YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018
İÇERİK YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 18
YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR AR-GE Araştırma ve Geliştirme KMYKK Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu MYMY Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği YTÜ Yıldız Teknik Üniversitesi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5 inci maddesine göre hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu, Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 2017 yılı denetimine ilişkin olarak denetimi yürütmek ve denetim görüşü oluşturabilmek için; Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara göre hesap dönemi sonunda Sayıştay’a verilecek defter, tablo ve belgeler ile denetim için gerekli kanıtlayıcı belge ve bilgiler, kamu idaresi yönetimi tarafından sağlanmıştır. 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Banka Kartı ile Tahsilat İşlemi Yapıldığı Halde Bu Tahsilatların 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabına Kaydedilmemesi Kurumun misafirhane, kütüphane ve öğrenci işlerinde banka kartı ile gelir tahsilat işlemi yapılıyor olmasına rağmen 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabına değil 102 Bankalar Hesabına kaydedildiği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 38 ve 39’uncu maddelerinde sırasıyla; “109 Banka kredi kartlarından alacaklar hesabı Hesabın niteliği MADDE 38- (1) Banka kredi kartlarından alacaklar hesabı, muhasebe birimince banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilat ve bunlara ilişkin olarak yapılan mahsup ve iade işlemlerinin izlenmesi için kullanılır. (2) Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlara ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Hesabın işleyişi MADDE 39- (1) Banka kredi kartlarından alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 3) Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlardan iptal edilenlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir. Daha önce bütçeye gelir kaydedilenler 805- Gelir Yansıtma Hesabına alacak, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına borç kaydedilir.” hükümleri yer almaktadır. Her ne kadar Yönetmelik hükmünde kredi kartından bahsediliyorsa da; banka kartı ile kredi kartı arasındaki tek fark, kart hamilini ilgilendiren ve kart sahibi ile ilgili banka arasındaki imzalanmış sözleşmedir. Bankanın kart sahibine kredi açtığı durumda kredi kartı, kişinin banka nezdinde vadesiz hesabına bağlanmış kartta ise banka kartından söz edilmektedir. Dolayısıyla tahsilatı kredi kartı veya banka kartı ile gerçekleştiren için işin mahiyeti değişmemektedir. Bu durumda kurumun misafirhane, kütüphane ve öğrenci işlerinde banka kartı ile gerçekleştirilen gelir tahsilatları için 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabında takip etmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, üniversitemiz misafirhane, kütüphane ve öğrenci işlerinde banka kartı ile gerçekleştirilen gelir tahsilatları Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar hesabında takip edilmeye başlanmıştır. İfadelerine yer verilmiştir. Sonuç olarak Bulgumuzda belirtilen hususlara ilişkin olarak bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 2: Döner Sermaye İşletmesine Yatırılan Sermaye Tutarına İlişkin Muhasebe Kaydının Yapılmaması Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’nin yılsonu bilançosunda 500 Sermaye Hesabında 1.000 TL sermaye tutarı bulunmaktadır. Üniversite yılsonu bilançosunda 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında bu tutarın kaydedilmediği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 164’üncü maddesinde bu Yönetmelik’in yürürlük tarihinden önce mevcut olup, hesaplarda yer almayan döner sermayeli kuruluşlara yatırılan sermayelerden envanteri yapılanların, tespit edilen değerleri üzerinden 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına borç, 500 Net Değer Hesabına alacak kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’ne yatırılan 1.000 TL tutarındaki sermayenin 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ve 500 Net Değer Hesabında takip edilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, muhasebe kayıtlarımızın tetkikinde Üniversite bütçesinden Döner Sermaye İşletmesine sermaye olarak aktarılan herhangi bir tutar bilgisine ulaşılamamıştır. Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü ile yapılan görüşmede yılsonu bilançosunda yer alan 1.000 TL sermaye tutarının 2000 yılında Döner Sermaye İşletmesi tarafından sermaye arttırılmasına gidilerek dönem sonu karlarından karşılandığı bilgisi edinilmiştir. İfadelerine yer verilmiştir. Sonuç olarak Bulgumuzda belirtilen hususlara ilişkin olarak bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Yıldız Teknik Üniversitesi’nin 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Kiraya Verilen Taşınmazlar ile Kira Gelirlerinin Nazım Hesaplarda Muhasebeleştirilmemesi Kiraya verilen taşınmazlar ile bunların kira gelirlerinin Nazım Hesaplara kaydedilmediği görülmüştür. Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün “Taşınmazlara ilişkin İşlemler” konulu 26.11.2014 tarihli ve 90192509-210.05.02-13278 sayılı Genel Yazısıyla “990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı, 993- Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı ve 999-Diğer Nazım Hesaplar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 Karşılığı Hesabı” ihdas edilmiştir. Buna göre; kiraya verilen taşınmazlar kayıtlı değerleri üzerinden 990 kodlu hesabın ilgili yardımcı hesabına borç, 999 kodlu hesaba alacak; diğer taraftan toplam kira gelirleri (peşin tahsil edilenler hariç) tahsil edileceği yıllara göre 993 kodlu hesabın bölümlenmiş yardımcı hesaplarına borç, 999 kodlu hesaba alacak kaydedilecektir. Dönem sonlarında 993 kodlu hesap yardımcı hesaplar bazında güncellenecek; kira gelirleri tahsil edildikçe 993 ve 999 kodlu hesaplara ters kayıt yapılacak; kira gelirlerinin tamamı tahsil edilince de 990, 993 ve 999 kodlu hesaplar ters kayıtlarla kapatılacaktır. Sonuç olarak, taşınmaz ve işletme hakkı kiralamalarında, kiralanan yer ve kira gelirlerinin yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda ihdas edilen nazım hesaplar kullanılarak muhasebeleştirilmesi ve mali tablolara yansıtılması gerekmektedir. Bilgi verme fonksiyonu olan bilanço dipnotu niteliğindeki ilgili nazım hesapların kullanılmaması sonucunda mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesini etkileyen hataya neden olunduğu değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün “Taşınmazlara İlişkin İşlemler” konulu 26/11/2014 tarih ve 13278 sayılı genel yazısının ekinde verilen örneklere binaen kiraya verilen taşınmazların kayıtlı değer üzerinden 990 Kiraya Verilen İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değeri Hesabına borç, 999 Diğer Nazım Hesapları Karşılığı Hesabına alacak kaydedilmesi gerektiği belirtilmektedir. Ancak, bu örneklerde binanın tamamının kiraya verilmesi neticesinde yapılmış örnek kayıtlardır. Üniversitemizin kiraya verdiği taşınmazlar ise binanın küçük bir kısmını (kantin) kapsamaktadır. Bu nedenle Maliye Bakanlığının da görüşü alınarak 990 ve 999 hesaplar çalıştırılmamıştır. 2018 yılı itibariyle sözleşmesi devam eden ve önümüzdeki yılları da kapsayan kiralama işlemleri için ise, 993 Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabına borç, 999 Diğer Nazım Hesapları Karşılığı Hesabına alacak kaydı yapılmak suretiyle ilgili hesaplar çalıştırılmaya başlanmıştır.(Ek:4 )Yeni yapılacak kiralama işlemleri için de ilgili hesaplar kullanılacaktır. İfadelerine yer verilmiştir. Sonuç olarak Bulgumuzda kiraya verilen taşınmazlar ile bunların kira gelirlerinin Nazım Hesaplara kaydedilmediği konu edilmişti.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Kamu idaresi cevabında konunun düzeltileceğini belirtmiştir. Bulgumuzda belirtilen hususlara ilişkin olarak bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 2: Üniversite Bünyesindeki Sosyal Tesislerin Mali İşlemlerinin 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na Uygun Biçimde Yürütülmemesi ve Raporlanmaması Üniversite bünyesinde farklı adlar altında faaliyet göstermekte olan sosyal tesislerin mali işlemlerinin 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na uygun biçimde yürütülmesi ve raporlanması gerekirken, özel bütçe dışında oluşturulan bütçeler ile idarenin tüm mali işlemlerinin bütçe içerisinde muhasebeleştirilmediği ve raporlanmadığı görülmektedir. Kamu İdarelerinin bütçelerinden ayrı olarak, idari ve mali yapılanmaların bir sonucu, yemekhane, misafirhane, kreş, eğitim ve dinlenme tesisi, eğitim, araştırma ve uygulama merkezi gibi adlar altında ayrı ayrı bütçeye sahip işletmeler/hesaplar oluşturulmuştur. Sosyal tesislerin dayanağını oluşturan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 191’inci maddesinde söz konusu tesislerin kurulabileceği, aynı maddede bunların kuruluş ve işletme esas ve usullerinin Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye ve Gümrük Bakanlığınca birlikte hazırlanacak genel yönetmelikle belirlenmesi hükme bağlanmış olmakla birlikte bu konuda bir düzenleme yapılmamıştır. Söz konusu tesisler 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 10'uncu maddesi (Ek: 17/9/2004-5234/ 10 ve 11’nci madde) (o) bendi ve 11'inci maddesi (o) bendi hükümlerine dayanılarak çıkartılan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller ile kamu sosyal tesislerine ilişkin tebliğler çerçevesinde faaliyetlerini yürütmektedirler. Sosyal tesislerin kuruluş ve işleyişine ilişkin genel ve temel bir düzenlemenin olmaması Üniversiteler de dahil olmak üzere idari kararlarla bir çok konuda sosyal tesisler kurulduğu görülmektedir. Daha önceleri bu tesislerin işletilmeleri sırasında personel giderlerinin yanı sıra cari giderlerinin bir kısmı veya tamamı idarelerin kendi bütçelerinden karşılanıyor iken, harcamalarına bir düzen ve disiplin getirmek amacıyla giderlerini kendi gelirlerinden karşılaması kuralı benimsenmiş ve bu kural yılı bütçe kanunlarına konulan hükümlerle ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Maliye Bakanlığına verilen yetki çerçevesinde çıkarılan tebliğler ile yürütüle gelinmiştir. Getirilen kısıtlayıcı bu düzenlemeler ile birçok sosyal tesis kapatılmış, özel işletmelere devredilmiş veya satılmıştır. Günümüzde sosyal tesis anlamında işletilmeye devam edilenlerin önemli bir kısmının Üniversitelerde bulunduğu gözlenmektedir. Üniversiteler tarafından işletilen sosyal tesislerin bir kısmı özel bütçe içerisinde bir kısmı ise özel bütçe dışında sosyal tesis işletmeleri adı altında faaliyetlerini sürdürmektedirler. Özel bütçe içerisinde faaliyetlerini sürdüren sosyal tesisler ayrı bir muhasebesi bulunmadığı gibi giderlerinin bir kısmını özel bütçe giderleri içinde giderleştirmekte, gelirleri ise özel ödenek kaydedilmektedir. Gelirlerin giderlerini karşılayıp karşılamadığı, özel bütçeden kaynak aktarılıp aktarılmadığını tespit etmek için özel olarak ayrıştırma, ölçme vb. karmaşık ve detaylı hesaplamalar yapılmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Bunun nedeni özel bütçe içerisinde sosyal tesisler için bütçede kurumsal kodun dolayısı ile buna bağlı alt kodların bulunmamasıdır. Diğer yandan özel bütçe dışında, faaliyetlerini bu defa işletmeler adı altında sürdüren sosyal tesislerin ayrı bir bütçesi, muhasebesi ve mali tabloları bulunmaktadır. Bu oluşum özel bütçeden ayrık, idari ve mali mevzuata tabi olarak faaliyette bulunmaktadır. Kar zarar esasına göre faaliyetini sürdüren söz konusu işletmeler faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan kar ve zararın özel bütçe ile ne şekilde ilişkilendirileceği mevzuatımızda belirsizdir. Ayrıca bu işletmeler de kendi aralarında sadece mensuplarına hizmet verenler ile umuma açık olarak hizmet verenler yönünden de farklılıklar göstermektedirler. Umuma açık hizmet verenler vergi mükellefiyeti ile mesul olmaktadırlar. İstihdam yönünden kamu yönetiminin istihdam usullerine tabi olmadıkları varsayımı ile yerli yersiz alabildiğince ve hiçbir kurala bağlı olmaksızın istihdam sağladıkları da görülmektedir. Yukarıda ifade edilen ve edilebilecek olumlu ve olumsuzlukları içinde barındıran ve birçok kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılarına ve pozisyonlarına göre farklılıklar gösteren kamu sosyal tesisi uygulamalarının bütüncül bir bakış açısı ile mali ve idari mevzuatının tam olarak uygulamaya geçirilemediği gibi mevcut uygulamaların da konu ile ilgili meri mevzuata uyarlı olmadığı görülmektedir. Oysa kamu mali yönetim sistemimizi düzenleyen 5018 sayılı Kanunun “Amaç” başlıklı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 birinci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve malî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malî işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malî kontrolü düzenlemektir.” şeklinde ifade edilen tüm mali işlemlerin muhasebeleştirilmesini raporlanmasını ve mali kontrolünü içine alan sonuç itibariyle de hesap verebilirliği ve mali saydamlığı sağlamayı amaç edinen bir düzenleme ortaya konulmuştur. Aynı Kanunun “Bütçe türleri ve kapsamı” başlıklı 12’nci maddesinde ise; “Genel yönetim kapsamındaki idarelerin bütçeleri; merkezî yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları bütçeleri ve mahallî idareler bütçeleri olarak hazırlanır ve uygulanır. Kamu idarelerince bunlar dışında herhangi bir ad altında bütçe oluşturulamaz. Merkezî yönetim bütçesi, bu Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerinin bütçelerinden oluşur. Genel bütçe, Devlet tüzel kişiliğine dahil olan ve bu Kanuna ekli (I) sayılı cetvelde yer alan kamu idarelerinin bütçesidir. Özel bütçe, bir bakanlığa bağlı veya ilgili olarak belirli bir kamu hizmetini yürütmek üzere kurulan, gelir tahsis edilen, bu gelirlerden harcama yapma yetkisi verilen, kuruluş ve çalışma esasları özel kanunla düzenlenen ve bu Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde yer alan her bir kamu idaresinin bütçesidir” şeklinde ifade edilmiş olup, genel yönetim kapsamındaki idarelerin, bütçelerinin, merkezî yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları bütçeleri ve mahallî idareler bütçelerinden teşekkül ettiği ve kamu idarelerince bunlar dışında herhangi bir ad altında bütçe oluşturulamayacağı kuralı getirilmiş ve kanun maddesi ile güvence altına alınmıştır. Esas itibariyle kamu mali yönetimi sitemine genel ve temel bakış açısı Kanunun amaç başlığı altında kapsamlı bir şekilde vurgulanmıştır. Kanunun amacı, bütçe ilkeleri (Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Madde 8) ve türleri birlikte değerlendirildiğinde, bir kamu idaresinde tüm mali işlemlerin tek bir bütçe içinde yer olmasını, muhasebeleştirilmesi ve raporlanmasını, bunların dışında herhangi bir muhasebe kaydının yapılmamasını raporlanmamasını amaç ve ilke olarak belirlemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Diğer yandan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usullerin “Amaç” başlıklı birinci maddesinde de “Bu Esas ve Usullerin amacı, kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen sosyal tesislerin hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması; işlemlerinin kayıt altına alınması, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş ilkeleri çerçevesinde, yönetimin ve diğer ilgili kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması ve raporlanmasına ilişkin esas ve usullerin belirlenmesidir.” şeklinde ifade edilmek suretiyle 5018 sayılı Kanunun amaç ve ilkelerini benimsediği görülmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 5018 sayılı Kanun ile getirilen bütçe ilkeleri, mali saydamlık ve hesap verilebilirlik, tekdüzenin sağlanması, idarenin tüm faaliyetlerini parça parça değil tümünü kapsayan muhasebe kaydının oluşturulmasını ve raporlanmasını güvence altına alan düzenlemelerin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca işletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usullerin “Tanımlar” başlıklı 4‟üncü maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşu: 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli I, II, III ve IV sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri ile mahalli idareleri ve bunlara bağlı veya bunların kurdukları veyahut üye oldukları birlik ve idareleri, Sosyal tesis: Kapsama dahil kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, anaokulu, spor tesisi, yemekhane ve benzeri sosyal tesisleri” denilerek Bakanlık tarafından çıkarılan Usul ve Esasların hangi kurumları kapsadığı ve sosyal tesislerin mahiyeti hakkında açıklamada bulunulmuştur. Buna göre Üniversite bünyesinde kurulan sosyal tesis mahiyetindeki kuruluşların gelir ve giderlerinin özel bütçe üzerinden değil Sosyal tesislere özgü ayrı bir muhasebe hesabında izlenmesi gerekmektedir. Ancak üniversite sosyal tesislerinin ayrı bir iktisadi işletme olması durumunda gelirlerinin giderlerini karşılamayacağı aşikardır. Önemli bir gider unsuru olan personel istihdamı Üniversite tarafından sağlanmadığı, büyük bakım onarım, tadilat işleri özel bütçe tarafından karşılanmadığı takdirde bu işletmelerin devam etmesi mümkün değildir. Üniversitemizde sosyal tesis adı altında işletilen kreş, havuz, spor merkezi vb. sosyal tesisler yalnızca Üniversitemiz öğrencileri ile akademik ve idari personelimiz tarafından kullanılmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 Üniversitemiz kreşi de yalnızca akademik ve idari personel çocuklarına hizmet veren ve kar amacı gütmeyen bir sosyal kuruluşumuzdur. 2018-2020 dönemi bütçe hazırlama rehberinin 3.2. Yükseköğretim Kurumları maddesinde “Sosyal tesislerin tümü yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde üniversite bütçesi altında tertiplenecektir. Ancak yükseköğretim kurumları bünyesinde faaliyet gösteren ve Kurumlar Vergisi ve/veya Katma Değer Vergisi mükellefi olan ya da bu vergilerden muaf tutulan iktisadi işletmeler, özel bütçe kapsamında yer almayacaktır.” ibaresine uygun şekilde Üniversitemiz gelir ve giderleri takip edilmektedir. Sosyal tesislerden alınan ücretler Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının ilgili hesabına yatırılmaktadır. Bu ücretler ödenekleri gelir karşılığı tahsis edilen Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı bütçesinin bir bölümünü oluşturmaktadır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 46 ve 47’nci maddeleri gereğince "Yükseköğretim kurumları, Yükseköğretim Kurulu'nun yapacağı plan ve programlar uyarınca, öğrencilerin beden ve ruh sağlığının korunması, barınma, beslenme, çalışma, dinlenme ve boş zamanlarını değerlendirme gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılamak ve bu amaçla bütçe imkânları nispetinde okuma salonları, yataklı sağlık merkezleri, mediko-sosyal merkezleri, öğrenci kantin ve lokantaları açmak, toplantı ve tiyatro salonları, spor salonları ve sahaları, kamp yerleri sağlamakla ve bunlardan öğrencilerin en iyi şekilde yararlanmaları için gerekli önlemleri almakla görevlidirler.” hükmü gereğince sosyal tesislerin Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından işletilerek, gelirlerinin bütçeye alınarak giderlerinin bütçeden yapılmasının mevzuata uygun olduğu düşünülmektedir. Gelirlerin giderleri karşılayıp karşılamadığı, özel bütçeden kaynak aktarılıp aktarılmadığını tespit etmek üzere sosyal tesisler için bütçede ayrı bir kurumsal kod ile buna bağlı alt kodların açılması ile ilgili yasal düzenlemelerin yapılması için Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nden talepte bulunulacaktır. Yasal düzenlemelerin yapılması durumunda gerekli düzenlemeler Üniversitemizce yapılacaktır. İfadelerine yer verilmiştir. Sonuç olarak Genel olarak kamu idaresi bulguya katılmış olup konu ile ilgili Maliye Bakanlığı'nın düzenleme yapması gereğine vurgu yapılmıştır. Günümüzde sosyal tesis anlamında işletilmeye devam edilenlerin önemli bir kısmının Üniversitelerde bulunduğu gözlenmektedir. Üniversiteler tarafından işletilen sosyal tesislerin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 bir kısmı özel bütçe içerisinde bir kısmı ise özel bütçe dışında sosyal tesis işletmeleri adı altında faaliyetlerini sürdürmektedirler. Yıldız Teknik Üniversitesinde de sosyal tesisler gelir ve giderlerini özel bütçe içerisinde muhasebeleştirilmektedir. Ancak özel bütçe içerisinde faaliyetlerini sürdüren sosyal tesis işlemlerinin ayrı bir muhasebe kaydının yapılmaması, gelir gider ilişkisinin de kurulamaması sonucunu doğurmaktadır. Gelirlerin giderlerini karşılayıp karşılamadığını, özel bütçeden kaynak aktarılıp aktarılmadığını tespit etmek için özel olarak ayrıştırma, ölçme vb. karmaşık ve detaylı hesaplamalar yapılmasına ihtiyaç bulunmaktadır. Bunun nedeni özel bütçe içerisinde sosyal tesisler için bütçede kurumsal kodun dolayısı ile buna bağlı alt kodların bulunmamasıdır. Bu eksikliğin giderilmesi hususu Maliye Bakanlığı'nın uhdesinde olup bütçe içinde ve dışında faaliyetlerini sürdüren sosyal tesislerin muhasebe sisteminin bütüncül ve kapsayıcı bir anlayışla ele alınarak 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na uyarlı hale getirilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 8. EKLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17
YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR YILDIZ-SEM Yıldız Teknik Üniversitesi Sürekli Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 2017 yılı denetimine ilişkin olarak denetimi yürütmek ve denetim görüşü oluşturabilmek için; Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslara göre hesap dönemi sonunda Sayıştay’a verilecek defter, tablo ve belgeler ile denetim için gerekli kanıtlayıcı belge ve bilgiler, kamu idaresi yönetimi tarafından sağlanmıştır. 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Üniversite Bünyesinde Faaliyet Gösteren Döner Sermaye İşletmelerinin 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda Tasarlanan Kamu Mali Yönetim Sistemi ile Uyumsuz Olması Üniversite mali tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyetlerini içermediği ve gerçek durumunu yansıtmadığı görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 Üniversite faaliyetleri, özel bütçe ve döner sermayeli işletme bütçeleri olmak üzere iki ayrı bütçe yapısı üzerinden yürütülmektedir. Kamu idaresi bünyesinde döner sermaye işletmesi birimlerinden teşekkül eden döner sermaye işletmesi mevcuttur. İşletmeler 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu'nun yürürlük döneminde öngörülen mali sistem ile uyumlu olarak faaliyete geçmiştir. Bu birimlerin mevcut yapısı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda belirlenen temel ilkeler ve bütçe esasları ile uyumlu olmadığı görülmüştür. 5018 sayılı Kanun'un “Kamu maliyesinin temel ilkeleri” başlıklı 5'inci maddesinde; kamu mali yönetiminin uyumlu bir bütün olarak oluşturulacağı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) bütçe hakkına uygun şekilde yürütüleceği belirtilmiştir. “Bütçe türleri ve kapsamı” başlıklı 12’nci maddesinde ise bütçe türleri tanımlanmış; genel yönetim kapsamındaki idarelerin bütçelerinin merkezî yönetim bütçesi, sosyal güvenlik kurumları bütçeleri ve mahallî idareler bütçeleri olarak hazırlanacağı belirtilmiştir. Kamu idarelerince bunlar dışında herhangi bir ad altında bütçe oluşturulamayacağı da hüküm altına alınmıştır. “Bütçe ilkeleri” başlıklı 13'üncü maddesinde ise bütçelerin ait olduğu yıl başlamadan önce TBMM veya yetkili organlarca kabul edilmedikçe veya onaylanmadıkça uygulanamayacağı; kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği belirtilmiştir. Döner sermayeli işletme bütçeleri 5018 sayılı Kanun'un 12'nci maddesinde belirlenen bütçe türleri içinde sayılmamıştır. Bu durumda Kanun'da sayılan bütçe türleri dışında herhangi bir ad altında bütçe oluşturulamayacağı hükmüne de aykırı bir yapı teşkil etmektedirler. Zira Üniversite özel bütçeli bir kamu idaresi olmasına rağmen, döner sermayeli işletme bütçeleri aynı kamu idaresi içinde farklı bir bütçe yapısını oluşturmaktadır. 5018 sayılı Kanun'un 13'üncü maddesinde kamu idarelerine bütçeyle verilen harcama yetkisinin kanunlarla düzenlenen görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda kanunlarla tanımlanan üniversite görev ve hizmetlerinin özel bütçe ile verilen harcama yetkisi çerçevesinde üniversiteye tahsis edilen bütçe ve ödeneklerle karşılanması gerekmektedir. Üniversite faaliyetleri, iç içe geçmiş bu yapıda, ikili bir bütçe sistemi üzerinden yürütülmektedir. Mal ve hizmet alımları, yapım, bakım, onarım işleri, yolluk ödemeleri, elektrik, su, yakıt giderleri ve benzeri birçok ödemenin bir kısmı kamu idaresi bütçesinden bir kısmı ise döner sermaye bütçesinden karşılanmaktadır. Bu iki bütçe için oluşturulan mali tablolar ayrı ayrı incelendiğinde faaliyetlerin ancak bir kısmı hakkında bilgi edinilmektedir. Bu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 mali tablolar konsolide de edilemediğinden Üniversite faaliyetleri bir bütün olarak tek bir mali tabloda raporlanamamaktadır. Döner sermayeli işletmelerin 5018 sayılı Kanun'da öngörülen mali yapı ile uyumlu hale getirilmesi için Kanun'un geçici 11'inci maddesinde düzenleme yapılmıştır. Bu maddenin mülga 1'inci fıkrasında genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulan döner sermaye işletmeleri ve fonların bütçelerinin, ilgili idarelerin bütçeleri içinde yer alacağı ve bu işletmelerin ve fonların tasfiye edileceği belirtilmiştir. Bu suretle kamu idaresinin tüm faaliyetlerinin tek bir bütçe üzerinden yürütülmesi ve raporlanması amaçlanmıştır. Ancak; söz konusu fıkra yürürlükten kaldırılmıştır. 2'nci fıkrada söz konusu işletmelerinin 31.12.2007 tarihine kadar yeniden yapılandırılacağı belirtilmiş, bu tarih 31.12.2010 olarak güncellenmiş ise de işletmeler bu güne kadar yeniden yapılandırılamamıştır. TBMM tarafından verilen bütçe yetkisi ve raporlanan bütçe uygulama sonuçları özel bütçeye ilişkin olup döner sermayeli işletme bütçesi ile yürütülen faaliyetler TBMM tarafından verilen bütçe yetkisi dışında gerçekleşmektedir. Dolayısı ile tahsis edilen bütçe ve uygulama sonuçları Üniversitenin tüm faaliyetlerini içermediğinden TBMM, Üniversite faaliyetleri hakkında doğru bilgilendirilememektedir. Sonuç olarak, döner sermayeli işletmelerin kamu mali sistem ile uyumlu hale getirilmesi için gerekli yasal ve yönetsel düzenlemelerin gerçekleştirilmesi önerilir. Kamu idaresi cevabında; özetle, söz konusu bulgu ile yapmış olduğunuz “Döner Sermaye İşletmelerinin 5018 sayılı Kanun’da tasarlanan Kamu Mali Yönetim Sistemi ile uyumsuz olması.” tespitine katılmaktayız. İfadelerine yer verilmiştir. Sonuç olarak Denetim bulgusunda belirtilen hususlara Kurum tarafından da iştirak edilmekle birlikte, bu durum mevzuat değişikliğini gerektirdiğinden konunun TBMM’ nin bilgisine sunulmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. BULGU 2: Sürekli Eğitim ve Uygulama Araştırma Merkezi Tarafından Düzenlenmesi Gereken Sertifikalı Eğitim Programlarının Milli Eğitim Bakanlığı'ndan İzin Almayan Firmalar ile Yapılan İşbirliği Protokolleri Aracılığıyla Gerçekleştirilmesi Yıldız Teknik Üniversitesi Sürekli Eğitim ve Uygulama Araştırma Merkezi (Yıldız-
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 SEM) tarafından sertifikalı eğitim programlarının Milli Eğitim Bakanlığı’ndan izin almaksızın faaliyet gösteren firmalar ile imzalanmış protokoller aracılığı ile yerine getirildiği görülmüştür. Düzenlenen protokoller ile birlikte eğitim faaliyetleri firmalar tarafından yerine getirilmekte, elde edilen gelir firmalarca ilgili döner sermaye müdürlüğü hesabına protokolde belirlenmiş oranda aktarılmakta ve eğitimden yararlanan kişilere yine protokolde belirtilen başarı derecelerine göre üniversite ve firmasının logosunun yer aldığı sertifika ve katılım belgesi verilmektedir. Söz konusu firmaların yürüttükleri eğitim faaliyetlerinin 08.02.2007 tarih ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında olması nedeniyle öncelikle bu firmaların adı geçen Kanun ve ilgili mevzuata uygun olarak faaliyet gösterip göstermediklerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. 5580 sayılı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinin (b) bendinde; “Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, özel öğretim kurslarını, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (…)(1) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını, ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanunun “Kurum açma izni” başlıklı 3’üncü maddesinde bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılacağı, valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verileceği ve valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvuruların ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamayacağı belirtilmiştir. Yine aynı maddeye 01.03.2014 tarih ve 6528 sayılı Kanunun 10'uncu maddesi ile eklenen ek fıkra ile her ne ad altında olursa olsun, eğitim ve öğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetlerin Bakanlığın izin ve denetimine tabi olduğu, bu faaliyetleri yürütenlerin, özel öğretim kurumları için bu Kanunda öngörülen kurallara uymakla yükümlü olduğu açıkça ifade edilmiştir. Konuya ilişkin 20.03.2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Milli
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (ş) bendinde meslek edindirme ve mesleki gelişim kursunun, “Kişilerin, meslek edinme ve mesleklerinde ilerlemelerine yönelik alanlarda Bakanlıkça belirlenmiş uygun eğitim ortamlarında, öğrenim seviyelerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği ve benzeri eğitimlerin verildiği çeşitli kurs kapsamındaki özel öğretim kurumlarını” ifade ettiği belirtilmiştir. Yukarıda adı geçen Yönetmeliğin “Kurum Açma” başlıklı 5'inci maddesinin 4 numaralı fıkrası ise; “Gerçek ve tüzel kişiler tarafından Kanun kapsamında belirtilen faaliyetlerin Kanuna göre yetkili makamlardan kurum açma izni alınmadan veya her ne ad altında olursa olsun eğitim ve öğretim sunmak amacıyla yürütülen faaliyetlerin izinsiz yapıldığının tespiti hâlinde söz konusu yerlerin 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri uyarınca valilikçe kapatılır.” hükmünü amirdir. 5580 sayılı Kanun kapsamında, ilgili firmalar tarafından yürütülen çeşitli sertifika eğitim programlarının kişisel ve mesleki gelişim kursu niteliğinde olduğu görülmektedir. İlgili mevzuat hükümleri gereğince bu nitelikteki eğitim faaliyetlerinin Milli Eğitim Bakanlığı'nın gözetim ve denetimi altında gerçekleştirilmesi dolayısıyla ilgili Bakanlıktan kurum açma izni alınması gerekmektedir. Kanun ve Yönetmelik hükmü bu şekilde iken Yıldız-SEM ile protokol imzalamak suretiyle kişisel ve mesleki gelişim alanlarında ortaklaşa eğitim sunan firmaların Bakanlıktan alınmış izini bulunmamaktadır. Dolayısıyla Bakanlıktan alınmış söz konusu izinler olmaksızın, Yıldız-SEM tarafından özel hukuk tüzelkişileri ile protokol imzalamak suretiyle işbirliğine gidilemeyeceği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; kamu idaresi bulgumuza katılmış olup özetle: Eğitimlerin, ortak protokol ile düzenlendiği durumlarda, kuruluşun Bakanlık onayının aranması protokol şartları arasına konulacaktır ve firmaların yasal zorunlulukları tamamlamaları istenecektir. Ayrıca eğitim danışmanlık kuruluşları ile ortaklaşa yapılması planlanacak olan ve listede yer almayan eğitimlerin açabilme şartları İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ilgili birimleriyle yapılacak olan istişarelerden sonra değerlendirilecektir. Yönerge Taslağında ikili işbirlikleri
T.C. Sayıştay Başkanlığı Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 bölümü hazırlanmış olup, kuruluşun ve faaliyetin değerlendirilmesi, idari ve mali açıdan çok yönlü olarak denetim ve değerlendirme altına alınması planlanmaktadır. Hazırlanmış olan yönerge taslağında programların açılması ile ilgili hususlar belirtilmiş, yapılacak eğitim faaliyetlerinde, sertifika ve katılım belgesi verme süreci değiştirilmiş olup, eğitim sertifikası ve katılım belgelerinin Merkez Müdürlüğü tarafından verilecektir. Eğiticiler ise programın gerekliliklerine göre fakültelerin ilgili öğretim elemanlarından oluşturulacaktır. İfadelerine yer verilmiştir. Sonuç olarak Bulgumuzda belirtilen hususlara ilişkin olarak kamu idaresi tarafından gerekli düzenlemelerin yapılacağı belirtilmiş olmakla birlikte bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
26
8. EKLER
EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
BİLANÇO
AKTİF TUTARLAR
I-DÖNEN VARLIKLAR 18.929.965,93
10-HAZIR DEĞERLER 17.412.366,09
100 Kasa 0,00
101 Alınan Çekler 0,00
102 Bankalar 17.412.366,00
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri (-) 0,00
104 Proje Özel H. 0,00
105 Döviz 0,00
108 Diğer Hazır Değerler 0,00
11-MENKUL KIYMETLER 0,00
112 Kamu Kesimi Tahvil,Senet ve Bonoları 0,00
118 Diğer Menkul Kıymetler 0,00
12-TİCARİ ALACAKLAR 1.900,00
120 Alıcılar 0,00
121 Alacak Senetleri 0,00
122 Alacak Senetleri Reeskontu (-) 0,00
123 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar 1.900
126 Verilen Depozito ve Teminatlar 0,00
127 Diğer Ticari Alacaklar 0,00
128 Şüpheli Ticari Alacaklar 0,00
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-) 0,00
13-DİĞER ALACAKLAR 1.463.055,62
130 Devir Farklarından Doğan Alacaklar 0,00
134 İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar 0,00
135 Personelden Alacaklar 0,00
136 Diğer Çeşitli Alacaklar 1.455.653,00
138 Şüpheli Diğer Alacaklar 7.403,00
139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-) 0,00
15-STOKLAR 0,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
27
150 İlk Madde ve Malzeme 0,00
151 Yarı Mamuller-Üretim 0,00
152 Mamuller 0,00
153 Ticari Mallar 0,00
157 Diğer Stoklar 0,00
159 Verilen Sipariş Avansları 0,00
17-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ 0,00
170 Yıllara Yaygın İnşaat Onarım Maliyetleri 0,00
179 Taşeronlara Verilen Avanslar 0,00
18-GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 14.147,13
180 Gelecek Aylara Ait Giderler 14.147,00
181 Gelir Tahakkukları 0,00
182 Sağlık Kurumları Arası Hizmet Alım
Giderleri
0,00
19-DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 38.497,09
190 Devreden KDV 38.497,00
192 Diğer KDV 0,00
193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar 0,00
194 Proje Avansları 0,00
195 İş Avansları 0,00
196 Personel Avansları 0,00
197 Sayım ve Tesellüm Noksanları 0,00
198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar 0,00
199 Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı (-) 0,00
II-DURAN VARLIKLAR 38.425,24
22-TİCARİ ALACAKLAR 0,00
220 Alıcılar 0,00
221 Alacak Senetleri 0,00
226 Verilen Depozito ve Teminatlar 0,00
227 Diğer Ticari Alacaklar 0,00
23-DİĞER ALACAKLAR 0,00
234 İşletmeler Arası Mali Borçlar 0,00
235 Personelden Alacaklar 0,00
236 Diğer Çeşitli Alacaklar 0,00
239 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-) 0,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
28
24-MALİ DURAN VARLIKLAR 0,00
242 İştirakler 0,00
243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri 0,00
248 Diğer Mali Duran Varlıklar 0,00
25-MADDİ DURAN VARLIKLAR 30.950,00
250 Arazi ve Arsalar 0,00
251 Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri 0,00
252 Binalar 0,00
253 Tesis Makine ve Cihazlar 5.741,00
254 Taşıtlar 0,00
255 Demirbaşlar 83.346,00
256 Diğer Maddi Duran Varlıklar 0,00
257 Birikmiş Amortismanlar (-) 58.136,00
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar 0,00
259 Verilen Avanslar 0,00
26-MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 7.475,00
260 Haklar 0,00
267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar 171.614,00
268 Birikmiş Amortismanlar (-) 164.139,00
269 Verilen Avanslar 0,00
28-GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 0,00
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler 0,00
29-DİĞER DURAN VARLIKLAR 0
293 Gelecek Yıllar İhtiyacı Stoklar 0,00
294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran
Varlıklar
0,00
295 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar 0,00
297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar 0,00
299 Birikmiş Amortismanlar (-) 0,00
TOPLAM 18.968.391,17
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
29
PASİF TUTARLAR
III-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 1.132.347,20
30-MALİ BORÇLAR 0,00
303 İşletmeler Arası Mali Borçlar 0,00
32-TİCARİ BORÇLAR 37.371,92
320 Satıcılar 28.371,92
326 Alınan Depozito ve Teminatlar 9.000,00
329 Diğer Ticari Borçlar 0,00
33-DİĞER BORÇLAR 668.176,83
330 Devir Farklarından Doğan Borçlar 0,00
335 Personele Borçlar 7.595,62
336 Diğer Çeşitli Borçlar 660.581,21
34-ALINAN AVANSLAR 0,00
340 Alınan Sipariş Avansları 0,00
341 SSK'dan Alınan Tedavi Avansları 0,00
342 Genel Bütçeden Alınan Tedavi
Avansları 0,00
345 SSK'dan Alınan Avanslar 0,00
349 Alınan Diğer Avanslar 0,00
35-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ 0,00
350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım
Hakediş Bedelleri 0,00
36-ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 426.798,45
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar 348.476,38
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri 6.097,27
362 Ödenecek Döner Sermaye
Yükümlülükleri 72.224,80
363 Ödenecek Döner Sermaye Katkı
Payları 0,00
364 İstihkaklardan Vergi Borçlarına
Karşılık Yapılan Kesintiler 0,00
365 İstihkaklardan SGK Prim Borçlarına
Karşılık Yapılan Kesintiler 0,00
366 Bakanlık Merkez Hissesi 0,00
367 Katma Değer Vergisi Tevkifatları 0,00
368
Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya
Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer
Yükümlülükler
0,00
369 Ödenecek Diğer Yükümlülükler 0,00
37-BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 0,00
370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal
Yükümlülük Karşılıkları 0,00
371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi
ve Diğer Yükümlülükleri (-) 0,00
372 Kıdem Tazminatları Karşılığı 0,00
373 Maliyet Giderleri Karşılığı 0,00
374 Sağlık Bakanlığı Merkez Hissesi
Karşılığı 0,00
379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları 0,00
38-GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKKLARI 0,00
380 Gelecek Aylara Ait Gelirler 0,00
381 Gider Tahakkukları 0,00
385 Öğrenci Hakkı Tahakkukları 0,00
39-DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 0,00
392 Diğer KDV 0,00
393 Merkez ve Şubeler Cari 0,00
397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları 0,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
30
398 Proje Emanetleri 0,00
399 Diğer Çeşitli Yabancı Kaynaklar 0,00
IV-UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 236.599,51
40-MALİ BORÇLAR 0,00
403 İşletmeler Arası Mali Borçlar 0,00
42-TİCARİ BORÇLAR 0,00
420 Satıcılar 0,00
426 Alınan Depozito ve Teminatlar 0,00
429 Diğer Ticari Borçlar 0,00
43-DİĞER BORÇLAR 0,00
436 Diğer Çeşitli Borçlar 0,00
44-ALINAN AVANSLAR 0,00
440 Alınan Sipariş Avansları 0,00
47-BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 236.599,51
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı 236.599,51
48-GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER TAHAKKUKLARI 0,00
480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler 0,00
481 Gider Tahakkukları 0,00
V-ÖZKAYNAKLAR 17.599.444,46
50-ÖDENMİŞ SERMAYE 1.000,00
500 Sermaye 1.000,00
501 Ödenmemiş Sermaye (-) 0,00
52-SERMAYE YEDEKLERİ 0,00
522 Maddi Duran Varlıklar Yeniden
Değerleme Artışları 0,00
527 Satın Alınan Değer Artış / Azalış Fon 0,00
54-KAR YEDEKLERİ 0,00
549 Özel Fonlar 0,00
57-GEÇMİŞ YILLAR KARLARI 16.252.422,06
570 Geçmiş Yıllar Karları 16.252.422,06
58-GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI 923.032,89
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) 923.032,89
59-DÖNEM NET KARI(ZARARI) 2.269.055,29
590 Dönem Net Karı 2.370.186,75
591 Dönem Net Zararı (-) 101.131,46
TOPLAM 18.968.391,17
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
31
GELİR TABLOSU
60 A- BRÜT SATIŞLAR 11.835.761,28
600 Yurt İçi Satışlar 11.828.059,28
601 Yurt Dışı Satışlar 0,00
602 Diğer Gelirler 7.702,00
603 İlaç ve Tıbbi Sarf Malzeme Gelirleri 0,00
61 B- SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) 99.390,33
610 Satıştan İadeler (-) 99.390,33
611 Satış İskontoları (-) 0,00
612 Diğer İndirimler (-) 0,00
C- NET SATIŞLAR 11.736.370,95
62 D- SATIŞLARIN MALİYETİ (-) 1.229.400,17
620 Satılan Mamüller Maliyeti (-) 0,00
621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) 0,00
622 Satılan Hizmet Maliyeti (-) 1.229.400,17
623 Diğer Satışların Maliyeti (-) 0,00
BRÜT SATIŞ KARI VEYA ZARARI 10.506.970,78
63 E- FAALİYET GİDERLERİ 9.331.631,15
630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri (-) 0,00
631 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-) 0,00
632 Genel Yönetim Giderleri (-) 9.331.631,15
FAALİYET KARI VEYA ZARARI 1.175.339,63
64 F- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR
VE KARLAR
1.092.736,75
640 İştiraklerden Temettü Gelirleri 0,00
642 Faiz Gelirleri 1.078.172,13
644 Konusu Kalmayan Karşılıklar 0,00
646 Kambiyo Karları 0,00
647 Reeskont Faiz Gelirleri 0,00
649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar 14.564,62
65 G- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER
VE ZARARLAR (-)
0,00
654 Karşılık Giderleri (-) 0,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Yıldız Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
32
656 Kambiyo Zararları (-) 0,00
657 Reeskont Faiz Giderleri 0,00
659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar (-) 0,00
OLAĞAN KAR VEYA ZARAR 2.268.076,38
67 H- OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR 978,92
671 Önceki Dönem Gelir ve Karları 0,00
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar 978,92
68 I- OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR (-) 0,01
680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları (-) 0,00
681 Önceki Dönem Gider ve Zararları (-) 0,00
689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar (-) 0,01
69 J- DÖNEM KARI VEYA ZARARI 2.269.055,29
691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük
Karşılıkları (-)
0,00
DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI 2.269.055,29