2017 - ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ.pdf

ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018

İÇERİK ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 57 ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU 77

ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 3
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 3
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 3
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 4
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ............................................................................................................................... 222
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ....................... 223
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 35

KISALTMALAR BAP : Bilimsel Araştırma Projeleri BKK : Bakanlar Kurulu Kararı KHK : Kanun Hükmünde Kararname ODTÜ : Orta Doğu Teknik Üniversitesi TÜBİTAK : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu

TABLOLAR LİSTESİ Şekil tablosu öğesi bulunamadı.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Orta Doğu Teknik Üniversitesi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanuna ekli “II sayılı Cetvel” de yer alan bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, Yüksek Öğretim Kuruluna bağlı özel bütçeli bir kuruluştur. Orta Doğu Teknik Üniversitesi bütçesi, analitik bütçe hazırlama rehberi çerçevesinde hazırlanmaktadır. Uygulama sonuçları ve muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre yapılmaktadır. Bu bağlamda bütçe uygulama sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 539’uncu maddesinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığının Say2000i saymanlık otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir. Üniversitenin 2017 yılında bütçe ile verilen başlangıç ödeneği 480.207.000,00 TL’dir. Yıl içerisinde eklenen ödenekle birlikte bütçe ödeneği 519.528.083,61 olmuştur. Bu tutarın 487.985.571,85 TL si harcanmıştır. Kullanılabilir ödeneğe göre bütçe gerçekleşme oranı % 93,93 olmuştur. Bütçede 480.207.000,00 TL gelir tahmini yapılmıştır. Bütçe uygulama sonucunda 475.736.792,97 TL gelir elde edilmiştir. Bütçe gelir tahminine göre gelir gerçekleşme oranı % 99,07 olmuştur. Orta Doğu Teknik Üniversitesinin 2017 mali tablolarına göre gelir ve gider durumu aşağıda gösterilmiştir. Tablo: 1 2017 Yılı Bütçesi Gelir Gerçekleşme Oran Tablosu 2017 YILI BÜTÇE GELİR GERÇEKLEŞMELERİ (TL) AÇIKLAMA Bütçe Tahmini Gerçekleşen Gelir Toplamı Bütçe Gerçekleşme Oranı BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMI 480.207.000,00 475.736.792,97 %99,07

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Tablo: 2 2017 Yılı Bütçesi Gider Gerçekleşme Oran Tablosu 2017 YILI BÜTÇE GİDER GERÇEKLEŞMELERİ (TL) AÇIKLAMA Başlangıç Ödeneği Eklenen Ödenek Düşülen Ödenek (varsa) Toplam Ödenek Toplam Harcama Tutarı Bütçe Gerçekleşme Oranı (%) BÜTÇE GİDERLERİ TOPLAMI 480.207.000,00 53.084.562,61 13.763.479,00 519.528.083,61 487.985.571,85 %93,93 Kurumun 2017 yılı faaliyet giderleri 487.985.571,85 TL faaliyet gelirleri 475.736.792,97 TL olup dönem olumlu faaliyet sonucu ise 12.248.778,88 TL olarak gerçekleşmiştir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştay’a gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. 1- Birleştirilmiş veriler defteri, 2- Geçici ve kesin mizan 3-Bilanço, 4-Belgeler, 4.1 Kasa sayım tutanağı, 4.2 Banka mevcudu tespit tutanağı, 4.3 Alınan çekler sayım tutanağı, 4.4 Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, 4.5 Teminat mektupları sayım tutanağı, 4.6 Değerli kâğıtlar sayım tutanağı, 4.7 Taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli, 5- Bütçe uygulama sonuçlarına ait tablolar,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 5.1 Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, 5.2 Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırması tablosu, 7- Faaliyet sonuçları tablosu, Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay’a sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: BAP Ödeneklerinin Muhasebe kayıtlarının Hatalı Yapılması Bilimsel araştırma projeleri için tefrik edilen ödeneklere ilişkin muhasebe kayıtlarının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in 11'inci maddesinde; “(1)…yükseköğretim kurumları bütçelerinde bilimsel ve teknolojik araştırma hizmetleri için tefrik edilen bilimsel araştırma projelerine ilişkin ödenekler, bütçelendiği tertiplerden tahakkuka bağlanarak özel hesaba aktarılmak suretiyle kullanılır…” hükmü mevcuttur. Bu hükme göre; üniversitelerin bütçelerinde BAP ödeneği olarak belirlenen tutarların tahakkuka bağlanarak ilgili özel hesaba aktarılması gerekmektedir. BAP Yönetmeliği’nin 15'inci maddesinin 2'nci fıkrasında ise aşağıda gösterilen hüküm bulunmaktadır: “…2) Özel hesaba ilişkin mali işlemler aşağıda belirlendiği şekilde muhasebe kayıtlarına alınır: a) Yükseköğretim kurumları bütçesinde tefrik edilen ödeneklerden muhasebe birimi adına bankada açılacak özel hesaba aktarılan tutarlar 102-Banka Hesabına borç, 600-Gelirler

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Hesabına alacak kaydedilir. Özel hesaba aktarılan tutarlar bütçe gelirleri hesabıyla ilişkilendirilmez…” Adı geçen Yönetmeliğin 15'inci maddesinde belirtilen bu hükme göre; kurum ana hesabından BAP özel hesabına yapılan aktarmalarda, aktarılan tutar 102.8.3-BAP Özel Hesabına borç, 600.4.5-Proje Yardımı Gelirleri hesabına alacak kaydedilmelidir. BAP Yönetmeliğinin 19'uncu maddesinin 1 inci fıkrası b bendine göre; “Ödenekler, serbest bırakma oranları, öz gelir karşılığı ödeneklerde gelir gerçekleşmeleri ve bilimsel araştırma projeleri komisyonunca belirlenen bilimsel araştırma projelerinin kaynak ihtiyaç planları doğrultusunda tahakkuka bağlanarak özel hesaba aktarılır.” Bu madde uyarınca; BAP ödeneğinin özel hesaba gönderilecek miktarının hesabında, ilgili döneme ilişkin Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen ödeneklerin serbest bırakma oranları dikkate alınmalıdır. Yani; tahakkuku gerçekleştirilen BAP ödeneği, kurum banka hesabına (ana hesap) yattığında, serbest bırakma oranları dikkate alınarak bir hesaplama yapılmalı ve hesaplanan tutar aşağıda gösterildiği gibi BAP özel hesabına aktarılmalıdır: Tablo 3: Örnek Muhasebe Kayıt Tablosu Gelen Nakdin BAP Özel Hesabına Aktarılması Kaydı 630-Giderler ------ 103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (Kurum Ana hesabı)

103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (Kurum Ana Hesabı)

102-Banka (Kurum Ana Hesabı)

102 Banka (BAP Özel hesabı)

600 Gelir ------ ODTÜ’de BAP ödenekleri BAP özel hesabına gönderilirken yapılan kayıtlar şu şekildedir: Tablo 4: Örnek Muhasebe Kayıt Tablosu HESABIN ADI BORÇ TUTARI ALACAK TUTARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Ödeneğin Tahakkuka Bağlanması Kaydı 630-Giderler Hesabı ------ 333-Emanetler Hesabı ------ Tablo 5: Örnek Muhasebe Kayıt Tablosu Gelen Nakdin BAP Özel Hesabına Aktarılması Kaydı 333-Emanetler Hesabı ------ 103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (Kurum Ana Hesabı)

103- Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (Kurum Ana Hesabı)

102- Banka (Kurum Ana Hesabı)

102- Banka (Özel Hesap) ------ 600-Gelirler ------ Yukarıda gösterilen kayıtlar, BAP Yönetmeliği’nin 11, 15 ve 19'uncu maddelerine aykırılık teşkil etmektedir. Daha önce açıklanan mevzuata göre; 333-Emanetler hesabı, BAP ödeneklerinin tahakkuk ve özel hesaba aktarılmasında kullanılacak hesaplar arasında sayılmamaktadır. ODTÜ, 630-Faaliyet Gideri olarak muhasebe kayıtlarına aldığı BAP ödeneklerini, BAP özel hesabına göndermek yerine 333-Emanetler hesabına kaydetmiştir. Oysa 630-Giderler hesabına kaydedilen bu ödenekler, doğrudan BAP özel hesabına aktarılmalıdır. Bu aktarma yapılırken aktarılacak tutarın hesaplanmasında, ilgili döneme ilişkin Maliye Bakanlığı tarafından belirlenen ödeneklerin serbest bırakma oranları dikkate alınmalıdır. Oysa ODTÜ’de bu hesaplama yapılmamış; BAP ödenekleri, herhangi bir kriter olmadan rasgele gönderilmiştir. ODTÜ’de 2017 yılında 44.486.500 TL’lik BAP ödeneği, gösterildiği biçimde hatalı tahakkuka bağlanarak 630-Giderler hesabına alınmış; karşılığı meblağ ise 333-Emanetler hesabının “99-Diğer Emanetler” ekonomik koduna kaydedilmiştir. 333-99-Diğer Emanetler hesabı, birbiriyle ilgili olmayan ve başka yerde sınıflandırılamayan yabancı kaynakları gösteren bir hesaptır. Dolayısıyla hatalı yapılan bu kayıt, kurumun geliri olan bir kaynağın, yabancı kaynak olarak gösterilmesine neden olmuştur. Bu uygulama yıllar içinde devam ettiği için, 600-Gelirler hesabında faaliyet geliri olarak kaydedilmesi gereken 112.723.500 TL, 333-Emanetler hesabının alacağında birikmiştir. Söz

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 konusu meblağın büyük bir kısmı, yıl içinde BAP özel hesabına aktarılmıştır. Bu uygulama da, geçmiş yıllarda gelir olarak kaydedilmesi gereken ancak fiilen 333-Emanetler hesabının alacağına kaydedilen 60.718.373,81 TL’nin, muhasebenin dönemsellik ilkesine aykırı olarak 2017 yılı geliri olarak raporlanmasına neden olmuştur. Yapılan hatalı kayıtlar sonucunda, aslında BAP ödeneği olan 20.000.000 TL sene sonunda 333-Emanetler hesabının bakiyesi içinde bilançoda raporlanmıştır. Bu hatadan etkilenen muhasebe hesapları ve miktarları aşağıda gösterilmektedir: Tablo 6: Hatalı Kayıt Tablosu Hesap Adı Borç/Alacak Olarak Kaydedilmesi Gereken Miktar (TL) Borç/Alacak Olarak Kaydedilen Miktar (TL) Yıl Sonunda Mali Tablolara Yansıyan Hata Miktarı (TL) 600-4.5 Proje Yardımı Gelirleri 52.098.919,77 92.723.500,00 60.718.373,81 (dönemsellik ilkesini ihlal etmektedir.) 333-Emanetler 0 92.723.500,00/112.723.500 20.000.000,00 (mali tablo hatasına neden olmaktadır.) Yukarıda yapılan açıklamalara göre; ODTÜ’nün 2017 yılı bütçesinde bilimsel ve teknolojik araştırma hizmetleri için tefrik edilen bilimsel araştırma projelerine ilişkin ödeneklerin özel hesaba alınma kayıtları hatalı yapılmış; önceki yıllar gelirleri olarak kaydedilmesi gereken 60.718.373,81 TL’lik faaliyet geliri 2017 yılında tahakkuk ettirilerek muhasebenin dönemsellik ilkesi ihlal edilmiştir. Ayrıca; 600.4.5- Proje Yardımları Gelirleri hesabının alacak bakiyesi olarak Faaliyet Sonuçları Tablosunda raporlanması gereken tutar, 333-Emanetler hesabının alacak bakiyesi olarak Bilançoda raporlanarak bu kalemlerde 20.000.000 TL'lik mali tablo hatasına neden olunmuştur. Kamu idaresi cevabında; “Sayıştay Başkanlığı Denetçilerinin 2017 mali yılı denetimleri sırasında yapmış olduğu bilgilendirmeler esnasında söz konusu hesapların bahsedilen şekilde kullanılmasına başlanılmıştır.
Hesapların bu şekilde kullanılmasına azami önem verilmiştir.” denilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında, ilgili hesapların bulguda tespit edilen hususa uygun olarak kullanılmaya başlandığı ifade edilmiştir. Ancak; 2018 yılında yapılacak kayıtların 2017 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmadığından, 2017 yılı bilançosunda 333-Emanetler Hesabında ve Faaliyet Sonuçları tablosunda Gelirler hesabında 20.000.000 TL tutarında hataya neden olunmuştur. BULGU 2: Bilançoda Yer Alan Döviz Hesabının Bakiyesinin Banka Ekstresi ile Uyumlu Olmaması Kurum kesin mizanı ve bilançosunda yer alan 105-Döviz Hesabının bakiyesinin, banka ekstresi ile uyumlu olmadığı tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 26'ncı maddesine göre; döviz hesabı, muhasebe birimi veznelerince tahsil edilen veya muhasebe birimlerinin banka hesaplarına intikal eden konvertibl döviz tutarları ile bunlardan yapılan ödeme, iade ve göndermelerin izlenmesi için kullanılmaktadır. Aynı Yönetmelik’in 28'inci maddesine göre 105-Döviz hesabının değerleme işlemleri şu şekilde yapılmalıdır:  Gün sonlarında bu hesaba ilişkin yardımcı hesap kayıtlarından elde edilen bilgilere göre kamu idaresine ait konvertibl yabancı paralar mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.  Gün sonlarında bu hesaba ilişkin yardımcı hesap kayıtlarından elde edilen bilgilere göre kamu idaresine ait konvertibl yabancı paralar mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. Yukarıdaki hükümlere göre, 105-Döviz hesabında izlenen konvertibl döviz tutarlarının değerlemesi gün sonlarında yapılır. Olumlu farklar, 105-Döviz Hesabına borç 600-Gelirler hesabına alacak; olumsuz farklar, 630-Giderler Hesabına borç, 105 Döviz hesabına alacak kaydedilecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 Üniversiteden alınan banka ekstresine göre 2017 yılsonunda hesapta toplam, 90.879,53 Avro bulunmaktadır. Yılsonunda bu döviz miktarının Türk Lirası karşılığı 411.111,73 TL olmalıdır. Oysa kurum bilançosunda 105-Döviz hesabının bakiyesi 376.744,96 TL’dir. Yukarıdaki açıklamalara göre, kurum bilançosunda, 105-Döviz hesabı ile faaliyet sonuçları tablosunda 600-Gelirler hesabının her birinin 34.366,77 TL eksik raporlanarak mali tablo hatasına neden olunduğu, ayrıca bu nedenle bilançoda 590-Dönem net karı hesabının da gerçeği yansıtmadığı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Kurumumuzun, Uluslararası Ortak Eğitim Programı kapsamında Humbold Üniversitesiyle yapılan ortak eğitim kapsamında yapılacak tahsilat ve ödemeler için Euro Hesabı kullanılmaktadır. Yılsonunda Maliye Bakanlığı tarafından devreye alınılmaya çalışılan yeni muhasebe sisteme geçiş işlemleri sebebiyle iş yoğunluğu yaşanmıştır. 27 Aralık tarihinde kur değerleme işlemi yapılmıştır. Ancak 31 Aralık tarihinde de kur değerlemesi yapılması gerekirken sehven yapılamamıştır. Kur değerlendirmelerinde gereken hassasiyet gösterilecektir.” denilmektedir. Sonuç olarak kamu idaresi bundan sonra ilgili işlemlerde hassasiyet gösterileceğini ifade etmiştir. Yapılan hatalı kayıt, 2017 yılı bilançosunda 105-Döviz Hesabında ve Faaliyet Sonuçları tablosunda 600-Gelirler hesabında 34.366,77 TL tutarında hataya neden olunmuştur. BULGU 3: Gelirlerden Takipli Alacaklara İlişkin Düzeltme Kaydının Hatalı Yapılması 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar hesabında izlenen bir alacağa ilişkin düzeltme kaydının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 59'uncu maddesinde 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar hesabına hangi hallerde borç, hangi hallerde alacak kaydı yapılacağı belirtilmiştir. Bu maddeye göre, aşağıdaki hallerde 121 no’lu hesaba alacak kaydı yapılabilir:  Gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan, nakden veya mahsuben yapılan tahsilat tutarları bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10  Gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan yapılan terkin ve indirimler bu hesaba alacak, terkinler 630-Giderler Hesabına, indirimler 610- İndirim, İade ve İskontolar Hesabına borç kaydedilir.  Gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan, tecil ve tehir edilen tutarlar bu hesaba alacak, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. ODTÜ’de 2017 yılında, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar hesabına alacak, 600- Gelirler hesabına borç kaydı gerçekleştirilerek bir düzeltme kaydı yapılmıştır. Bu düzeltme kaydının, bir önceki yıl tahsilatı gerçekleştirildiği halde 121 no’lu hesap yerine, yanlışlıkla 120 no’lu Gelirlerden Alacaklar hesabının alacağına kaydedilen bir takipli alacağa ilişkin olduğu görülmüştür. Bu durumda düzeltmenin; 120-Gelirlerden Alacaklar hesabına borç, karşılığında 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar hesabına alacak kaydı yapılarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Oysa uygulamada; 121 no’lu hesaba alacak, 600-Gelirler hesabına borç kaydı yapılmıştır. Yukarıdaki açıklamalara göre; yapılan hatalı muhasebe kaydının 600-Gelirler hesabını ve 120-Gelirlerden Alacaklar hesabı eksik göstererek Faaliyet Sonuçları Tablosu ile Bilançonun her birinde 143.622,77 TL hatalı raporlamaya neden olduğu, ayrıca bu nedenle 590- Dönem net karı hesabının da gerçeği yansıtmadığı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Sayıştay Başkanlığı Denetçilerinin 2017 mali yılı denetimleri sırasında yapmış olduğu bilgilendirmeler dikkate alınmış hatalı muhasebe kaydı incelenmiştir. Gerekli önlemler alınmış olup, söz konusu hesapların bahsedilen şekilde kullanılmasına dikkat edilecektir.” denilmektedir. Sonuç olarak yapılan hatalı kayıt, 2017 yılı bilançosunda 120-Gelirlerden Alacaklar hesabında ve Faaliyet Sonuçları tablosunda ise 600-Gelirler hesabında 143.622,77 TL tutarında hataya neden olmuştur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 BULGU 4: İşlemleri Tamamlandığı Halde Mahsup Edilmeyen Akreditifler Yurtdışı satın alımlarının gerçekleştirilmesi amacıyla açılan akreditiflerden bazılarının, 2017 yılı içinde bedelleri ödendiği ve teslim işlemleri yapıldığı halde, muhasebe işlemlerinin tamamlanmamasının mali tablo hatasına neden olduğu tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği 108'inci maddesine göre; “…Akreditif karşılığı açtırılan kredilerden yapılan mahsuplar bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabı veya varlığa dönüştürülecek bir harcama unsuru ise ilgili varlık hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.” Bu hükme göre; yurtdışından gerçekleştirilen satın almaların tamamlanmasının ardından, alıma ilişkin kanıtlayıcı belgelerin mahsup için muhasebe birimine tevdi edilmesi gerekmektedir. Muhasebe birimi de kendisine gönderilen mahsup belgelerine dayanarak; 164- Akreditifler hesabına alacak, 630-Giderler veya ilgili varlık hesabına borç kaydedecektir. Aynı zamanda bu tutarın, 830 ve 835 bütçe hesaplarına sırasıyla borç ve alacak olarak kaydının yapılması gerekmektedir. ODTÜ’de 2017 yılı içerisinde, yürütülen projeler kapsamında yapılan satın almalar için açılmış akreditiflerden aşağıda gösterilenlerin ödeme ve teslim işlemleri tamamlandığı halde, 31.12.2017 tarihine kadar evrakının mahsup edilmek üzere muhasebe birimine gönderilmediği ve 2017 yılı mali tablolarına yansıtılmadığı tespit edilmiştir: Tablo 7: Mahsup işlemi Yapılmayan Akreditifler Tablosu ÖDEME EMRİ BELGE NO PROJE AKREDİTİF TUTARI (DÖVİZ) DÖVİZ CİNSİ MALZEMENİN CİNSİ AKREDİTİF TUTARI 3351 BAP 13.105,00 USD CİHAZ 75.000,00 TL 8508 BAP 4.710,00 USD SARF MALZEME 26.000,00 TL 8428 TÜBİTAK 333,00 EUR SARF MALZEME 3.500,00 TL 12614 BAP 11.770,00 EUR SARF MALZEME 65.000,00 TL 13134 BAP 15.096,48 USD SARF MALZEME 90.000,00 TL 13127 BAP 230.000,00 EUR CİHAZ 193.873,57 TL 13122 BAP 2.314,07 GBP SARF MALZEME 16.000,00 TL

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 13563 BAP 132.400,00 EUR CİHAZ 600.000,00 TL 13971 BAP 90.000,00 USD SİSTEM/CİHAZ 53.180,50 TL 13977 BAP 44.270,00 EUR HİZMET 240.000,00 TL 15546 BAP 5.468,00 USD SARF MALZEME 36.000,00 TL 15736 BAP 142.737,00 EUR CİHAZ 78.626,57 TL 17152 BAP 1.980,00 EUR SARF MALZEME 13.000,00 TL 17824 BAP 9.634,00 EUR SARF MALZEME 55.000,00 TL 20006 BAP 10.584,00 EUR HİZMET 58.000,00 TL 20247 TÜBİTAK 5.985,00 USD SARF MALZEME 37.000,00 TL 20188 BAP 45.995,00 USD SARF MALZEME 235.000,00 TL 20308 BAP 120.000,00 USD SİSTEM/CİHAZ 500.000,00 TL 20697 SANTEZ 5.176,00 EUR SARF MALZEME 35.000,00 TL 20769 BAP 500,00 EUR SARF MALZEME 5.000,00 TL 20768 BAP 1.930,00 EUR SARF MALZEME 20.000,00 TL 21172 BAP 3.830,08 EUR SARF MALZEME 27.000,00 TL 21173 BAP 2.515,50 USD SARF MALZEME 15.000,00 TL 21354 BAP 18.500,00 USD SARF MALZEME 110.000,00 TL 25265 TÜBİTAK 975,00 EUR HAK 5.500,00 TL 25432 TÜBİTAK 3.150,00 USD SARF MALZEME 16.500,00 TL 25689 BAP 907,73 EUR SARF MALZEME 7.500,00 TL 25693 BAP 8.040,10 USD SARF MALZEME 45.000,00 TL 27019 BAP 6.500,00 GBP SARF MALZEME 44.000,00 TL 27004 BAP 2.535,00 USD SARF MALZEME 17.000,00 TL 27018 BAP 5.752,00 EUR SARF MALZEME 35.000,00 TL 27020 BAP 2.751,00 EUR SARF MALZEME 20.000,00 TL 27523 TÜBİTAK 470,00 EUR SARF MALZEME 5.000,00 TL 28206 BAP 3.860,00 EUR SARF MALZEME 26.000,00 TL 29508 BAP 11.516,00 EUR SARF MALZEME 68.000,00 TL

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 29970 BAP 9.411,60 EUR SARF MALZEME 60.000,00 TL 30496 BAP 5.450,00 EUR HAK 32.000,00 TL 30827 BAP 1.065,00 EUR SARF MALZEME 12.000,00 TL 33116 BAP 2.500,00 USD HİZMET 14.000,00 TL
2.919.680,64 TL Satın almanın tamamlanmasına rağmen, 164-Akreditifler hesabının kapatılmaması, sarf malzemelerinin alınmış olması durumunda; 150-Stoklar hesabının kapatılmayan akreditif kadar eksik; 164-Akreditifler hesabının ise bu tutar kadar fazla raporlanmasına neden olmaktadır. Benzer biçimde demirbaş niteliğindeki satın almalar söz konusu olduğunda Akreditiflerin kapatılmaması; 25- Duran varlık hesap grubunun kapatılmayan akreditif kadar eksik; 164-Akreditifler hesabının ise bu tutar kadar fazla raporlanmasına neden olmaktadır. Akreditif yöntemiyle yurtdışından hizmet alımı yapılmış olması halinde; hizmet alımı gerçekleşip bedelinin ödenmesine rağmen, ilgili belgelerin mahsup edilmek amacıyla muhasebe birimine gönderilmemesi 630-Giderler hesabının eksik, kapatılmayan 164- Akreditifler hesabının fazla raporlanmasına neden olmaktadır. Sonuç olarak yukarıdaki açıklamalara göre; mal, hizmet ve malzemelere ilişkin bedeller ödenip teslim gerçekleştiği halde, yurtdışından satın alınan mal/hizmet/malzemelere ilişkin akreditif hesabının zamanında kapatılmamasının, ODTÜ bilançosunda, 25-Duran Varlıklar hesap grubunun 1.822.054,07 TL, 630-Giderler hesabının 312.000,00 eksik; 164 Akreditifler hesabının 2.919.680,64 TL fazla raporlanmasına neden olarak mali tablo hatasına yol açtığı, ayrıca bu nedenle bilançoda 590-Dönem net karı hesabının da gerçeği yansıtmadığı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; söz konusu bulgu eki listenin incelenmiş olduğunu, denetimden bugüne kadar geçen sürede 25 adet akreditifin kapatıldığını ifade edilmiştir. Kapatılmayan akreditiflere ilişkin açıklamalar yapılmıştır. Bu açıklamalara göre, akreditiflerden kapatılanların yılı geçtikten sonra kapatıldığı, hala açık olanların ise yeni muhasebe sistemine giriş yapılamaması ya da ilgili birimlerden mahsuba ilişkin belgelerin gelmemesi nedeniyle kapatılamadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, akreditiflerin zamanında kapatılmasına gereken hassasiyetin gösterilmesi için Rektörlük Makamı tarafından bilgilendirme duyurusu yayımlandığı belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Sonuç olarak bulguda bahsi geçen akreditiflere ilişkin mahsup belgelerinin 2017 yılı içerisinde muhasebe birimine tevdi edilmesi ve işlemlerin yılsonu itibariyle tamamlanmış olması gerekmektedir. Bu nedenle, 2017 bilançosunda; 150-Stoklar, 164-Akreditifler 25-Duran Varlıklar hesapları ile Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630-Giderler hesabında hataya neden olunmuştur. BULGU 5: Kurum Bilançosunda Yer Alan Proje Özel Hesabı Bakiyesinin Banka Hesap Bilgileri ile Uyumlu Olmaması Kurum Bilançosunda yer alan 104-Proje Özel Hesabı bakiyesinin, banka hesap bilgileri ile uyumlu olmadığı tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 23'üncü maddesine göre proje özel hesabı, dış finansman kaynağından, kamu idareleri adına dış proje kredisi olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya uygun görülen diğer bankalar nezdinde açılan özel hesaplara aktarılan tutarlar, bu tutarlardan yapılan giderler, verilen avanslar, açtırılan akreditifler ile avans ve akreditiflerden nakden geri alınanların ve hesap bakiyesinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur farklarının Devlet Borçları Muhasebe Birimi veya genel bütçe kapsamı dışındaki kullanıcı kamu idareleri muhasebe birimlerince izlenmesi için kullanılır. Aynı Yönetmelik’in 25'inci maddesine göre; özel hesaplardaki dövizlerin ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden yapılacak değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları 104-Proje Özel Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; kur azalışı farkları 104-Proje Özel Hesabına alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. Kısacası MYMY’nin 25'inci maddesine göre, proje özel hesabındaki tutarlar Merkez Bankası döviz satış kuru ile değerlenmelidir. Bu değerleme sonucunda, olumlu kur farkları, 600-Gelirler hesabına alacak, olumsuz kur farkları ise 630-Giderler hesabına borç kaydedilmelidir. Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmelik’in 11'inci maddesinde aşağıda gösterilen hüküm yer almaktadır: “Projeye ilişkin muhasebe kayıtlarında, ödemelerde ödemenin yapıldığı, avansların mahsubunda avans ödemesinin yapıldığı, diğer işlemlerde ise işlemin yapıldığı tarihteki özel

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 hesabın bulunduğu bankanın döviz alış kuru esas alınır. Özel hesaba aktarılan dövizler ve bu dövizlerin değerlemesine ilişkin işlemlerde ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınır…” Aynı Yönetmelik’in 8'inci maddesi ise şu şekildedir: “Ay sonlarında döviz mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının ay sonu döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda; kur artışından doğan farklar, 104-Proje Özel Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; kur azalışından doğan farklar ise 630- Giderler Hesabına borç, 104-Proje Özel Hesabına alacak kaydedilir…” Adı geçen Yönetmelik’in 8 ve 11'inci maddesine göre; 104-Proje özel hesabından yapılan kesin ve ön ödemelerin muhasebeleştirilmesinde özel hesabın bulunduğu bankanın döviz alış kurunun kullanılması öngörülmüşse de her ay yapılan değerleme işleminde Merkez Bankasının döviz satış kuru kullanılmalıdır. ODTÜ’de 104-Proje Özel Hesabında izlenen projelere ait banka hesap bilgileri alınmıştır. Bu hesapların 2017 yılsonu itibariyle bakiyeleri ekteki tabloda gösterilmektedir. Bu hesaplarda yılsonu itibariyle bulunan döviz miktarlarının Merkez Bankası yıl sonu döviz satış kuru ile çarpılmasıyla bulunan tutar 14.898.639,52 TL’dir. Oysa kurum bilançosunda 104-proje Özel Hesabındaki bakiye 16.004.109,54 TL’dir. Dolayısıyla banka kayıtlarıyla kurum bilançosu arasında 1.105.470,02 TL’lik uyumsuzluk olduğu, kurum bilançosunda 104-Proje Özel hesabının söz konusu tutar yüksek gösterilerek mali tablo hatasına neden olunduğu değerlendirilmektedir. Tablo 8: Proje Özel Hesabı Bakiye Tablosu Sıra No PROJE ADI DÖVİZ TİPİ MİKTAR USD GBP 1 EAFTIA-EART EUR 16,48
2 BIOHYPO EUR 6.729,91
3 ERASMUS LOT 7 EUR 10.000,00
4 ERASMUS LOT 8 EUR 9.959,03
5 ROSSİ EUR 31.593,41

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 6 ERUDESP EUR 21.913,73
7 MEECE EUR 46.264,87
8 ERASMUS LOT-4 EUR 5.000,00
9 ERASMUS LOT-13 EUR 15.000,00
10 STEMM USD 0,00 1502,03
11 TEMPLE USD 0,00 103,72
12 CSD BK-64 EUR 6,81
13 ERASMUS LOT 6 EUR 9.970,35
14 ERASMUS LOT-10 EUR 10.000,00
15 SHARE EUR 10.619,90
16 ENGLOBE EUR 30.760,13
17 SYNER-G EUR 6.531,44
18 REFRESH EUR 11.688,05
20 EUBORDERREGIONS EUR 6.976,93
21 INTAPONTIT SÜTÜRUNUN JEOLOJİSİ EUR 41,44
22 ÖDEMM EUR 1.068,70
23 EMME EUR 5.694,73
24 EUROPLAT EUR 154,07
25 RELİGARE EUR 6.638,36
26 LLL STRATEGY FOR IT EUR 34,22
27 CGS EUROPE EUR 2.110,12
28 NERA EUR 3.334,17
29 EURO-BASIN EUR 14.165,75
30 PLANTFOODSEC EUR 17.020,03
31 DEORBIT EUR 7.370,59
32 VHEART EUR 15.615,47

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 33 funcMLFs EUR 10.012,13
34 FISCSUST EUR 15.065,60
35 SEADATANET2 EUR 655,98
36 FOCUS EUR 3.032,21
37 EE-T EUR 1.005,21
38 HALKBILIM EUR 3,89
39 PERSEUS EUR 40.528,47
40 DarkMattersAMS EUR 4.304,45
41 OPEC EUR 2.470,59
42 FESSUD EUR 5.821,96
43 COCONET EUR 8.922,71
44 EU-CAMP EUR 6.283,37
45 ASTRONET-ll EUR 51.986,32
46 PUMAH EUR 189,77
47 FREE EUR 6.782,04
48 LISBOAN EUR 73,00
49 EU-GLOBAL EUR 6.206,45
50 NANODEV EUR 1.347,90
51 EURODERSCAPES EUR 682,28
52 EU-SOLARIS EUR 964,10
53 HSAF-CDOP2 EUR 528,50
54 PEGASUS EUR 873,14
55 DIVERCITIES EUR 17.722,53
56 EVOBUSORG EUR 20.021,74
57 TeachEDMobile EUR 602,82
58 Erasmus 2013-2014 EUR 17.538,78

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 59 S2S USD 0,00 1,28
60 INSYSME EUR 1.498,56
61 MASTERMIND EUR 1.510,91
62 FSTC EUR 6.907,03
63 ASTARTE EUR 480,92
64 RESCUE EUR 4.165,52
65 MARS EUR 2.077,28
66 PRIMO-ITN EUR 2.949,01
67 MangesiumDIC EUR 7.100,84
68 OI-NET EUR 1.138,53
69 GREEEN EUR 16,39
70 SAHWA EUR 323,71
71 IRIS EUR 70.670,82
72 CHEETAH EUR 2.181,15
73 ECOPIX EUR 28,72
74 ERASMUS+ EUR 53.532,04
75 EGERA EUR 2.214,33
76 SOILMOUSTURE EUR 4.707,25
77 ENERGY HUB TURKEY EUR 0,00
78 TEXLİNK EUR 83,72
79 FOODWARD-FOOD RECO EUR 1.254,16
80 PRO-CNC EUR 3.975,38
81 SEERS EUR 47.474,09
82 TRASACU EUR 18.425,41
83 SUPERWIND GBP 0,00 280,88 84 MDREP USD 0,00 28235

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 85 JENNIFER EUR 12.673,94
86 ROSE EUR 17,09
87 FO-CTF GBP 0,00 18038,93 88 ERASMUS 2015-2016 EUR 8.802,54
90 3DGDD EUR 15.000,00
91 Me We Ehole-Me.My Country World EUR 270,72
92 ERASMUS + ORTAK ÜLKELER 2015-2017 EUR 17.673,75
93 CAT EUR 3.729,41
94 IHA ROTA USD 0,00 34,71
95 TROYO EUR 14.688,13
96 RCSWBG USD 0,00 12149,3
97 TSUMAPS-NEAM EUR 1.040,08
98 QF USD 0,00 211,53
99 FEUTURE EUR 32.426,99
100 MIDEXP USD 0,00 10475
101 EASTMED-PLAOTSUNAMI EUR 479,21
102 SCIENCEatHOME EUR 245,15
103 FLAMENCO EUR 146.612,36
104 BASXVI USD 0,00 26241,55
105 ERASMUS + PROGRAM ÜLKELERİ 2016- 2018 EUR 104.103,24
106 ESNEK ROTALAMA USD 0,00 610,75
107 ERASMUS + INTERNATİONAL CREDİTMOBİLİTY 2016-2018 EUR 451.806,55
108 LEAD EUR 4.792,60
109 NATURE4CİTİES EUR 82.156,06
110 YAKTSABY:1YMKTS(1YYD) EUR 20.041,11

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 111 AF16002 GBP 0,00 5577,68 112 ARCHISTEAM EUR 68.965,84
113 AQUA COSM EUR 134.284,53
114 MAKELTREAL EUR 12.400,33
115 INSHIP EUR 73.898,88
116 RISEWISE EUR 6.064,36
117 EXPERTISE EUR 145.161,21
118 ENOS EUR 1.560,26
119 SHAPE ENERGY EUR 58.688,02
120 SEADATACLOUD EUR 32.385,09
121 SPORT WİTHOUT BORDERS EUR 607,60
122 MARGLASS USD 0,00 14892,87
123 GAST USD 0,00 17411,33
124 IAEA22307 EUR 4.000,00
125 NYC EUR 8.557,00
126 ADVANCED MİCROWARE SOURCES USD 0,00 8812
127 TRIANGLE EUR 1.167,90
128 ERASMUS+ ORTAK ÜLKELER 2017-2019 EUR 123.919,00
129 ERASMUS+ PROGRAM ÜLKELERİ 2017- 2019 EUR 559.729,00
130 eNOTICE EUR 40.317,97
131 KİM-METU USD 86334,27
132 STEAM USD 15912
133 ODTÜ KA104 2017 EUR 2.166,40

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 134 E-TECAH EUR 127.218,80
TOPLAM 3.080.271,52 222.927,34 23.897,49 Avro Toplam 3.080.271,52
GBP Toplam 23.897,49
USD Toplam 222.927,34
Kamu idaresi cevabında; ROSSI projesinin kur değerlemesinde hatalı işlem yapılarak kurun 4,5237 yerine 54,5237 olarak alındığını ifade etmiştir. Yapılan bu hatalı işlemin mizanın “104-AB Hibeleri Hesabı”nı olması gerekenden 1.579.670,50 TL fazla gösterdiği belirtilmektedir. Ayrıca, bu hataya rağmen yılsonu mizanında “104-AB Hibeleri Hesabı”nın 16.478.310,07 TL olması gerekirken, 16.017.339,67 TL olarak yer aldığı belirtilmiştir. Dolayısıyla, yapılan bu hatanın uyumsuzluğu tam olarak açıklamadığı ifade edilmekte, 460.970,40 TL’lik farkın nedeninin hala bulunamadığı, konuyla ilgili Maliye Bakanlığına bildirim yapıldığı, Bakanlığın yön vereceği şekilde kayıtların düzeltileceği belirtilmektedir. Sonuç olarak 2017 yılında Sayıştay Başkanlığına sunulan bilançoda 104-Proje Özel Hesabının bakiyesi 16.004.109,54 TL iken, olması gereken tutar 14.898.639,52 TL’dir. Her ne kadar hatanın kaynağının bir kısmı bulunmuş olsa da, 2017 yılı içerisinde yapılan bir düzeltme olmadığından, 2017 yılı bilançosunda 104- Proje Hesabı ile Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda 600-Gelirler hesabında 1.105.470,02 TL tutarında hataya neden olunmuştur. BULGU 6: Proje Akreditifinin Muhasebe Kaydının Hatalı Yapılması 333-Emanetler Hesabının borcuna kaydedilerek ödemesi gerçekleştirilen 2.350.000,00’lik tutarın aslında kesin ödeme değil, açılan bir akreditife ait olduğu; bu şekilde hatalı bir muhasebe kaydı yapıldığı tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 107'inci maddesine göre; “Akreditifler hesabı, yabancı ülkelerden yapılacak satın almalar için açılan akreditiflerin izlenmesi için kullanılır.”

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 ODTÜ’de yapılan incelemede, kaynağı başka kurum ve kuruluşlardan gelen bir projeye ait yurtdışı satın almaya ilişkin açılan akreditif hesabının hatalı olarak; 164-Akredtifler hesabı yerine, 333-Emanetler hesabının borcuna kaydedildiği görülmüştür. Bu şekilde, 164- Akreditifler hesabı ve 333-Emanetler hesabının her birinin bakiyesinin 2.350.000,00 TL eksik gösterilerek Bilançoda toplam 4.700.000,00 TL’lik mali tablo hatasına neden olduğu düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “TUBİTAK Hesabına ait ödemeler normalde 333-Emanetler hesabından ödenmektedir, söz konusu ödeme Akreditif olduğu için 164-Akreditifler hesabından ödenmesi gerektiği halde sehven 333- Emanetler hesabından 164-Akreditifler hesabına geçiş yapmadan kullanılmıştır. Gerekli düzeltme kaydı yapılarak Sayıştay Başkanlığına bilgi verilecektir.” denilmektedir. Sonuç olarak kurumun verdiği cevaptan yapılan hatalı kaydın hala düzeltilmediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, 2017 yılı bilançosunda 164- Akreditifler hesabı ve 333-Emanetler hesabında 2.350.000,00 TL tutarında hataya neden olunmuştur. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nin 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: BAP Kapsamında Satın Alınan Mallarda Garanti Belgesinde İçerik ve Şekil Eksiklikleri Bulunması.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 Bap-2016-K121510 proje kodlu Bilimsel Araştırma Projesi dahilinde yapılan toplam 1.026.600,00 TL bedelli 2 adet mal alımında, satın alınan mallara ait garanti belgelerinin içeriğinde ve şeklinde eksiklikler olduğu görülmüştür. Cihazlar Fransa menşeli bir firma tarafından üretilmiş ve yine firmanın adını taşıyan markalı ürünlerdir ve bu Firmanın distribütörü olan Türkiye menşeli bir firmadan alınmıştır.
Söz konusu cihaz alımlarına ait teknik şartnamelerin 13’üncü maddelerinde aynen; “Cihaz imalat ve montaj hatalarına karşı 2 yıl servis garantisine sahip olmalıdır. On yıl süre ile ücretli servis ve yedek parça desteği sağlanmalıdır.” Denilmektedir. Yukarıda anılan teknik şartnamelerin 13’üncü maddesi uyarınca Üniversiteye verilen garanti belgeleri incelenmiştir. Garanti belgelerinde yer alması gereken, on yıl süre ile ücretli servis ve yedek parça desteği şartının bulunmadığı görülmüştür. Ayrıca garanti belgelerinde üretici firmanın sorumluluğunu gösteren bir kayıt da bulunmamaktadır. Distribütör firma tarafından kesilen faturada alınan malların markası da yazılmadığından söz konusu cihazlarda meydana gelebilecek bir arıza durumunda üretici firmanın sorumlu tutulabilmesi mümkün görülmemektedir. Yukarıda açıklanan nedenlerle yapılan alımlara ait sözleşmelerde ve ek teknik ve idari şartnamelerde öngörülen şartların yerine getirilmesine dikkat edilmesi ayrıca faturalarda alınan cihazın marka ve modelinin de yazılması konusunda hassasiyet gösterilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
Kamu idaresi cevabında; Aynen; "Bulguya ilişkin ilgili bölüm, yazı ile bilgilendirilmiş ve bu kapsamda yapılacak tüm alımlar hususunda ayrıca personelimiz de bilgilendirilerek gerekli uyarılar yapılmıştır." Denilmektedir. Sonuç olarak ODTÜ'de projeler kapsamında bugüne dek bir çok makina, techizat ve cihaz alınmıştır. Alınan bu mallaran garanti şartlarının gereği gibi olmaması ve teknik şartnameye aykırı olarak 10 yıl parça ve servis desteğinden yoksun alınmasının yüksek risk taşıdığı değerlendirilmektedir. BULGU 2: Üniversite Mersin/Erdemli Kampüsündeki Yapım İşinde Görevli Yapı Denetim Elemanlarının Mahalline Gitmeden Yapılan İşler Listelerini, Hakediş İcmallerini ve Hakediş Onaylarını Düzenleyip İmzalamaları.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 Ortadoğu Teknik Üniversitesi tarafından Mersin/Erdemli Kampüsünde yaptırılan “ODTÜ Mersin Erdemli Kampüsü Dekosim Laboratuvarı Binası Yapım İşi”ne ait 2017 yılı hakedişleri için düzenlenen ödeme emirleri ve eki belgeler incelenmiştir. Söz konusu işte biri inşaat biri elektrik ve elektronik biri de makina olmak üzere 3 mühendis yapı denetim görevlisi olarak görevlendirilmiştir. Ayrıca 2 inşaat teknikeri 1 mimar ve 1 şehir plancısının da hakediş raporlarını yapı denetim elemanı olarak imzaladığı görülmüştür. Yukarıda sayılan görevlilerin Mersin/Erdemli Kampüsüne hangi tarihlerde görevli olarak gittikleri konusunda Personel Dairesi Başkanlığından 2017 yılının ilk 6 aylık dönemi için görev onayları istenmiştir. Sonuçta 2 inşaat teknikerinin ve 1 şehir plancısının 01.01.2017-01.07.2017 tarihleri arasında inşaat mahalli olan Erdemli’ye hiç gitmediği tespit edilmiştir. İşe ait 441.012,15 TL bedelli 10 numaralı hakediş 04.05.2017 - 22.05.2017 tarihleri arasında yapılan imalatları kapsamaktadır. Yukarıda sayılan görevlilerin 10 uncu hakedişe konu iki tarih aralığında iş mahallinde bulunmadıkları Personel Dairesi Başkanlığından istenen belge ile tespit edilmiştir. Ancak 10’uncu hakedişe ait ödeme emri ve eki belgeler incelendiğinde görevli yapı denetim elemanları olan; inşaat mühendisince düzenlenip imzalanmış inşaat işleri yapılan işler listesi, elektrik elektronik mühendisince düzenlenip imzalanmış elektrik işleri yapılan işler listesi, makina mühendisince düzenlenip imzalanmış mekanik tesisat işleri yapılan işler listesi, bu 3 mühendis tarafından imzalanmış hakediş icmali ve tüm yukarıda sayılan görevlilerce imzalanmış hakediş raporu olduğu görülmüştür. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin: “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde aynen; “İşyeri: Yapım işinin meydana getirildiği yerler ile iş süresince geçici veya sürekli olarak kullanılan bina, arazi, arsa, malzeme ocakları vb. yerleri, Yapı denetim görevlisi: İdare tarafından, işlerin denetimi için görevlendirilecek bir memur veya bir heyeti ve/veya idare dışından bu işleri yapmak üzere görevlendirilen gerçek veya tüzel kişi veya kişileri, ifade eder.” denilmektedir. “İşlerin denetimi” başlıklı 14’üncü maddesinde aynen; “Sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işleri, idare tarafından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin denetimi altında,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 yüklenici tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir…” Denilmektedir. “Yapı denetim görevlisinin yetkileri” başlıklı 15’inci maddesinde aynen; “(1)Yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır. (2) Yüklenici kullanacağı her türlü malzemeyi yapı denetim görevlisine gösterip iş için elverişli olduğunu kabul ettirmeden iş başına getiremez. (3) Malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisi istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi temin eder. (4) Yapı denetim görevlisinin kabul ettiği malzemeden mümkün olanların örnekleri mühürlenerek işin geçici kabulüne kadar saklanır. (5) Yüklenicinin işyerine getirdiği malzemenin, teknik şartnamesine veya daha önce alınmış mühürlü örneğine uygun ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde yüklenici, bu konuda kendisine verilen yazılı talimatın tebliği tarihinden başlamak üzere on gün içinde söz konusu malzemeyi işyerinden kaldırıp uzaklaştırmak zorundadır. Bunu yapmadığı takdirde yapı denetim görevlisi bu malzemeyi, bütün zarar ve giderleri yükleniciye ait olmak üzere, işyeri çevresi dışına çıkarmaya yetkilidir. (6) Yüklenici tarafından fen ve sanat kurallarına aykırı olarak kusurlu yapıldıkları anlaşılan iş kısımlarını yıktırıp yükleniciye yeniden yaptırmak hususunda yapı denetim görevlisi yetkilidir. Yüklenici, bu konuda kendisine yazılı olarak verilen talimat üzerine, belirlenen süre içinde söz konusu iş kısımlarını ayrıca bir bedel istemeksizin yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bu hususta bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. (7) Sözleşmede yerli malı zorunluluğu aranan makine, malzeme ve ekipman ile yazılımın kontrolü yapı denetim görevlisinin sorumluluğundadır. Yerli malı olması zorunluluğu bulunan makine, malzeme ve ekipman ile yazılıma ilişkin yerli üretimin, doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanı gibi nedenlerle sona ermesi veya yetersiz hale gelmesi ya da ilgili makine, malzeme ve ekipman ile yazılımın diğer zorunlu nedenlerle yerli malı olarak temin edilmesinin mümkün olmadığı durumlarda, yüklenicinin yazılı başvurusu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 üzerine idarenin onayıyla, sözleşme konusu işte yerli malı olmayan makine, malzeme ve ekipman ile yazılım kullanılabilir. Bu gibi durumlarda iş programı dikkate alınarak gerektiğinde yükleniciye ek süre verilebilir.” Denilmektedir. “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39’uncu maddesinin 4 bendinde ise aynen; “(4) Hakediş raporlarının düzenlenmesinde aşağıdaki esaslara göre işlem yapılır: … b) İşe başlanıldığı tarihten itibaren meydana getirilen işler, yapı denetim görevlisi tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülür ve bulunan miktarlar sözleşmedeki esaslara uygun olarak hakediş raporuna dahil edilir.” Denilmektedir. Yukarıda anılan hükümlere göre hakedişler yapı denetim elemanlarınca yüklenici veya vekili ile birlikte ölçülüp sözleşmedeki esaslara uygun olarak hesaplanıp rapor edilir. Ayrıca yapım işinin her safhasında yapı denetim elemanlarının işi kontrol etmesi gerekmektedir. Kullanılan her malzemenin yapılan her imalatın teknik şartnameye uygunluğunun denetlenmesi de yine yapı denetim elemanları vasıtasıyla gerçekleştirilmelidir. Buna göre; yukarıda sayılan hükümlere aykırı olarak mahalline gidilmeden Yapı Denetim Elemanlarınca düzenlenen ve imzalanan Yapı İşleri Teknik Daire Başkanlığınca onaylanan yapılan işler listeleri, hakediş icmalleri ve hakediş onaylarını düzenleyen ve onaylayanların tespit edilerek Kurum tarafından gerekli idari işlemin tesisinin sağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Aynen; "Üniversitemiz Yapı İşleri Daire Başkanlığı’na bağlı olarak çalışan alt birimlerden İnşaat Kontrol Uygulama Müdürlüğü (İKUM) asli olarak Yapım İşlerinin kontrolünden sorumlu iken İhale ve Kesin Hesap Müdürlüğü (İKHM) ise ihale dosyalarının son kontrollerinin yapılması, ihale sonucu başlayan yapım işlerinin İKUM tarafından hazırlanan hakediş raporlarının son kontrollerinin yapılması ve ödeme işlemlerinin tamamlanması, geçici kabul ve kesin kabul evraklarının düzenlenmesi gibi işlerden sorumludur. Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığının organizasyon şeması doğrultusunda her alt birim bir Daire Başkan Yardımcısına bağlı olarak çalışmalarını yürütmekte olup İKUM ve İKHM de 2017 yılında Şehir Plancısı olan Daire Başkan Yardımcısına bağlı olarak çalıştırmalarını sürdürmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 2017 yılında Mersin-Erdemli kampüsünde yapımı devam eden Dekosim Laboratuvarı Yapım İşi’nin kontrolünden asli olarak sorumlu olan İKUM tarafından 1 İnşaat Mühendisi, 1 Elektrik Mühendisi ve 1 Makine Mühendisi yapı denetim görevlisi olarak görevlendirilmiştir. Devam eden iş için yapı denetim görevlileri tarafından, sahada yapılan kontroller sonucu hazırlanarak imzalanan hakedişler son kontrollerin yapılabilmesi için İKHM müdürlüğüne iletilmekte olup İKHM personeli inşaat teknikerleri tarafından;

• SSK borcu sorgulamasının yapılması ve varsa borcun hakedişten kesilmesi,
• Vergi borcu sorgulaması yapılması ve varsa borcun hakedişten kesilmesi,
• İhale ve sözleşme ile harcamanın uyumluluğunun kontrolü,
• Hakedişin rakamsal kontrolü,
• Harcamanın bütçeye uygunluğu,
• Faturanın kesilmesi İşlemleri gerçekleştirilmektedir. Bu işlemlerin tamamı evrak üzerinde gerçekleştirilmekte olup sahada kontrol gerektirmemektedir. İKHM personeli tarafından gerçekleştirilen son kontrollerin ardından hakkediş Başkanlığın onayına sunulmak üzere Daire Başkan Yardımcısına iletilmektedir. Daire Başkan Yardımcı ise evrakın usulüne uygun şekilde düzenlenip düzenlenmediğini denetleyerek hakkediş raporlarını Daire Başkanının onayına sunmaktadır. BULGU 20’de hakkedişe imza attığı halde Mersin-Erdemli ’ye hiç gitmediği tespit edildiği belirtilen 2 inşaat teknikeri İKHM müdürlüğü personeli olup yukarıda da belirtildiği gibi sadece evrak üzerindeki kontrolden sorumludur. Aynı şekilde Mersin-Erdemli ‘ye gitmediği halde evrak üzerinde imzası bulunan Şehir Plancısı ise İKUM ve İKHM’nin bağlı olarak çalıştığı Daire Başkan Yardımcısıdır." Denilmektedir. Sonuç olarak Ortadoğu Teknik Üniversitesi tarafından Mersin/Erdemli Kampüsünde yaptırılan “ODTÜ Mersin Erdemli Kampüsü Dekosim Laboratuvarı Binası Yapım İşi ”ne ait 10'uncu hakkedişte yapı denetim elemanı olarak imza atan 3 kişinin inşaat mahalline o hakedişi kapsayan dönem içerisinde gitmediği görülürmüştür. Her ne kadar İdare tarafından gönderilen cevapta bu kişilerin sadece evrak üzerinden kontrol ile görevli oldukları beyan edilmiş olsa da Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yapı denetim görevlilerinin tanımı, görev ve yetkileri

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 belirtilmiş olup bu kişilerin mahalline gitmeden yapı denetim görevlisi olarak hakkediş raporunu imzalamalarının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Yukarıda açıklanan nedenlerle İdare tarafından gönderilen cevabın bulguya konu tespiti karşılar nitelikte olmadığı düşünülmektedir. Bu sebeple hakkediş raporunu yapım işinin mahalline gitmeden imza edenler hakkında gerekli idari soruşturmanın tesis edilip, sonuçlarının maddi kanıtlara dayalı bir şekilde açıklamalı olarak T.C. Sayıştay Başkanlığına bildirilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. BULGU 3: BAP Kaynakları ile Satın Alınan Taşınırların Proje Bitiminde İade Edilmemesi Bilimsel araştırma projeleri kapsamında satın alınan ve kullanıcılara teslim edilen taşınır malların, projenin bitmesine rağmen iade edilmediği tespit edilmiştir. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in 15'inci maddesinde, satın alınan taşınır mallar ile ilgili aşağıdaki gösterilen hüküm bulunmaktadır: “…Satın alınan taşınır mallar, 28/12/2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği gereğince taşınır işlem fişi düzenlenerek yükseköğretim kurumu envanter kayıtlarına alınır. Bu kapsamda edinilen dayanıklı taşınırlar, bunları kullanacak proje yürütücüsüne ya da belirleyeceği kişiye taşınır teslim belgesi ile teslim edilir. Tüketime yönelik mal ve malzemeler ise taşınır işlem fişi düzenlenerek doğrudan proje yürütücüsünün kullanımına verilir…” Bu hükme göre; bilimsel araştırma projeleri ile ilgili satın alınan taşınır mallarla ilgili Taşınır Mal Yönetmeliği uygulanacaktır. Bu Yönetmelik uyarınca; satın alınan taşınır mallar kurum envanterine alınacak ve proje yürütücüsü ya da belirleyeceği kişiye taşınır teslim belgesi ile teslim edilecektir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin Sorumluluk başlıklı 5’inci maddesine göre; ”…Kamu idarelerine ait taşınırların muhafazası ile görevli olan veya kendilerine kullanılmak üzere taşınır teslim edilen kamu görevlileri bu taşınırları en iyi şekilde muhafaza etmek, gerekli bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanmak ve görevin sona ermesi veya görevden ayrılma halinde iade etmek zorundadırlar.”

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 Taşınır Mal Yönetmeliği’nin bu maddesine göre; kendilerine kullanılmak üzere taşınır teslim edilenler, bu taşınırları veriliş amacına uygun bir şekilde kullanmak ve görevin sona ermesi veya görevden ayrılma halinde iade etmek zorundadırlar. ODTÜ’de; bilimsel araştırma projeleri kapsamında satın alınan mallar kurum envanterine alınmakta ve ilgili kişilere teslim edilmektedir. Ancak; proje bitiminde bu mallar iade alınmamakta, kullanıcısının kullanımına bırakılmaktadır. Oysa ki; yukarıda gösterilen Taşınır Mal Yönetmeliği’nin 5’inci maddesine göre teslim edilen malların, görevin sona ermesi veya görevden ayrılmış olunması halinde iade edilmesi gerekmektedir. Projenin bitmesi de, malların projede kullanılmak amacıyla verildiği düşünüldüğünde görevin bitmesi anlamına gelmektedir. Yukarıdaki açıklamalara göre; kendilerine taşınır mal teslimi yapılan proje çalışanlarının, bu taşınırları, veriliş amacına uygun kullanmaları ve görevin bitmesini (projenin sona ermesi) müteakip ilgili taşınırları iade etmeleri gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Taşınır Mal Yönetmeliği’nin sorumluluk başlıklı 5. Maddesine göre “… Kamu İdarelerine ait taşınırların muhafazası ile görevli olan veya kendilerine kullanılmak üzere taşınır teslim edilen kamu görevlileri bu taşınırları en iyi şekilde muhafaza etmek, gerekli bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, veriliş amacına uygun bir şekilde kullanmak ve görevin sona ermesi veya görevden ayrılma halinde iade etmek zorundadırlar.” Yukarıdaki madde uyarınca proje kapsamında öğretim üyelerine tahsis edilen ve sarf özelliği taşımayan taşınır mallar (bilgisayar, test cihazı veya ekipmanı, yedek parçası, … vesaire) öğretim üyelerinin araştırma faaliyetlerinde proje süresince ve proje sonrasında devam etmektedir. Elde edilen sonuçların yayımlanması, sonuçların geliştirilerek eniyilenmesi ve yürütülen araştırmanın devamını oluşturan araştırma faaliyetlerinin sürekliliği açısından, taşınırlar proje yürütücüsünden alınmamaktadır. Alınan bu taşınırlar her bir araştırma biriminde (merkez, bölüm, araştırma laboratuvarı) tüm araştırmacıların kullanımına açık bir şekilde tutulmaktadır. BAP Koordinasyon Birimi, ilgili taşınırları proje süresi sonunda bu birimlerden teslim alsa dahi ihtiyacın duyulduğu başka bir birime aktarması gerekmektedir. Aksi takdirde taşınırlar işlevsiz kalacaktır. Bu nedenle kurumumuz taşınırların en etkin şekilde kullanıldığı yerin, görevden ayrılma veya proje yürütücüsünün aksi beyanı olmadığı sürece tahsis edildiği ilgili birim olarak değerlendirmektedir. Öğretim üyelerimizin araştırma görev ve sorumlulukları bahse konu BAP projeleri ile sınırlı olmayıp kurumda tam zamanlı akademik

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 kadroda görevli oldukları süre boyunca geçerli kabul edilmektedir. Buna karşın BAP projeleri kapsamında alınan tüm taşınırlar tüm öğretim üyelerinin kullanımına açıktır. Yürütücüye tahsis edilen ve proje bitimine müteakip süre dahilinde zimmetinde bulunan taşınırın kullanımı ile ilgili BAP Koordinasyon Birimi’ne ve/veya araştırmanın yürütüldüğü merkez/bölüm başkanı veya laboratuvar sorumlusuna yapılan talepler doğrultusunda yürütücünün taşınırın kullanımını engellemesi halinde taşınır kendisinden alınıp herkesin kullanımına açık ortak alanlara kaydırılmaktadır. Bu nedenle tahsis edilen taşınırlarla ilgili başka bir öğretim üyesinden talep gelmediği durumlarda proje yürütücüsünün zimmetinde tutulmasının taşınırın en etkin şekilde değerlendirilmesini sağlamaktadır. Ayrıca, birimimizin yeniden yapılandırılması çalışmaları kapsamında BAP Koordinasyon Birimi tarafından BAP projeleri kapsamında satın alınan tüm taşınırların envanterinin bir yazılım sistemi üzerinden (BAPSİS) anlık olarak izlenebilmesi için alt yapı oluşturulmuştur. Bu sayede kurumumuzda mevcut bulunan taşınırların mükerrer alımlarının önüne geçilebilecek ve ihtiyaç duyan araştırmacılarımız öncelikli olarak ilgili taşınırın bulunduğu birime ait kayıtları görebilecek ve kullanım talebinde bulunabileceklerdir. Gerekli görüldüğü takdirde ilgili taşınır, yeni BAP projeleri kapsamında aynı taşınırı talep eden başka yürütücünün zimmetine verilecektir.” denilmektedir. Sonuç olarak proje bitse dahi proje kapsamında alınan taşınırların kullanımlarının alınış amacına uygun olarak devam ettirildiği, aynı taşınıra farklı birimlerden/kişilerden talep olması halinde değerlendirmenin yapıldığı ve alınan yazılımla bundan sonra daha etkin biçimde değerlendirme yapılacağı, mükerrer alımların önüne geçileceği ifade edilmiştir. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği, bahsedilen düzenlemelerin ve uygulamaların yapılıp yapılmadığı takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 4: BAP Kaynaklarının Farklı İşlerde Kullanılması Bilimsel Araştırma Projeleri için aktarılan kaynağın başka işlerde kullanılmak üzere BAP özel hesabından Strateji Geliştirme Başkanlığı hesabına aktarıldığı tespit edilmiştir. Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma Projeleri Hakkında Yönetmelik’in 11'inci maddesine göre; “Bilimsel araştırma projelerinin finansmanında kullanılmak üzere aşağıda belirtilen gelirler, yükseköğretim kurumları bütçelerinde bilimsel ve teknolojik araştırma hizmetleri için

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 tefrik edilen bilimsel araştırma projelerine ilişkin ödenekler, bütçelendiği tertiplerden tahakkuka bağlanarak özel hesaba aktarılmak suretiyle kullanılır: a) Yükseköğretim kurumunun döner sermaye gelirlerinden 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinde belirtilen oranda aktarılacak tutarlar. b) Yürütülen proje ile ilgili olarak ortaya çıkan ve ticarileşmesi döner sermaye işletmesi tarafından gerçekleştirilen çıktılara ilişkin elde edilen gelirler. c) Bilimsel araştırma projeleri için yapılacak bağış ve yardımlar. ç) Yükseköğretim kurumunun izni ile yükseköğretim kurumunun yurtiçindeki veya yurtdışındaki kuruluşlarla yapacağı ortak araştırmalar için ilgili kuruluşlar tarafından ödenecek tutarlar. d) Diğer gelirler.” Bu hükme göre BAP için başka kişi ve kuruluşlar ile Döner Sermaye İşletmesinden aktarılan tutarlar, bütçelendikleri tertiplerden özel hesaba aktarılarak sadece Bilimsel araştırma projelerinin finansmanı için kullanılmalıdır. Adı geçen Yönetmelik’in “Ödeneklerin kullanımı” başlıklı 13'üncü maddesine göre özel hesapta izlenen BAP ödenekleri sadece aşağıda belirtilen giderler için kullanılabilir: “…Özel hesapta izlenen tutarlar (öz gelir ve hazine yardımı), proje süresi ile sınırlı olmak üzere bilimsel araştırma projeleri için gerekli olan sözleşmeli olarak çalıştırılacakların harcamaları, yolluk ve hizmet alımları tüketim malları ve malzeme alımları, demirbaş alımları, makine ve teçhizat alımları ile bilimsel araştırma projeleri için gerekli diğer giderleri karşılamak üzere kullanılır…” Bu hükme göre; özel bir banka hesabında tutulan tutarlar, sadece bilimsel araştırma projeleri için gerekli olan giderler (personel giderleri, mal, malzeme ve demirbaş alımı gibi) için kullanılabilir. Denetimlerimiz sırasında bilimsel araştırma projelerine ait özel banka hesap hareketleri incelenmiş ve 12.01.2017 ve 13.07.2017 tarihlerinde olmak üzere toplam 14.000.0000 TL’nin proje finansmanı ile ilgili olmayan işlerde kullanılmak üzere Strateji Geliştirme Başkanlığının hesabına aktarıldığı görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 BAP özel hesabında bulunan paraların ancak; bilimsel araştırma projelerinin finansmanı için kullanılması gerekmekte, başka işler için kurum hesabına aktarılması mümkün bulunmamaktadır. Kamu idaresi cevabında;
“Sayıştay Başkanlığı Denetçilerinin 2017 mali yılı denetimleri sırasında yapmış olduğu bilgilendirmeler esnasında söz konusu hesapların bahsedilen şekilde kullanılmasına başlanılmıştır.
Hesapların bu şekilde kullanılmasına azami önem verilmiştir.” denilmektedir. Sonuç olarak Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 5: Stratejik Planın Hazırlanmaması Orta Doğu Teknik Üniversitesinde 2017 yılını içeren bir stratejik plan hazırlanmayarak kamu kaynaklarının kullanımında mali saydamlık ilkesinin ihlal edildiği, performans programı ve bütçenin gerçekçi yıllık amaç, hedef ve göstergelere göre oluşturulmadığı tespit edilmiştir. Stratejik plan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 7'nci maddesine göre, kamu kaynağının kullanılmasının genel esaslarından biri olan mali saydamlığın sağlanabilmesi için hazırlanması zorunlu olan bir plandır. Aynı Kanun’un 9'uncu maddesine göre; “Kamu idareleri; kalkınma planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarını önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlarlar. Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar…” Bu maddeye göre; stratejik plan, bir kurumun misyon ve vizyonunu, stratejik amaçlarını ve hedefleri ile bunların izlenmesini sağlayan göstergeleri içeren bir belgedir. Ayrıca kurumlar, kaynak tahsislerini stratejik planlarına dayandırmak zorundadırlar.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 5018 sayılı Kanun’un 11'inci maddesine göre; Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından sorumludurlar. Adı geçen Kanun’un 13'üncü maddesine göre; “bütçeler kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik planları ile performans ölçütlerine ve fayda-maliyet analizine göre hazırlanır, uygulanır ve kontrol edilir. Bütçeler, stratejik planlar dikkate alınarak izleyen iki yılın bütçe tahminleriyle birlikte görüşülür ve değerlendirilir…” Yani; bütçelerin temel dayanağı diğer bazı plan ve belgeler ile stratejik planlardır. 5018 sayılı Kanun’un 17'nci maddesine göre Merkezi Yönetim Bütçesi de benzer şekilde kamu idarelerinin stratejik planlarına uygun olarak hazırlanmaktadır. 5018 sayılı Kanun’un 60'ıncı maddesine göre, idarenin stratejik plan ve performans programının hazırlanmasını koordine etmek ve sonuçlarının konsolide edilmesi çalışmalarını yürütmek ve İzleyen iki yılın bütçe tahminlerini de içeren idare bütçesini, stratejik plan ve yıllık performans programına uygun olarak hazırlamak ve idare faaliyetlerinin bunlara uygunluğunu izlemek ve değerlendirmek, mali hizmetler biriminin görevidir. Yapılan incelemede, Üniversitenin 2017 yılını kapsayan bir stratejik plan hazırlamadığı, performans programı ve bütçe hazırlanırken bir önceki dönem stratejik planının esas alındığı görülmüştür. Kamu idareleri stratejik planlarını 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’un verdiği yetki ile hazırlanan yönetmelik, tebliğ, rehber ve kılavuzlara göre hazırlamaktadırlar. Yürürlükte bulunan mevzuat incelendiğinde bir önceki dönem stratejik planının uygulanacağı dönemin uzatılmasına izin veren bir hükmün olmadığı anlaşılmaktadır. Kaldı ki, stratejik planlar 5 yıllık bir dönem için hazırlanmakta ve stratejik amaç, hedef ve göstergeler, belirlenen bu dönem için oluşturulmaktadır. Dolayısıyla Kurumun bir önceki dönem planını kullanarak oluşturduğu performans programı ve bütçe, gerçekçi amaç, hedef ve göstergelere dayanmamış olmaktadır. Daha önce ifade edildiği gibi, stratejik planın hazırlanması ve uygulanmasından üst yönetici sorumlu olup, bu sürecin koordine edilmesi ve bütçenin hazırlanması görevi mali

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 hizmetler birimine aittir. Dolayısıyla ODTÜ’nün 2017 yılında bir planın olmaması ile ilgili sorumluluğun üst yöneticiye ait olduğu düşünülmektedir. Sonuç olarak, stratejik planın hazırlanmamış olmasının, kamu kaynaklarının kullanımı ile ilgili mali saydamlık ilkesinin zedelenmesine, performans programı ile bütçenin dayanaksız kalmış olmasına, faaliyet sonuçlarının doğru ve güvenilir biçimde kamuoyu ile paylaşılamamasına neden olduğu değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; Performans denetimi Bulgu 1 açıklamasında yapılan gerekçelerle Üniversitemiz 2017 yılını içine alan bir stratejik planımız bulunmamaktadır. Ancak Üniversitemiz; Kesin Hesap Kanunu, İdare Faaliyet Raporu, Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu ve diğer Mali Tabloları Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının web sayfasında kamuoyuyla paylaşarak hesap verilebilirlik ve mali saydamlık ilkelerini yerine getirmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında da belirtildiği gibi 2017 yılını içine alan bir stratejik plan bulunmamaktadır. Stratejik planın hazırlanmaması nedeniyle hesap verebilirlik ve mali saydamlık ilkelerinin ihlal edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 8. EKLER

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI BİLANÇOSU

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 46

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53

ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ....................... 57
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 58
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 58
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 58
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ......................................................................................... 59
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 63
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 63
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 72

KISALTMALAR BAP : Bilimsel Araştırma Projesi ODTÜ : Orta Doğu Teknik Üniversitesi TÜBİTAK : Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu

TABLOLAR LİSTESİ Şekil tablosu öğesi bulunamadı.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 57

1. KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü 2017 yılı muhasebe, hesap ve işlemleri Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Bu bağlamda döner sermeye işlemlerinin sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 565 ve 573’üncü maddelerinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Döner sermayenin muhasebe kayıt işlemleri, Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe yetkilisince Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerinden yürütülmektedir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün 2017 yılı bilançosunda yer alan bilgilere göre sermaye tutarı 26.092.130,90.-TL olup, toplam aktif büyüklüğü 91.013.024,09.- TL'dir. Döner sermaye gelir toplamı 52.918.021,34 TL, gider toplamı 45.175.651,22.- TL olup, gelir tablosunda yılsonu itibariyle tahakkuk eden kar toplamı 7.742.370,12- TL'dir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5’inci maddesi ile Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 573'üncü maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile usul ve esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. 1- Bilanço, 2- Gelir tablosu, 3- Nakit akım tablosu, 4- Geçici ve kesin mizan, 5- Belgeler, 5.1 Kasa sayım tutanağı, 5.2 Banka mevcudu tespit tutanağı, 5.3 Alınan çekler sayım tutanağı, 5.4 Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, 5.5 Teminat mektupları sayım tutanağı,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 58 5.6 Değerli kâğıtlar sayım tutanağı, 5.7 Envanter defteri, Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 59 faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde personele dayalı hizmet alım sözleşmesi ile istihdam edilen işçiler için ayrılması gereken kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmadığı ve ilgili hesaplara kaydedilmediği görülmüştür. Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre; personele dayalı hizmet alım sözleşmesi ile istihdam edilen işçiler için, alt işverenin değişip değişmediğine bakılmaksızın, idareler tarafından kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılması gerekmektedir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği 311 ve 354’üncü maddelerine göre ayrılan karşılıklar; 372/472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına kaydedilmelidir. Anılan Yönetmelik hükümlerine göre Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde personele dayalı hizmet alım sözleşmesi ile istihdam edilen işçiler için hesaplanan kıdem tazminatı tutarının muhasebe kaydına alınması gerekmektedir. İlgili muhasebe kayıtlarının yapılmaması nedeniyle, kurum bilançosunda 372/472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ve 590-Dönem Net

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 60 Karı hesabı ile Faaliyet sonuçları tablosunda ilgili gider hesaplarının gerçeği yansıtmadığı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Üniversitemiz Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde çalıştırılan işçiler için ayrılması gereken faaliyet dönemi içerisinde veya uzun vadede ödenecek kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi amacıyla 372 / 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesapları çalıştırılarak bulguda belirtilen hususlar yerine getirilecektir.”denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi bulguda belirtilen hususların yerine getirileceğini ifade etmiştir. 2017 yılında yapılan bir düzeltme olmadığından, 2017 yılı bilançosunda 372 / 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı hesaplarında hataya neden olunmuştur. BULGU 2: Maddi Duran Varlıklara ve Maddi Olmayan Duran Varlıklara Amortisman Ayrılmaması ODTÜ Döner Sermaye İşletmesi’nde Maddi Duran Varlıklara ve Maddi Olmayan Duran Varlıklara amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. A) Döner Sermayeli Işletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 214'üncü maddesine göre 257-Birikmiş Amortismanlar hesabı, maddi duran varlık bedellerinin yararlanma süresi içinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesinin izlenmesi için kullanılır. Muhasebat Genel Müdürlüğünce yayınlanan Amortisman ve Tükenme Payları Genel Tebliği’nin 3'üncü maddesinde amortisman ve tükenme payına tabi duran varlıklar belirlenmiştir. Buna göre aşağıdaki varlıklar amortisman ve tükenme payına tabidir: 251 - Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252 - Binalar Hesabı, 253 - Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 - Taşıtlar Hesabı, 255 - Demirbaşlar Hesabı, 256 - Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı, 260 - Haklar Hesabı, 263 - Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 61 264 - Özel Maliyetler Hesabı, 267 - Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı, 271 - Arama Giderleri Hesabı, 277 - Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar Hesabı, 294 - Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı. Adı geçen tebliğe ekli listede varlıkların amortisman süreleri ve amortisman oranları belirlenmiştir. Buna göre, İşletmenin maddi duran varlıklarına belirlenen süreler ve oranlar dikkate alınarak amortisman ayrılması gerekmektedir. Yapılan incelemede yıl içinde bu varlıklar için amortisman ayrılmadığı görülmüştür. İşletmenin 2017 yılı bilançosunda 25- Maddi Duran Varlıklardan amortismana tabi kıymet olarak raporlanan varlıklar ve değerleri şunlardır: Tablo 1: Maddi Duran Varlıklardan Amortismana Tabi Kıymet Olarak Raporlanan Varlıklar ve Değerleri Tablosu 25 MADDİ DURAN VARLIKLAR 253 TESİS, MAKİNE VE CİHAZLAR HESABI 91.205,19 TL 254 TAŞITLAR HESABI 7.033,90 TL 255 DEMİRBAŞLAR HESABI 469.209,19 TL Yukarıdaki tabloda gösterilen varlıklara yürürlükte olan mevzuat çerçevesinde amortisman ayrılması gerektiği değerlendirilmektedir. B) Döner Sermayeli Işletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 226’ıncı maddesine göre, 268-Birikmiş amortismanlar hesabı, maddi olmayan duran varlık bedellerinin, yararlanma süresi içinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılır. Muhasebat Genel Müdürlüğü’nce yayınlanan Amortisman ve Tükenme Payları Genel Tebliği’nin ekindeki listede 260-Haklar hesabının amortisman süresi 1 yıl ve amortisman oranı %100 olarak belirlenmiştir. Yapılan incelemede İşletmenin 260-Haklar hesabı için amortisman ayırmadığı tespit edilmiştir. Bilançoda 26-Maddi Olmayan Duran Varlıklar altında raporlanan 260-haklar hesabının kayıtlı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 62 değeri aşağıda gösterilmektedir. Tablo 2: 260- Haklar Hesabı Tablosu 26 MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 260 HAKLAR HESABI 25.149.059,86 TL
Yapılan açıklamalar doğrultusunda, 260-Haklar hesabı için 25.149.059,86 TL amortisman ayrılması ve 268- Birikmiş amortismanlar hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. İşletmenin amortismana tabi varlıklarına amortisman ayrılmaması neticesinde, kurum bilançosunda 257-Birikmiş Amortismanlar hesabı, 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabı, 590- Dönem Net Karı hesabı ile Faaliyet sonuçları tablosunda ilgili gider hesaplarının hatalı raporlandığı, mali tabloların bu yönüyle gerçeği yansıtmadığı değerlendirilmektedir. A) Kamu idaresi cevabında; Bulguda yer alan hususlar doğrultusunda, 2018 yılı içerisinde gerekli işlemler ve muhasebe kayıtları yapılacaktır. B) Sayıştay Başkanlığı’nın 2012 yılı Denetim Raporunda Üniversitemizin sahip olduğu hakların 260- Haklar hesabına kaydedilmeyerek mevzuata aykırı işlem yapıldığının tespiti üzerine, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğüne konuya ilişkin görüş sorulmuş ve değer tespiti de yaptırılarak 260- Haklar hesabına kaydı yapılmıştır. Ancak, sadece Üniversitemize ait olan “tr” uzantılı internet alan adı verme hakkı için amortisman ayrılıp, ayrılmayacağı konusunda tereddütler hasıl olduğundan amortisman ayrılmamıştır. Bulguda yer alan hususlar dikkate alınarak 260- Haklar hesabı için amortisman ayrılacak ve 268-Birikmiş amortismanlar hesabına kaydı yapılacaktır.” denilmektedir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında, 25 Maddi Duran varlıklardan amortismana tabi olan varlıklar ile 260 Haklar hesabına 2018 yılı içerisinde amortisman ayıracağını ifade etmiştir. 2017 yılında yapılan bir düzeltme olmadığından, 2017 yılı bilançosunda,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 63 A) 257 Birikmiş Amortismanlar hesabında, B) 268 Birikmiş Amortismanlar hesabında 25.149.059,86 TL tutarında hataya neden olunmuştur. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’nin 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: İşletmenin Ana Faaliyet Gelirlerinin 336-Diğer Çeşitli Borçlar Hesabına Kaydedilmesi 336-Diğer Çeşitli Borçlar Hesabına “Mahiyeti tespit edilemeyen tutarlar” olarak kaydedilen paraların pek çoğunun işletmenin gelirlerinden oluştuğu ve gelir hesaplarına kaydedilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “336-Diğer çeşitli borçlar hesabı” başlıklı 273'üncü maddesinde, 336 no’lu hesaba kaydedilmesi gereken borçların mahiyeti şu şekilde belirtilmiştir: “Diğer çeşitli borçlar hesabı, ticari olmayıp yukarıdaki hesaplardan hiçbirinin kapsamına alınamayan öğrenci hakkı, kira borçları, faiz borçları, mahiyeti tespit edilemeyen tutarlar ile emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlar gibi çeşitli borçların izlenmesi için kullanılır.” Bu maddeye göre bu hesap, ticari olmayıp başka yerde sınıflandırılamayan diğer tutarların takibi için kullanılmalıdır. ODTÜ Döner Sermaye İşletmesinde ise, 336 no’lu hesaba mahiyeti tespit edilemeyen tutarlar olarak kaydedilen pek çok paranın aslında, proje gelirleri, tahlil ve analiz gelirleri gibi işletmenin ticari gelirleri olduğu görülmüştür. Bu nedenle,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 64 işletmenin ticari geliri mahiyetinde olan tahsilatlarının belirlenerek ilgili gelir hesaplarına alınması uygun olacaktır. Açıklanan nedenlerle, işletmenin yıl sonunda düzenlenen mali tablolarında 336-Diğer Çeşitli Borçlar hesabında raporlanan 2.233.936,76 TL’nin aslında faaliyet gelirleri olarak raporlanması gerektiği, bu nedenle Bilançoda 336-Diğer Çeşitli Borçlar hesabının 2.233.936,76 fazla ve 590-Dönem Net Karı hesabının ve Faaliyet Sonuçları tablosunda Brüt Satışlar kalemlerinin bu tutar kadar eksik raporlanarak mali tablo hatasına neden olduğu değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün banka hesaplarına yatırılan paraların alındı belgelerinde, ilgili hesaplara kayıt için gerekli bilgilerin, açıklamaların eksik veya hiç olmaması nedeni ile ilgili gelir hesaplarına kayıtlar yapılamamaktadır. Mahiyeti belli olmayan bu tahsilatlar geçici olarak yevmiye kayıtlarının günlük takibi amacı ile 336- Diğer Çeşitli Borçlar Hesabına kaydedilmektedir. Daha sonra ödemeyi yapan kurum ve kişilerden gerekli bilgiler alınarak ilgili hesaplara devri yapılmaktadır. Bu konuda gerekli çalışmalar titizlikle yapılmaya çalışılmakta ve bu hesaba kayıtlar azaltılmaktadır. Bu çalışmalar sonucunda bu hesapta görünen tahsilatlar eski yıllara göre azaltılmıştır.” denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında, faaliyet gelirlerinin 336-Diğer Çeşitli Borçlar hesabına kaydedilmesinin nedeni olarak, banka hesaplarına yatırılan paraların alındı belgelerindeki açıklamaların eksik ya da hiç olmaması gösterilmiştir. 2017 yılı içerisinde bulgu konusu hesaplarda bir düzeltme yapılmadığından, 2017 yılı bilançosunda 336-Diğer Çeşitli Borçlar Hesabında ve Faaliyet Sonuçları tablosunda gelir hesaplarında 2.233.936,76 TL tutarında hataya neden olunmuştur. BULGU 2: ODTÜ Özel Bütçesi İçerisinde Yer Alması Gereken Taşıt Pulu ve Gölkart Bedellerinin Döner Sermaye İşletmesi’nin Geliri Olarak Kaydedilmesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 65 ODTÜ özel bütçesi içerisinde yer alması gereken taşıt pulu ve gölkart bedellerinin Döner Sermaye İşletmesinin geliri olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesine göre; döner sermaye işletmesinin gelirleri, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları ile diğer gelirlerden oluşur. 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesine göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 3’üncü maddesinde işletmelerin faaliyet alanları tanımlanmıştır. Bu maddeye göre, Döner Sermayeli İşletmelerin faaliyet alanları aşağıda gösterildiği gibidir:
“a) Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak, b) Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak, c) Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek, d) Faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak” Aynı Yönetmelik’in 6‘ncı maddesine göre, döner sermaye işletmelerinin gelirleri şunlardır: “a) Bu işletmelerde yapılacak iş ve hizmetler ile üretilen malların satışı karşılığında sağlanan gelirler, b) Bağış ve yardımlar, c) Sair gelirler.” Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin 2’nci maddesine göre ODTÜ Döner Sermaye İşletmesinin faaliyet alanı şu şekilde tanımlanmıştır. “a) Yükseköğretim kurumları dışındaki kuruluşlar ile gerçek ve tüzel kişilerce talep edilecek konularda bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma ve benzeri hizmetler yapmak, kurslar açmak,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 66 b) Belirli bilimsel sonuçların uygulanmasını sağlamak, c) Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek, faaliyet alanları ile sınırlı olarak her türlü mal ve hizmet üretiminde bulunmak, önceden Rektörün onayı alınmak suretiyle elde edilecek ürünleri pazarlamak, teşhir ve satış yerleri açmak, d) Üniversite ile ona bağlı birimlerde tahlil ve araştırmalar yapmak ve rapor düzenlemek, e) Her türlü basım ve yayım hizmetlerini yerine getirmek.” 2017 yılında ODTÜ Döner Sermaye İşletmesi, kampüs içerisine taşıtla girişi sağlamak amacıyla ODTÜ İç Hizmetler Müdürlüğünce verilen taşıt pulu bedelleri ile Eymir Gölü’ne giriş hakkı sağlayan gölkart bedellerini kendi geliri olarak kaydetmiştir. Yukarıdaki mevzuattan anlaşılacağı üzere, kampüse ve Eymir Gölü’ne giriş çıkışların sağlanması ya da bu giriş çıkışların kontrol edilmesi, İşletmenin faaliyet alanları arasında sayılmamaktadır. Kampüs içi ve Eymir Gölü’nün güvenliğinin ve giriş çıkışların kontrolünün sağlanması ile Eymir Gölü’ndeki ve kampüsteki ticari işletmelerin denetlenmesi, İç Hizmetler Biriminin görevleri arasında sayılmaktadır. Dolayısıyla verilen bu hizmetlerin karşılığı olarak alınan bedelin döner sermaye gelirleri arasında gösterilmesi mümkün değildir. Sonuç olarak, 2017 yılında taşıt pulu/bandrol ve Gölkart satışlarından elde edilen toplam 2.890.372,90 TL’lik gelirin Döner Sermaye İşletmesinin geliri olarak kaydedilmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Bu şekilde döner sermaye işletmesinin Faaliyet Sonuçları Tablosunda 600-Yurtiçi Satışlar hesabının ve bilançoda 102-Banka hesabı ile 590- Dönem Net Karı hesabının bahsi geçen tutar kadar fazla raporlanarak sırasıyla faaliyet sonuçları tablosu ve bilançoda mali tablo hatasına neden olunduğu değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Üniversitemizde 22.10.2000 tarihinden önce, katkılı ve katkısız olmak üzere iki ayrı, Döner Sermaye İşletmesi mevcuttu. Bu işletmeler ODTÜ Araştırma Geliştirme ve Uygulama Döner Sermaye İşletmesi (AGÜDOS katkılı) ve diğeri ise ODTÜ Rektörlük İdari Döner Sermaye İşletmesi (katkısız) olarak faaliyet göstermekteydi. İdari Döner Sermaye İşletmesi 09.05.1986 tarih ve 19102 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Yönetmeliğe dayanılarak kurulmuştur. Bu Yönetmeliğin 3. Maddesine d fıkrası ile “Üniversite arazisinde hububat, meyve ve çiçek üretilmesi, gölün ıslahı ve su ürünlerinin yetiştirilerek

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 67 değerlendirilmesi “ hükmü eklenmiştir. Üniversitemizin her iki Döner Sermaye İşletmesi birleştirilerek, 22.10.2000 tarih ve 24208 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan “Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği” ile tek bir işletme olarak faaliyet göstermeye başlamıştır. Bilindiği üzere, 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinde “Döner sermaye işletmesinin gelirleri, işletme adına yapılan mal ve hizmet satışları ile diğer gelirlerden oluşur” 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara ilişkin Yönetmeliğin 6’ıncı maddesinde, “Döner Sermaye İşletmelerinin gelirleri, a)Bu işletmelerde yapılacak iş ve hizmetler ile üretilen malların satışı karşılığında sağlanan gelirler, a)Bağış ve yardımlar, c) Sair gelirler” Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin 2’inci maddesi b fıkrasında “Belirli bilimsel sonuçların uygulanmasını sağlamak, c fıkrasında ise, “Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek, faaliyet alanları ile sınırlı olarak her türlü mal ve hizmet üretiminde bulunmak, önceden Rektörün onayı alınmak suretiyle elde edilecek ürünleri pazarlamak, teşhir ve satış yerleri açmak,” hükümleri yer almaktadır. Mevzuat hükümleri çerçevesinde, Üniversitemizin Eymir Gölü göl kart bedelleri, İdari Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği’nin 3/d maddesine dayanılarak tahsil edilmekte iken, 2000 yılından itibaren yeni yönetmeliğin 2/b-c maddesine göre Döner Sermaye İşletmesi tarafından tahsil edilmektedir. Bulguda bahse konu taşıt pulu ve göl kart gelirlerinden, mal, malzeme ve personel giderleri karşılanmakta, kalan gelirin tamamı ise, Eymir Gölü’nün korunması ve üniversite arazisinde yapılan araştırma faaliyetlerinde kullanılmaktadır. Eymir Gölünün 1986 yılından bu yana, her yıl gölün değişimi, içinde bulunan canlıların artıp eksilmesi, su seviyesi, kirlilik durumunun ölçülmesi, üniversite arazisinde bulunan bitki türlerinin takibi, ormanda yaşayan canlıların (kuş, kurt, tilki, böcek vs. canlı türlerinin) takibi ve korunması ile ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Söz konusu araştırma ve çalışmaların

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 68 yapılabilmesi önemlidir, ancak bu çalışmaların gerçekleştirilebilmesi ve sonuçlandırılabilmesi için mali kaynağa ihtiyaç vardır, bütçemizde bu giderlere ilişkin ödenek ve harcama kalemi olmaması nedeniyle, bulguda yer alan bahse konu gelirlerden karşılanmaktadır. Üniversitemizin 2007 yılı hesabının incelenmesi sonucunda, mevzuata uygun bulunmayan, noksan görülen işler için düzenlenen ve 39 no.lu aynı konuya ilişkin sorguya verilen savunmamız Sayıştay Başkanlığı’nca yeterli görülmüştür.” denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında, işletmenin tarihi süreç içerisinde faaliyet alanını değiştirdiğini, 2547 sayılı Kanunun’un ve buna dayanarak çıkarılan ODTÜ Döner Seramaye İşletmesi Yönetmeliğinin bulgumuzda da yer alan yetki ve faaliyet alanlarının tanımlandığı maddeleri açıklamış, Eymir Gölü ile ilgili bir takım giderler yaptığını belirtmiştir. Daha önce bulguda da belirtildiği gibi Eymir Gölüne giriş ve çıkışların kontrolü ile güvenliğinin sağlanması ODTÜ İç Hizmetler Müdürlüğü’nün görevidir. Ayrıca ODTÜ’nün özel bütçesinde gölün güvenliğinin sağlanması için harcama yapılmaktadır. Bu nedenle Eymir Gölü’ne giriş hakkı sağlayan Gölkart bedelinin döner sermaye işletmesi gelirleri olarak kaydedilmesi mevzuata uygun değildir. Kamu idaresi kampüs içerisine taşıtla girişi sağlamak amacıyla ODTÜ İç Hizmetler Müdürlüğünce verilen taşıt pulu bedelleri ile ilgili bir açıklama yapmamıştır. Bu nedenle taşıt pulu bedelinin de döner sermaye işletmesi gelirleri olarak kaydedilmesi mevzuata uygun değildir. Taşıt pulu ve gölkart gelirlerinin Döner sermaye işletmesi gelirleri arasında kaydedilmesi nedeniyle 2017 yılıFaaliyet Sonuçları Tablosunda 600-Yurtiçi Satışlar hesabı ile bilançoda 102-Banka hesabında hataya neden olunmuştur. BULGU 3: ODTÜ Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında, Üniversite Rektörüne Bağlı Olan Döner Sermaye İşletmesine yer Verilmemesi ODTÜ Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında, Üniversite Rektörüne bağlı olan döner sermaye işletmesine yer verilmemiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak Maliye Bakanlığınca düzenlenen İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a göre; üst yöneticiler, iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesinden, harcama yetkilileri, görev ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 69 yetki alanları çerçevesinde, idari ve malî karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişinden sorumludur. 5018 sayılı Kanun’un geçici 11’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında; “döner sermaye işletmeleri yeniden yapılandırılıncaya kadar bunların bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması ve muhasebesi ile kontrol ve denetimi maliye bakanlığınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir…” hükmü mevcuttur. 01.05.2007 tarih ve 26509 sayılı resmi gazetede yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hüküm Bulunmayan Hâller” başlıklı 599’uncu maddesinde; “Bu yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile 30/12/2006 tarihli ve 26392 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin genel esasları, kıyasen uygulanır.” denilmektedir. Adı geçen Yönetmelik’te işletmelerin iç kontrol sistemini yapılandırılmasına ilişkin farklı bir düzenleme olmadığı için; döner sermaye işletmeleri 5018 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatta yer alan iç kontrol sistemine ilişkin hükümlere tabi olacaklardır. Kurum, kamu iç kontrol standartlarına uyum eylem planını hazırlamış ve üst yöneticinin onayı ile uygulamaya koymuştur. Ancak, bu eylem planında Döner Sermaye İşletmesine yer verilmemiştir. Yukarıda yapılan açıklamalara göre; Üniversite rektörüne bağlı olan döner sermaye işletmesinde, Üniversitenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı kapsamında iç kontrol sisteminin yapılandırılmasına yönelik eylemlerin hazırlanması ve uygulanması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Bilindiği üzere, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 8.madde hükmüne göre, “Üst yöneticiler; iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesinden, harcama yetkilileri ise görev ve yetki alanları çerçevesinde, idari ve malî karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişinden sorumludur. 5018 sayılı Kanunun geçici 11.maddesinin 2.fıkrasında “Bu kanun kapsamındaki kamu idarelerinde kurulmuş döner sermaye işletmeleri 31.12.2010 tarihine kadar yeniden yapılandırılır.”3. fıkrasında ise “Döner Sermaye İşletmeleri yeniden yapılandırılıncaya kadar bunların bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması ve muhasebesi ile kontrol ve denetimi Maliye Bakanlığınca

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 70 yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir,” hükümleri mevcut olmasına rağmen konuya ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmamış, düzenleme yapılır düşüncesi ile eylem planımıza dahil edilmemiştir. Ayrıca, 02.12.2013 tarihli Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Genelgesinde; Maliye Bakanlığına gönderilen 2691 kamu idaresinin eylem planlarının incelenmesi sonucu elde edilen tespit ve önerilerde, bazı tereddütlerin oluştuğu tespit edilmiş, Sayıştay Başkanlığı tarafından TBMM’ye sunulan 2012 yılı Dış Denetim Genel Değerlendirme Raporunda da iç kontrol sistemine ilişkin değerlendirmelere yer verilmiş, rehberde yer alan ilke, yöntem ve süreçlerin takip edilmediği belirtilmiştir. Uyum eylem planı hazırlık çalışmalarına taşra teşkilatlarının dahil edilmediği, eylem planının kurumsal nitelik taşımadığı vurgulanmış olup, Döner Sermaye İşletmelerinden söz edilmemiştir. Genelgede Maliye Bakanlığı ve Sayıştay Başkanlığının tespitleri doğrultusunda açıklama yapılmasına gerek duyulmuş, bu açıklamalarda da Döner Sermaye İşletmelerine yer verilmemiştir. 07.06.2012 tarihinde Üst yönetici onayı ile uygulamaya konulan, yasal düzenlemeler doğrultusunda standartlara yer verilen ve gerektiğinde revize işlemleri gerçekleştirilen, Üniversitemiz Uyum Eylem Planında Döner Sermaye İşletmesine yer verilmemiştir, ancak Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının danışmanlık ve rehberliğinde Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü tarafından ayrı bir eylem planı hazırlanmasının uygun olacağı kanaati oluşmuştur.” denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi cevabında, döner sermayeli işletmelerin yapılandırma sürecinde iç kontrole ilişkin düzenleme yapılmadığı, Maliye Bakanlığı’nın ve Sayıştay Başkanlığının önceki inceleme ve denetimlerinde iç kontrolle ilgili tespitlerde bulunulduğu, bu tespitlerde döner sermaye işletmesine yer verilmediği, bu nedenle iç kontrol eylem planından döner sermaye işletmesinin yer almadığı, bundan sonra da ayrı bir eylem planı yapılacağı belirtilmiştir. Bulguda yer alan nedenlerle, ODTÜ Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında, Üniversite Rektörüne bağlı olan döner sermaye işletmesine yer verilmesi gerekmektedir. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 71

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 72 7. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 73

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 74

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 75

ORTA DOĞU TEKNİK ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. ÖZET ........................................................................................................................................................... 77
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 77
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 78
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 78
5. GENEL DEĞERLENDİRME ................................................................................................................... 78
6. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 79

TABLOLAR LİSTESİ Şekil tablosu öğesi bulunamadı.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 77

1. ÖZET Bu rapor, Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nin performans denetimi sonuçlarını ve bulgularını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36'ncı maddesi uyarınca, Sayıştay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nin hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aşağıdakiler denetlenmiştir:  2017 yılını kapsayan bir stratejik plan olmadığı için stratejik planın değerlendirmesi yapılamamıştır,  2017 yılı Performans Programı,  2017 yılı İdare Faaliyet Raporu ve  Faaliyet sonuçları ölçümü yapan veri kayıt sistemleri. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde 2017 yılını içeren bir stratejik plan hazırlanmamıştır. Bilindiği üzere, bütçe hazırlama ve uygulama sürecinde mali disiplini sağlamak, kaynakları stratejik önceliklere göre dağıtmak, bu kaynakların etkin kullanılıp kullanılmadığını izlemek ve bunun üzerine kurulu bir hesap verme sorumluluğu geliştirmek ile mali saydamlığı sağlamak, stratejik planların hazırlanmasının temel nedenleri arasında sayılmaktadır. Tüm bu ilke ve amaçlar, 5018 sayılı Kanun'un çizdiği mali yönetimin bel kemiğini oluşturmaktadır. Dolayısıyla stratejik planın hazırlanmamasının kendisi bizatihi kamu kaynaklarının kullanımında mali saydamlık ve hesap verebilirlik ilkelerini zedelerken, stratejik plana bağlı olarak hazırlanan performans programı ve bütçenin de önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere dayalı olarak hazırlanmasını engellemekte, faaliyet sonuçları da buna bağlı olarak doğru ölçülememektedir.
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına ilişkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmış olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay’a sunulmasından; bir bütün olarak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 78 sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nin yayımladığı 2018-2022 dönemine ait Stratejik Plan, 2017 yılı Performans Programı ve 2017 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir. 5. GENEL DEĞERLENDİRME

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 79 2017 yılı performans denetimi kapsamında, 2017 yılını kapsayan bir stratejik plan olmadığı için değerlendirme yapılamamış, 2017 yılı Performans Programı ve 2017 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. Orta Doğu Teknik Üniveristesi'nin mevcut Stratejik Planının 2018-2022 yıllarını kapsadığı, dolayısıyla 2017 yılını içeren bir planın olmadığı görülmüştür. Bu durumun kamu mali yönetiminin temel ilkelerini ihlal ettiği ve stratejik plana dayalı olarak hazırlanan perfromans programı, bütçe ve faaliyet raporunun sağlıklı biçimde hazırlanamamasına neden olduğu değerlendirilmektedir. 2017 yılı Performans programı hazırlanırken bir önceki dönem stratejik planında yer alan amaç ve hedefler esas alınmıştır. Ancak; yürürlükte olan mevzuata göre stratejik planın uygulama döneminin uzatılması mümkün değildir. Benzer biçimde, 2017 yılı için belirlenmiş amaç ve hedeflerin olmamasından mütevellit, İdare Faaliyet Raporunda yer alan hedefler, göstergeler ve bunların izlenmesi ve sonuçlarının raporlanmasının sağlıklı yapılamadığı değerlendirilmektedir. Faaliyet raporunda yer alan diğer bilgiler değerlendirmeye tabi tutulmuş ve idare mali tablolarının faaliyet raporunda yer almadığı görülmüştür. 6. DENETİM BULGULARI A. Stratejik Planın Değerlendirilmesi BULGU 1: Stratejik Planın Hazırlanmaması Orta Doğu Teknik Üniversitesinde 2017 yılını içeren bir stratejik planın hazırlanmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesine göre; “Kamu idareleri; kalkınma planları, programlar, ilgili mevzuat ve benimsedikleri temel ilkeler çerçevesinde geleceğe ilişkin misyon ve vizyonlarını oluşturmak, stratejik amaçlar ve ölçülebilir hedefler saptamak, performanslarını önceden belirlenmiş olan göstergeler doğrultusunda ölçmek ve bu sürecin izleme ve değerlendirmesini yapmak amacıyla katılımcı yöntemlerle stratejik plan hazırlarlar.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 80 Kamu idareleri, kamu hizmetlerinin istenilen düzeyde ve kalitede sunulabilmesi için bütçeleri ile program ve proje bazında kaynak tahsislerini; stratejik planlarına, yıllık amaç ve hedefleri ile performans göstergelerine dayandırmak zorundadırlar…” Bu maddeye göre; stratejik plan, bir kurumun misyon ve vizyonunu, stratejik amaçlarını ve hedefleri ile bunların izlenmesini sağlayan göstergeleri içeren bir belgedir. Ayrıca kurumlar, kaynak tahsislerini stratejik planlarına dayandırmak zorundadırlar. Kamu İdareleri İçin Stratejik Plan Hazırlama Kılavuzu’nda da belirtildiği gibi; 5018 sayılı Kanun’un çizdiği mali yönetim çerçevesinde, bütçe hazırlama ve uygulama sürecinde mali disiplini sağlamak, kaynakları stratejik önceliklere göre dağıtmak, bu kaynakların etkin kullanılıp kullanılmadığını izlemek ve bunun üzerine kurulu bir hesap verme sorumluluğu geliştirmek ile mali saydamlığı sağlamak, stratejik planların hazırlanmasının temel nedenleri arasında sayılmaktadır. Bu amaçla, Kamu idarelerinin planlı hizmet sunumu, politika geliştirme, belirlenen politikaları somut iş programlarına ve bütçelere dayandırma ile uygulamayı etkili bir şekilde izleme ve değerlendirmelerini sağlamaya yönelik olarak “stratejik planlama” temel bir araç olarak benimsenmiştir. Stratejik planlama; bir yandan kamu mali yönetimine etkinlik kazandırırken, diğer yandan kurumsal kültür ve kimliğin gelişimine ve güçlendirilmesine destek olacaktır. Diğer taraftan stratejik planlar performansa dayalı bütçe sisteminin ilk ayağını oluşturmaktadır. Kurumlar stratejik planlarını hazırlamakta, bu plana dayanarak performans programları hazırlayarak maliyetlendirme yapmakta ve bu şekilde bütçeler oluşturulmaktadır. Dolayısıyla stratejik planın yokluğu, hem makro anlamda genel planlama açısından hem de daha dar anlamda kurumların bütçelerinin hazırlanması sürecinde önemli bir ayağın eksik olmasına neden olmaktadır. Açıklanan nedenlerle, 2017 yılını içeren bir stratejik planın hazırlanmamasının mevzuata aykırı olduğu, performans esaslı bütçe sistemini temelden eksik bırakarak, performans programı, bütçe ve faaliyet raporlarının doğru ve gerçeği yansıtır biçimde hazırlanamamasına neden olduğu değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 81 Kamu idaresi cevabında; “Üniversitemizin 2017-2021 yıllarını kapsayan Stratejik Planı’nın önceki yönetim tarafından hazırlanarak Ocak 2016 yılında Kalkınma Bakanlığının görüşüne sunulmuş olması gerekirken, söz konusu Plan’ın yeni yönetim tarafından hazırlanmasının daha uygun olacağı öngörüsüyle bu çalışmanın yapılmamış olduğu bilgisi tarafımıza iletilmiştir. 2017-2021 Stratejik Plan hazırlık çalışmaları, Ağustos 2016 tarihinde göreve başlayan yeni yönetim tarafından Eylül 2016’de başlatılmıştır. Mayıs 2017’de tamamlanan 2017-2021 Stratejik Planı, 30 Mayıs 2017 tarihli Üniversite Senato- Yönetim Kurulu Toplantısı’nda kabul edilerek 28 Haziran 2017 tarih ve 92759141-602-04-557 sayılı yazı ile Kalkınma Bakanlığı’na gönderilmiştir. Kalkınma Bakanlığınca 1 Ağustos 2017 tarih ve 78059895-602.04-E.3627 sayılı yazı ile değerlendirilmiştir. Değerlendirme Raporunda 2016 yılı Ocak ayında Kalkınma Bakanlığına gönderilmesi gereken Plan’ın; 2017 yılının ikinci altı ayı içinde bulunulduğu göz önünde alındığında, 2017-2021 dönemini kapsamasının mümkün olmadığı, bu nedenle planlama döneminin 2018-2022 olarak revize edilmesinin uygun olacağı görüşü iletilmiştir. Bu değerlendirme doğrultusunda, 2017-2021 Stratejik Planı 2018-2022 dönemini kapsayacak şekilde revize edilerek 19 Eylül 2017 tarihli Üniversite Senato- Yönetim Kurulu Ortak Toplantısı’nda kabul edilmiş ve 7 Aralık 2017 tarih ve 91059511-602-04-1681 sayılı yazı ile Kalkınma Bakanlığına gönderilmiştir.” denilmektedir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında 2017 yılını içeren bir stratejik planın neden olmadığına ilişkin gerekçelerini sunmuştur. Her ne kadar önceki yönetimin çalışmaları zamanında başlatmadığı, bu nedenle takvimde gecikmelerin ve aksaklıkların olduğu belirtilmişse de, stratejik planların kurumsal birer belge olduğu düşünüldüğünde, kurumsal sürekliliğin sağlanması açısından tüm yılları içeren bir stratejik planın bulunması gerekmektedir. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. B. Performans Programının Değerlendirilmesi BULGU 2: 2017 Yılı Performans Programı ve Bütçesinin Önceden Belirlenmiş Geçerli Stratejik Amaç veHedeflere Dayanmaması Performans programı hazırlanırken esas alınan amaç ve hedeflerin 2017 yılını içeren geçerli bir Stratejik Plana dayanmadığı tespit edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 82 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 9’uncu maddesine göre; kamu idareleri, yürütecekleri faaliyet ve projeler ile bunların kaynak ihtiyacını, performans hedef ve göstergelerini içeren performans programı hazırlamakla yükümlüdürler. Yine aynı maddeye göre, kamu idareleri bütçelerini, stratejik planlarında yer alan misyon, vizyon, stratejik amaç ve hedeflerle uyumlu ve performans esasına dayalı olarak hazırlarlar. Performans esaslı bütçeleme sistemi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile getirilen ilkelerden mali saydamlık ve hesap verilebilirliği sağlamak üzere kamu mali yönetim sistemine dahil edilen temel yöntem ve araçlardan biridir. Performans esaslı bütçeleme sisteminin temel unsurlarını stratejik plan, performans programı ve faaliyet raporları oluşturmaktadır. Stratejik planlarla kurumların amaçları, hedefleri belirlenmekte, performans programları ile de bu amaç ve hedeflerin gerçekleştirilebilmesi için gereken kaynak ihtiyacı ortaya koyulmaktadır. Başka bir ifadeyle performans programları, stratejik planlarla bütçeler arasında bir köprü oluşturmaktadır. ODTÜ’de 2017 yılını içeren bir stratejik plan hazırlanmamıştır. Performans programı ve bütçe bir önceki dönem stratejik planında yer alan amaç ve hedefler esas alınarak hazırlanmıştır. Bir önceki dönem stratejik planın uygulamasının uzatılması yürürlükte olan mevzuata göre mümkün değildir. Sonuç olarak 2017 yılı performans programı ve bütçesinin önceden belirlenmiş geçerli stratejik amaç ve hedeflere dayanmadığı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Bulgu 1 açıklamasında yapılan gerekçelerle Üniversitemizin 2017 yılını içine alan bir Stratejik Planı bulunmamaktadır. Ancak idarenin sürekliliği esas alınmış ve Üniversitemiz Bütçesi ve Performans Programı 2011-2016 Stratejik Planı hedefleri temel alınarak hazırlanmıştır. Ayrıca Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü’nün 13 Haziran 2016 tarih ve 59751066-12-390-5431 sayılı 2017-2019 Dönemi Bütçe Hazırlık Çalışmaları konulu yazıda “2017 ve 2018 yılları bütçe tekliflerinin hazırlanmasında 2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda bu yıllar için öngörülen tutarlar esas alınacaktır” denilmektedir. Bütçe hazırlık çalışmalarımız bu doğrultuda yapılmıştır. 2017 Yılı Performans Programı hazırlık çalışmaları da Bütçe hazırlık çalışmaları ile eş zamanlı olarak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 83 yürütülmüştür. Dolayısıyla çalışmalarına 2016 yılı Haziran ayında başlanması gereken 2017 Yılı Performans Programı da yürürlükte olan, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflerin yer aldığı 2011-2016 Stratejik Planı’na dayandırılmıştır.” denilmektedir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında 2017 Yılı Performans Programı ve Bütçesinin bir önceki dönem stratejik planında yer alan amaç ve hedeflere dayanarak hazırlandığını belirtmiştir. Söz konusu amaç ve hedefler 2017 yılı için belirlenmediğinden, performans programı ve bütçenin önceden belirlenmiş geçerli stratejik amaç ve hedeflere dayanmadığı düşünülmektedir. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. C. Faaliyet Raporunun Değerlendirilmesi BULGU 3: Faaliyet Raporunun, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelikte Belirtilen Şekil ve İçeriğe Uygun Olarak Hazırlanmaması İdare Faaliyet Raporunun, Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelikte belirtilen şekil ve içeriğe uygun olarak hazırlanmadığı görülmüştür. Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesinde İdare Faaliyet Raporunda yer alması gereken hususlar belirlenmiş, 19’uncu maddesinde de, idare Faaliyet Raporlarının bu Yönetmelik’in ekindeki Ek-1’de yer alan şekle göre hazırlanacağı belirtilmiştir. Adı geçen Yönetmelik’in 18'inci maddesinin 1 inci fıkrasının c bendinde; faaliyetlere ilişkin bilgi ve değerlendirmeler yapılması gerektiği ve bu bölümde, mali bilgiler ile performans bilgilerine detaylı olarak yer verileceği ifade edilmiştir. Aynı maddede, mali bilgiler başlığı altında, varlık ve yükümlülükler ile yardım yapılan birlik, kurum ve kuruluşların faaliyetlerine ilişkin bilgilere, temel mali tablolara ve bu tablolara ilişkin açıklamalara yer verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Üniversitenin 2017 yılı Faaliyet Raporu’nun “Mali Bilgiler” başlığı altında, varlık ve yükümlülükler ile temel mali tablolara yer verilmemiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 84 Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 539’uncu maddesine göre temel mali tablolar (2017 yılında yürürlükte olan Yönetmelik’e göre) şunlardır: “1) Bilanço 2) Faaliyet sonuçları tablosu 3) Nakit akış tablosu (üretiliyor olması durumunda)” Yapılan incelemede, Üniversitenin 2017 yılı Faaliyet Raporu’nda, sadece Bütçe Gelirleri ve Bütçe Giderlerine ilişkin açıklamalara yer verildiği, varlık ve yükümlülükler ile temel mali tablolara yer verilmediği görülmektedir. Yukarıda yapılan açıklamalara göre; varlık ve yükümlülükler ile genel muhasebe uygulamaları ve mali mevzuat kapsamında temel mali tablolardan üretilen ve ilgili kurumlara ibraz edilenlerin faaliyet raporlarında da yer alması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Üniversitemiz İdare Faaliyet Raporu; “Kamu İdarelerince Hazırlanacak Faaliyet Raporları Hakkında Yönetmelik” te yer alan, birim ve idare faaliyet raporlarının kapsamı başlıklı 18. Maddesindeki aşağıda belirtilen başlıklar dikkate alınarak hazırlanmıştır: a) Genel bilgiler b) Amaç ve hedefler c) Faaliyetlere ilişkin bilgi ve değerlendirmeler

1. Mali bilgiler
2. Performans bilgileri ç) Kurumsal kabiliyet ve kapasitenin değerlendirilmesi d) Öneri ve tedbirler Bundan sonraki Üniversitemiz İdare Faaliyet Raporlarında, mali bilgiler başlığı altında yer alan ve bulguda belirtilen varlık ve yükümlülükler ile temel mali tablolara yer verilecek olup, 2017 Yılı İdare Faaliyet Raporu ile ilgili belirtilen tablolar, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının web sayfasında kamuoyuyla paylaşılmıştır.” denilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Orta Doğu Teknik Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 85 Sonuç olarak kamu idaresi bulgu tespiti doğrultusunda işlem yapmaya başlanacağını ifade etmiştir. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. D. Faaliyet Sonuçlarının Ölçülmesi Ve Değerlendirilmesi Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.