarak hazırlanan İç Kontrol Sistemi Değerlendirme Raporunda izlenmektedir. Ön Mali Kontrol Sistemi İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslara uygun olarak kurulmuş olup, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrol Alt Biriminin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge hazırlanmıştır. Yönerge doğrultusunda iş ve işlemler gerçekleşmektedir. Üniversite, 2018 yılında planlanan hedef ve göstergelerine ulaşmak için ihtiyaç duyduğu kaynakları gösteren Performans programını oluşturmuştur. Bütçesini, stratejik plan ve performans programlarına uygun olarak hazırlamıştır. Yapılan iş ve işlemler yöneticiler tarafından mevzuattaki
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 düzenlemeler dikkate alınarak genel anlamda kontrol edilmektedir. Yöneticiler ve personel, görevlerini yerine getirebilmeleri için gerekli ve yeterli bilgiye zamanında ulaşabilmektedir. Yönetimin ihtiyaç duyduğu gerekli bilgileri ve raporları üretecek ve analiz yapma imkânı sunacak bir yönetim bilgi sistemi Bilgi İşlem Daire Başkanlığı bünyesinde kurulmuştur. Ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığı Otomasyon Sistemlerinden ihtiyaç duyulduğu zaman gerekli bilgi ve raporlar alınmaktadır. İdare, stratejik plan ve performans programında amaçlarını, hedeflerini, stratejilerini, varlıklarını, yükümlülüklerini ve performans programlarını kamuoyuna açıklamıştır. Faaliyet sonuçları ve değerlendirmeler idare faaliyet raporunda gösterilmiş ve duyurulmuştur. 2018 yılı bütçelerinin ilk altı aylık uygulama sonuçları, ikinci altı aya ilişkin beklentiler ve hedefler kamuoyuna açıklanmıştır. Üniversitede; gelen ve giden her türlü evrak dâhil iş ve işlemlerin kaydedildiği, sınıflandırıldığı ve dosyalandığı Elektronik Bilgi Yönetim Sistemi (EBYS) kullanılmaktadır. Üniversitede iç denetim birimi oluşturulmuş ve İç Denetim Birim Başkanlığı’nın işleyişi ile iç denetçilerin ve üst Yöneticinin iç denetime ilişkin görev yetki ve sorumluluklarına yönelik esas ve usulleri düzenleyen bir yönerge çıkarılmıştır. Bunun yanında imza ve yetki devri yönergelerinin, hassas görevler listesinin, risk yönergesinin, personel eğitimlerin ve personelin performansının arttırılmasına yönelik çalışmalar ve değerlendirmelerin yapılması gibi eylemler henüz gerçekleştirilmemiştir. 2018-2019 dönemi için İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı revize çalışmalarının yeni dönem için yapılmadığı dolaysıyla halen 2015 yılında yürürlüğe koyulan planın kullanıldığı anlaşılmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Taşınır İşlemlerinin Mevzuata Uygun Yapılmaması Taşınır işlemlerine ilişkin olarak kayıtlar, harcama birimleri ve bazı ambarlarda yapılan incelemeler sonucunda Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine aykırı uygulamaların yapıldığı tespit edilmiştir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesinde; harcama yetkililerinin taşınırların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak edinilmesinden, kullanılmasından, kontrolünden, kayıtlarının Taşınır Mal Yönetmeliği’nde belirtilen esas ve usullere göre saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasını sağlamaktan ve taşınır yönetim hesabını ilgili mercilere göndermekten sorumlu olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca 5.madde (3)’üncü fıkrasına göre; “Kamu idarelerine ait taşınırların muhafazası ile görevli olan veya kendilerine kullanılmak üzere taşınır teslim edilen kamu görevlileri bu taşınırları en iyi şekilde muhafaza etmek, gerekli bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanmak ve görevin sona ermesi veya görevden ayrılma halinde iade etmek zorundadırlar.” Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri” başlıklı 6’ncı maddesinde de taşınır kayıt ve kontrol yetkililerinin görev ve sorumlulukları ayrıntılı şekilde izah edilmiştir. Yukarıda belirtildiği üzere harcama yetkilileri, taşınır kayıt yetkilileri ve taşınır kontrol yetkilileri taşınır işlemlerinin gerçekleştirilmesi ve yürütülmesinde ortak sorumludurlar. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 36’ncı maddesinde giriş kaydı yapılan dayanıklı taşınırlara, taşınır kayıt yetkilisi tarafından bir sicil numarası verilmesi gerektiği, Yönetmeliğin 30’uncu maddesinde kullanılan tüketim malzemesi çıkışlarının en geç üç ay içinde yapılması gerektiği, 32’nci maddesinde ise kamu idarelerine ait taşınırların, taşınır kayıt yetkililerinin görevlerinden ayrılmalarında, yıl sonlarında ve harcama yetkilisinin gerekli gördüğü durum ve zamanlarda sayım kurulu tarafından sayımın yapılması gerektiği açıkça izah edilmiştir. Ayrıca Taşınır Mal Yönetmeliği Ekinde yer alan Dayanıklı Taşınırlar Defterine ilişkin açıklamalarda, taşınırın tanımlanmasına yarayan cins, ırk, marka, model, kapasite vb. teknik özelliklerin dayanıklı taşınırlar defterinde ilgili taşınırın satırında belirtileceği hüküm altına alınmıştır. Taşınır işlemlerine ait kayıtlar, harcama birimleri ve ambarlarda yapılan incelemelerde;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Taşınır sisteminde ambarda gözüken tüketim malzemelerinin fiilen ambarda olmadığı, Kişilerin kullanımına verilen malzemelerin ambarda göründüğü, Hibe gelen bazı malzemelerin taşınır sisteminde kayıtlı olmadığı, Birçok taşınırın “markasız” olarak kaydedildiği ve ayrıntılı bilgilerinin sistemde yer almadığı Dayanıklı taşınırların numaralandırma işleminin tamamlanmadığı, verilen sicil numaralarının, dayanıklı taşınırların üzerinde kalıcı bir şekilde belirtilmediği, 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına kaydedilmesi gereken bazı malzemelerin 255 Demirbaşlar hesabına kaydedildiği, Görevlendirilen taşınır yetkililerinin bir önceki sorumlu ile devir teslim işlemlerini gerçekleştirmediği, Taşınır kayıt yetkilisi değişikliğinde sayım yapılmadan devir yapıldığı yılsonu sayımlarının fiili olarak değil kaydi değerler üzerinden yapıldığı, Kullanılmak üzere oda, büro gibi yerlere verilen dayanıklı (Taşınır kod listesinin (B) bölümünde gösterilen) taşınırlar için dayanıklı taşınırlar listesi düzenlenmediği Örneğin Genel Sekreterlik birimi ambarında görünen birçok malzemenin fiilen başka birimlerde bulunduğu ancak ambarda göründüğü için herhangi bir kişiye zimmetle teslim edilmediği görülmüştür. Ambarda kullanılmamış birçok temizlik malzemesi ile süpürgenin bulunduğu bu malzemelerin ise taşınır kayıtlarının olmadığı tespit edilmiştir. Yine rektörlük makamına verilen ve sergilenen hediyelik eşya tablo heykel gibi malların taşınır kayıtları yapılmadığından kurumun envanterinde yer almamaktadır. Üniversite genelinde kullanımda olan birçok malzemenin kişi zimmetine verilmeden dağıtıldığı anlaşılmıştır. Üniversite hastanesi demirbaş kayırlarına bakıldığında toplam 16.336 demirbaştan 11.426 adet demirbaşın ambarda göründüğü ancak gerçekte fiilen kullanımda olduğu tespit edilmiştir. Yapı işleri Dairesi Başkanlığında bulunan taşıtların ve diğer bir çok malzemenin kişilerin kullanımına verilmiş olmasına rağmen ambarda göründüğü tespit edilmiştir. Ayrıca görevli taşınır yetkilileri değişirken herhangi bir fiili sayım ve devir teslim yapmadıkları anlaşılmıştır. Yıpranma, kırılma veya bozulma gibi nedenlerle kullanılamaz hale gelen taşınırlar için Kayıttan Düşme Teklif ve Onay Tutanağı düzenlenerek kayıtlardan çıkarılması istenmeden önce; ilgili taşınırın yıpranma, kırılma veya bozulma nedeniyle ilgili ayrıca bir tutanak düzenlenmesi ve varsa sorumlularının saptanıp yine Yönetmeliğin 5’inci maddesi hükmüne göre işlem tesis edilmesi gerekirken, hurdaya ayrılan taşınırların bir kısmında bu anlamda bir araştırma yapılmadığı ve tutanak düzenlenmediği görülmüştür. Bazı kayıt silmelerde teknik
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 rapor bulunmamaktadır, örneğin İletişim Fakültesinde bulunan yazıcı ve evrak imha makinesi gibi bazı malzemeler sadece kayıttan düşme teklif belgesiyle sistemden düşülmüş olup herhangi bir teknik rapor hazırlanmamıştır. Üniversite birimlerinde yer alan ve çeşitli nedenler ile kullanılmasına ihtiyaç duyulmayan taşınırlar, hangi birimde ise o biriminde saklanmakta ancak sistemde zimmetlerin yapılmamasından dolayı diğer birimler bu malzemelerin ihtiyaç fazlası olup olmadığını bilmemekte dolayısıyla aslında üniversite genelinde boşta bulunan bir malzeme olmasına rağmen diğer birimlerin ihtiyacı doğrultusunda alım yapılabilmekte olup söz konusu durum kaynakların etkin ve verimli olarak kullanılmasını engellemektedir. Tüm taşınırların sayımının tamamlanması, fiili durumun kayıtlara yansıtılması, gerçekte malzemeyi kullanan kişilere zimmet ile teslim yapılması ve kişilerin kullanımında olmayan taşınırlarda sorumluluklarının da olmayacağından hareketle belgelerin yeniden düzenlenmesi için çalışma yapılması gerekmektedir Yukarıda belirtilen eksiklikler, Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Kurumda ilgili taşınır mevzuat hükümlerinin tam olarak uygulanmaması taşınırların takibi ve muhafazasını engellemektedir. Taşınır işlemlerinde mevzuata aykırı uygulamalar sonucunda bilançodaki 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabının, 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı ile 255 Demirbaşlar Hesabının doğru ve güvenilir olmadığı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle "Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının 02.05.2019 tarih ve 73211826-809.03-E.1900064480 sayılı dağıtımlı yazısı (EK3) ile bulgu konusu hususlarla ilgili olarak birimlerden cevap istenmiştir. Birimlerden gelen yazılarda Taşınır Kayıt ve Yönetim Sistemi (TKYS)’nin sistemsel yetersizlikleri ile taşınır kayıt personelinin bilgi eksikliklerinden kaynaklandığı anlaşılmıştır. İşlemlerin Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine uygun yapılması konusunda gerekli uyarıların yapılmıştır. Ayrıca 2018 yılı başında yeni sisteme geçilmiş (BKMYS) her harcama birimi için potansiyel vergi kimlik numarası alınmış ve taşınır işlemleri vergi kimlik numarası ile yapılmaya başlanmıştır. Daha önce ise taşınır işlemleri harcama birim kodu ile yapılmaktaydı. Bu geçiş döneminde ambarların tanımlanması, devretmesi, taşınır kodlarının tanımlanması vb. problemler yaşanmıştır. Bahsi geçen tüm problemlerin hiçbirinde kamu zararı olmayıp geçiş sürecinden, taşınır kayıt yetkililerinin bilgi eksikliğinden veya sehven yapılan hatalardan kaynaklandığı anlaşılmış olup; çözülebilmesi için 2019 yılında taşınır işlemlerinin uygulaması konusunda eğitim verilmesi planlanmaktadır." demektedirler.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Sonuç olarak Kamu idaresi ile bulgu konusu yapılan hususlarla ilgili olarak mutabık kalınmış olup idare tarafından ilgili birimlerin uyarıldığı ve gerekli düzeltmelerin yapılacağı belirtilmiştir. Bulgu konusu tespite ilişkin herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği, edildi ise tesis edilen eylem ve işlemler takip eden denetimlerde izlenecektir BULGU 2: Üniversiteye Ait Taşınmazların Mevzuata Aykırı Olarak Kiralanması Üniversite ye ait 4 adet taşınmazın kiralanmasında yatırım yapılma şartının koyulduğu ve kiracı tarafından söz konusu yapılacak yatırımın ödenecek kiradan mahsup edilmesinin öngörüldüğü tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 2.maddesinde “Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür: a) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler…” denilmektedir. Kanun’un izleyen bölümlerinde temel ilkeler, ihale usulleri, görevlilerin ceza sorumluluğu ve idarenin uyması gereken kurallar açıklanmıştır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği, 36’ncı maddesinde ise, bu Kanunun 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, ancak 44’üncü maddede gösterilen işlerin belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddede gösterilen işlerin açık teklif usulüyle, 51’inci maddede sayılan işlerin pazarlık, 52’nci maddede gösterilen işlerin de yarışma usulüyle yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır. Taşınmazların kiralanması hususunda bu fıkra kapsamında pazarlık usulünün uygulanabilmesi için şu iki şartın birlikte mevcudiyeti gerekmektedir; 1- Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olması, 2- İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı yada açık teklif yöntemlerinin kullanılamıyor olması. Dolayısıyla 51/g yöntemine göre pazarlık usulünün; Devlete ait taşınmazlar kavramının karşılığı olan, genel bütçeli kuruluşlara ait taşınmazlar yani tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı taşınmazlar dışında uygulanması mümkün değildir. Söz konusu taşınmazlara ait kiralama evrakları incelendiğinde, kira sözleşmesinde
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 yatırım yapılma zorunluluğunun olduğu ve yapılacak yatırım tutarının ise ödenecek kiradan mahsup edileceği öngörülmüştür. İlgili malzemeler kiracı çıkarken üniversiteye bırakılacaktır. Ancak, yukarıdaki mevzuat hükümleri gereğince Üniversitenin mal, hizmet ve yapım işleri 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun kapsamında yapılmalı, kiralamalar ise 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında gerçekleştirilmelidir. Söz konusu kiralamalar kapsamında dolaylı olarak Üniversite, mal alımı ve yapım işi yaptırmaktadır. Ayrıca yapılacak yatırım için her hangi bir proje ve kapsam belirlenmediğinden kiracı firmaya her türlü giderini yatırım olarak sunma imkânı tanınmıştır, üstelik bunlar ödemesi gereken kiradan mahsup edileceği için aslında kiracıya dolaylı olarak kaynak aktarılmaktadır. Örneğin Üniversiteye ait bir taşınmazın; 2886 sayılı Kanunun 64.maddesi gereği 10 yıl süreyle kiraya verilebilmesi için Milli Eğitim Bakanlığından Bakan onayı alınmış olup söz konusu onay da aynen “öğrenci, akademik ve idari personelin sosyal ve spor faaliyetlerinde kullanılmak üzere tüm tefrişat ve demirbaş malzemesi müstecir tarafından karşılanmak şartı ile” 10 yıl kiraya verilebilmesi uygun bulunmuştur. Ancak müstecir ile imzalanan sözleşmenin 27.maddesinde “kiralanacak olan yapıya minimum 1.500.000,00TL değerinde yatırım yapılacaktır. Yapılacak yatırım yapının tüm tefrişat ve demirbaş malzemelerini kapsar. Taahhüt edilen bedel değerinde yatırım yapılmaması durumunda, idareye sunulan 250.000,00TL tutarındaki çekten yapılmayan yatırım tutarı kadar bedel mahsup edilecektir…” Denilmektedir. 29. Maddesinde ise “….Yapılacak harcamalara ilişkin fatura vb. belgeler idareye ibraz edilecek ve İdare yetkilerince ibraz edilen belgeler üzerinden yapılan inceleme neticesinde 10 yıllık toplam kira tutarının %45 i oranında mahsuplaşılacaktır…..hertürlü yatırım sözleşme süresi bitiminde en son ve yenilenmiş hali ile idareye teslim edilecek…” Hükmü yer almaktadır. Söz konusu bina Üniversite tarafından ihale edilerek 2.516.000,00 TL bedel ile yemekhane binası olarak yaptırılmıştır, tüm duvar ve ıslak zemin imalatları ile tam ve eksiksiz olarak, ve temel demirbaşlar ile 2017 yılında idareye teslim edilmiştir. Söz konusu bina kiraya verildiği tarihte herhangi bir eksiği bulunmayan yeni yapılmış ve temel demirbaşları bulunan bir binadır. Ancak bina 2018 yılında kullanılmadan kiraya verilmiş ve müstecir yapılan bazı yer ve duvar kaplaması gibi yerleri sökmüş ve yeniden yapmıştır. Dolayısıyla kiraya verileceği planlanmadığı için yapılan bazı imalatlar kullanılmadan tekrar yapılmıştır. Firmanın kirasından mahsup edilmesi istemiyle idareye sunmuş olduğu faturalara bakıldığında ise pos cihazları, kahve makineleri, pasta dolapları, doğalgaz sayacı, waffle makinesi, gibi bir çok malzeme bulunduğu, alınan masa ve sandalyelerin üzerinde franchising firmasının logolarının basılı olduğu, 527.287,83TL bedel ile “Osmanlı Kafe Kurulum Bedeli
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Malzemeli” gibi ölçülmesi mümkün olamayan ve franchising bedelini de içerisinde barındıran giderlerin bulunduğu, ve üniversiteye uzun bir süre sonra bırakılsa dahi hiçbir idareye hiçbir fayda sağlamayacak tadilat ve demirbaşlar sunulduğu görülmektedir. Taşınmaz, yıllık KDV hariç 297.000,00TL ye müstecire 09.04.2018 tarihinde teslim edilmiş olup müstecirin Üniversiteye güncel borcu 351.139,96 TL’dir ayrıca yapılacak yatırımları güvence altına almak için sözleşmede öngörülen 250.000TL tutarındaki çek te idareye sunulmamıştır. Dolayısıyla alınan Bakan onayında mahsuplaşmaya imkan verecek hüküm bulunmadığı, firmanın sunmuş olduğu yatırım ve demirbaş harcamalarının 10 yıl sonunda idareye bir faydası olmayacak nitelikte olduğu ve söz konusu binanın hali hazırda tam ve eksiksiz olarak müstecire teslim edildiği görülmüştür. Ayrıca söz konusu kiralamalara ait herhangi bir taşınır kaydı da yapılmamış olup mahsuplaşılmadığı için kiracılar borçlarını da ödememektedir. Yukardaki mevzuat ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu kiralamalar hem 4734 ve 2886 sayılı Kanunlara aykırılık teşkil etmekte olup hem de kaynakların etkili ve verimli kullanılması için Bakan onayında belirtildiği gibi demirbaş ve tefrişat sağlama sorumluluğu müstecirde olduğundan herhangi bir mahsuplaşma yapılmadan gecikmiş kiraların tahsili yoluna gidilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle "Üniversitemizin öğrenci ve personel sayısındaki ciddi artışlar nedeniyle hizmet çeşitliliğin ve kalitesinin artırılması ihtiyacı hâsıl olmuş ve bu bağlamda Üniversitemiz ödeneklerinin yetersizliği de dikkate alındığında, bulguda bahsedilen taşınmazların demirbaş ve tefrişatlarının kiracılar tarafından temin edilerek kiralanması yoluna gidilmek zorunda kalınmıştır. Bahsi geçen müstecirler ile imzalanan sözleşmelerde “Kiracı tarafından şartnameye uygun olarak yapılan her türlü yatırım sözleşme süresinin bitiminde en son ve yenilenmiş hali ile İdareye teslim edilecek ve kiracı yapmış olduğu yatırımlardan herhangi bir hak talep edemeyecektir. Kiracı tarafından sözleşme süresinin bitiminde taşınmazın en son ve yenilenmiş hali İdarece oluşturulacak Komisyon marifetiyle değerlendirilecektir. ” ibaresi yer almaktadır. Buna göre sözleşme süresi biten kiracı tüm demirbaşları ve malzemeleri yenileyerek yapmış olduğu yatırımlar ile birlikte İdareye teslim edecektir. Müstecirlerin kirasından mahsup edilmesi istemiyle idareye sunulmuş olan faturalar, Üniversitemiz Taşınır Mal Kayıt Servisi ile Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığına gönderilmiş olup, birer sureti yazımız ekinde gönderilmektedir. Kurulan ve görevlendirmesi ekte gönderilen Komisyon vasıtası ile demirbaşlar Taşınır Mal Yönetmeliğine uygunluk açısından değerlendirilmiş olup, değer
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 tespitinde kullanılan fiyat araştırması veya tespit edilen değerlere uygun olanlar envantere alınmak üzere işlemleri yapılmıştır. Yapım işlerine ait değerlendirme ise Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından Bayındırlık fiyatları temel alınarak yapıldığından, bulguda bahsedildiği gibi yapılacak yatırımlar için kiracının sunduğu her türlü gider malzeme, demirbaş ve yatırım olarak değerlendirilmemiştir. Üniversitemizce ihalesi yapılan ve sözleşmelerinde yatırım şartı konulan 4 adet taşınmaz bulunmaktadır. Buna göre, Üniversitemiz Öğrenci Sosyal ve Etkinlik Merkezi’nde bulunan bayan kuaförü yeri ile ilgili olarak yapılan kiralama 3 yıllık olup, işletmecinin yaptığı tüm yatırımlar son hali ile Üniversitemize kalacak, ayrıca mahsuplaşma yalnızca ilk yıl için yapılacak diğer yıllar mahsuplaşma olmayacaktır. Ayrıca, ilk yıl için mahsuplaşma dışında kalan kısım işletmeci tarafından peşin olarak ödenmiştir. Sözleşmesine yatırım şartı konan bir diğer taşınmaz olan Terzioğlu Yerleşkesi Saat Kulesi yanında bulunan Kafeterya, Restoran, Dinlenme ve Aktivite Alanı işletmecisi ile imzalanan sözleşmenin 27’inci maddesinde kiralanacak olan yapıya minimum 1.500.000,00.- TL değerinde yatırım yapılması taahhüt edilmektedir. Yapılacak yatırımlara teminat olarak kiracıdan 250.000,00.-TL tutarında çek alınmış olup, taahhütlerin yerine getirilmemesi durumunda çekten yapılmayan yatırım tutarı kadar bedel ve ödenmeyen borçlar mahsup edilecektir. Bununla ilgili olarak işletmeciye borçlarını bildirir yazı gönderilmiş olup, yazımız ekinde sunulmuştur. Üniversitemize ait kiralanmasında yatırım yapılma şartının konulduğu Güzel Sanatlar Fakültesi önündeki Spor ve Sosyal Faaliyet Alanındaki tenis kortları, öğrenci ve personelimizin sosyal aktivitelere katılımının arttırılması amacıyla her gün saat 16.00’ya kadar ücretsiz olarak kullanıma tahsis edilmiştir. Ayrıca, bahsi geçen yerin sözleşmesinde, yapılan yatırımlar ilk 5 yılın tamamına mahsup edileceğinden işletmeciden herhangi bir kira bedeli talep edilmemiştir. Adnan MENDERES Parkı içinde bulunan Kafeterya için de imzalanan sözleşmede yer alan mahsuplaşmaya ilişkin madde dikkate alınarak işletmeciye borcunu bildirir yazı gönderilmiş olup, yazımız ekinde sunulmuştur. Bu bağlamda, bulguda da bahsedildiği gibi işletmecilere herhangi bir kaynak aktarımı kesinlikle söz konusu olmamıştır. Üniversitemizde bu uygulamanın aynısı 2011 yılında da yapılmış olup; yapılan işlemle ilgili ne denetimlerde ne de kiracı ile herhangi bir sorun yaşanmamıştır. 2012 yılında gerçekleştirilen bu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 mahsuplaşma işleminin herhangi bir sorguya konu olmaması, Bulgu 6’da bahsedilen 4 adet taşınmaz için mahsuplaşmanın yapılabilmesine zemin teşkil etmiştir. Söz konusu kiralamalarda diğer hepsinde olduğu gibi amaç kaynak oluşturmak, kira geliri elde etmek değil; öncelikle öğrencilerimize, sonra personelimize ve en son da Çanakkale’ye hizmet sunmaktır. Sunulan hizmetin kalitesinin artması ve çeşitlendirilmesi, kaynak oluşturmaktan daha önemlidir. Ayrıca kantincilerin hizmet sunarken tutum ve davranışları da Üniversitemiz için çok önemlidir. Bu nedenle de kaliteyi ve çeşitliliği arttırma adına böyle bir yol izlenmiştir."demektedir. Sonuç olarak Üniversite yönetimi tarafından bulgu konusu tespit ile ilgili olarak; hizmet çeşitliliğin ve kalitesinin artırılması ve Üniversitemiz ödeneklerinin yetersizliği nedeniyle bulguda bahsedilen taşınmazların demirbaş ve tefrişatlarının kiracılar tarafından temin edilerek kiralanması yoluna gidildiği belirtilmiştir. Ayrıca bu uygulamanın benzerinin 2011 yılında yapıldığı ve daha önce bulgu konusu yapılmadığını belirtmişlerdir. Ancak söz konusu uygulama açıkca 4734 ve 2886 sayılı Kanunlara aykırılık teşkil etmektedir Bunun yanında söz konusu kiralamalar için alınan Bakan onayına da aykırı davranılmıştır. Söz konusu onayda demirbaş ve tefrişat sağlama sorumluluğu herhangi bir mahsuplaşmadan bahsedilmeden müstecirde olduğu belirtilmiştir. Kaldı ki Üniversitenin cevabından görüleceği üzere halen borçlar ödenmemiş ve idare tarafından müstecirlere borçlarını bildirir yazıların gönderildiği belirtilmiştir. Örneğin minimum 1.500.000,00.-TL değerinde yatırım yapılması taahhüt edilen taşınmazla ilgili olarak 250.000TL lik çek alındığı belirtilmiştir. Ancak söz konusu çek tutarı yapılması gereken yatırımın çok altında olup ayrıca yıllık KDV hariç 297.000,00TL ye kiralanan ve 09.04.2018 tarihinde teslim edilen taşınmaz için firma şimdiye kadar herhangi bir kira ödemesi de yapmamıştır. Her ne kadar kamu idaresi daha iyi ve kaliteli hizmet verebilmek için böyle bir uygulamaya gittiklerini belitmiş olsa da kamu idareleri sahip oldukları kaynaklar ve uymaları gereken mevzuat çerçevesinde hareket etmeleri gerekmektedir. Dolayısıyla hem mevzuata aykırı hemde kaynakların etkin ve verimli kullanılmasına engel olan bu uygulama için herhangi bir mahsuplaşma yapılmadan gecikmiş kiraların tahsili yoluna gidilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. Bulgu konusu tespite ilişkin herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği, edildi ise tesis edilen eylem ve işlemler takip eden denetimlerde izlenecektir
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 BULGU 3: İç Kontrol Sistemi Yapılandırma Çalışmalarının Tamamlanmaması Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesinde iç kontrol sistemiyle ilgili yapılandırma çalışmalarının halen devam ettiği ancak eksikliklerin olduğu tespit edilmiştir Kurumda iç kontrol sistemi yapılandırma çalışmaları sonucunda; Rektör Yardımcısı Başkanlığında İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu Oluşturulduğu, Üniversite Organizasyon Şeması hazırlandığı, Her personel için kadro ve görev unvanı tanımlandığı, İş akış süreçleri taslak listesi güncellenerek sisteme girildiği, Personel görev dağılımı çizelgeleri her birim tarafından oluşturulduğu, tüm birimler, alt birimlerin yürütecekleri görevleri yazılı olarak tüm personele duyurma işlemlerini tamamladığı, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından yılda bir kez olmak üzere ‘‘Eylem Planı Gerçekleşme Raporu’’ hazırlandığı ve Maliye Bakanlığına gönderildiği, ancak 2018-2019 dönemi için İç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı revize çalışmalarının yeni dönem için yapılmadığı dolaysıyla halen 2015 yılında yürürlüğe koyulan planın kullanıldığı, Üniversitede var olan hassas görevler ve bu görevlere ilişkin prosedürlerin oluşturulmadığı görülmüştür. Ayrıca iç kontrol sistemi ve işleyişine ilişkin birimlerde eğitim faaliyetleri yapılmamıştır. Risklere karşı Eylem Planı henüz hazırlanmamış ve 2018 yılı için amaç ve hedeflere yönelik riskler belirlenmemiştir. Her bir faaliyet ve riskleri için uygun kontrol strateji ve yöntemleri de hazırlanmamıştır. Dolayısıyla iç kontrole ilişkin yapılan çalışmalar istenilen düzeye ulaşmamıştır. Diğer taraftan, Üniversite üst yöneticisine bağlı olan Döner Sermaye İşletmesi, Üniversitede oluşturulan iç kontrol sisteminin dışında bırakılmış, Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde iç kontrol sistemi kurulmamıştır. Yine Uyum Eylem Planı kapsamında Döner Sermaye İşletmesinde iç kontrol sisteminin yapılandırılmasına yönelik herhangi bir eyleme de yer verilmemiştir. 5018 sayılı Kanunun “iç kontrolün amacı” başlıklı 56 ncı maddesinde; “a) Kamu gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerinin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilmesini, b) Kamu idarelerinin kanunlara ve diğer düzenlemelere uygun olarak faaliyet göstermesini, c) Her türlü malî karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini, d) Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi edinilmesini, e) (Değişik: 22/12/2005-5436/10 md.) Varlıkların kötüye kullanılması ve israfını önlemek ve kayıplara karşı korunmasını, sağlamaktır. ” denilmektedir. 5018 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmeliğin 8 inci maddesinde ve Kamu İç Kontrol Standartları Tebliğinde belirtildiği gibi; "Üst yöneticilerin, mali yönetim ve kontrol sisteminin kurulması, işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 sorumlu oldukları ve bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri" hükme bağlanmıştır. Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda Üniversitesinin Kamu İç Kontrol sistemindeki aksaklık ve eksikliklerin giderilmesi çalışmalarını yürütmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle "Üniversitemiz İç Kontrol Eylem Planı ilk çalışmalarına 2008 yılında başlanmış ve 2009 yılında ilk eylem planı oluşturulmuştur. İlk yapılan eylem planında sadece 7 adet eylem makul güvence sağlamakta iken son yapılan eylem planında (bu yıl yapılacak güncelleme ile) hemen hemen tamamının gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Bu bağlamda; 2015 yılında oluşturulan ve yürürlüğe konulan Üniversitemiz İç Kontrol Eylem Planı çerçevesinde iç kontrol sisteminin kurulması ve birimlerin katılımın sağlanması hususunda ciddi adımlar atılmıştır. Eylem planımızda öngörülen eylemlerin %49’u hayata geçirilmiş, %38’i 2019 yılı içerisinde tamamlanacak ve %13’ü öngörülemeyen nedenlerden dolayı hayata geçirilememiştir. Üniversitemiz iç kontrol eylem planı ile ilgili revize çalışmalarımız devam etmekte olup 2019-2021 yılı eylem planı yürürlüğe konulacaktır. Öte yandan Üniversitemiz Risk Yönergesi, Hata, Usulsüzlük ve Yolsuzlukların Bildirilmesi Yönergesi ve Yetki Devri Yönergesi taslakları hazırlanmış en kısa zamanda yürürlüğe konulacaktır. Böylece Üniversitemiz stratejik amaç ve hedeflerine yönelik riskler belirlenerek her bir faaliyet ve riskleri için uygun kontrol mekanizması yerleştirilmeye çalışılacaktır. Ayrıca hassas görev prosedürlerine ilişkin hazırlık çalışmalarımız devam etmekte olup 2019 yılı içinde tamamlanması planlanmaktadır." demektedir. Sonuç olarak Üniversite yönetimi tarafından bulgu konusu tespit ile ilgili olarak gerekli çalışmaların planlandığı ve yapılacağı belirtilmiştir. Bulgu konusu tespite ilişkin herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği, edildi ise tesis edilen eylem ve işlemler takip eden denetimlerde izlenecektir
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ TARAFINDAN SUNULAN MALİ TABLOLAR
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 EK 2: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Yapım İşleri Uygulama Projelerinin Hazırlanmasında Gerekli Özenin Gösterilmemesi 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Yapım İşleri İçin Verilen Süre Uzatımı veya İş Artışlarında Tüm Risk (all risk) Sigorta Poliçelerinin Bu Süreyi veya Teminatı Kapsayacak Şekilde Yenilenmemesi 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Yapım İşlerinde Sigorta Poliçelerinin Geçerli Olması İçin Gerekli Olan Prim Ödeme Şartının İşe Başlama Esnasında Yerine Getirilmemesi 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Bilimsel Araştırma Projeleri Ara Raporları ile Sonuç Raporlarının Verilmesinde Mevzuata Uyulmaması 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Taşınırların Hurdaya Ayrılma İşlemlerinde Yönetmeliğe Aykırı Hususların Bulunması 2017 Kısmen Yerine Getirildi Kamu İdaresi Adına Açılmış Bazı Banka Hesaplarının Muhasebe Sistemi Dışında Yer Alması 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Dardanos İktisadi İşletmesi Sermayesinin Üniversite Özel Bütçe Bilançosunda Yer Almaması 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Döner Sermaye İşletmesi Sermayesinin Üniversite Özel Bütçe Bilançosunda Yer Almaması 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2018 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1 01/01/2018 - 31/12/2018 Bütçe Gelirleri ................................................................... 34 Tablo 2 Döner Sermaye İşletmesinin Birimler İtibariyle Borç Dağılımı (31/12/2018) ........... 40
KISALTMALAR TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi ÇOMÜ : Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi DMİS : Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi SGK : Sosyal Güvenlik Kurumu SUT : Sağlık Uygulama Tebliği
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
33
18 Mart Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü ve Bağlı Birimlerde (Hastane hariç);
Memur (1 Adet Bilgisayar İşletmeni), Sürekli İşçi (1 Adet) ve 4/D İşçi (5 Adet) personel
çalışmaktadır. Söz konusu maaş ödemesi yapılan 4/D’li 2 Adet İşçi taşrada (Biga MYO Süt ve
Süt Ürünleri Uygulama Atölyesinde) görev yapmakta, diğer personel merkezde çalışmaktadır.
18 Mart Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi Döner Sermaye İşletmesinde;
Memur 36 kişi, 4/D İşçi 379 kişi, 4/B işçi 1 kişi ve Yabancı Asistan 3 kişi görev yapmakta ve
personelin tamamı merkezde çalışmaktadır.
1.3. Mali Yapı
2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. maddesine Göre Döner Sermaye
İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik' in 15. maddesine göre:
Döner Sermaye İşletmelerinin saymanlık hizmetleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca kurulacak
döner sermaye saymanlıklarınca yürütülür.
Mali ve Muhasebe işlemleri yine aynı Bakanlıkça yürütülür. Üniversite bütçesinin
hazırlanması sırasında ödeneklerin tahsisi, sınırlandırılması ve iptal edilmesi hususunda tam
yetkilidir. Bütçenin uygulanması sırasında ödeneklerin serbest bırakılması, ödenek aktarımı
ve ödeneğin iptal edilmesi hususlarında kurum üzerinde etkisi bulunmaktadır.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi bünyesindeki
işletmeler tarafından verilen hizmetler ve üretilen ürünler aşağıdadır.
Hizmetler
Danışmanlık Hizmetleri
Kurslar
Laboratuvar Hizmetleri
Matbaa Hizmetleri
Mobilya Dekorasyon Hizmetleri
Üretimi Yapılan Ürünler
Seramik Ürünleri
Süt Ürünleri
Çinicilik
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 Çanakkale Onsekiz Mart Araştırma ve Uygulama Hastanesinin Gelir Kalemleri Sağlık Hizmetleri Gelirleri Özel Bütçeden Alınan Yardımlar (Yılda 2 Kez) Mesai Dışı Özel Muayene Döner Sermaye İşletmesine ait özet mali bilgiler aşağıda yer almaktadır. Tablo 7 01/01/2018 - 31/12/2018 Bütçe Gelirleri Hesap Kodu Hesap Adı Alacak Bakiye 800.03 Mal ve Hizmet Gelirleri 63.838.537,35 800.04 Alınan Bağış ve Yardımlar 2.421.927,87 800.09 Diğer Gelirler 301.493,35 Genel Toplam 66.561.958,57 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü 2018 yılı muhasebe, hesap ve işlemleri Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Bu bağlamda döner sermeye işlemlerinin sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 565 ve 573’üncü maddelerinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Döner sermayenin muhasebe kayıt işlemleri, Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe yetkilisince Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Yevmiye defteri Geçici ve kesin mizan Bilanço Gelir tablosu Kasa Sayım Tutanağı, Banka Mevcudu Tespit Tutanağı, Teminat Mektupları Sayım Tutanağı.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Kurum Mali Tablolarındaki Stok Kayıtlarının Taşınır Kayıt Sistemindeki Kayıtlarla Doğrulanamaması Döner Sermaye İşletmesi mali tablolarındaki stok kayıtlarının, kurumun fiilen kullandığı taşınır kayıt sistemindeki kayıtlarla birbirini tutmadığı tespit edilmiştir. Üniversite Hastanesinde sağlık hizmetlerinde kullanılan ilaç ve farmakolojik ürünler başta olmak üzere, medikal malzemeler, demirbaşlar ve diğer tüm taşınır hareketleri Mia-Med Hastane Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden izlenmekte, tüm depolardaki taşınırlar bu sistemde görülmekte, malzemelerin fiyat ve miktarlarıyla, ihtiyaç ve stok fazlası miktarlarına ulaşılabilmektedir. Hastanede stok hareketleri ve taşınır işlem fişlerinin kesilmesi fiilen, hastane bilgi yönetim sistemlerinin stok hareketlerine ilişkin modülleri üzerinden yürütülmekle beraber, muhasebe kayıtları DMİS sisteminde oluşturulup kurum mali tabloları bu sistemden çıkması sebebiyle, muhasebe kayıtlarının hastane bilgi yönetim sistemi verileri ile uyumlu olması, gerek dönem içinde gerekse dönem sonunda hastane kayıtlarıyla saymanlık kayıtlarının birbirini teyit etmesi gerekmektedir. Kurumun taşınır kayıtları incelenirken Hastanenin 31.12.2018 sonu itibariyle taşınır kayıtları istenmiş ve Hastane Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden alınan liste tarafımıza sunulmuştur. Söz konusu listeye bakıldığında yılsonu itibariyle 20.850.692,56 TL tutarında malzeme olduğu anlaşılmıştır. Ancak hastane mali tablolarına bakıldığında 3.925.841,64 TL tutarında malzeme olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, 150 no’lu İlk Madde ve Malzeme hesap kodlarında izlenen taşınırların, mali tablo ve hastane bilgi sisteminde kayıtlı tutarları birbirini tutmamaktadır. Hastane Bilgi Sisteminde kayıtlı olan ancak kurum mali tablolarında görünmeyen toplamda 16.924.850,92 TL tutarında malzeme olduğu görülmektedir. Kurumun stok hareketlerinin takip edildiği verilerinin gerçek-fiili durumu yansıtması beklendiğinden, kurum varlıklarının mali tablolarda hatalı gösterildiği değerlendirilmektedir. 5018 sayılı Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesi uyarınca, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların; kaynakların etkili, ekonomik, kullanımından sorumlulukları olduğu gibi bunların tam ve doğru şekilde muhasebeleştirilmesinden ve raporlanmasından dolayı da sorumlulukları bulunmaktadır. Bu nedenle, stok hareketlerine ilişkin hesap verme sorumluluğunun sağlanabilmesi için kurum mali tablolarındaki stok kayıtlarının, taşınır işlemlerinin kayıt ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 takibinin yapıldığı, taşınır kesin hesabının çıktığı kayıtların bir birini teyit etmesi ve dönem sonu envanter çalışmalarının yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Üniversite hastanemizde medikal malzeme, ilaç ve farmakolojik ürünlerin tüketime verilmesi aşamasında birimlere tanımlanan acil depo, ameliyathane birimi deposu, tıbbi biyokimya laboratuvar deposu, anjiyografi ünitesi deposu vb. gibi depolarına çıkış yapılmakta ve bu birim depolarından da hastaların veya klinik, poliklinik ve ilgili hizmet birimlerinin tüketimine sunulmaktadır. Taşınır çıkış kayıtları ilaçlar için eczane ana depo üzerinden diğer tıbbi malzeme-sarf çıkış kayıtlan ana tıbbi malzeme-sarf deposundan yapılmaktadır. DMİS kayıtları, ana depo kayıtları esas alınarak oluşturulup 3'er aylık dönemlerde alınan yoğaltım raporları Döner Sermaye Saymanlığına gönderilerek onaylanmaktadır. Birim depolarının giriş ve çıkış kayıtları ise hastanemizde kullanılan Hastane Bilgi Yönetim Sistemi (HBYS) sistemi üzerinden tutulmaktadır. Ana depolardan birim depolara çıkışı yapılan ilaç ve malzemeler ilgili birim depolarına giriş olarak kayıt edilmektedir. Bulguda yer verildiği üzere ilaç ve malzeme miktarları DMİS ve taşınır kayıtlarımızda tüketime verilmiş görülmektedir. Birim depolarımızın stoklarında henüz kullanılmayan ya da kullanılan ancak sehven düşümü yapılmayan ilaç ve malzemeler HBYS sistemimizde karşımıza çıkmaktadır. Birim depolarına taşınır kayıt yetkilisi atanarak işlem yapılması ve buraların birim ambarı olarak tanımlanması bulguda yer atan farklılığı çözecektir. Ayrıca birim depolan aracılığıyla birim zamanda tüketime verilen ilaç ve malzeme miktarlarının belirlenmesi, ihtiyaç duyulan doğru miktarlarda malzemenin ana depolardan çekilmesine, birim depolarda fazla malzeme ve ilaç stoklarının oluşmamasına ve bu stokların kontrolüne imkan sağlayacaktır. Diğer taraftan kayıtların doğru saydam ve erişilebilir olması bakımından fiili durum ile taşınır hesaplarının uyumlu olması açısından HBYS üzerinde gerekli düzeltmelerin yapılması için HBYS firmasından gerekli destek talep edilerek konu çözüme ulaştırılacak akabinde de bu birimlere taşınır kayıt yetkilisi görevlendirmek suretiyle birim depolar kontrol altına alınacaktır. Bu süreçte hastane depolarının işleyiş ve iş süreçleri de gözden geçirilerek gerekli tedbirler alınacaktır. Ayrıca taşınır kontrol yetkilileri tarafından sürecin kontrolü sağlanacaktır. Kurum mali tabloları stok kayıtları ile taşınır kesin hesap kayıtları birbirini tutmasına rağmen HBYS sisteminde dönem sonu kayıtlarında farklılık yukarıda bahsi geçen hususlardan dolayı ortaya çıkmaktadır." demektedir. Sonuç olarak Üniversite yönetimi tarafından bulgu konusu tespitle ilgili olarak ilaç ve malzeme miktarları DMİS ve taşınır kayıtlarında tüketime verilmiş görüldüğü, birim
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 depolarının stoklarında henüz kullanılmayan ya da kullanılan ancak sehven düşümü yapılmayan ilaç ve malzemelerin HBYS sisteminde karşımıza çıktığı ifade edilmiştir Gerekli düzeltmelerin yapılarak, birim depolarına taşınır kayıt yetkilisi atanacağı ve buraların birim ambarı olarak tanımlanarak bulguda yer alan farklılığın çözüleceği belirtilmiştir. Bu kapsamda, bulgu konusu tespite ilişkin herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği, edildi ise tesis edilen eylem ve işlemler takip eden denetimlerde izlenecektir BULGU 2: Döner Sermaye İşletmesinin Özel Bütçeden olan Alacaklarında Tutarsızlık Bulunması Üniversite Döner Sermaye İşletmesi 120 Alıcılar Hesabında Üniversitenin çeşitli birimlerine yapılan işlere ilişkin alacağı bulunmasına rağmen söz konusu alacaklar Özel Bütçe mali tablolarında yer almamaktadır. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 23'üncü maddesinde “Alacakların takip edilerek tahsil edilebilir hâle getirilmesi idarenin görev ve sorumluluğundadır.” hükmü bulunmaktadır. “120 Alıcılar hesabı” başlıklı 96.maddesinde ise “Alıcılar hesabı, işletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışlarından kaynaklanan senede bağlanmamış alacaklarının izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. İşletmenin 120 Alıcılar hesabı kayıtlarına bakıldığında, geçmiş yıllarda Üniversitenin çeşitli birimlerine verilmiş hizmetler karşılığı faturalar kesildiği ve bu faturaların 120 nolu hesaba alacak olarak kaydedildiği anlaşılmıştır. Ancak söz konusu alacaklar Üniversite özel bütçesine ait kayıtlarda bulunmamaktadır. Söz konusu durumun nedeni araştırıldığında şifahi olarak faturaların ilgili yıllarda döner sermaye işletmesinden hizmet alan birimlere gönderildiği ancak bu birimlerin evrakları Strateji ve Geliştirme Daire Başkanlığına göndermediği ifade edilmiştir. Aşağıda ayrıntısı verilen tabloya bakıldığında, 31.12.2018 tarih itibariyle Döner Sermaye İşletmesinin, Üniversite Özel Bütçesinden toplam 25.295,37 TL alacağı bulunmaktadır. Ayrıca Döner Sermaye İşletmesinin 120 nolu Hesabında kayıtlı olup alacaklı Özel Bütçeli İdarenin tespit edilemediği 27.280,94 TL alacağı bulunmaktadır. İşletmenin alacaklarını takibinin yapılabilmesi için ödeme evraklarının temin edilerek Üniversite Strateji ve Geliştirme Daire Başkanlığına gönderilmesi ve en kısa sürede tahsilatının sağlanması, ayrıca içeriği ve borçlusu tespit edilemeyen alacakların ilgili idaresi bulunarak tahsilatının sağlanması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
40
Tablo 8 Döner Sermaye İşletmesinin Birimler İtibariyle Borç Dağılımı (31/12/2018)
Özel Bütçe Borçlu Birimi Döner Sermaye Alacaklı Birimi Tutar
Ziraat Fakültesi Matbaa 180,00 TL
Matbaa 1.156,40 TL
Matbaa 2.164,12 TL
Eğitim Fakültesi Matbaa 750,00 TL
Beden Eğitimi Spor MYO Matbaa 265,50 TL
Yenice MYO Matbaa 94,40 TL
Fen Edebiyat Fakültesi Matbaa 23,60 TL
Sağlık Hizmetleri MYO Matbaa 330,00 TL
Özel Kalem Matbaa 295,00 TL
İdari Mali İşler Matbaa 737,48 TL
Sağlık Kültür Daire Bşk Matbaa 6.253,41 TL
Matbaa 342,00 TL
Matbaa 400,00 TL
Matbaa 2.250,00 TL
Matbaa 81,74 TL
Matbaa 1.732,50 TL
Matbaa 2.527,00 TL
Rektörlük Özel Kalem Çanakkale Bilim ve Teknik Uyg. Araş.
Merkezi 1.109,20 TL
Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Bilimsel
Araştırma Projeler Koordinasyon Birimi
Deneysel Araştırmalar Uyg.ve Arş.
Merkezi 2.128,72 TL
Deneysel Araştırmalar Uyg.ve Arş.
Merkezi 2.407,20 TL
İdari Mali İşler Çanakkale Seramik Uyg. ve Araş.
Merkezi 67,10 TL
Toplam 25.295,37 TL
Özel Bütçe Kapsamındaki İçeriği Tespit Edilemeyen Alacaklar (31/12/2018)
İçeriği tesbit edilemeyen özel bütçe
kapsamındaki idarelerden alacaklar Matbaa 11.688,52 TL
İçeriği tesbit edilemeyen özel bütçe
kapsamındaki idarelerden alacaklar Çanakkale Teknik Bilimler MYO 15.387,62 TL
İçeriği tesbit edilemeyen özel bütçe
kapsamındaki idarelerden alacaklar
Çanakkale Seramik Uyg. ve Araş.
Merkezi 204,80 TL
Toplam 27.280,94 TL
Genel Toplam 52.576,31 TL
Kamu idaresi cevabında; özetle "Ziraat Fakültesine 08.05.2019 tarihli ve
E.19000677753 sayılı yazı ile Fakültenin borcu bildirilmiştir. Buna istinaden Fakültenin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41 yapmış olduğu inceleme sonucu, fatura bedelinin ödenmediği anlaşılarak, yeterli ödeneği bulunmadığı ve ödemeyi yapabilmek için ödenek talebinde bulunduğu bildirilmiştir. Eğitim Fakültesine 09.05.2019 tarihli ve E.19000068436 sayılı yazı ile Fakültenin borcu bildirilmiştir. Buna istinaden Fakültenin yapmış olduğu inceleme sonucu, fatura bedelinin ödenmediği anlaşılarak, ödemenin yapılacağını bildirmişlerdir. Beden Eğitimi ve Spor Meslek Yüksekokulu 09.05.2019 tarihli ve E.1900068034 sayılı yazı ile Fakültenin borcu bildirilmiştir. Buna istinaden yapılan inceleme sonucu, fatura bedelinin ödenmediği anlaşılarak, yeterli ödeneği bulunmadığı ve ödemeyi yapabilmek için ödenek talebinde bulunduğu bildirilmiştir. Yenice Meslek Yüksekokuluna 10.05.2019 tarihli ve E.1900067199 sayılı yazı ile borcu bildirilmiştir. Buna istinaden Yüksekokul 94,40 TL borcunu 10.05.2019 tarihinde ödemiştir. Fen Edebiyat Fakültesine 08.05.2019 tarihli ve E.1900067723 sayılı yazı ile borcu bildirilmiştir. Buna istinaden Fakülte 23,60 TL borcunu 10.05.2019 tarihinde ödemiştir. Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokuluna 08.05.2019 tarihli ve E.19000067725 sayılı yazı ile borcu bildirilmiştir. Buna istinaden Meslek Yüksekokulu Müdürlüğü faturanın ödenmediğini tespit etmiş olup, ödemenin yapılacağını belirtmiştir. Özel Kaleme kesilmiş olan 295,00 TL fatura, için İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığına 09.05.2019 tarih ve E.1900068033 nolu fatura ile borç bildirilmiştir. Yapılan inceleme sonucu faturanın ödenmediği anlaşılmış olup, Başkanlık tarafından ödemenin yapılacağı belirtilmiştir. İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığına 09.05.2019 tarihli ve 1900068440 sayılı yazı ile borcu bildirilmiştir. Yapılan inceleme sonucu faturanın ödenmediği anlaşılmış olup, Başkanlık tarafından ödemenin yapılacağı belirtilmiştir. Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığına 09.05.2019 tarihli ve 1900068438 sayılı yazı ile borcu bildirilmiştir. Buna istinaden Başkanlığın yapmış olduğu inceleme sonucunda 19.12.2016 tarihinde 6.253,41 TL, 05.06.2014 tarihinde 2.527,00 TL ,05.06.2014 tarihinde 1.732,50 TL, 05.06.2014 tarihinde 2.527,00 TL tutarında ödeme yaptıkları görülmüştür. Muhasebeleştirmede sehven gelir olarak kaydedildiği anlaşılan işlemlerin tarafımızdan düzeltme kayıtları yapılmıştır. Ayrıca 320,00 TL tutarındaki faturanın ödenmediği anlaşılmış olup, Başkanlık tarafından ödemesinin yapılacağını belirtmişlerdir. 400 TL tutarındaki fatura ise Çocuk Klubü’ne fatura edildiği için ilgili birime yazı yazılmış olup, ödeme talep edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42 Rektörlük Özel Kalem’e Çanakkale Bilim ve Teknik Uygulama ve Araştırma Merkezi adına kesilen faturanın 17.04.2018 tarihinde ödendiği tespit edilmiştir. Tahakkuk eden tutar muhasebe kaydına alınmıştır. Bilimsel Araştırma Projeler Koordinasyon Birimi’ne Deneysel Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi adına kesilen 2.128,72 TL faturanın 13.02.2019 tarihinde ödendiği tespit edilmiştir. Bilimsel Araştırma Projeler Koordinasyon Birimi’ne Deneysel Araştırmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi adına kesilen 2.407,20 TL faturanın 07.09.2018 tarihinde ödendiği tespit edilmiştir. İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığının, Müdürlüğümüz Çanakkale Seramik Uygulama ve Araştırma Merkezi Birimine olan 67,10 TL borcu ile ilgili yapılan inceleme sonucunda, 30.03.2015 tarihli ve 0038516 nolu 8.352,50 TL tutarındaki Başkanlığa kesilmiş olan faturanın 67,10 TL damga vergisi kesintisi yapılarak 16.07.2015 tarihinde 8.285,40 TL olarak ödendiği görülmüştür. Bu sebeple borç bakiyesinin ödenmesine ilişkin Başkanlığa 09.05.2019 tarih ve E.1900068440 sayılı yazı gönderilmiştir. İçeriği Tespit Edilemeyen Özel Bütçe Kapsamındaki İdarelerden Alacakların Müdürlüğümüze bağlı birimlere olan borçlarına istinaden Maliye Bakanlığına bağlı Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi programında yapılan incelemeler sonucunda, işlemlerin bu program öncesine dayandığı görülmüştür. Bu sebeple daha önce kullanılan muhasebe programından geçmiş muhasebe işlem fişleri incelenmektedir. İçeriği Tespit Edilemeyen Özel Bütçe Kapsamındaki İdarelerden Alacakların Müdürlüğümüze bağlı Çanakkale Seramikleri Uygulama ve Araştırma Merkezine olan 204,80 TL borcun yapılan incelemeler sonucunda Dardanos Yerleşkesi İktisadi İşletmesi’ne kesilen 13.10.2014 tarih ve 0037840 sayılı fatura olduğu anlaşılmış ve borcun ödenmesi talep edilmiştir. Bundan sonra yapılacak işlemde daha dikkatli olunarak alacakların daha verimli bir şekilde takip edilmesi sağlanacaktır."demektedir Sonuç olarak Üniversite yönetimi tarafından bulgu konusu alacaklarla ilgili olarak bazı gerekli araştırmanın yapılmakta olduğu, bazı birimlere borçlarının yazılı olarak bildirildiği ve muhasebeleştirildiği, bazı alacakların geçmiş yıllardan geldiği ve içeriği tespit edilemeyen bazı alacakların ise halen araştırıldığı ifade edilmiştir. Ancak yapılan söz konusu düzeltme kayıtları 2018 yılından sonra gerçekleştirildiği için mali tablolarda hata meydana gelmiştir. Bulgu konusu tespite ilişkin herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği, edildi ise tesis edilen eylem ve işlemler takip eden denetimlerde izlenecektir
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43 BULGU 3: Döner Sermaye İşletmesinde Taşınır İşlemlerinin Mevzuata Uygun Olmaması Döner Sermaye İşletmesinde, taşınır mevcutları ile taşınır kayıtlarının tutarlı olmadığı görülmüştür. Bunun yanında; Taşınır işlemlerinde DMİS programının kullanılmadığı, taşınır işlem fişlerinin manuel olarak düzenlendiği, kullanıma verilen taşınırlar için sistem üzerinden sıra numaralı taşınır teslim belgelerinin düzenlenmediği ve sicil numaralarının dayanıklı taşınırların üzerine yazma, kazıma, damga vurma veya etiket yapıştırma suretiyle kalıcı bir şekilde belirtilmediği, dayanıklı taşınırlardan oda, büro gibi yerlerde kullanılanlar için "Dayanıklı Taşınırlar Listesi" düzenlenmediği görülmüştür. Yukarıda sayılan sorunların giderilmesi ve taşınır hesap kayıt ve işlemlerinin makul güvence sağlayacak düzeyde ve sağlıklı bir seviyeye getirilmesinin sağlanması için; Eğitim Araştırma ve Uygulama Hastanesinde ve Hastanede taşınır işlemlerine hakim ve DMİS yazılımını kullanabilecek bir personelin taşınır kayıt yetkilisi olarak görevlendirilmesi, İşletmede ve fakültede envanter çalışması yapılarak kullanıma verilmiş olan taşınırlar için sistem üzerinden "taşınır teslim belgesi" düzenlenmesi, Mevcut taşınırların envanteri ve gerekliyse devir işlemleri yapılarak, taşınır mevcutları ile taşınır kayıtlarının tutarlı hale getirilmesi, Taşınır hesap kayıt ve işlemlerinin DMİS yazılımı üzerinden yürütülmesi, taşınır işlemlerinde manuel olarak düzenlenen taşınır işlem fişlerinin kullanılmaması, kullanılmak üzere oda, büro gibi yerlere verilen Taşınır kod listesinin (B) bölümünde gösterilen taşınırlar için dayanıklı taşınırlar listesi düzenlenmesi, istek yapan birim yetkilisi ve/veya varsa ortak kullanım alanı sorumlusu tarafından imzalanması, kişilerin kullanımında bulunan tüm taşınırların ilgili kişilere zimmet işlemlerinin tamamlanması, dayanıklı taşınırlara yazılım programı tarafından verilen sicil numaralarının, dayanıklı taşınırların üzerine yazma, kazıma, damga vurma veya etiket yapıştırma suretiyle kalıcı bir şekilde belirtilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle" Üniversite hastanemiz 2018 yılı Mart ayında 477 servis yatak sayısı, 97 yatak kapasiteli yoğun bakım, 18 ameliyathane ve toplamda 72.500m2’lik inşaat alanıyla yeni binasına taşınmıştır. Yoğun taşınma faaliyeti nedeniyle dayanıklı taşınır işlemlerinde bulgularda belirtilen aksamalar yaşanmıştır. Yeni hastane hizmet binasında bulunan tüm mahallerin numaralandırmaları gerçekleştirilmiştir. Giriş kaydı yapılan dayanıklı taşınırlara, taşınır kayıt yetkilisi tarafından verilen sicil numarasının etiket yapıştırma suretiyle taşınırın üzerinde kalıcı olacak şekilde belirtilmesi ve taşınır teslim belgelerinin düzenlenmesi ile ilgili çalışma başlatılmıştır. Oda, büro vb yerlerde
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
44
kullanılan dayanıklı taşınırlar için dayanıklı taşınırlar listesi düzenlenecek, listelerin istek
yapan birim yetkilisi ve/veya ortak kullanım alanı sorumlusu tarafından imzalanması
sağlanacaktır. Hastane taşınır işlemlerini gerçekleştirmek üzere görevlendirilen taşınır kayıt
yetkililerine ''Taşınır Mal Yönetmeliği ve Uygulamaları'' ile DMİS programı hakkında eğitim
alması planlanmaktadır. Hastanemiz taşınır mevcutları ile taşınır kayıtlarının denkliğinin
sağlanması için gerekli çalışma taşınır kayıt ve kontrol yetkililerince yapılacaktır. Taşınır
hesap kayıt ve işlemlerinin DMİS programı üzerinden yürütülecek, bu işlemlerde taşınır işlem
fişleri manuel olarak düzenlenmeyecektir. Kişilerin kullanımında bulunan tüm taşınırların
ilgili kişilere zimmet işlemleri tamamlanacaktır." demektedir.
Sonuç olarak Üniversite yönetimi tarafından bulgu konusu tespitle ilgili olarak gerekli
düzenlemelerin yapılacağı, personele eğitim verileceği ve eksikliklerin giderileceği ifade
edilmiştir. Bu kapsamda, bulgu konusu tespite ilişkin herhangi bir işlem tesis edilip
edilmediği, edildi ise tesis edilen eylem ve işlemler takip eden denetimlerde izlenecektir.
BULGU 4: Konusu Aynı Olan Bazı Mal ve Hizmet Alımı İşlerinin 4734 Sayılı
Kanun'un 22-d Maddesinden Faydalanmak Amacıyla Parçalara Bölünmesi
Konusu aynı olan, aynı tarihlerde ve aynı firmalardan temin edilen ilaç ve tıbbi
malzeme alımı işlerinin 4734 sayılı Kanunun 22-d maddesinden faydalanmak amacıyla
parçalara bölündüğü tespit edilmiştir.
ÇOMÜ DSS Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi tarafından alımı yapılan ilaç ve
tıbbi malzeme temini işlerinin aynı tarihlerde aynı firmalardan 4737 sayılı Kanunun 22-d
maddesi uyarınca doğrudan temin yöntemiyle alındığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 1.maddesinde bu Kanunun amacının, kamu
hukukuna tâbi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan
kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek
olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanunun 18.maddesinde ise, idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım
işlerinin ihalelerinde uygulanacak ihale usulleri;
a) Açık ihale usulü.
b) Belli istekliler arasında ihale usulü.
c) Pazarlık usulü.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45 Olarak belirlenmiştir. Bu madde de yer alan doğrudan temin usulü 30.07.2003 tarih ve 4964 sayılı Kanunun 12. nci maddesi ile ihale usulleri arasından çıkarılmıştır. Bu durumda Kanunun 22’nci maddesinde düzenlenen doğrudan temin, maddede belirtilen sınırlı hallerde ve bazı küçük alımlarda başvurulabilecek olan ve ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan karşılanabileceği bir alım usulüdür. Kanun koyucu Kanunun 22.nci maddesinde düzenlenen doğrudan temin ile ihtiyaçların karşılanması uygulamasını mümkün olduğunca sınırlı tutmak istemiş ve bunu da teminat altına almak amacıyla getirdiği Kanunun 62’nci maddesinin (ı) bendinde yer alan “Bu Kanunun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz.” Hükmü ile teminat altına almak istemiştir. Ayrıca Kanunun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde de; İdarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları, Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemeyeceği, Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemeyeceği, Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel ihale usulleri olduğu, diğer ihale usullerinin Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabileceği, Hususları hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun yukarıda belirtilen hükümleri göz önüne alındığında, idarelerin ihtiyaçlarını karşılarken öncelikle temel ihale yöntemleri olan açık ihale ve belli istekliler arasında ihale yöntemine başvurmaları, doğrudan temin ile ihtiyaçlarını karşılama usulüne ise ancak Kanunun 22’nci maddesinde belirtilen sınırlı hallerde ve bazı küçük alımlarda başvurmaları, bu hallerde de Kamu İhale Kanununun 21 ve 22’nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşmamaları gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
46
Ayrıca İdarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; Aralarında kabul edilebilir
doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerini bir arada ihale
etmemeleri ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım
işlerini kısımlara bölmemeleri gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında; özetle "Bulguda belirtilen ilaçları Onkoloji birimi
kullanmaktadır. Bu ilaçların birim fiyatı yüksek olup, tek bir ilaç deposundan temin
edilebilmektedir. İlaçların alınması için birkaç kez açık ihale edilmiştir. Ürünlere teklif
gelmemesi ve/veya yaklaşık maliyetlerin çok üzerinde kalması nedeni ile ürünler ihale usulü
ile alınamamıştır. İlaç deposu ile 4734 sayılı Kanunun 22/f kapsamında sözleşme
yapılabilmesi için görüşmeler yapılmış, sonuç alınamamıştır. Alınamayan ilaçlara, ilaç deposu
sadece 4734 sayılı Kanunun 22/d maddesi ile teklif vermiş ve alımlar gerçekleştirilmiştir.
İhtiyacın onkoloji servisine ait olması ve zaten açık ihale edilmesi aşamasında da zamanın
geçmiş olması nedeniyle bekleme imkânı da kalmamıştır. Ancak bundan sonra yapılacak
alımlarda bu konu ile ilgili daha dikkatli davranılacaktır."demektedir.
Sonuç olarak Üniversite yönetimi tarafından bulgu konusu tespitle ilgili olarak
Ürünlere teklif gelmemesi ve/veya yaklaşık maliyetlerin çok üzerinde kalması nedeni ile
ürünlerin ihale usulü ile alınamadığından dolayı doğrudan temin yöntemi ile tedarik edildiği
ifade edilmiştir. Bu kapsamda, bulgu konusu tespite ilişkin herhangi bir işlem tesis edilip
edilmediği, edildi ise tesis edilen eylem ve işlemler takip eden denetimlerde izlenecektir.
BULGU 5: Araştırma ve Uygulama Hastanesinin Mali Yapısının Sürdürülebilir
Olmaması
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Uygulama Hastanesi
Döner Sermaye İşletmesinin mali yapısı incelendiğinde; genel olarak gelirlerinin giderlerini
karşılayamadığı, kurumun son yıllarda sürekli zarar ettiği ve bu mali durumun sürdürülebilir
olmadığı tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58'inci maddesinin (a) bendine göre
Yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim
Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabilir. Kurulacak döner sermaye
işletmesinin başlangıç sermayesine, ilgili yükseköğretim kurumu bütçesinde bu amaç için
ödenek öngörülmek şartıyla katkı sağlanabilir. Döner sermaye işletmesinin gelirleri, işletme
adına yapılan mal ve hizmet satışları ile diğer gelirlerden oluşur. 2547 sayılı kanunun 58'inci
maddesinin (i) bendine göre ise döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde,
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
47
kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır ve yapılacak olan ödemelerde
gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.
Yapılan incelemede Tıp Fakültesi Araştırma Uygulama Hastanesi Döner Sermaye
İşletmesinin yıllar itibari ile genellikle zarar ettiği, 2018 yıl sonu itibariyle kişi ve firmalara
olan borçlar, personele ve kamu kurumlarına olan borçlardan oluşan kısa vadeli toplam
yükümlülükleri 58.704.229,50 TL olmasına karşılık işletmenin tüm varlıklarını oluşturan
toplam aktifleri 19.972.735,90 TL olduğu görülmüştür. İşletmenin vadesi bir yılın altında
olan toplam borçları, İşletmenin kasa, banka, alacaklar, stoklar, duran varlıklar vb. oluşan
toplam varlıklarının yaklaşık 3 katıdır.
İşletmenin mal ve hizmet tedarik ettiği kişi ve firmalara olan borçların vadesi ortalama
2 ile 3 yıl arasında değişmektedir. İşletme nakit yetersizliği dolayısıyla 2016 yılından kalan
borçlarını halen ödemekte olup, aldığı malların bedeli makul sürede ödenmediğinden mal
tedarikçileri bu ödeme süresini göz önünde bulundurarak piyasa fiyatlarının üstünde teklifler
vermektedirler. İşletmenin faaliyetleri artıkça daha çok mal ve hizmete ihtiyaç duymakta
yukarıda anlatılan nedenle mal ve hizmetlerin birim maliyetleri yüksek olduğundan İşletme
giderlerinin daha da artmasına neden olmaktadır.
Aşağıdaki tabloda Araştırma Uygulama Hastanesi İşletmesi’nin son üç yıla ilişkin
toplam geliri, gideri ve zararı gösterilmektedir.
Yıllar Toplam Gelir Toplam Gider Zarar
2015 35.244.319,69 35.571.733,86 -327.414,17
2016 43.386.821,30 65.107.681,97 -21.720.860,67
2017 51.658.896,17 67.448.940,75 -15.790.044,58
2018 67.963.563,13 86.350.455,75 -18.386.892,62
Yapılan incelemede, İşletmenin sürekli zarar etmesinde bir takım yapısal sorunların
rol oynadığı tespit edilmiştir.
A) Hastane İşletme Maliyetinde Yıllar İtibariyle Artış Olmasına Karşılık Sağlık
Uygulama Tebliği (SUT) Ekinde Yer Alan Birim Fiyatların Değişmemesi
Kamu Kurum ve kuruluşlara ait hastanelerin ürettiği sağlık hizmetinin ana alıcısı
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) olup, SGK söz konusu sağlık hizmetlerini SUT ekinde yer
alan fiyatları esas alınarak fiyatlamakta ve ödemelerini bu fiyatları esas alarak
gerçekleştirmektedir. Sağlık hizmeti kapsamında yapılan tedavi, tetkik, tahlil, cerrahi
müdahale vb. birim maliyetleri yıllar itibariyle sürekli artış gösterirken SUT fiyatlarında 2008
yılından bu yana esaslı bir güncelleme yapılmamıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
48
Üniversitelerin üçüncü basamak sağlık merkezleri olması, buraya gelen hastaların
genellikle ağır ve/veya kapsamlı araştırma yapılması gereken türden olması nedeniyle SUT
fiyatlarının artmamasından diğer kamu hastanelerine göre daha fazla etkilenmesine neden
olmaktadır. Ayrıca, ülkemizin ilaç, tıbbı cihaz ve sarf malzemelerinde dışa bağımlı olması
dolayısıyla enflasyon ve döviz kurundaki artışlar hasta bakım maliyetlerini de aynı oranda
artırmaktadır.
SUT fiyatlarında artış yapılmaması hem ÇOMÜ Tıp Fakültesi Araştırma Uygulama
Hastanesi Döner Sermayesinin hem de ülke genelindeki tüm sağlık kuruluşlarının artan
maliyetleri karşısında zarar etmesine yol açan önemli faktörlerden birisi olduğu tespit
edilmiştir.
B) İşletmenin Tüm Mal ve Hizmet Alımları İçin Katma Değer Vergisi Ödemesine
Karşılık SUT Fiyatları Üzerinden Katma Değer Vergisi Hesaplanmaması
Hastane İşletmesi’nin ürettiği sağlık hizmetleri için Sağlık Uygulama Tebliği’nde
belirlenen bedeller için Sosyal Güvenlik Kurumuna fatura edilen bedeller üzerinden 3065
sayılı Katma Değer Vergisi Kanunun 17’inci maddesi gereği katma değer vergisi
hesaplanmamaktadır. Ancak mal ve hizmet alımları için çeşitli oranlarda katma değer vergisi
ödemesi yapılmaktadır. Yapılan incelemelerde mal ve hizmet alımları için hizmet
sunucularına ve mal tedarikçilerine ödenen tutarlara ait katma değer vergisi tutarlarının
indirim konusu yapılmadığı, doğrudan mal veya hizmetin maliyetine eklenmek suretiyle
muhasebeleştirildiği görülmüştür. Üretilen sağlık hizmetleri bedelleri üzerinden katma değer
vergisi hesaplanmaması dolayısıyla aldığı mal ve hizmetler için ödediği katma değer vergisini
indirim konusu yapamaması İşletmenin aldığı mal ve hizmetlerin maliyetlerini alınan mal
veya hizmetin türüne göre %1, %8 veya %18 oranında yükselmesine neden olmaktadır. Bu
bağlamda yüklenilen katma değer vergisinden indirim konusu yapılamayanların iadesine
yönelik bir mekanizmanın geliştirilmesi gerekmektedir.
C) Personel Giderlerinin Yüksek Olması
Hastane İşletmesi personel ödeme kalemleri, akademik ve idari personele yapılan
sabit, performans, nöbet ve özel muayene ücretleri ödemeleri, sözleşmeli olarak istihdam
edilen sağlık personelinin ücreti ödemeleri ve hastanenin temizlik, güvenlik, bilgi işlem vb.
işler için yapılan taşeron işçi hizmet alımları ödemelerinden oluşmaktadır. Söz konusu
işçilerin kadroya geçmesiyle bu kapsamdaki ücret ödemeleri 4-D sürekli işçi ödemelerinin
içerisinde yer almaktadır. Bu ödemeler hastanenin toplam gideri için önemli bir yekûn
tutmaktadır
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
49
Yıl
Sabit, Performans,
Nöbet, Özel
Muayene,
Sözleşmeli Personel
Ödemeleri
4-DSürekli İşçi
Ödemeler
Toplam
Personel
Ödemesi
Toplam Gelir Personel
Giderlerinin
Toplam
Gelire Oranı
2015 12.487.716,57 9.425.985,35 21.913.701,92 35.244.319,69 62%
2016 14.217.684,61 10.899.255,70 25.116.940,31 43.386.821,30 58%
2017 15.567.218,82 14.818.135,32 30.385.354,14 51.658.896,17 59%
2018 20.609.524,39 22.751.548,60 43.361.072,99 67.963.563,13 64%
Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere toplam personel giderleri Kurumun toplam
gelirlerinin yaklaşık yüzde yüzde atmışı civarında bir yer tutmaktadır. Özellikle 2018 yılında
asgari ücretteki yüksek artış personel giderlerinin sıçramasına neden olmuştur. Personel
giderlerinin Kurumun toplam gelirinin yarısından fazla olması Kurumun yönetim esnekliğini
ve mali sürdürülebilirliğini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle bu giderlerin oransal olarak
azaltılmasına yönelik çalışmaların yapılması gerekmektedir.
D) Kurumun Gelirlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna Aşırı Bağımlı Oluşu ve Sosyal
Güvenlik Kurumuna Fatura Edilen Hizmetlerden Yapılan Kesintiler
ÇOMÜ Tıp Fakültesi Araştırma Uygulama Hastanesi İşletmesi gelirleri özel muayene
gelirleri dışında yaklaşık olarak tamamı SGK’dan elde edilmektedir. Sağlık sektöründe ve
özellikle kamu kurumlarında sağlık hizmetlerinin ana hizmet alıcısının SGK olması ve
SGK’nın bu hizmet alımındaki belirleyici konumu kurumların SGK kesintilerine olan
hassasiyetlerini artırmıştır. Aşağıda yer alan tabloda Hastane İşletmesinin 2015-2018 yılları
arasındaki SGK’ya yapmış oldukları faturalardan yapılan kesintilerin miktarı yer almaktadır.
Buna göre 2015-2018 yılları arasında SGK, Hastane İşletmesinin yapmış
faturalandırmalarından toplam 4.907.139,72 TL’yi yapılan işlemin mükerrer olması veya
uygun bulmaması nedeniyle kesmiş olduğu görülmektedir.
Yıl SGK Kesilen Toplam Tutar
2015 1.448.724,33
2016 889.224,79
2017 1.393.317,57
2018 1.175.873,03
Toplam 4.907.139,72
SGK kesintilerinin sebeplerine bakıldığında sağlık giderleri çok yüksek boyutlara
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
50
çıkması nedeniyle sağlık hizmetlerini paket program şeklinde almaya başlamasının etkili
olduğu görülmektedir. SGK fatura incelemeleri sırasında aynı sağlık hizmetinin paket
program içinde zaten olduğu gerekçesiyle kurumun ek fatura düzenlediği durumları
ödememekte ve fatura tutarı üzerinden genelleme yaparak söz konusu kesintiyi yapmaktadır.
Sonuç olarak ÇOMÜ Tıp Fakültesi Araştırma Uygulama Hastanesi İşletmesinin SGK
gelirlerine bağımlılığının yüksek olması nedeniyle yapılan kesintilerden olumsuz yönde
etkilendiği, kurumun son 4 yıl içinde 4,90 milyon TL gelir kaybına uğradığı görülmektedir.
E-) Hastane Teknik Personelinin Yetersi Olmasından Dolayı Bakım ve Onarım
Faaliyetlerinde Aksaklıklar Yaşanması
Yapılan incelemelerde, hastanede yer alan teknik personelin kurum enerji ve teknik
sistemlerinin bakım ve onarım hizmetlerini karışılacak düzeyde olmadığı tespit edilmiştir.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi A ve
B olmak üzere iki bloktan oluşmaktadır. A blok 53.926,21 m², B blok 15.025,56 m² kapalı
alandan oluşmaktadır. Bu kapsamda, 9 adet jenaratör, Vakum sistemi, Kompresör sistemi,
Ups ve It panolar, Havalandırma sistemi, İklimlendirme otomasyon sistemi, Medikal gaz
sistemi, Asansörler, Kazanlar, Su depoları, Tv sistemleri, Telefon ve santral sistemleri, Sıhhi
tesisat bakım onarım işleri, İnşaat işleri, Otomatik kapılar, Yangın algılama sistemi, Anons
sistemi, Elektrik tesisat işleri, Medikal cihazların kontrol ve tamiri gibi teknik personelin
sorumlu olduğu bir çok alan bulunmaktadır. Ancak hastane personel yapısı incelendiğinde bu
işleri yapacak yeterli teknik personelinin bulunmadığı görülmüştür. Teknik işler için görevli
11 personel bulunmakta ancak bu personelin 2 si ilkokul, 1 i ortaokul, 6 si lise ve 2 si ön
lisans mezunudur.
Dolayısıyla hem sayısal hem de nitelik olarak hastane teknik hizmetlerini yürütmede
yeterli olmadığı düşünülmektedir. Bu kapsamda teknik birimlerde yapılan incelemelerde bazı
sistemlerin bakımlarının yapılmadığı ve enerji tüketiminin otomasyon sistemi olmasına
rağmen takibinde hatalar bulunduğu, örneğin kullanımda olmayan bazı yerlerde yada
kullanılan ancak zaman olarak ihtiyaç olmamasına rağmen soğutma yapıldığı dolayıyla
gereksiz enerji sarfiyatına neden olunduğu görülmüştür. 2018 yılında kurum elektrik gideri
4,8 milyon TL, Doğalgaz gideri ise 1 milyon TL civarında olmuştur, söz konusu sistemlerin
düzenli bir takibi yapıldığı takdirde hem enerji giderlerinin hem de bakım onarım giderlerinde
tasarruf sağlanacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51 Kamu idaresi cevabında; özetle "Hastanemizin sürekli zarar etmesinde bir takım yapısal sorunlarda belirtilen tespitlere katılmakla beraber tespit edilen bulguların haricinde; Üniversite hastanesinin esas işlevlerinden biri olan eğitim uygulama giderleri, Üniversite hastanelerinin 3. basamak yani son başvuru merkezleri olması dikkate alındığında, sundukları sağlık hizmetlerinin ileri tetkikleri kapsayan yüksek maliyetli tedavi yöntemleri olması ancak bu hizmetlere ilişkin maliyetlerle orantılı fiyatlandırmanın yapılmamış olması, Nakit yetersizliği nedeniyle tedarikçilere ödemelerin zamanında yapılamaması, Döviz kurlarındaki hareketlilikten dolayı satın alma maliyetlerinin artması, Bilimsel araştırma projeleri giderlerinin döner sermaye gelirlerinden desteklenmesi, Tüm mal ve hizmet alımlarında katma değer vergisi ödenmesine karşılık SUT fiyatları üzerinden katma değer vergisi hesaplanmaması gibi ilave sorunlarda hastanemizin sürekli zarar etmesinin nedenleri olarak gösterilebilir. Mali durumun bozulmasına neden olan tespitlerin ortadan kaldırılması için Hastanemiz dışındaki yetkililerin; denetim bulgularında dile getirilen konular hakkında çözüm getirmesi ve yasal düzenlemelerin yapılması gerekmektedir. Hastanemiz tarafından sağlık hizmeti sunulan hasta sayısında ve sağlık hizmetinin kapsamında ciddi artış ile birlikte gelirlerinde de artış olmuştur. Ancak bu artışın genel olarak tüm üniversite hastanelerin de olduğu gibi toplam giderleri karşılayacak veya giderleri geçecek bir orana yükselmesi mümkün görünmemektedir." demektedir. Sonuç olarak Üniversite yönetimi tarafından bulgu konusu tespitle ilgili olarak mutabık kalınmakla beraber ilave bazı nedenlerden dolayı hastanenin zarar ettiği ifade edilmiştir. Bu kapsamda, hastane mali yönetiminin sürdürülebilir hale getirilmesi ve yapısal sorunların çözülmesi için Bulgu da belirtilen hususlardan Üniversite yönetimi yetkisinde olanların düzeltilerek hastanenin verimli bir şekilde çalışmasının sağlanması ve özellikle borçlarının ödeyemediği için yüksek fiyatla malzeme tedarik etmesine neden borç durumunun düzeltilmesi gerekmektedir. Bulgu konusu tespite ilişkin herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği, edildi ise tesis edilen eylem ve işlemler takip eden denetimlerde izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52 BULGU 6: Döner Sermaye İşletmelerinde Usul ve Esaslara Uygun Ön Mali Kontrol İşlemlerinin Yapılmaması Üniversite Döner Sermaye İşletmesinde; herhangi bir iç kontrol biriminin olmadığı, harcama öncesi ön mali kontrolün yapılması için mali hizmetler biriminin kurulmadığı ve ön mali kontrole tabi tutulması gereken ihale dokümanlarının ön mali kontrole tabi tutulmadığı tespit edilmiştir. 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 55, 56, 57 ve 58’inci maddelerine dayanılarak hazırlanan İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’da; Ön Malî Kontrol “İdarelerin gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerine ilişkin malî karar ve işlemlerinin; idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, harcama programı, finansman programı, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer malî mevzuat hükümlerine uygunluğu ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması yönlerinden yapılan kontrolünü ifade eder” şeklinde tanımlanmış olup, Esaslar’ın “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci Maddesinde; “Bu Usul ve Esasların amacı, düzenleyici ve denetleyici kurumlar hariç olmak üzere, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde iç kontrol ve ön malî kontrol faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin ilke, iş, işlem ve süreçleri belirlemektir.” denilmektedir. Kapsam maddesinden de anlaşılacağı üzere genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden olan Döner Sermaye İşletmeleri de ön mali kontrol yapacak kurumlar arasında kabul edilmektedir. Esaslarda Malî Hizmetler birimi “Kamu idarelerinde 5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinde belirtilen görevleri yürüten birimi ifade eder” denilmektedir. İç kontrole ilişkin yetki ve sorumlulukların belirlendiği Esasların 8 inci Maddesinde; “Üst yöneticiler, iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesinden, harcama yetkilileri ise görev ve yetki alanları çerçevesinde, idari ve malî karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişinden sorumludur. İdarelerin malî hizmetler birimi, iç kontrol sisteminin kurulması, standartlarının uygulanması ve geliştirilmesi konularında çalışmalar yapar ve ön malî kontrol faaliyetini yürütür…” ifadesi yer almaktadır. Esasların “Ön malî kontrolün kapsamı” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Ön malî kontrol görevi, idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından yerine getirilir. Ön malî kontrol, harcama birimleri tarafından yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrollerden oluşur. Malî hizmetler birimi tarafından yapılacak ön malî kontrol, Usul ve Esaslarda belirtilen kontroller ile idarelerce yapılacak düzenlemeler çerçevesinde bu birim tarafından yapılması öngörülen kontrollerden meydana gelir. Gelir, gider, varlık ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53 yükümlülüklere ilişkin malî karar ve işlemler, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, ayrıntılı harcama veya finansman programları, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer malî mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden kontrol edilir. Malî karar ve işlemler harcama birimleri tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması açısından da kontrol edilir.” denilmektedir. Konuyla ilgili 2018 yılı denetimlerimizde Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinde; herhangi bir iç kontrol biriminin kurulu olmadığı, harcama öncesi ön mali kontrolün yapılması için mali hizmetler biriminin kurulmadığı, ön mali kontrole tabi tutulması gereken ihale dokümanlarının ön mali kontrole tabi tutulmadığı için dosyalarda ön mali kontrole ilişkin herhangi bir görüş yazısının yer almadığı, tespitleri yapılmış olup söz konusu uygulama 5018 Sayılı Kanun’un “ Ön malî kontrol” başlıklı 58 inci maddesi, Kanun’un 60’ıncı maddesi (l) bendi ile 5018 sayılı Kanun’un 55, 56, 57 ve 58 inci maddelerine dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol Ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 3, 13, 17, 26, 28’ inci maddelerine aykırılık teşkil etmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle "Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde "ön mali kontrol harcama birimleri tarafından yerine getirilir" (Madde 12/1) ayrıca 'harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazlan sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekte görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, Ödeme Emri Belgesi üzerine "Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür" şerhi düşülerek imzalanır. (Madde 12/4) denmektedir. Döner Sermaye İşletmemizde harcama birimleri yönetmelik doğrultusunda işlem yapmaktadır. Bu nedenle Döner Sermaye İşletme Müdürlüğümüzde ayrıca İç Kontrol ve Ön Mali Kontrol Birimi kurulmamıştır. Ayrıca ön mali kontrol biriminin kurulabilmesi içinde 09.05.2019 tarihli E.1900068355 sayılı yazımızla Personel Daire Başkanlığından gerekli sayıda mali hizmetler uzman ve yardımcısı unvanlarında personel görevlendirilmesi talebinde bulunulmuştur." demektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 54 Sonuç olarak Üniversite yönetimi bulgu konusu tespit ile ilgili olarak, Döner Sermaye İşletmesinde harcama birimleri yönetmelik doğrultusunda işlem yaptığını, bu nedenle Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünde ayrıca İç Kontrol ve Ön Mali Kontrol Birimi kurulmadığını ve ayrıca ön mali kontrol biriminin kurulabilmesi içinde personel istendiğini ifade etmişlerdir. Ancak 5018 Sayılı Kanun’un “ Ön malî kontrol” başlıklı 58 inci maddesi, Kanun’un 60’ıncı maddesi (l) bendi ile 5018 sayılı Kanun’un 55, 56, 57 ve 58 inci maddelerine dayanılarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol Ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 3, 13, 17, 26, 28’ inci maddelerine göre döner sermaye işletmeleri kapsamda olup, iç kontrol biriminin kurulması ve harcama öncesi ön mali kontrolün yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda Bulgu konusu tespite ilişkin herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği, edildi ise tesis edilen eylem ve işlemler takip eden denetimlerde izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 55 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
56
7. EKLER
EK 1: KAMU İDARESİ TARAFINDAN SUNULAN MALİ
TABLOLAR
TUTAR TUTAR
1 DÖNEN VARLIKLAR 23.671.523,56 3 KISA VADELİ YABANCI
KAYNAKLAR
60.962.229,11
10 HAZIR DEĞERLER 1.618.142,04 30 MALİ BORÇLAR 1.978.229,27
102 BANKALAR HESABI 1.618.142,04 303 İŞLETMELER ARASI
MALİ BORÇLAR HESABI
1.978.229,27
103 VERİLEN ÇEKLER VE
GÖNDERME EMİRLERİ HESABI (-)
0,00 32 TİCARİ BORÇLAR 55.977.154,72
12 TİCARİ ALACAKLAR 15.710.388,67 320 SATICILAR HESABI 55.857.684,42
120 ALICILAR HESABI 15.605.541,86 326 ALINAN DEPOZİTO VE
TEMİNATLAR HESABI
119.470,30
123 BANKA KREDİ KARTLARINDAN
ALACAKLAR HESABI
104.846,81 33 DİĞER BORÇLAR 795.421,04
13 DİĞER ALACAKLAR 1.889.723,14 335 PERSONELE BORÇLAR
HESABI
441.168,93
134 İŞLETMELER ARASI MALİ
BORÇLARDAN ALACAKLAR HESABI
1.879.872,25 336 DİĞER ÇEŞİTLİ
BORÇLAR HESABI
354.252,11
135 PERSONELDEN ALACAKLAR
HESABI
175,59 34 ALINAN AVANSLAR 0,00
136 DİĞER ÇEŞİTLİ ALACAKLAR
HESABI
9.675,30 349 ALINAN DİĞER
AVANSLAR HESABI
0,00
15 STOKLAR 3.925.841,64 36 ÖDENECEK DİĞER
YÜKÜMLÜLÜKLER
2.181.866,31
150 İLK MADDE VE MALZEME
HESABI
3.925.841,64 360 ÖDENECEK VERGİ VE
FONLAR HESABI
969.817,67
152 MAMULLER HESABI 0,00 361 ÖDENECEK SOSYAL
GÜVENLİK KESİNTİLERİ
HESABI
784.837,68
159 VERİLEN SİPARİŞ AVANSLARI
HESABI
0,00 362 ÖDENECEK DÖNER
SERMAYE
413.491,64
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
57
YÜKÜMLÜLÜKLERİ HESABI
18 GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
VE GELİR TAHAKKUKLARI
69.697,09 363 ÖDENECEK DÖNER
SERMAYE KATKI PAYLARI
HESABI
10.780,07
180 GELECEK AYLARA AİT
GİDERLER HESABI
69.697,09 369 ÖDENECEK DİĞER
YÜKÜMLÜLÜKLER HESABI
2.939,25
19 DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 457.730,98 37 BORÇ VE GİDER
KARŞILIKLARI
29.557,77
190 DEVREDEN KATMA DEĞER
VERGİSİ HESABI
457.730,98 370 DÖNEM KARI VERGİ VE
DİĞER YASAL
YÜKÜMLÜLÜK
KARŞILIKLARI HESABI
29.557,77
191 İNDİRİLECEK KATMA DEĞER
VERGİSİ HESABI
0,00 39 DİĞER KISA VADELİ
YABANCI KAYNAKLAR
HESABI
0,00
193 PEŞİN ÖDENEN VERGİ VE
FONLAR HESABI
0,00 391 HESAPLANAN KATMA
DEĞER VERGİSİ HESABI
0,00
195 İŞ AVANSLARI HESABI 0,00 4 UZUN VADELİ YABANCI
KAYNAKLAR
13.369.540,05
2 DURAN VARLIKLAR 15.770,00 40 MALİ BORÇLAR 13.369.540,05
25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 0,00 404 HAZİNEYE OLAN MALİ
BORÇLAR
13.369.540,05
253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR
HESABI
0,00 5 ÖZ KAYNAKLAR -34.951.155,73
255 DEMİRBAŞLAR HESABI 0,00 50 ÖDENMİŞ SERMAYE 5.000,00
26 MADDİ OLMAYAN DURAN
VARLIKLAR
15.770,00 500 SERMAYE HESABI 5.000,01
260 HAKLAR HESABI 2.600,00 501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE
HESABI (-)
-0,01
267 DİĞER MADDİ OLMAYAN
DURAN VARLIKLAR HESABI
13.170,00 57 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI 9.735.629,12
Genel Toplam 23.687.293,56 570 GEÇMİŞ YILLAR
KARLARI HESABI
9.735.629,12
58 GEÇMİŞ YILLAR -44.691.784,85
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 58 ZARARLARI 580 GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI HESABI (-) -44.691.784,85 59 DÖNEM NET KARI/ZARARI -15.693.319,87 590 DÖNEM NET KÂRI HESABI -15.693.319,87 591 DÖNEM NET ZARARI HESABI (-) -15.693.319,87 Genel Toplam 23.687.293,56 DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ GELİR TABLOSU 60 BRÜT SATIŞLAR 77.750.339,10 600 YURTİÇİ SATIŞLAR HESABI 72.428.024,13 602 DİĞER GELİRLER 5.322.314,97 61 SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) 37.301,33 610 SATIŞTAN İADELER HESABI (-) 33.775,94 612 DİĞER İNDİRİMLER HESABI (-) 3.525,39 NET SATIŞLAR 77.713.037,77 62 SATIŞLARIN MALİYETİ(-) 81.168.379,34 622 SATILAN HİZMET MALİYETİ HESABI (-) 81.168.379,34 BRÜT SATIŞ KARI VEYA ZARARI -3.455.341,57 63 FAALİYET GİDERLERİ(-) 12.549.095,69 632 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI 12.549.095,69 FAALİYET KARI ZARARI -16.004.437,26 64 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR 360.648,32 642 FAİZ GELİRLERİ HESABI 33.302,53 644 KONUSU KALMAYAN KARŞILIKLAR HESABI 10.354,23 649 DİĞER OLAĞAN GELİR VE KARLAR HESABI 316.991,56 65 DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR(-) 65,60 659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR HESABI (-) 65,60
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay
Düzenlilik Denetim Raporu
59
OLAĞAN KAR VEYA ZARAR -15.643.854,54
67 OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR 55.329,38
671 ÖNCEKİ DÖNEM GELİR VE KARLARI HESABI
679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR HESABI 55.329,38
68 OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR (-) 104.794,71
681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER VE ZARARLARI HESABI (-) 104.794,70
689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR HESABI (-) 0,01
DÖNEM KARI VEYA ZARARI -15.693.319,87
DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI -15.693.319,87
EK 2: İZLEME
Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu
Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare
Tarafından
Yapılan
İşlem
Açıklama
Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu E Cetveli Gereği
ÇOMÜ Özel Bütçesinden Döner Sermayeye Aktarılan
Tutarların Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2017 Tam Olarak
Yerine
Getirildi
Araştırma ve Uygulama Hastanesinin Mali Yapısının
Sürdürülebilir Olmaması
2017 Yerine
Getirilmedi
Döner Sermaye İşletmelerinde Usul ve Esaslara
Uygun Ön Mali Kontrol İşlemlerinin Yapılmaması
2017 Yerine
Getirilmedi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 60
ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ 2018 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 60
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 61 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilir. Bu çerçevede, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nin yayımladığı 2018-2022 dönemine ait Stratejik Plan, 2018 yılı Performans Programı ve 2018 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir. 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2018 yılı performans denetimi kapsamında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nin yayımladığı 2018-2022 dönemine ait Stratejik Plan, 2018 yılı Performans Programı ve 2018 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. 2018-2022 dönemine ilişkin Stratejik Planın performans denetim kriterleri kapsamında değerlendirilmesi sonucunda; mevcudiyet ve zamanlılık kriterini sağladığı, sunum kriteri açısından Rehber çerçevesinde tüm başlıkları kapsadığı düşünülmektedir. Planda çok sayıda amacın belirlendiği, amaçların gerçekleştirilmesine yönelik gerçekçi, spesifik, ulaşılabilir
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 62 hedefler oluşturulduğu, söz konusu hedeflerin birçoğunun gerçekleştirildiği ve çıktıların ölçülebildiği görülmüştür. 2018 yılı performans programının denetim kriterleri kapsamında mevcudiyet, zamanlılık kriterini sağladığı sunum kriteri açısından ise Performans Programı Hazırlama Rehberini içerik olarak karşıladığı görülmüştür. Hedef ve performans göstergelerinin ilgililik, ölçülebilirlik ve iyi tanımlama kriterlerini karşıladığı anlaşılmıştır. Faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak faaliyet dönemi içerisindeki verilerin toplanması, izlenmesi amacıyla bir bilgi sistemi oluşturulmuştur. Gerçekleştirilemeyen hedeflerin gerçekleşmeme nedenleri araştırılarak, söz konusu durumun önlenmesi için gerekli tedbirler alınmaya başlanmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 63 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 2018 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 64