2017 - GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ.pdf
GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018
İÇERİK GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 37
GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 2
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 3
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 3
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 3
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 6
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ........................... 7
- EKLER ........................................................................................................................................................ 28
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Gaziosmanpaşa Üniversitesi, bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, özel bütçeli bir kuruluştur. Gaziosmanpaşa Üniversitesi bütçesi, analitik bütçe hazırlama rehberi çerçevesinde hazırlanır. Uygulama sonuçları ve muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine göre yapılır. Bu bağlamda bütçe uygulama sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 539 uncu maddesinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığının Say2000i saymanlık otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir. Üniversitenin 2017 yılında bütçe ile verilen toplam ödeneği 231.735.000,00 TL’dir. Yıl içerisinde 12.977.867,00 TL net aktarma yapılmıştır. Neticede kullanılabilir bütçe ödeneği 244.712.867,00 TL olmuştur. Bu tutarın 228.915.012,00 TL’si harcanmıştır. Bu durumda bütçe gerçekleşme oranı %93,54’tür. Bütçede 231.735.000,00 TL gelir tahmini yapılmıştır. Bütçe uygulama sonucunda 224.636.788,63 TL gelir elde edilmiştir. Gelir gerçekleşme oranı %96,94 olmuştur. Gaziosmanpaşa Üniversitesinin 2017 mali tablolarına göre gelir ve gider durumu aşağıda gösterilmiştir. Tablo 1- 2017 Yılı Bütçe Gider Gerçekleşmeleri (TL) AÇIKLAMA Başlangıç Ödeneği Toplam Ödenek Toplam Harcanan Bütçe Gerçekleşme Oranı (%) BÜTÇE GİDERLERİ TOPLAMI 231.735.000,00 244.712.867,00 228.915.012,00 93,54 Tablo 2- 2017 Yılı Bütçe Gelir Gerçekleşmeleri (TL) AÇIKLAMA Bütçe Tahmini Gerçekleşen Gelir Toplamı Gerçekleşme Oranı (%) BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMI 231.735.000,00 224.636.788,63 96,94 Kurumun 2017 yılı gerçekleşen Faaliyet Gelirleri Toplamı 244.982.100,06 TL, Faaliyet Giderleri Toplamı 212.646.485,76 TL' dir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kâğıtlar sayım tutanağı, Taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Üniversite Bünyesinde Bulunan Döner Sermaye İşletmesinin 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında Takip Edilmemesi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 yılı denetiminde, Üniversitenin bir Döner Sermaye İşletmesi bulunmasına rağmen, mali tablolarında öz kaynaklarının izlenmesi için gerekli olan 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına herhangi bir kayıt yapılmadığı görülmüştür. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği 22.02.2013 tarihli ve 28567 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Yönetmeliğin 8’inci maddesinde işletmenin sermaye limiti 1.000.000 (bir milyon) TL olarak belirlenmiştir. İşletmenin 2017 yılı bilançosunda yer alan 500 Sermaye Hesabında 1.024.636,20 TL sermaye tutarı kayıtlıdır. Üniversitenin özel bütçesinin muhasebe işlemlerinin tabi olduğu Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nın işleyişine ilişkin 164’üncü maddesinde, döner sermayeli kuruluşlara taahhüt edilen sermaye tutarlarının bu hesaba borç, 247 Sermaye Taahhütleri Hesabına alacak; ödeneğine dayanılarak nakden verilen sermaye tutarlarının bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedileceği belirtilmektedir. Kamu idarelerinin döner sermayeli kuruluşlara yatırdıkları sermayeler, 27.12.2014 tarihli ve 29218 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 162, 163 ve 164'üncü maddelerinde ele alınmaktadır. İlgili Yönetmeliğin 162'nci maddesinde kamu idarelerinin bütçelerine konulan ödeneklere dayanarak, döner sermayeli kuruluşlara verdikleri ayni ve nakdi sermayelerin 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler hesabında izlenmesi gerektiği, ayrıca ilgili Yönetmeliğin (Md. 162, 163 ve 164) hükümleri gereğince; bu hesabın döner sermayeli kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması ve döner sermayeli kuruluşlara verilen sermayenin işletilmesi sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında sermayeye eklenmesine yetki verilen kârların da bu hesaba kaydedilmesi gerekmektedir. 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına herhangi bir kayıt yapılmadığından; mali tablolar bu hesap ile ilgili bilgi içermemektedir. Muhasebenin gerçeklik prensibine göre, mali tabloların bu hesap ile ilgili doğru bilgileri içermesi sağlanmalıdır. Kamu idaresi cevabında; "Üniversitemiz bünyesinde faaliyet gösteren Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü, Cumhuriyet Üniversitesine bağlı olarak faaliyet gösteren Ziraat Fakültesi bünyesinde 1985 yılında kurulmuş olup, bugünkü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün alt yapısını oluşturmuştur. Ziraat Fakültesi Döner Sermaye ilk kurulduğunda
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 bütçeden sermaye olarak destek alınmadığı belirtilmiştir. 1992 yılında kurulan Üniversitemize devri yapılan Ziraat Fakültesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğüne 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermaye olarak katma bütçeden ve özel bütçeden, say2000i kayıtlarımızın incelenmesi sonucunda sermaye aktarılmamıştır." denilmiştir. Sonuç olarak Üniversitenin özel bütçesinden Döner Sermaye İşletmesine sermaye aktarımı yapılmadığı belirtilmekte ise de; İşletmenin bilançosunda gösterilen 1.024.636,20 TL sermaye tutarı, ödeme olmazsa bile Üniversitenin İşletmeye olan taahhüdünü gösterdiğinden, bu tutarın 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’na borç, 247 Sermaye Taahhütleri Hesabına alacak kaydedilerek Üniversitenin özel bütçesine ait bilançosunda da gösterilmesi gerekmektedir. Üniversitenin bir Döner Sermaye İşletmesi bulunmasına rağmen, mali tablolarında öz kaynaklarının izlenmesi için gerekli olan 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına herhangi bir kayıt yapılmaması konusu takip eden denetimlerde incelenecektir. BULGU 2: Üniversitenin Tokat Teknopark A.Ş.’deki Sermaye Payının Döner Sermaye Mali Tablolarında Eksik Olarak Yer Alması ve Özel Bütçe Bilançosunda Gösterilmemesi Üniversitesinin Tokat Teknopark A.Ş.’deki sermaye payının(taahhüt edilen ve/veya ödenen sermaye tutarı 333.000 TL’nın) tamamının 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’na kaydedilerek Üniversitenin özel bütçesine ait bilançosunda yer alması gerekirken, bu sermaye payının Üniversite Döner Sermaye mali tablolarında da eksik olarak yer aldığı görülmüştür. Üniversitenin özel bütçesinin muhasebe işlemlerinin tabi olduğu Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nın niteliğine ve işleyişine ilişkin 159 ve 161’inci maddelerinde, bu hesabın mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kâr ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayeler ile bu kurumlara ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetleri bedelinden, bu kurumların ödenmemiş sermayelerine mahsup edilenlerin izlenmesi için kullanılacağı; mal ve hizmet üreten kuruluşlara taahhüt edilen sermaye tutarlarının bu hesaba borç, 247-Sermaye Taahhütleri Hesabına alacak kaydedileceği, ödeneğine dayanılarak nakden verilen sermaye tutarlarının bu hesaba borç ilgili hesaplara alacak kaydedileceği belirtilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Üniversitenin taahhüt ettiği ve/veya ödediği sermaye tutarının döner sermaye işletmesinin bilançosunda gösterilmesi mümkün değildir. Çünkü Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde döner sermayeli işletmelerin bağlı oldukları kamu idarelerinden bağımsız olarak sermaye taahhüdü veya ödemesinde bulunma ihtimal ve durumları ile sermaye katılım hesapları düzenlenmemiştir. Söz konusu Yönetmelikte yer alan 248 Diğer Malî Duran Varlıklar Hesabı sermaye taahhüt ve ödemelerinin kaydedilebileceği bir hesap değildir. Ticaret Sicil Gazetesinin incelenmesi sonucunda, Gaziosmanpaşa Üniversitesinin 1.480 pay karşılığı 333.000,00.-TL sermaye taahhüdü karşılığında Tokat Teknopark A.Ş.’ye ortak olduğu görülmüştür. Ancak Üniversite Döner Sermaye mali tablolarında bu sermaye 296.000 TL (248-Diğer mali duran varlıklar) olarak yer almıştır. Yukarıda belirtilen hükümler ile kamu kaynaklarının mevzuata uygun olarak muhasebeleştirilmesi sorumluluğu çerçevesinde, Üniversite tarafından taahhüt edilen ve/veya ödenen sermaye tutarı 333.000 TL’nın tamamının 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’na kaydedilerek Üniversitenin özel bütçesine ait bilançosunda yer alması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Gaziosmanpaşa Üniversitesinin Tokat Teknopark A.Ş.’de sahip olduğu sermaye tutarının; 2017 yılı mali tablosunda 248 Diğer Mali Duran Varlıklar hesabında 21.05.2018 tarih ve 7 nolu yevmiye ile güncellenerek yer alması sağlanmıştır." denilmiştir. Sonuç olarak Kamu kaynaklarının mevzuata uygun olarak muhasebeleştirilmesi sorumluluğu çerçevesinde, Üniversite tarafından taahhüt edilen ve/veya ödenen sermaye tutarı 333.000 TL’nın tamamının 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’na kaydedilerek Üniversitenin özel bütçesine ait bilançosunda yer alması konusu takip eden denetimlerde incelenecektir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Gaziosmanpaşa Üniversitesinin 2017 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesaplarına Eksik Amortisman Ayrılması Diğer Duran Varlıklar hesap grubunda yer alan 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının kayıtlı değeri ile ayrılmış amortisman tutarı arasındaki fark için yıl sonunda amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. 2017 yılı kesin mizanına göre; 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında yer alan borç bakiyeleri sırasıyla 42.137,92-TL, 316.465,53-TL ve 887.987,05-TL olan kayıtlara denk olması gereken 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabında alacak bakiyeleri ise sırasıyla 3.178,92-TL, 301.715,53-TL ve 209.735,85-TL olarak görülmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 219’uncu maddesinin a-2 bendine göre; elden çıkarılacak amortismana tabi duran varlıkların kayıtlı değeri ile ayrılmış amortisman tutarı arasındaki fark, bu hesap grubuna aktarma işleminin yapıldığı dönem sonunda bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. İlgili hükme göre; dönem sonunda 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı arasındaki fark giderilecek şekilde amortisman ayrılması, dolayısıyla bu hesapların eşitlenmesi zorunludur. Yukarıda yapılan açıklamalara göre, 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı ile 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabının mali tablolarda doğru bilgi içermesinin sağlanması bakımından; hatalı yapılan işlemler sonucunda, anılan iki hesap arasında oluşan 731.960,20-TL’lik farkın giderilmesine ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Üniversitemizde hurdaya ayırma işlemleri muhasebe sisteminde otomatik yapılmaktadır. Hurdaya ayırma işleminin süreç başlangıcı ilk olarak harcama birimince hurdaya ayrılacak taşınırın kayıtlarından düşümü Taşınır Yönetim Sistemi (TKYS) üzerinden otomatik olarak yapılmaktadır. Oluşturulan kayıttan düşme taşınır işlem fişi yine muhasebe sistemine otomatik olarak gelmekte ve manuel bir müdahale yaptırmadan muhasebe birimince otomatik olarak muhasebeleşmektedir. Aynı şekilde taşınırlara ilişkin ayrılacak amortisman raporları sistem tarafından verilmekte olup, bu raporlara istinaden taşınır amortisman ayırma işlemi yapılmaktadır. Zaman zaman sistem tarafından üretilen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 amortisman raporlarındaki hatalardan dolayı hurdaya ayırma işlemlerinde de muhasebe kaydındaki amortisman hesaplarının eksik yapılmasına neden olduğu tespit edilmiştir. Tespit edilen hatalı işlemlere ilişkin muhasebe düzeltme kayıtları yapılarak hesapların denk olmasına dikkat edilecektir. Ancak 2017 yılı hesaplarının 2018 yılına devir işlemleri yeni bir sistem olan "Bütünleşik Kamu Mali Yönetim Sistemi" ne geçildiğinden devir yapılamamıştır. Bu nedenle, düzeltme kayıt işlemleri devir gerçekleştiğinde yapılacaktır." denilmiştir. Sonuç olarak Diğer Duran Varlıklar hesap grubunda yer alan 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabının kayıtlı değeri ile ayrılmış amortisman tutarı arasındaki fark için yıl sonunda amortisman ayrılmaması konusu takip eden denetimlerde incelenecektir. BULGU 2: Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması Üniversitenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazlardan bir kısmının mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının birbirine uygun olmadığı, bunların mevcut kullanım şekline göre kayıtlara alınmadığı ve cins tashihlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı kurum ve kuruluşların mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla yürürlüğe konulan “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin “Cins tashihlerinin yapılması ” başlıklı 10'ncu maddesinde; “Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır. Kamu idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar. Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karşılanır.” denilmektedir. Yine aynı Yönetmeliğin “Kayıt değişikliği işlemleri” başlıklı 11'nci maddesinde; “Kadastro, imar, ifraz, tevhid, cins tashihi, yüzölçümü değişikliği, kat mülkiyeti tesisi, kamuya terk gibi nedenlerle taşınmazda meydana gelebilecek değişikliklerde kayıtlar kapatılıp oluşan taşınmazlar esas alınarak yeni kayıt tesis edilir. Terkin, satış, devir gibi mülkiyeti sona erdiren durumlarda sona eriş nedeni
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 açıklanarak kayıt kapatılır...” hükmüne yer verilmiştir. Bu hükümler uyarınca; mali tabloların doğru bilgi üretmesi hususu da dikkate alınmak suretiyle; Üniversitenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazlardan, mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtları birbirine uygun olmayanların, mevcut kullanım şekline göre kayıtlara alınarak cins tashihlerinin yapılması ve 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile 252 Binalar Hesabının mali tablolarda gerçek durumu yansıtması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Üniversitenin mülkiyetinde bulunan veya tahsisli taşınmazlarda cins tashihi işlemlerinin tamamlanması çalışmalarının devam etmekte olduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak Üniversitenin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazlardan mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtları birbirine uygun olmayanların mevcut kullanım şekline göre kayıtlara alınması ve cins tashihlerinin yapılması konuları takip eden denetimlerde incelenecektir. BULGU 3: TÜBİTAK Özel Hesabına İlişkin Banka Hesabında Bulunan Paraların Vadesiz Hesapta Tutulması Üniversitenin Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) özel hesaplarına ilişkin banka hesabının incelenmesi neticesinde; ihtiyaç fazlası nakit tutarların vadeli hesaplarda veya diğer yatırım araçlarında değerlendirilmeyerek faiz gelirlerinin arttırılmadığı tespit edilmiştir. 08.12.2016 tarih ve 29912 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Haznedarlığı Genel Tebliğinin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinin; "(1) Aşağıda sayılan kurumlar bu Tebliğ hükümlerine tabidir: a) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, b) Özel bütçeli idareler, … h) Bu maddede sayılan kurumların; … 3) Fon, hesap, özel hesap, havuz ve benzeri adlarla açtıkları ve/veya yönettikleri her türlü banka hesabı.” hükümleri doğrultusunda Üniversitenin TÜBİTAK Özel Hesaplarına İlişkin Banka Hesabının da Tebliğ hükümleri doğrultusunda işletilmesi gerekmektedir. Mezkûr Tebliğin “Kaynakların değerlendirilmesi ve nemalandırma” başlıklı 6’ncı maddesinde ise;
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10
“(1) Kurumların mevduat ve katılma hesabı olarak değerlendirmeyi öngördükleri mali
kaynakları için uygulanacak vadeli mevduat faiz oranı ve katılma hesabı beklenen/tahmini
getiri oranı, Ek 1’de yer alan ve ilgili vadelere karşılık gelen oranlardan daha yüksek
olamaz.”
denilerek kısa veya uzun vadeli kaynakların vadeli mevduat veya diğer yatırım araçları
aracılığıyla değerlendirilmesi yolları belirtilmiştir.
İhtiyaç fazlası nakdin, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri doğrultusunda
değerlendirilmeyerek elde edilecek faiz gelirlerinden mahrum kalınması 5018 sayılı Kamu
Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun çeşitli hükümleri doğrultusunda kamu kaynaklarının
etkili, ekonomik ve verimli değerlendirilmemesi sonucunu doğurmaktadır.
Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik,verimli ve hukuka uygun olarak kullanılması
sorumluluğu çerçevesinde; Üniversitenin Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu
(TÜBİTAK) özel hesaplarındaki ihtiyaç fazlası nakit tutarların vadeli hesaplarda veya diğer
yatırım araçlarında değerlendirilmesi konusunda yöneticilerin gerekli özen ve hassasiyeti
göstermesi gerekmektedir.
Kamu idaresi cevabında; "Üniversitemiz Akademik personelinin Türkiye Bilimsel ve
Teknolojik Araştırma Kurumunca (TÜBİTAK) kabul edilen projeler için Üniversitemiz özel
hesaplarına aktarılan proje bedelleri tutarının 2017 yılı "Tübitak Araştırma Geliştirme
Projeleri İhale Yönetmeliği"ne göre 2017 Yılı Eşik Değerleri 03.12.2016 tarih ve 260 sayılı
Bilim Kurulu Toplantı Kararlarında belirtilmiştir. Bu miktarlar doğrultusunda araştırma
projeleri bazında bakıldığında hesapta bulunan miktarlar eşik değerlerin altında kalmaktadır.
Bu nedenle hesap da bulunan miktarlar araştırmacıların her an kullanabileceği avans olduğu
için vadeli hesapta değerlendirilmemiştir. Bundan böyle tutarlara dikkat edilerek vadeli
hesaplarda değerlendirmeye dikkat edilecektir." denilmiştir.
Sonuç olarak Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak
kullanılması sorumluluğu çerçevesinde; Üniversitenin Türkiye Bilimsel ve Teknolojik
Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) özel hesaplarındaki ihtiyaç fazlası nakit tutarların vadeli
hesaplarda veya diğer yatırım araçlarında değerlendirilmesi konusu takip eden denetimlerde
incelenecektir.
BULGU 4: İhalelerde Yaklaşık Maliyetin Belirlenmesi İçin Yeterli Ölçüde Fiyat
Araştırması Yapılmaması ve Aşırı Yüksek Fiyat Bildirimlerinin Dikkate Alınması
İhalelerde yaklaşık maliyetin belirlenmesi için her türlü fiyat araştırmasının yapılmadığı
ve aşırı yüksek fiyat bildirimlerinin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alındığı tespit
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde; üst yöneticilerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamaktan sorumlu oldukları ve bu sorumluluklarının gereklerini harcama yetkilileri aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmektedir. Aynı Kanunun 8’inci maddesinde de; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi ve kullanılmasından sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 9'uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir..." denilmektedir. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8'inci maddesinde ise, "(1) İdare yaklaşık maliyetin hesaplanmasında; alım konusu malın niteliğini, miktarını, teslim süresini, nakliyesini, sigortasını ve diğer özel şartlarını belirterek KDV hariç fiyat bildirilmesini ister. Ancak, idare, gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında hatalara sebep olabilecek fiyat bildirimlerini ve proforma faturaları değerlendirmeye almaz.... (3) İdare, alımın niteliğini ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurmak suretiyle, aşağıdaki (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentleri çerçevesinde elde ettiği fiyatların birini, birkaçını veya tamamını kullanmak suretiyle yaklaşık maliyeti hesaplar..." hükümleri vardır. Yaklaşık maliyetin her türlü fiyat araştırması yapılarak belirlenmesine ilişkin benzeri hükümler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de yer almaktadır. Bu hükümlere göre idareler, alımın niteliğini ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurarak elde ettiği fiyatların birini, birkaçını veya tamamını kullanmak suretiyle yaklaşık maliyeti hesaplayabilir. Ancak burada önemli olan yaklaşık maliyetin gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmasıdır. Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılması sorumluluğu çerçevesinde, ihalelerde yaklaşık maliyetin belirlenmesi için her türlü fiyat araştırmasının yapılması ve aşırı yüksek fiyat bildirimlerinin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmaması gerekmektedir. Örnekler: 1- 2017 yılı yemekhaneye gıda maddeleri alımında yaklaşık maliyet sadece dört adet
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 fiyat bildirimine hesaplanmış ve bu hesaplamada aşırı yüksek fiyat bildirimleri dikkate alınmıştır: Gıda Maddesi 3 Firma Ortalaması Aşırı Yüksek Fiyat Toz tarhana 9.666,00 35.000,00 Pul biber 13.333,00 35.000,00 Kuru fasulye 25.333,00 40.000,00 Mantı 14.666,00 40.000,00 Bardak su 120.910,00 195.000,00 2-2017 yılı kafeteryalara gıda maddeleri alımında yaklaşık maliyet sadece dört adet fiyat bildirimine hesaplanmış ve bu hesaplamada aşırı yüksek fiyat bildirimleri dikkate alınmıştır: Gıda Maddesi 3 Firma Ortalaması Aşırı Yüksek Fiyat Şalgam 800,00 8.400,00 Tomurcuk çay 391,00 3.000,00 Tahin helvası 1.333,00 4.000,00 Pul biber 1.266,00 3.500,00 Islak kek 3.716,00 9.000,00 3- Personel servisi hizmeti alımında, yaklaşık maliyet Motorlu Taşıtlar Kooperatifi ile Umum servis Aracı İşletmeleri Odası birim fiyatlarının ortalaması alınarak hesaplanmıştır. Firmalardan fiyat bildirimi alınmamıştır. 4- Tıp Fakültesi ile yüksekokulların 2017 yılı yemek hizmeti alımlarında yaklaşık maliyet 2016 yılı ihalelerinin güncellenmiş ortalaması alınarak hesaplanmıştır. Fiyat araştırması yapılmamıştır. 5- 92.956,67TL yaklaşık maliyetli mutfak malzemesi alımında yaklaşık maliyet sadece üç adet fiyat bildirimine hesaplanmış ve bu hesaplamada aşırı yüksek fiyat bildirimleri dikkate alınmıştır: Mutfak Malzemesi 2 Firma Ortalaması Aşırı Yüksek Fiyat Thermobox 1.160,00 1.980,00 Konserve açma makinesi 3.550,00 5.100,00 6-89.530,83TL yaklaşık maliyetli mutfak eşyası alımında yaklaşık maliyet 1.kısım 1- 8nolu eşyalar için sadece üç adet fiyat bildirimine hesaplanmış ve bu hesaplamada aşırı yüksek fiyat bildirimleri dikkate alınmıştır: Mutfak Malzemesi 2 Firma Ortalaması Aşırı Yüksek Fiyat
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Tabldot 26.400,00 54.000,00 Et kıyma makinesi 4.525,00 9.500,00 7- Pazar Meslek Yüksekokulu zemin etüdü ile mimarlık, inşaat, makine ve elektrik projelerinin hazırlanması hizmeti alımında yaklaşık maliyetin belirlenmesi için firma ve kişilerden fiyat bildirimi alınmamıştır. Zemin etüdü için yaklaşık maliyet tek bir firmanın fiyat bildirimine göre; projelerin hazırlanmasında ise, meslek odalarının fiyatlarına göre hesaplanmıştır. 8- 193.980,00TL yaklaşık maliyetli kömür alımında, sadece iki firmadan fiyat bildirimi alınmıştır ve birisi ihaleyi kazanan firmadır. 9- 194.242,50TL yaklaşık maliyetli Diş Hekimliği Fakültesi 6 kalem cihaz ve el aleti alımında yaklaşık maliyet sadece dört adet fiyat bildirimine hesaplanmış ve bu hesaplamada aşırı yüksek fiyat bildirimleri dikkate alınmıştır: Cihaz-El Aleti 3 Firma Ortalaması Aşırı Yüksek Fiyat Anguldurga 2.200,00 4.000,00 Mikromotor 1.456,00 4.000,00 10- 466.455,96TL yaklaşık maliyetli 12 kalem tıbbi cihaz alımında, 12 sıra nolu cerrahi alet seti için tek bir firmanın fiyat bildirimi esas alınmıştır ve bu firma ihaleyi kazanan firmadır. 11- 1.990.000,00TL yaklaşık maliyetli 4 kalem tıbbi cihaz alımında, otomatik TPN ünitesi, ekokardiyografi cihazı ve hasta başı monitör için tek firmanın fiyat bildirimi esas alınmıştır ve bu firmalar ihaleyi kazanmıştır. 12- 1.422.651,00TL yaklaşık maliyetli 7 kalem tıbbi cihaz alımında, 1,2 ve 4 sıra nolu cihazlar için tek bir firmanın fiyat bildirimi esas alınmıştır. 13-26.09.2017 tarihli ve 3.207.804,38TL yaklaşık maliyetli gıda maddeleri alımında, yaklaşık maliyet sadece dört adet(tavuk ürünlerinde 3) fiyat bildirimine hesaplanmış ve bu hesaplamada aşırı yüksek fiyat bildirimleri dikkate alınmıştır: Gıda Maddesi 3 Firma Ortalaması Aşırı Yüksek Fiyat Zerdeçal 21,00 50,00 Buğday nişastası 4,75 15,00 Tahin pekmez 0,23 0,80 İrmik 4,00 10,00 Antep fıstığı 110,00 200,00 14-Tıp Fakültesi ile yüksekokulların 07.11.2017 tarihinde yapılan 2018 yılı yemek hizmeti ihalelerinde, yaklaşık maliyet önceki ihalelerde oluşan fiyatların ortalaması alınarak
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 hesaplanmıştır. Fiyat araştırması yapılmamıştır. 15-03.10.2017 tarihli ve 545.998,13TL yaklaşık maliyetli kafeteryalara gıda maddeleri alımında yaklaşık maliyet sadece dört adet fiyat bildirimine hesaplanmış ve bu hesaplamada aşırı yüksek fiyat bildirimleri dikkate alınmıştır: Gıda Maddesi 3 Firma Ortalaması Aşırı Yüksek Fiyat Meyveli soda 2.730,00 8.400,00 Neskafe 708,33 2.500,00 Süt tozu 833,33 2.500,00 Nar ekşisi 800,00 2.100,00 Ayran (300ml) 7.033,00 40.000,00 Kamu idaresi cevabında; İhale süreçlerinde yapılan çalışmalar anlatılmış olup, bundan sonra yapılacak alımlarda yaklaşık maliyet hesaplanırken aşırı yüksek fiyat bildirimlerinin değerlendirmeye alınmayacağı; yaklaşık maliyet hesaplamalarında diğer kamu kurum ve kuruluşlarından da veri alınacağı ve bulguda belirtilen hususlarla ilgili olarak daha dikkatli ve titiz davranılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılması sorumluluğu çerçevesinde, ihalelerde yaklaşık maliyetin belirlenmesi için her türlü fiyat araştırmasının yapılması ve aşırı yüksek fiyat bildirimlerinin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmaması konuları takip eden denetimlerde incelenektir. BULGU 5: İç Kontrol Sisteminin Tam Olarak Kurulmaması ve Etkin Bir Şekilde İşletilmemesi Üniversitenin İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında Döner Sermaye İşletmesinde iç kontrol sistemi kurulmasına ilişkin eylemlere yer verilmediği, planda gösterilen faaliyetlerin bir kısmının zamanında başlatılmadığı ve süresinde tamamlanmadığı, İdare Risk Strateji Belgesinin hazırlanmadığı ve yürürlüğe konulmadığı, bilgi güvenliği standardı olan ISO:27001 belgesinin alınmadığı, bilişim sistemi konusunda bilgi teknolojisi denetimi eğitimi düzenlenmediği, kurumun amaç ve hedeflerinin gerçekleşmesini engelleyebilecek risklere ilişkin analizlerin ve güncellemelerin yapılmadığı ve bu risklere karşı alınacak kurumsal tedbirlerin belirlenmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 11'inci maddesinde; üst yöneticilerin, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesinden sorumlu oldukları ve bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un “İç kontrolün tanımı” başlıklı 55’inci maddesinde ise, iç kontrol; “... idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür.” şeklinde tanımlanmıştır. 5018 sayılı Kanun ile kamu mali yönetim sistemi, Uluslararası Standartlar ve Avrupa Birliği uygulamalarına uygun bir şekilde yeniden düzenlenmiş ve bu kapsamda kamu idareleri genelinde etkin bir iç kontrol sistemi oluşturulması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak yürürlüğe konulan mevzuat hükümleri ile iç kontrol sistemi ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini kurmak amacıyla, Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği ile Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi doğrultusunda kamu iç kontrol standartlarına uyum eylem planlarını hazırlamaları ve planda yer alan faaliyetleri gerçekleştirmeleri gerekmektedir. 5018 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinde ön mali kontrolün kapsamı ve içeriği düzenlenmiş, ön mali kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin ise Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır. Buna istinaden Bakanlık tarafından İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar yayımlanmıştır. 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak yürürlüğe konulan İç Denetçilerin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte iç denetim biriminin amacı, teşkilat yapısı ve görevleri belirlenmiştir. Kamu idarelerinin belirtilen hükümler çerçevesinde iç denetim birimini oluşturmaları ve iç denetim faaliyetini gerçekleştirmeleri gerekmektedir. 5018 sayılı Kanun’a dayanılarak yürürlüğe konulan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca iç kontrol sisteminin yılda en az bir kez değerlendirilmesi ve iç kontrol sistemi ile ilgili olarak alınması gereken önlemlerin belirlenmesi zorunludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 Kamu İç Kontrol Standartları Tebliğinde de, kamu idarelerinin sistemli bir şekilde analizler yaparak amaç ve hedeflerinin gerçekleşmesini engelleyebilecek iç ve dış riskleri tanımlamaları ve bu risklere karşı alınacak önlemleri belirlemeleri öngörülmektedir. Üniversitenin iç kontrol sisteminin yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olarak kurulmaması ve işletilmemesi; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesine, Üniversitenin kanunlara göre faaliyet göstermesine, karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir bilgi edinilmesine engel teşkil etmektedir. Bu engellerin ortadan kaldırılması için etkin bir iç kontrol sisteminin kurulması, uygulanması ve gözetilmesinde üst yöneticinin gerekli liderlik ve sahiplenmeyi göstermesi ve bu hususlarda düzenleme ve gözetim görevi bulunan Üniversite tarafından iç kontrole ilişkin olarak öngörülen bütün mekanizmaların tam olarak kurulması ve işletilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; İç kontrol faaliyetleri kapsamında yapılan çalışmalar anlatılmış olup, "Üniversitemiz İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Kontrol Faaliyetleri Standartları içerisinde yer alan, tamamlanmayan eylemlerimizden, ISO:27001 belgesinin alınması eylemi ISO:2007 standardının ilk adımı olan bilgi güvenliği denetimi ve sızma testi hizmet alımı 2018 yılının ilk çeyreğinde başlatılmış olup, sürecin 2018 yılı sonu itibariyle tamamlanması öngörülmektedir. Kurum arşivinin oluşturulması çalışmaları başlatılmış ve İdare Risk Strateji Belgesinin hazırlanması eylemleri tamamlanması için kurumsal düzeydeki riskler belirlenip tespit edilecektir. Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü Üniversitemiz iç kontrol eylem planına dahil edilmiştir." denilmiştir. Sonuç olarak Üniversitenin İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planında Döner Sermaye İşletmesinde iç kontrol sistemi kurulmasına ilişkin eylemlere yer verilmesi, planda gösterilen faaliyetlerin zamanında başlatılması ve süresinde tamamlanması, İdare Risk Strateji Belgesinin hazırlanması ve yürürlüğe konulması, bilgi güvenliği standardı olan ISO:27001 belgesinin alınması, bilişim sistemi konusunda bilgi teknolojisi denetimi eğitimi düzenlenmesi, kurumun amaç ve hedeflerinin gerçekleşmesini engelleyebilecek risklere ilişkin analizlerin ve güncellemelerin yapılması ve bu risklere karşı alınacak kurumsal tedbirlerin belirlenmesi konuları takip eden denetimlerde incelenecektir. BULGU 6: Doğrudan Teminle Alımlarda Mevzuat Hükümlerine Uyulmaması Doğrudan teminle alımlarda piyasa fiyat araştırması tutanaklarının piyasa rayiçlerini yansıtmasını sağlayacak ölçüde fiyat teklifinin alınmadığı; fiyat araştırmaları için yeterli zamanın bulunmadığı; bazı hizmet alımlarında onay, piyasa fiyat araştırması, sözleşme
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17
imzalanması ve işyeri tesliminin aynı gün içinde yapıldığı; bazı mal alımlarında onay, piyasa
fiyat araştırması, muayene ve kabul işlemleri ve fatura düzenlenmesinin aynı gün içinde
gerçekleştirildiği; bazı yapım işlerinde piyasa fiyat araştırmalarının onaydan önce yapıldığı ve
sözleşme imzalanmadığı, bazı alımlarda ise fiyat araştırması yapılmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde; üst
yöneticilerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve
kullanılmasını sağlamaktan sorumlu oldukları ve bu sorumluluklarının gereklerini harcama
yetkilileri aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmektedir. Aynı Kanunun 8’inci maddesinde
de; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların
kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi ve
kullanılmasından sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin son fıkrasında; “Bu maddeye
göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik
kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya
kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.” denilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin (22.1.1.4) numaralı maddesinde; 22’nci maddeye göre
ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince
görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin
belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Anılan Tebliğin (22.1.) numaralı maddesinin son fıkrasında ise; “Bu madde
kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi
gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak
alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22’nci maddenin (c)
bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme
yapılması zorunludur.” denilmektedir.
4734 sayılı Kanunun “piyasada fiyat araştırması” yapılmasına vurgu yapan
düzenlemesinden, bu şekilde temin edilecek ihtiyacın gerçek piyasa rayiçlerine uygunluğunun
sağlanmasının zorunlu olduğu, bunu sağlamaya yönelik olarak, görevli kişi veya kişilerce
gerekli her türlü piyasa fiyat araştırmasının yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Görevli kişilerce gerçekleştirilecek piyasa fiyat araştırmasının sağlıklı, gerçekçi ve
kanıtlanabilir şekilde yapılması gerekmektedir. Görevli kişi veya kişilerce yapılacak piyasa
araştırmasının sağlıklı ve gerçekçi tespitlere dayanması muhtemel idare zararlarının
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18
önlenmesi açısından önemlidir. Piyasa fiyat araştırmasına yönelik çalışmaların somut, hesap
edilebilir ve dayanaklarıyla birlikte kanıtlanabilir olması önemlidir.
Üst yönetici ile harcama yetkililerinin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve
hukuka uygun olarak kullanılmasını sağlama sorumlulukları çerçevesinde, doğrudan teminle
alımlarda mevzuat hükümlerine uyulması ve piyasa fiyat araştırması tutanaklarının gerçek
piyasa rayiçlerini yansıtması için yeterli ölçüde fiyat araştırması yapılması gerekmektedir.
Örnekler:
1- Aşağıdaki yapım işlerinde sadece üç fiyat teklifi alınmış, onay ve piyasa fiyat
araştırması aynı gün içinde gerçekleştirilmiş ve sözleşme imzalanmamıştır:
Yevmiye Tarihi Numarası Tutarı
03.03.2017 2163 10.266,00
16.02.2017 2820 22.856,60
13.04.2017 3880 20.650,00
20.04.2017 4218 20.720,60
28.04.2017 4605 19.617,03
17.05.2017 5581 12.390,00
19.06.2017 6937 21.240,00
28.10.2017 11885 22.771,13
06.11.2017 12698 22.892,00
28.11.2017 13820 22.738,60
06.12.2017 14481 20.088,32
12.12.2017 14846 22.409,06
20.12.2017 15563 23.010,00
2- Aşağıda belirtilen yapım işlerinde ise, (A) da vurgulanan mevzuata aykırılıklara
ilave olarak; piyasa fiyat araştırmaları onaydan önce yapılmıştır:
13.04.2017 3874 19.776,80
12.05.2017 5326 13.464,09
17.05.2017 5580 15.316,40
16.10.2017 11536 22.994,61
3- Bazı alımlarda fiyat araştırması yapılmamıştır:
- 120.965,40TL sözleşme bedelli ventilatör cihazlarının yıllık bakım hizmeti
- 90.000,00TL sözleşme bedelli çeşitli tıbbi cihazların bakım hizmeti
- 26.400,00TL sözleşme bedelli 11 adet asansör bakım hizmeti
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19
- 20.000,00TL sözleşme bedelli 10 adet tıbbi cihaz bakım hizmeti
- 41.691,76TL tutarlı otomasyon yazılım programı alımı(12.12.2017-14878)
- 64.800,00TL tıbbi cihaz alımı(26.12.2017-16150) 4- Bazı mal alımlarında; onay, piyasa fiyat araştırması, malın teslimi ve fatura düzenlenmesi aynı gün içinde gerçekleştirilmiştir: 02.11.2017 12550 12.036,00 14.12.2017 15388 19.500,66 21.12.2017 15785 22.994,61 21.12.2017 15811 10.004,58 Kamu idaresi cevabında; Yapım işlerinde bir defada yapılan alımlarda sözleşme yapılmasına gerek görülmediği; günlük ve küçük ölçekli alımlar için genel bir onay belgesi düzenlendiği ve tek kaynaktan yapılan alımlarda fiyat araştırmasının gerekli olmadığı belirtilmiştir. Sonuç olarak Yapım işlerinde bir defada yapılan alımlarda sözleşme yapılmasına gerek görülmediği belirtiliyorsa da, bulguda yer alan yapım işleri belli bir süreyi gerektirdiğinden bu yapım işleri için sözleşme düzenlenmesi zorunludur. Günlük ve küçük ölçekli alımlar için genel bir onay belgesi düzenlenebileceği vurgulanıyorsa da, bulguda yer alan yapım işleri günlük ve küçük ölçekli alımlar değildir. Tek kaynaktan yapılan alımlarda fiyat araştırmasının gerekli olmadığı iddia ediliyorsa da, 4734 sayılı Kanunun 22'nci maddesinin (a), (b), (c), (d), (e), (f), (g), (h), (ı) ve (i) bentlerine göre yapılan doğrudan teminle alımların tamamında fiyat araştırması yapılması zorunlu olup, tek kaynaktan alımlara ilişkin formda da yaklaşık maliyetin belirlenmesi için her türlü fiyat araştırması yapılmasına ilişkin hükümler yer almaktadır. Doğrudan teminle alımların mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi takip eden denetimlerde incelenecektir. BULGU 7: Tahmini Kira Bedellerinin Tespitinde Rayiç Bedelin Esas Alınmaması Taşınmazların kiraya verilmesi ihalelerine ilişkin tahmini kira bedellerinin tespitinde, taşınmazın konumu ve özelliklerinin göz önünde bulundurulmadığı ve rayiç bedel yerine son yıl kira bedellerinin esas alındığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların; kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden sorumlu oldukları belirtilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Tahmin edilen bedelin tespiti" başlıklı 9'uncu maddesinde ise, "Tahmin edilen bedel, idarelerce tespit edilir veya ettirilir. İşin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur. Tahmin edilen bedel, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterilir ve asıl evrak arasında saklanır. Bu bedel gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirilir..." denilmektedir. Bu hükümler ile kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi sorumluluğu çerçevesinde; taşınmazların tahmini kira bedelinin tespitinde aşağıda belirtilen örneklerde olduğu gibi son yıl kira bedelinin değil, taşınmazın konumu ve özellikleri göz önünde bulundurulmak suretiyle rayiç bedelin esas alınması gerekmektedir. Örnekler: 1- Taşlıçiftlik yerleşkesi şehiriçi münibüs durak yeri 2- Merkezi yemekhane kırtasiye, internet ve fotokopi dükkanı 3- Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu 1.922 metrekare çok amaçlı çay bahçesi- kafeterya 4- Tıp Fakültesi 460 metrekare çok amaçlı kantin-kafeterya 5- Fen Edebiyat Fakültesi 593 metrekare çok amaçlı kantin-kafeterya 6- İlahiyat Fakültesi 328 metrekare çok amaçlı kantin-kafeterya Kamu idaresi cevabında; Özetle, "Üniversitemize ait veya tahsisli taşınmazların kiraya verilmesi ihalelerine ilişkin tahmini kira bedellerinin ilk tespitinde raiç bedeli tespit edilmiş sonraki devam eden yıllarda yapılan kiralamalarda ise taşınmazlara ilişkin oluşturulan raiç bedeller taşınmaza ait kira bedelinin tespitinde taşınmazın bulunduğu fakülte/yüksekokul, taşınmazın metrekaresi, kantinden yararlanacak öğrenci ve personel sayıları esas alınarak, üzerine EFE-TÜFE oranında artırım yapmak sureti ile tahmin edilen bedel hesaplanmıştır. Üniversitemize ait yada tahsisli Taşınmazların kiraya verilmesi ihalelerinde tahmin edilen değerin tespit edilmesine ilişkin geçtiğimiz son 10 yıl içerisinde Tokat Belediyesi, Tokat Ticaret ve Sanayi Odası gibi kurumlara yazı yazılmış ama adı geçen kurumlar, kiraya verilecek taşınmazların Tokat sınırları dışında olması sebebi ile tahmin edilen bedel (kira bedeli) hakkında tespit yada takdir yapılamadığı yönünde tarafımıza görüş bildirmişlerdir." denilmiştir. Sonuç olarak Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi sorumluluğu çerçevesinde; taşınmazların tahmini kira bedelinin tespitinde son
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21
yıl kira bedelinin değil, taşınmazın konumu ve özellikleri göz önünde bulundurulmak
suretiyle rayiç bedelin esas alınması takip eden denetimlerde incelenecektir.
BULGU 8: Fiilen Atıl Durumdaki Öğrencisi Olmayan Fakülte ve
Yüksekokulların Bulunması
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda yer alan ilke ve esaslara riayet edilmeden
fakülte ve yüksek okulların açıldığı; öğrencisi olmayan fiilen atıl durumdaki bu fakülte ve
yüksekokullarda öğretim üyesi ve idari personel istihdam edildiği ve maaşlarının bütçeden
ödendiği tespit edilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 5’inci maddesinde üniversitelerin bünyesindeki
fakülte, enstitü ve yüksekokulların, Kalkınma Plan ve Programlarının ilke ve hedefleri
doğrultusunda ve yükseköğretim planlaması çerçevesinde Yükseköğretim Kurulunun görüşü
veya önerisi üzerine kanunla kurulacağı, 7'nci maddesinde ise Yükseköğretim kurumlarının
bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulacağı, geliştirileceği ve
eğitim - öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planların
hazırlanacağı ve üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde
etkili bir biçimde kullanılmasının gözetim ve denetiminin Yükseköğretim Kurulunca
yapılacağı hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanunun 12'nci maddesinde üniversitelerin görevleri arasında; ihtisas gücü ve
maddi kaynaklarını rasyonel, verimli ve ekonomik şekilde kullanarak, milli eğitim politikası
ve kalkınma planları ilke ve hedefleri ile Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan plan ve
programlar doğrultusunda, ülkenin ihtiyacı olan dallarda ve sayıda insan gücü yetiştirmeleri
sayılmıştır. Kanunun 13'üncü maddesinde de üniversitenin ve bağlı birimlerinin öğretim
kapasitesinin rasyonel bir şekilde kullanılmasında ve geliştirilmesinde, eğitim-öğretim,
bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin devlet kalkınma plan, ilke ve hedefleri
doğrultusunda planlanıp yürütülmesinde rektörlerin birinci derecede yetkili ve sorumlu
oldukları belirtilmektedir.
Bu hükümler karşında ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun
olarak kullanılması sorumluluğu çerçevesinde; fakülte ve yüksek okulların 2547 sayılı
Kanunda yeralan ilke ve esaslara uyulması suretiyle açılması ve aşağıda belirtilen örneklerde
olduğu gibi öğrencisi olmayan fiilen atıl durumdaki birimlerde akademik ve idari personel
istihdam edilmemesi gerekmektedir.
Atıl Durumdaki Birimler Kuruluş Tarihi
Hukuk Fakültesi 20.08.2015
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22
Tokat Sağlık Hiz. MYO 15.07.2005
Güzel Sanatlar Fakültesi 16.02.2009
Adalet MYO 25.12.2014
Kamu idaresi cevabında; Özetle, bu kapsamda yapılan çalışmalar anlatılmış olup
"1992 yılında kurulan Üniversitemiz yükseköğretimin temel amaçları, stratejik plan ve
hedefleri doğrultusunda büyüme göstermektedir. Bünyesinde kurulan Fakülte ve
Yüksekokullar bina, tesis, altyapı gibi fiziki ve akademik-idari personel temini gibi beşeri
hazırlık süreçlerini tamamladıktan sonra öğrenci alımı yapabilmektedirler. Her ne kadar
Sayıştay raporunda öğrenci olmaması nedeniyle atıl durumda olduğu belirtilen yukarıda
zikredilen birimlerde kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak
kullanılmadığı belirtilse de özellikle asgari öğretim elemanı şartı oluşturulmadan öğrenci
alımı mümkün bulunmamaktadır. Fiziki ve beşeri hazırlık süreçlerindeki tüm iş ve
işlemlerinin yürütülebilmesi için de idari personel istihdam edilmesi zorunludur." denilmiştir.
Sonuç olarak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda yer alan ilke ve esaslara riayet
edilmeden fakülte ve yüksekokulların açılması; öğrencisi olmayan fiilen atıl durumdaki bu
fakülte ve yüksekokullarda öğretim üyesi ve idari personel istihdam edilmesi ve maaşlarının
bütçeden ödenmesi takip eden denetimlerde incelenecektir.
BULGU 9: Mülkiyeti Üniversiteye Ait Taşınmazların Mevzuata Aykırı Olarak
Pazarlık Usulüyle Kiraya Verilmesi
Mülkiyeti Üniversiteye ait taşınmazların mevzuata aykırı olarak pazarlık usulüyle
kiraya verildiği tespit edilmiştir.
Genel bütçe kapsamındaki idarelerin kullanımındaki taşınmazlar hazinenin özel
mülkiyetinde yer aldığı halde, özel bütçeli kuruluşlar ile mahalli idarelerin, mülkiyeti
kendilerine ait taşınmazları bulunmaktadır. Kamu idarelerine ait taşınmazların satım, kiraya
verme, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ihaleleri 2886 sayılı Devlet İhale
Kanunu hükümlere göre yürütülmektedir.
Kanunun 51'inci maddesinde, pazarlık usulüyle yapılacak işler belirlenmiş ve anılan
maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde; kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya
ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin
özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri
ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin
gayri ayni hak tesisinin pazarlık usulüyle ihale edilebileceği belirtilmiştir.
Kanundaki bu düzenlemeye göre pazarlık usulünün (51/g) bendine göre ihale
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 yapılabilmesi ancak Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz mallar için söz konusu olacaktır. Özel bütçeli kuruluşlar ile mahalli idarelerin mülkiyetinde olan taşınmazlarının, “Devletin özel mülkiyetindeki taşınmaz mal” ya da “Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer” olarak nitelendirilmesi hukuken mümkün olmadığından, bu tür kurumların taşınmazlarını kiraya vermek istemeleri durumunda, 2886 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca işlem tesis etmelerinin mümkün olmadığı açıktır. Danıştay 13 üncü Dairesinin bir üniversitenin mülkiyetinde yer alan taşınmazın kiralanması hususunda verdiği 21.04.2015 tarihli ve E:2014/5284 K:2015/1541 Nolu Kararı ile bir belediyenin mülkiyetindeki taşınmazın kiralanması hususunda verdiği 15.10.2014 tarih ve E:2014/2352, K:2014/3119 sayılı kararlarda da hazinenin özel mülkiyetinde yer almayan taşınmazlar için 2886 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi hükmüne göre işlem yapılamayacağı belirtilmektedir. Nitekim Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün bir üniversitenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlara ait Yönetmelikle ilgili 16.01.2016 tarihli ve 97208366- 010.03-(3100 -2835)-1225 sayılı yazısında da; 2886 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin (g) bendinin sadece hazinenin özel mülkiyetinde yer alan taşınmazlar için uygulanabileceği, şeklinde görüş bildirilmiştir. Dolayısıyla 2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendindeki hükmün; sadece Devletin özel mülkiyetindeki taşınmazlar için söz konusu olabileceği ve diğer kurumların mülkiyetinde yer alan taşınmazlar için söz konusu hükmün uygulanmasının mümkün bulunmadığı dikkate alındığında, aşağıda belirtilen örneklerde olduğu gibi Üniversitenin mülkiyetindeki taşınmazların kiraya verilmesinde 2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre değil, anılan Kanunun diğer hükümlerine göre işlem yapılması gerekmektedir. Örnekler: 1- Merkezi yemekhane kırtasiye, internet ve fotokopi dükkanı 2- İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi 240 metrekare çok amaçlı kantin-kafeterya 3- Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu 1.922 metrekare çok amaçlı çay bahçesi- kafeterya 4- Tıp Fakültesi 460 metrekare çok amaçlı kantin-kafeterya 5- Fen Edebiyat Fakültesi 593 metrekare çok amaçlı kantin-kafeterya 6- İlahiyat Fakültesi 328 metrekare çok amaçlı kantin-kafeterya
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 Kamu idaresi cevabında; Özetle, "Üniversitemize ait taşınmazların kiraya verilmesi işi ihalesinde taraf olarak "Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz mallar" olarak değerlendirilerek 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51. Maddesinin (g) bendi uyarınca ihale yapılmıştır. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 45'inci maddesi (açık teklif usulü) 2017 Yılı Eylül ayından sonraki yapılan ihalelerde uygulanmakta ve bundan sonra yapılacak olan kiralama ihalelerinde de uygulanacaktır." denilmiştir. Sonuç olarak Mülkiyeti Üniversiteye ait taşınmazların "Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz mallar" olarak değerlendirilerek pazarlık usulüyle kiraya verildiği belirtilmekteyse de, özel bütçeli kuruluşlar ile mahalli idarelerin mülkiyetinde olan taşınmazlarının, “Devletin özel mülkiyetindeki taşınmaz mal” ya da “Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer” olarak nitelendirilmesi hukuken mümkün olmadığından, bu tür kurumların taşınmazlarını kiraya vermek istemeleri durumunda, 2886 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca işlem tesis etmelerinin mümkün olmadığı açıktır. Dolayısıyla 2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendindeki hükmün; sadece Devletin özel mülkiyetindeki taşınmazlar için söz konusu olabileceği ve diğer kurumların mülkiyetinde yer alan taşınmazlar için söz konusu hükmün uygulanmasının mümkün bulunmadığı dikkate alındığında, aşağıda belirtilen örneklerde olduğu gibi Üniversitenin mülkiyetindeki taşınmazların kiraya verilmesinde 2886 sayılı Kanunun 51'inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre değil, anılan Kanunun diğer hükümlerine göre işlem yapılması gerekmektedir. BULGU 10: Sosyal Tesislerin Etkili, Ekonomik ve Verimli Olarak İşletilmesine Yönelik Tedbirlerin Alınmaması Sosyal tesislerin bütün giderlerinin bütçeden ödendiği, gelirlerinin giderlerini karşılamaktan çok uzak olduğu ve bu tesislerin etkili, ekonomik ve verimli olarak işletilmesine ve bu tesislerde güçlü bir idari ve mali yapı oluşturulmasına yönelik tedbirlerin alınmadığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 8'inci maddesine göre; "Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır." 07.07.2017 tarih ve 30117 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kamu Sosyal
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 Tesislerinin İşletilmesine İlişkin Tebliğin (Sayı: 2017-6) 1'inci maddesinde, " Bu Tebliğin amacı; idarelere ait sosyal tesislerin etkili, ekonomik ve verimli işletilmesine, güçlü bir idari ve mali yapının oluşturulmasına yönelik tedbirlerin alınmasını sağlamaktır.", 5'inci maddesinde, "Kapsam dahilindeki idareler, bu Tebliğin amacı doğrultusunda aşağıdaki tedbirleri almakla yükümlüdürler: ..." 6'ıncı maddesinde ise, "Sosyal tesis kapasitelerinin kullanımında, ihtiyaç bulunan yerlerde boş kapasitenin öncelikle yükseköğrenim öğrencilerine kullandırılması için gerekli her türlü tedbir alınır ve sosyal tesislerdeki boş kapasiteler ivedilikle Yükseköğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumuna (YURTKUR) bildirilir..." denilmektedir. 21.01.2017 tarih ve 29955 sayılı Resmî Gazete' de yayımlanan Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğin (Sayı: 2017-3) 7'nci maddesinde de, "(1) Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır. .. (16) Görevi ve unvanı ne olursa olsun hiç bir kişi ve personel, tesislerden ve bu Tebliğde belirtilen hizmetlerden bedelini ödemeden yararlandırılamaz. ... (22) Tesislerin tamamen veya kısmen kiraya verilmesi imkanları araştırılarak uygulamaya bu yönde ağırlık verilir..." hükümleri yer almaktadır. Bu hükümler karşısında ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesini ve kullanılmasını sağlama sorumluluğu çerçevesinde; aşağıda belirtilen sosyal tesislerin etkili, ekonomik ve verimli olarak işletilmesine ve bu tesisler için güçlü bir idari ve mali yapı oluşturulmasına yönelik tedbirlerin alınması gerekmektedir. Sosyal Tesislerin Durumları: A- Restaurant-Kafeterya
- Bütün giderleri bütçeden karşılanmaktadır.(personel, ısınma, elektrik, su, temizlik vb.)
- Gelirleri sadece yapılan gıda maddesi alımlarını karşılayacak düzeydedir.
- 3 kadrolu 12 hizmet alımı kapsamında olmak üzere 15 personel çalışmaktadır.
- Çalışan personelin yıllık maliyeti yıllık gelirini aşmaktadır. B- Yarı Olimpik Yüzme Havuzu
- Bütün giderleri bütçeden karşılanmaktadır.(personel, ısınma, elektrik, su, temizlik vb)
- 4 kadrolu 4 hizmet alımı kapsamında olmak üzere 8 personel çalışmaktadır.
- Çalışan personelin yıllık maliyeti yıllık gelirinin üç katını aşmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 C- Uygulama Oteli
- Otel atıl denecek durumdadır. Ortalama %3 kapasite ile çalışmaktadır.
- Atıl denecek kapasite ile çalışmasına rağmen, 5 kadrolu personel istihdam edilmektedir. -Bütün giderleri(personel, ısınma, elektrik, su, temizlik vb)bütçeden karşılanmasına rağmen gelirleri döner sermaye işletmesine aktarılmaktadır.
- Çalışan personelin yıllık maliyeti yıllık gelirinin yirmi katını aşmaktadır. D- Konukevi
- Personel giderleri bütçeden ödenmektedir.
- 3 kadrolu 5 hizmet alımı kapsamında olmak üzere 8 personel çalışmaktadır.
- Çalışan personelin yıllık maliyeti yıllık sosyal tesis işletme gelirlerinin üç katına yakındır. Kamu idaresi cevabında; Özetle, "Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığına bağlı olarak işletmesi yapılan restoran ve kafeterya, yarı olimpik yüzme havuzu ve konukevinin işletme, amaç, kapsam ve yapısı öğrencilerin boş zamanlarını değerlendireceği sosyal bir mekan olarak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Sosyal Hizmetler Başlıklı 47'nci maddesi hükmüne istinaden açılan ve personel ve öğrencilerimize hizmet sunan işletmelerdir. Adı geçen işletmeler iktisadi işletme yapısında olmayan öğrencilerimizin beden ve ruh sağlığının korunması, barınma, beslenme, çalışma, dinlenme ve boş zamanlarını değerlendirme gibi sosyal ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile açılan işletmelerdir. Sosyal tesislerin kuruluşunda mevcut personeller görevlendirilmiş, burada görevlendirilmek üzere yeni personel alımı yapılmamıştır. Bu personeller Sosyal Tesislerin yanında ihtiyaç olması halinde diğer işletmeler ve birimlerde de görev almaktadırlar. Ayrıca bundan sonra burada personel ihtiyacı duyulması halinde kendi gelirinden personel çalıştırılması yoluna gidilecektir. Zile Dinçerler Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu bünyesinde faaliyet gösteren Uygulama Oteli, okulun laboratuvarı ve dersliği mahiyetinde olup, bazı uygulamalı derslerin yapıldığı yerdir, asıl amaç otelcilik faaliyeti değildir. Burada otelcilik faaliyeti yapılmasa da eğitim için gerekli harcamalar yapılacaktır. Otelde çalıştırılmakta olan 5 personel, otelin kadrosunda olmayıp, okul kadrosunda bulunan personel olup, ayrıca otel için dışarıdan hizmet alınmamaktadır." denilmiştir. Sonuç olarak Sosyal tesislerden restoran-kafeterya, yarı olimpik yüzme havuzu ve konukevinin işletme, amaç, kapsam ve yapısı öğrencilerin boş zamanlarını değerlendireceği sosyal bir mekan olarak 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun Sosyal Hizmetler Başlıklı 47'nci maddesi hükmüne istinaden açılan ve personel ve öğrencilere hizmet sunan işletmeler olduğu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 belirtiliyorsa da, Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğlere göre kamu sosyal tesisleri merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri, döner sermayeli kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu bankaları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı tesisleri kapsamakta olup; Kamu Sosyal Tesislerinin İşletilmesine İlişkin Tebliğde, sosyal tesis "idareler tarafından işletilen ve kamu idarelerinde çalışan personel ile diğer yararlanıcıların eğitim, dinlenme, konaklama, beslenme ve eğlence gibi sosyal ve destek amaçlı ihtiyaçlarını karşılayan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzer mahiyetteki tesisleri ifade eder." şeklinde tanımlanmıştır. Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesini ve kullanılmasını sağlama sorumluluğu çerçevesinde; eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal ve destek amaçlı sosyal tesislerin etkili, ekonomik ve verimli olarak işletilmesine ve bu tesisler için güçlü bir idari ve mali yapı oluşturulmasına yönelik tedbirlerin alınması gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36
GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ....................... 37
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 38
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 38
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 38
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 39
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 39
- EKLER ........................................................................................................................................................ 58
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI
HAKKINDA BİLGİ
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün, hesap ve
işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ile mali rapor ve tabloları, “Döner Sermayeli İşletmeler
Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 565 ve 573’üncü maddelerinde düzenlenen defter, cetvel
ve tablolardan oluşmaktadır.
Saymanlığın muhasebe kayıt işlemleri, Maliye Bakanlığı tarafından yönetilen Döner
Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerinden yürütülmektedir.
2017 yılı bilançosunda sermayesi 1.024.636,20 TL olup, toplam aktif büyüklüğü
16.587.509,66 TL’dir. Döner sermaye gelir toplamı 95.143.633,15 TL, gider toplamı
101.116.314,00 TL olup, gelir tablosunda yıl sonu itibariyle tahakkuk eden zarar toplamı
5.972.680,85 TL’dir.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe
Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5’inci maddesi gereğince hesap
dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer
alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8’inci maddesinde yer
alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
Geçici ve kesin mizan
Bilanço
Gelir tablosu
Kasa sayım tutanağı
Banka mevcudu tespit tutanağı
Nakit akım tablosu
Teminat mektupları sayım tutanağı
Envanter defteri
Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün 2017 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: İhale Usulleriyle Karşılanması Gereken İhtiyaçların Doğrudan Teminle Alınması Hastaya özgü olmayan ve stoklanabilen ilaç ve malzeme ihtiyaçları için açık ihale yapılması gerekirken alımların doğrudan teminle(22/f) yapıldığı ve kısımlara bölmek suretiyle doğrudan teminle alımların gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 'Temel İlkeler' başlıklı 5'inci maddesinde; "İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri birarada ihale edilemez. Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez. Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40 usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir. " denilmektedir. Aynı Kanunun 22'nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde ise, özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımlarının doğrudan teminle yapılabileceği belirtilmektedir. Kamu İhale Genel Tebliğinin (22.7.) numaralı maddesinde; "Kanunun 22’nci maddesinin (f) bendinde yer alan hüküm çerçevesinde; özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum, kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri alımlarının doğrudan temin yoluyla karşılanması mümkün bulunmaktadır.... Yani, hastaya özgü olup özelliğinden dolayı stoklama imkanı bulunmayan mal ve malzemelerin de bu madde çerçevesinde temini mümkün bulunmaktadır. " hükmü yer almaktadır. Kamu İhale Genel Tebliğinin (22.5.1.2.) numaralı maddesinde ise; " ... 4734 sayılı Kanunun 19'uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanunun 22'nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanunun 22'nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gereklidir." denilmektedir. Bu hükümler karşısında, hastaya özgü olmayan ve stoklanabilen ilaç ve malzeme alımlarının açık ihale usulüyle yapılması; mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin 4734 sayılı Kanunun 5'inci maddesindeki ilkelere uygun olarak gerçekleştirilmesi; aşağıda yer alan örneklerde olduğu gibi açık ihale usulü ile karşılanması gereken ihtiyaçların kısımlara bölmek suretiyle doğrudan teminle sağlanmaması ve 4734 Kanun hükümlerine aykırı olarak doğrudan teminle alım yapılmasına izin verilmemesi gerekmektedir. Örnekler: 1- Kısımlara bölmek suretiyle doğrudan teminle alımlar (22/d) a- Gazlı bez alımları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41 Yev.Tarihi Nosu Tutarı 09.02.2017 372 12.916,80 17.02.2017 512 20.790,80 13.04.2017 1521 20.730,60 13.04.2017 1532 20.865,60 b- Tıbbi oksijen gazı alımları 09.03.2017 767 19.008,00 13.03.2017 816 19.940,00 13.04.2017 1520 20.736,00 19.04.2017 1599 20.736,00 11.05.2017 1936 20.378,30 c-Tıbbi sarf malzemesi alımları 13.02.2017 416 18.058,70 13.02.2017 419 15.944,04 13.02.2017 420 15.606,00 19.04.2017 1599 20.736,00 d- Yaş sebze meyve alımları (alımlar tek bir kişiden yapılmıştır.) 06.09.2017 4438 8.710,74 01.12.2017 6865 18.581,40 25.12.2017 7673 17.226,00 e- Temizlik malzemesi alımları 06.10.2017 5303 16.932,10 31.10.2017 6095 19.462,21 15.11.2017 6427 12.449,00 15.12.2017 1247 14.772,72 22.12.2017 1280 5.180,20 2- Stoklanabilir ilaçların doğrudan teminle alınması (eczaneye ilaç alımları) 17.02.2017 508 492.329,48 17.02.2017 516 100.699,20 17.02.2017 517 277.368,30 01.03.2017 699 1.023.853,11 27.02.2017 1082 149.882,40 24.04.2017 1708 103.106,52
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
42
25.05.2017 2283 114.783,48
25.05.2017 2284 742.663,08
11.07.2017 3141 300.672,00
19.07.2017 3197 178.080,61
03.08.2017 3722 209.756,30
04.08.2017 3770 308.214,73
3- 762.027,97 TL yaklaşık maliyetli Diş Hekimliği Fakültesi 12 aylık diş protez
laboratuvar hizmeti alımı (22/f)
4- 474.803,65 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi için 20 kalem ilaç alımı
5- 315.330,37 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi için 34 kalem ilaç alımı
6- 442.261,74 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi 29 kalem ilaç alımı (onay:
22.09.2017-22459)
7- 177.668,24 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi 12 kalem ilaç alımı (onay:
23.10.2017-22830)
8- 622.548,40 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi 24 kalem ilaç alımı (Onay:
24.07.2017-21862) Bu alımda gerekçe, "stoklama imkanının bulunmaması"dır. Ancak alım
iki parti halinde toplu olarak yapılmış olup, teslim tarihleri 01.08.2017 ve 08.08.2017'dir:
06.10.2017 5200 262.580,40
06.10.2017 5340 262.580,40
9- 347.329,51 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi 31 kalem ilaç alımı (Onay:
18.08.2017-22128)
10- 683.444,40 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi 35 kalem ilaç alımı (Onay:
08.08.2017-22009): Bu alımda da gerekçe, "stoklama imkanının bulunmaması"dır. Ancak
alım partiler halinde toplu olarak yapılmış olup, teslim tarihleri 17.08.2017, 20.08.2017 ve
takip eden tarihlerdir:
06.10.2017 5164 51.722,84
06.10.2017 5170 262.974,71
06.10.2017 5176 14.998,50
11- 806.288,22 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi 41 kalem ilaç alımı (onay:
26.05.2017-21061).
Kamu idaresi cevabında; "Söz konusu alımlarımız idaremizin genel uygulaması
öncelikle 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 19 ve 21. Maddelerine göre yapılmakta olup
Hastanelerin mali durumundan dolayı çoğu kez alınamamaktadır. Alımı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43 gerçekleştiremediğimizde 4734 sayılı kanunun 22.maddesine doğrudan temine zorunlu olarak dönmekteyiz. Söz konusu bulguyla ilgili uyarılarınız dikkate alınacaktır." denilmiştir. Sonuç olarak Hastanenin gider dengesini sağlayacak gerekli idari tedbirlerin alınması ve mali açıdan sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması suretiyle, hastaya özgü olmayan ve stoklanabilen ilaç ve malzeme alımlarının açık ihale usulüyle yapılması; mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanunun 5'inci maddesindeki ilkelere uygun olarak gerçekleştirilmesi; açık ihale usulü ile karşılanması gereken ihtiyaçların kısımlara bölmek suretiyle doğrudan teminle sağlanmaması ve 4734 Kanun hükümlerine aykırı olarak doğrudan teminle alım yapılmasına izin verilmemesi gerekmektedir. BULGU 2: İhalelerde Yaklaşık Maliyeti Aşan Tekliflerin Piyasa Rayiçlerine Uygun Olup Olmadığının Sorgulanmaması İhalelerde yaklaşık maliyetin beş katına kadar olan birim fiyat tekliflerinin piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığı sorgulanmadan uygun bulunduğu ve bu aşırı yüksek fiyatlarla alım yapıldığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde; üst yöneticilerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamaktan sorumlu oldukları ve bu sorumluluklarının gereklerini harcama yetkilileri aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmektedir. Aynı Kanunun 8’inci maddesinde de; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi ve kullanılmasından sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır. Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık Maliyetin Üzerindeki Teklifler” başlıklı (16.3.) numaralı maddesinin (16.3.1.) numaralı alt maddesinde; "Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır. İhale komisyonu; a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını, b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını, c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını, Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44 açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir." denilmektedir. Bu hükme göre, ihale komisyonlarının takdir yetkisini kullanırken birim fiyat tekliflerinin piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığını sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese etmesi; aşağıda yer alan örneklerde olduğu gibi yaklaşık maliyeti aşan aşırı yüksek fiyatlarla alım yapılmaması gerekmektedir. Örnekler: 1- 1.278.357,00 TL yaklaşık maliyetli hastane genel bölüm 90 kalem tıbbi malzeme alımında, bebek idrar torbası için ihale alım fiyatı yaklaşık maliyetin beş katıdır (yaklaşık maliyet birim fiyatı: 0,05 TL, ihale birim fiyatı: 0,25 TL). 2- 43.750,00 TL yaklaşık maliyetli aspirasyon seti torbası alımında, ihale alım fiyatı yaklaşık maliyetin üç katını aşmaktadır (yaklaşık maliyet birim fiyatı: 1,75 TL, ihale birim fiyatı: 5,67 TL). 3- Kan Merkezi 13 kalem tıbbi malzeme alımında, ihale alım fiyatı son alım birim fiyatının dört katını aşmaktadır (son alım fiyatı: 1,00 TL, yaklaşık maliyet birim fiyatı: 2,75 TL, ihale birim fiyatı: 4,50 TL). 4- Kan Merkezi 5 kalem tıbbi malzeme alımında, ihale alım fiyatı yaklaşık maliyetin iki katına yakındır (yaklaşık maliyet birim fiyatı: 2,75 TL, ihale birim fiyatı: 4,50 TL). 5- 1.975.300,00 TL yaklaşık maliyetli Hastane genel bölüm 152 kalem tıbbi malzeme alımında; 37, 38, 39, 40, 41, 47, 70, 71, 72, 73, 75, 89, 90, 91, 92, 93, 100, 103, 107, 113, 114, 124, 130, 132, 133, 136, 137, 138, 143, 144 ve 152 sıra nolu malzemelerin ihale birim fiyatları yaklaşık maliyeti aşmasına rağmen bu fiyatların piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı sorgulanmamıştır. Örneğin; 137 sıra nolu ayak sabitleyicinin yaklaşık maliyet birim fiyatı 2,10 TL iken ihale birim fiyatı 2,83 TL'dir. 6- Diş Hekimliği Fakültesi 16 kalem tıbbi sarf malzemesi alımında, 16 sıra nolu malzemenin yaklaşık maliyet fiyatı 34.939,20 TL iken ihale fiyatı 43.600,00 TL'dir. 7- Merkez Laboratuvarı 117 kalem tıbbi malzeme alımında, kan gazı kiti için yaklaşık maliyet birim fiyatı 6,23 TL iken ihale birim fiyatı 6,55 TL'dir. 8- 762.027,97 TL yaklaşık maliyetli Diş Hekimliği Fakültesi 12 aylık diş protez laboratuvar hizmeti alımında, yaklaşık maliyet birim fiyatlarını aşan birim fiyatlarıyla alım yapılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
45
9- 116.830,00 TL yaklaşık maliyetli Anjiyo Servisi 19 kalem malzeme alımında, 1 ve
3 nolu malzemelerin ihale fiyatı yaklaşık maliyet fiyatının iki katına yakındır:
Malzeme Sıra No Yaklaşık Maliyet Fiyatı İhale Fiyatı
1 7.000,00 12.750,00
3 19.000,00 35.062,50
10- 106.645,80 TL yaklaşık maliyetli Kan Bankası aferez trombosit seti alımına ilişkin
ihaleye tek bir firma katılmış olup, yaklaşık maliyeti aşan teklifi (117.000,00 TL)
sorgulanmaksızın uygun bulunmuştur. Bu malzemenin SUT fiyatı ise, 72.000,00TL'dir.
Kamu idaresi cevabında; Özetle, "İhale komisyonu takdir yetkisini kullanırken
mümkün mertebe piyasa koşullarını yansıtıp yansıtmadığı, hastane stoklarında olup olmadığı,
işin aciliyet durumu, hastaya özgü malzemelerin alınması, üçüncü basamak hastane
olduğumuzdan hastanın tedavi etmek zorunda olduğumuz ve mali durum göz önüne alarak
değerlendirme yapılarak alımlarımızı gerçekleştirmekteyiz ve ihale çıkılan kalem sayısının
yaklaşık bu koşullarda göz önüne alındığından mali yetersizlik nedeniyle 3/1 ‘i
alabilmekteyiz. Bulguda belirtilen hususlarda bundan sonra daha dikkatli ve titiz
davranılacaktır." denilmiştir.
Sonuç olarak Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak
kullanılmasını sağlama sorumluluğu çerçevesinde, ihale komisyonlarının takdir yetkisini
kullanırken birim fiyat tekliflerinin piyasa rayiçlerini yansıtıp yansıtmadığını sorgulayarak
verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese etmesi ve yaklaşık maliyeti aşan aşırı
yüksek fiyatlarla alım yapılmaması konuları takip eden denetimlerde incelenecektir.
BULGU 3: Doğrudan Teminle Alımlarda Mevzuat Hükümlerine Uyulmaması
Doğrudan teminle alımlarda piyasa fiyat araştırması tutanaklarının piyasa rayiçlerini
yansıtmasını sağlayacak ölçüde fiyat teklifinin alınmadığı; fiyat araştırmaları için yeterli
zamanın bulunmadığı; son alım fiyatı ve yaklaşık maliyet fiyatının iki katını aşan fiyatlarla
alımlar yapıldığı, bazı alımlarda diğerlerine göre yüksek olan tekliflerin uygun bulunduğu ve
bazı alımlarda ise fiyat araştırması yapılmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde; üst
yöneticilerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve
kullanılmasını sağlamaktan sorumlu oldukları ve bu sorumluluklarının gereklerini harcama
yetkilileri aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmektedir. Aynı Kanunun 8’inci maddesinde
de; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 46 kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi ve kullanılmasından sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin son fıkrasında; “Bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve 10 uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçlar temin edilir.” denilmektedir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin (22.1.1.4) numaralı maddesinde; 22’nci maddeye göre ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunlu olduğu belirtilmiştir. 4734 sayılı Kanunun “piyasada fiyat araştırması” yapılmasına vurgu yapan düzenlemesinden, bu şekilde temin edilecek ihtiyacın gerçek piyasa rayiçlerine uygunluğunun sağlanmasının zorunlu olduğu, bunu sağlamaya yönelik olarak, görevli kişi veya kişilerce gerekli her türlü piyasa fiyat araştırmasının yapılması gerektiği anlaşılmaktadır. Görevli kişilerce gerçekleştirilecek piyasa fiyat araştırmasının sağlıklı, gerçekçi ve kanıtlanabilir şekilde yapılması gerekmektedir. Görevli kişi veya kişilerce yapılacak piyasa araştırmasının sağlıklı ve gerçekçi tespitlere dayanması muhtemel idare zararlarının önlenmesi açısından önemlidir. Piyasa fiyat araştırmasına yönelik çalışmaların somut, hesap edilebilir ve dayanaklarıyla birlikte kanıtlanabilir olması gereklidir. Bu hükümler karşısında ve üst yönetici ile harcama yetkililerinin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasını sağlama sorumlulukları çerçevesinde, doğrudan teminle alımlarda mevzuat hükümlerine uyulması ve piyasa fiyat araştırması tutanaklarının gerçek piyasa rayiçlerini yansıtması için yeterli ölçüde fiyat araştırması yapılması; aşağıda yer alan örneklerde olduğu gibi fiyat araştırması olmadan alım yapılmaması gerekmektedir. Örnekler: A- 22/d ye göre alımlarda, 1-Fiyat araştırması yapılmaması ya da piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece alım yapılan kişi veya firmanın fiyat teklifinin yer alması: Yev.Tarihi Nosu Tutarı 06.10.2017 5230 22.892,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47 06.10.2017 5233 22.909,70 15.11.2017 6427 12.449,00 01.12.2017 6865 18.581,40 15.12.2017 7202 19.440,00 15.12.2017 7219 14.611,00 19.12.2017 7376 21.830,00 28.12.2017 8034 10.260,00 29.12.2017 8193 19.440,00 30.12.2017 8204 15.525,26 2-Aşağıda belirtilen alımlarda, piyasa fiyat araştırmalarının mevzuata uygun olarak yapılmamasından dolayı yaklaşık maliyet ve son alım fiyatlarının çok üstündeki fiyat teklifleri uygun bulunmuştur. Bazı alımlarda, yaklaşık maliyeti aşmayan teklifler numunesi olmadığı gerekçesiyle uygun bulunmamıştır. Yev.Tarihi Nosu Tutarı Son Alım-Yak. Mal.Fiyatı Bu Alım Fiyatı 06.10.2017 5140 18.144,00 9.600,00 16.200,00 06.10.2017 5207 19.535,52 986,40 1.637,28 06.10.2017 5622 16.286,00 3,10 7,90 3- 10.620,00 TL tutarlı (06.09.2017-4429) 20 adet aşı nakil çantası alımına ilişkin piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece iki fiyat teklifi yer almakta olup, bunlardan yüksek olan uygun bulunmuştur. Uygun bulunan 9.000,00 TL iken, diğer teklif 7.800,00 TL'dir. 4- 12.312,00 TL tutarlı (27.09.2017-4818) tıbbi malzeme alımında, yaklaşık maliyet 11.428,00 TL iken alım fiyatı 19.365,00 TL'dir. B- 22/f ye göre alımlar: 1- 474.803,65 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi için 20 kalem ilaç alımında; 1, 9, 10 ve 13 sıra nolu ilaçlar için piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece alım yapılan firmanın teklifi yer almaktadır. 2- 315.330,37 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi için 34 kalem ilaç alımında; 27 ve 31 sıra nolu ilaçlar için piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece alım yapılan firmanın teklifi 5, 6, 24, 25, 26 ve 30 sıra nolu ilaçlar için ise sadece iki firmanın teklifi mevcuttur. 3- 442.261,74 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi için 29 kalem ilaç alımında (onay: 22.09.2017-22459); piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece iki firmanın teklifi yer almaktadır. 4- 177.668,24 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi için 12 kalem ilaç alımında (onay:
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48 23.10.2017-22830); 1, 2, 3 ve 7 sıra nolu ilaçlar için piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece alım yapılan firmanın teklifi 4, 5, 6, 8, 9 ve 11 sıra nolu ilaçlar için ise sadece iki firmanın teklifi mevcuttur. 5- Aşağıdaki alımlarda piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece alım yapılan firmanın teklifi yer almaktadır: 29.09.2017 4988 20.622,60 04.12.2017 6908 10.946,80 19.12.2017 7402 44.874,00 28.12.2017 7976 44.496,00 29.12.2017 8130 20.622,60 29.12.2017 8288 10.946,00 29.12.2017 8295 20.536,00 6- 622.548,40 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi için 24 kalem ilaç alımında (Onay: 24.07.2017-21862); 21 sıra nolu ve 486.260,00 TL tutarlı ilaçlar için piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece alım yapılan firmanın teklifi yer almaktadır. 7- 347.329,51 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi için 31 kalem ilaç alımında (Onay: 18.08.2017-22128); 2 sıra nolu ve 133.000,00 TL tutarlı human albümin için piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece alım yapılan firmanın teklifi yer almaktadır ve bu teklif yaklaşık maliyeti aşmaktadır (yaklaşık maliyet: 125.450,00 TL). 8- 683.444,40 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi için 35 kalem ilaç alımında (Onay: 08.08.2017-22009); 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 ve 17 sıra nolu ilaçlar için piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece alım yapılan firmanın teklifi yer almaktadır. 17 nolu ilaç için yaklaşık maliyet 6.531,60 TL iken alım 14.998,50 TL'dir. 9- 806.288,22 TL yaklaşık maliyetli eczane birimi için 41 kalem ilaç alımında (onay: 26.05.2017-21061) 2, 10, 11, 15, 16, 22, 26, 29, 31, 32 ve 33 sıra nolu ilaçlar için piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece alım yapılan firmanın teklifi yer almaktadır. C- Tek kaynaktan yapılan alımlarda piyasa fiyat araştırması yapılmamıştır (22/a, b, c): 1- 219.996,00 TL sözleşme bedelli Hastane bilgi yönetim sistemi hizmeti alımı b- Diş Hekimliği Fakültesi 1 aylık 26.550,00 TL tutarlı merkezi sterilizasyon hizmeti alımı (14.04.2017-371) 2- Hastane yenidoğan 53.690,00 TL tutarlı ventilatör alımı (29.06.2017-2984) 3- Hastane 12.272,00 TL tutarlı ameliyat masası kumandası alımı (24.05.2017-2196) D- 12.449,00 TL tutarlı (15.11.2017-6427) Hastane temizlik malzemeleri alımına
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49 ilişkin piyasa fiyat araştırması tutanağında sadece alım yapılan firmanın teklifi yer almaktadır ve bu teklif son alım fiyatının iki katıdır. Kamu idaresi cevabında; Alım süreçlerinde yapılan çalışmalar ayrıntılı olarak anlatılmış ve özetle, "Üniversite Hastanelerinin durumlarının ortada olması ve borç yüklerinin büyüklüğü nedeniyle faks yoluyla ve bazen de telefon ile firmalar aranarak teklifler dağıtılmaktadır. Mali sıkıntı ve ödeme dengesi yüzünden katılımlar yeterli olmamaktadır. Bazen de üçüncü basamak hastane olmamız ve hastaları geri çeviremeyeceğimizden zorunlu kaldığımız durumlarda yaklaşık maliyetin üzerinde almak zorunda kaldığımız durumlar oluşmaktadır. 22/f ye göre yapılan ilaç alımlarında hastanenin acil ihtiyacının olması, ilacın depo stoklarında olmaması ve hastaların mağdur edilmemesi satın alınmıştır Tek kaynaktan yapılan alımlarda piyasa fiyat araştırması yapılmamıştır." denilmiştir. Sonuç olarak Tek kaynaktan yapılan alımlarda fiyat araştırmasının gerekli olmadığı belirtiliyorsa da, 4734 sayılı Kanunun 22'nci maddesinin (a), (b), (c), (d), (e), (f), (g), (h), (ı) ve (i) bentlerine göre yapılan doğrudan teminle alımların tamamında fiyat araştırması yapılması zorunlu olup, tek kaynaktan alımlara ilişkin formda da yaklaşık maliyetin belirlenmesi için her türlü fiyat araştırması yapılmasına ilişkin hükümler yer almaktadır. Üst yönetici ile harcama yetkililerinin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasını sağlama sorumlulukları çerçevesinde, doğrudan teminle alımlarda mevzuat hükümlerine uyulması ve piyasa fiyat araştırması tutanaklarının gerçek piyasa rayiçlerini yansıtması için yeterli ölçüde fiyat araştırması yapılması; fiyat araştırması olmadan alım yapılmaması konuları takip eden denetimlerde incelenecektir. BULGU 4: Döner Sermaye İşletmesinin İç Kontrol Sistemine Dahil Edilmemesi Döner Sermaye İşletmesinin, Kurum tarafından iç kontrol sistemine dahil edilmediği ve Üniversitenin hazırladığı Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı kapsamında iç kontrol sisteminin yapılandırılmasına yönelik olarak eylemlere yer verilmediği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak Maliye Bakanlığınca düzenlenen İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslarda; üst yöneticiler, iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesinden, harcama yetkilileri, görev ve yetki alanları çerçevesinde, idari ve malî karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişinden sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunun geçici 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Döner sermaye işletmeleri yeniden yapılandırılıncaya kadar bunların bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması ve muhasebesi ile kontrol ve denetimi Maliye Bakanlığınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir…” denilmiştir. 01.05.2007 tarih ve 26509 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Kontrol ve denetimin amacı” başlıklı 11 inci maddesinde; “İşletmelerde kontrol ve denetimin amacı; a) Gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerin, etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yönetilmesini, b) İlgili mevzuata uygun olarak faaliyet gösterilmesini, c) Her türlü malî karar ve işlemlerde usulsüzlük ve yolsuzluğun önlenmesini, ç) Varlıkların kötüye kullanılması ve israfını önlemek ve kayıplara karşı korunmasını, d) Karar oluşturmak ve izlemek için düzenli, zamanında ve güvenilir rapor ve bilgi edinilmesini, sağlamaktır.” ifadesi yer almaktadır. Yönetmeliğin “Hüküm bulunmayan hâller” başlıklı 599 uncu maddesinde ise; “Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile 30.12.2006 tarihli ve 26392 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin genel esasları, kıyasen uygulanır.” denilmekte olup, Yönetmelikte işletmelerin iç kontrol sistemini yapılandırılmasına ilişkin faklı bir düzenleme olmadığı için döner sermaye işletmeleri 5018 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatta yer alan iç kontrol sistemine ilişkin hükümlere tabi olacaklardır. 5018 sayılı Kanun'da belirlenen hedeflere ve amaçlara ulaşmak için, Kanun'un en önemli bileşenlerinden olan kamu iç kontrol sistemi 5018 sayılı Kanunun 55 inci maddesinde “idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, mali bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan mali ve diğer kontroller bütünü…” şeklinde tanımlanmıştır. Tanımdan da anlaşılacağı üzere ekonomik ve mali ifadeler döner sermaye işletme sisteminin iş ve işleyişlerini de içeren ifadelerdir. İç kontrol sistemi 5018 Sayılı Kanunda da belirtildiği gibi idarelerin amaçlarına ve hedeflerine ulaşmak için oluşturulmuştur. Bu amaç ve hedeflere ulaşmak için idarenin her seviyesinde yer alan personel iç kontrolün bir parçasıdır ve uygulanmasından sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51 Döner sermaye ve idarenin bütçeleri ayrı olsa da ‘idareyi’ bir bütün olarak düşünmek gerektiğinden Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü’nde çalışanlar iç kontrolün parçasıdır ve idare çalışanlarından ayrı düşünülemez. Döner sermaye işletmesinin de Üniversitenin iç kontrol sistemine dâhil edilmesi ve Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı kapsamında iç kontrol sisteminin yapılandırılmasına yönelik eylemlerin hazırlanması ve uygulanması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Söz konusu bulgu ile yapmış olduğunuz “Döner Sermaye İşletmelerinin 5018 sayılı Kanun’da tasarlanan Kamu Mali Yönetim sistemine dahil edilmemesi” tespitine katılmaktayız. Üniversitenin hazırladığı Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı kapsamında İşletmeye bağlı tüm birimleri kapsayacak İç Kontrol Sistemi kurulmasına yönelik eylemlere başlanacaktır. Ayrıca Üniversite Döner Sermayelerinin İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü olarak yapılandırılmış olması yürütülmekte olan faaliyetlerde çift başlılığa ve aksaklıklara neden olmaktadır. Bu bakımdan da döner sermayeli işletmelerin 5018 sayılı Kanun’da ön görülen yapı ile uyumlu hale getirilmesi gerektiği düşünülmektedir. İç kontrol, üst yönetimin sorumluluğunda kurumun tüm çalışanları tarafından uygulanan, kurumun belirlenmiş hedeflerine ulaşmasında ve misyonunu gerçekleştirmesinde; • Faaliyetlerinin etkin ve verimli olması, • Mali işlemler ve mali raporlarının güvenilirliği, • Faaliyetlerinin mevzuata uygunluğunun sağlanması, •Varlıklarının korunması, amaçlarıyla kamuoyu ve hesap verebilirlik için etkilendirilmiş mercilere makul bir güvence sağlamak üzere tasarlanmış, kurumun genelini etkileyen bütünleşmiş bir yönetim sürecidir. Bu nedenle; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereği, 2018 yılı içerisinde Döner Sermaye İşletmesi İç Kontrol Sistemine dahil edilecektir." denilmiştir. Sonuç olarak Döner Sermaye İşletmesinin, Kurum tarafından iç kontrol sistemine dâhil edilmemesi ve Üniversitenin hazırladığı Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı kapsamında iç kontrol sisteminin yapılandırılmasına yönelik olarak eylemlere yer verilmemesi konuları takip eden denetimlerde incelenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52 BULGU 5: Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabında Kayıtlı Tutarların Takip Ve Tahsiline İlişkin İşlem Yapılmaması Döner Sermaye İşletmesi hesaplarının incelenmesi sonucunda; Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabında, kişilerden alacaklara ilişkin bakiye bulunduğu ve uzun süredir işlem yapılmadığı anlaşılmıştır. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 119’uncu maddesinde, 136-Diğer çeşitli alacaklar hesabının, ticari olmayan ve başka bir hesaba da dâhil edilemeyen alacakların izlenmesi için kullanılacağı belirtilmekte; 120’nci maddesinde ise, “(1) Diğer çeşitli alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç
- Sayıştay, adlî, idarî ve askerî mahkemelerce tazmin hükmedilenler ile inceleme, teftiş ve denetimler sonucu fazla ve kanunsuz verildiği veya noksan tahsil edildiği tespit edilen tutarlar bu hesaba borç, 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar Hesabına alacak kaydedilir.
- Sosyal güvenlik kurumlarına maaş ve ücretlerden fazla veya yersiz kesilmek suretiyle gönderilen tutarlar bu hesaba borç, işletme hissesini oluşturan tutar 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar Hesabına, fazla kesintiden dolayı noksan hesaplanan gelir vergisi tutarı 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına, personele ödenmesi gereken tutar ise 335 Personele Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.” denilmektedir. Bu itibarla; Sayıştay, adlî, idarî ve askerî mahkemelerce tazmin hükmedilenler ile inceleme, teftiş ve denetimler sonucu fazla ve kanunsuz verildiği veya noksan tahsil edildiği tespit edilen tutarlar ile Sosyal güvenlik kurumlarına maaş ve ücretlerden fazla veya yersiz kesilmek suretiyle gönderilen tutarlara ilişkin kişi alacaklarının takip edilerek kanuni faizi ile birlikte tahsili, tahsil edilemeyen kişi alacakları için hukuki sürecin başlatılması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; "136 Diğer Çeşitli Alacaklar Hesabında bulunan alacaklar hastanemizin Milli Emlak tarafından kiraya verilen kantinin elektrik ve su giderleri ile yapımı tadilatı etmekte olan B blok inşaatının elektrik ve su borcundan gelmektedir. Bu kişilerden ve şirketlerden bakiye bulunduğu tespitine katılmakla birlikte bu alacaklar hastane müdürlüğü tarafından takip edilmekte olup, gecikme zammı ile birlikte kendilerinden tahsil edilmektedir." denilmiştir. Sonuç olarak Sayıştay, adlî, idarî ve askerî mahkemelerce tazmin hükmedilenler ile inceleme, teftiş ve denetimler sonucu fazla ve kanunsuz verildiği veya noksan tahsil edildiği
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53 tespit edilen tutarlar ile Sosyal güvenlik kurumlarına maaş ve ücretlerden fazla veya yersiz kesilmek suretiyle gönderilen tutarlar gibi bütün kişi alacaklarının takip edilerek kanuni faizi ile birlikte tahsili, tahsil edilemeyen kişi alacakları için hukuki sürecin başlatılması konuları takip eden denetimlerde incelenecektir. BULGU 6: Uygulama ve Araştırma Hastanesi Döner Sermaye İşletmesinin Mali Yapısının Sürdürülebilir Olmaması Üniversite Uygulama ve Araştırma Hastanesi Döner Sermaye İşletmesinin gelirleri ile giderlerini karşılayamadığı, borçlarını ödemekte güçlük çektiği ve mali yapısının sürdürülebilir olmaması nedeniyle harcama yapmakta ve buna bağlı olarak hizmet üretmekte sorunlar yaşadığı tespit edilmiştir. 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu başlıklı” 8’inci maddesinde, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu belirtilmektedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinde de, döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması gerektiği ve yapılacak ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Üniversite Uygulama ve Araştırma Hastanesi Döner Sermaye İşletmesinin harcama yapmakta ve buna bağlı olarak hizmet üretmekte yaşadığı sorunların çözümüne yönelik gelir gider dengesini sağlayacak gerekli idari tedbirlerin alınması ve mali açıdan sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması gerekmektedir. Kamu idaresi cevabında; Özetle, "Sağlık hizmetlerindeki maliyet artışları üniversite hastanelerini de etkilemiş ve finansal sorunlarla karşı karşıya kalmasına neden olmuştur. Üniversite hastanelerinin gelir-gider dengesizliğinin nedenleri şöyle sıralanabilir: temizlik, teknik, büro ve yardımcı sağlık personelleri hizmet alımlarının döner sermayeden yapılması, üniversite hastanelerinde 657 sayılı Kanuna tabi olarak çalışan personelin maaşları ile 2547 50/e bendi kapsamında çalışan araştırma görevlilerinin nöbet ücretlerinin döner sermaye bütçesinden ödenmesi ve SUT fiyatlarının verilen sağlık hizmeti maliyetlerin altında kalması. Bu nedenle, Üniversite hastanelerinin üzerindeki bu yükler kaldırılıp SUT fiyatlarına makul seviyelerde zam yapılırsa hastaneler sürdürülebilir duruma gelecektir." denilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 54 Sonuç olarak Üniversite hastanelerinin üzerindeki yüklerin kaldırılması ve SUT fiyatlarına makul seviyelerde zam yapılması halinde hastanelerin mali yapısının sürdürülebilir duruma geleceği belirtiliyorsa da, mali yapısının sürdürülebilir olması için üst yönetici ile harcama yetkililerinin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılmasını sağlama sorumlulukları çerçevesinde, doğrudan teminle alımlarda mevzuat hükümlerine uyulması; hastaya özgü olmayan ve stoklanabilen ilaç ve malzeme alımlarının açık ihale usulüyle yapılması; mal ve hizmet alımlarının 4734 sayılı Kanunun 5'inci maddesindeki ilkelere uygun olarak gerçekleştirilmesi; açık ihale usulü ile karşılanması gereken ihtiyaçların kısımlara bölmek suretiyle doğrudan teminle sağlanmaması; ihalelerde yaklaşık maliyetin belirlenmesi için her türlü fiyat araştırmasının yapılması ve aşırı yüksek fiyat bildirimlerinin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmaması; yaklaşık maliyeti aşan aşırı yüksek fiyatlarla alım yapılmaması ve döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi de gerekmektedir. BULGU 7: İhalelerde Yaklaşık Maliyetin Belirlenmesi İçin Yeterli Ölçüde Fiyat Araştırması Yapılmaması ve Aşırı Yüksek Fiyat Bildirimlerinin Dikkate Alınması İhalelerde yaklaşık maliyetin belirlenmesi için her türlü fiyat araştırmasının yapılmadığı ve aşırı yüksek fiyat bildirimlerinin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alındığı tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde; üst yöneticilerin kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamaktan sorumlu oldukları ve bu sorumluluklarının gereklerini harcama yetkilileri aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmektedir. Aynı Kanunun 8’inci maddesinde de; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesi ve kullanılmasından sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 9'uncu maddesinde, “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir...." denilmektedir. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8'inci maddesinde ise, "(1) İdare yaklaşık maliyetin hesaplanmasında; alım konusu malın niteliğini, miktarını, teslim süresini, nakliyesini, sigortasını ve diğer özel şartlarını belirterek KDV hariç
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 55 fiyat bildirilmesini ister. Ancak, idare, gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmayan ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasında hatalara sebep olabilecek fiyat bildirimlerini ve proforma faturaları değerlendirmeye almaz.... (3) İdare, alımın niteliğini ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurmak suretiyle, aşağıdaki (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentleri çerçevesinde elde ettiği fiyatların birini, birkaçını veya tamamını kullanmak suretiyle yaklaşık maliyeti hesaplar..." hükümleri yer almaktadır. Yaklaşık maliyetin her türlü fiyat araştırması yapılarak belirlenmesine ilişkin benzeri hükümler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de vardır. Bu hükümlere göre idareler, alımın niteliğini ve piyasa koşullarını göz önünde bulundurarak elde ettiği fiyatların birini, birkaçını veya tamamını kullanmak suretiyle yaklaşık maliyeti hesaplayabilir. Ancak burada önemli olan yaklaşık maliyetin gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmasıdır. Bu hükümler karşısında ve kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak kullanılması sorumluluğu çerçevesinde, ihalelerde yaklaşık maliyetin belirlenmesi için her türlü fiyat araştırmasının yapılması ve aşağıda yer alan örneklerde olduğu gibi aşırı yüksek fiyat bildirimlerinin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınmaması gerekmektedir. Örnekler: 1- Pazarlık usulüyle yapılan yemek hizmeti alımlarında yaklaşık maliyetin belirlenmesi için fiyat araştırması yapılmamış, önceki ihale fiyatları esas alınmıştır: Yevmiye Tarihi Numarası Tutarı 20.01.2017 133 156.545,78 13.02.2017 405 146.425,21 24.02.2017 638 156.078,63 24.03.2017 1060 195.172,09 12.04.2017 1477 191.061,77 11.05.2017 1917 174.893,36 2- 1.290.406,62 TL sözleşme bedelli kemoterapi hizmeti alımında yaklaşık maliyetin belirlenmesi için fiyat araştırması yapılmamış, son ihale fiyatları dikkate alınmıştır. 3- 164.739,85 TL sözleşme bedelli mutfak eşyaları alımında yaklaşık maliyetin belirlenmesi için sadece iki firmanın fiyat bildirimi alınmıştır ve ihaleye katılan da bu iki firmadır. Bir firmanın bildirdiği fiyatlar diğerinin yaklaşık iki katıdır. Ayrıca bazı eşyalar için
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
56
tek firmanın fiyat bildirimi vardır.
4- 89.900,00 TL sözleşme bedelli kan merkezine sarf malzemesi alımında yaklaşık
maliyetin belirlenmesi için son ihale fiyatıyla alım yapılan firmanın fiyatının ortalaması
alınmıştır.
5- 141.900,00 TL sözleşme bedelli aspirasyon seti torbası alımında fiyat araştırması
yapılmamıştır.
6- 177.750 TL sözleşme bedelli laboratuvar hizmeti alımında yaklaşık maliyetin
belirlenmesi için tek bir firmanın fiyat bildirimi esas alınmıştır.
7- 777.832,00 TL yaklaşık maliyetli Diş Hekimliği Fakültesi implant (tip1) tek bir
firmanın fiyat bildirimi esas alınmıştır.
8- 174.500,00 TL sözleşme bedelli gazlı bez alımında fiyat araştırması yapılmamış,
son ihale fiyatı esas alınmıştır.
9- Diş Hekimliği Fakültesi 155 kalem tıbbi sarf malzemesi alımında 7, 8, 9, 24, 67, 68,
73, 74, 82, 91, 107, 150, 154 ve 155 sıra nolu malzemeler için yaklaşık maliyet tek bir
firmanın fiyat bildirimine göre hesaplanmıştır.
10- 2.398.799,80 TL yaklaşık maliyetli Merkez Laboratuvarı 117 kalem malzeme
alımında yaklaşık maliyetin belirlenmesi için fiyat araştırması yapılmamış, son ihale fiyatları
dikkate alınmıştır.
11- 777.832,00 TL yaklaşık maliyetli Diş Hekimliği Fakültesi implant (tip 4) alımında
sadece üç firmanın fiyat bildirimi alınmış olup; ikisinin ortalaması 387,50 TL iken, 780,00
TL'lik fiyat bildirimi de dikkate alınmıştır.
12- Diş Hekimliği Fakültesi 155 kalem tıbbi sarf malzemesi alımında yaklaşık maliyet
aşırı yüksek fiyat bildirimleri dikkate alınarak hesaplanmıştır:
Malzeme Sıra No Ortalama Aşırı Yüksek Fiyat
11 8,87 25,00
20 15,00 75,00
21 112,50 650,00
22 250,00 750,00
23 75,00 250,00
62, 63 10,00 50,00
65 70,33 250,00
76 100,00 600,00
77 85,00 450,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
57
111 13,50 175,00
151 160,50 750,00
13- Diş Hekimliği Fakültesi 16 kalem tıbbi sarf malzemesi alımında, 13 ve 14 sıra
nolu malzemeler için iki firmanın fiyat bildirimi alınmış olup, biri diğerinin yaklaşık iki
katıdır.
14- Hastane mutfak eşyaları alımında; 29, 32, 41, 48 ve 49 sıra nolu eşyalar için iki
firmanın fiyat bildirimi alınmış olup, biri diğerinin iki katını aşmaktadır.
15- 116.830,00 TL yaklaşık maliyetli Anjiyo Servisi 19 kalem malzeme alımında,
yaklaşık maliyetin belirlenmesi için fiyat araştırması yapılmamıştır.
16- 106.645,80 TL yaklaşık maliyetli Kan Bankası aferez trombosit seti alımına ilişkin
yaklaşık maliyet hesabında, üç fiyat bildirimi alınmıştır. Bu malzemenin SUT birim
fiyatlarıyla tutarı 72.000,00 TL iken yaklaşık maliyet hesabında, 135.000,00 TL'lik fiyat da
dikkate alınmıştır.
Kamu idaresi cevabında; Üniversite hastanesinin genel mali durumu, üçüncü basamak
sağlık kuruluşu olması, ihalelere katılım sağlanmaması ve katılan firmaların ödemelerini geç
almalarından dolayı banka, temlik vs faiz oranlarını birim fiyatları eklemelerinin fiyat
araştırmalarını etkilediğinden her türlü fiyat araştırmasının her zaman tam anlamıyla
yapılamadığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak
kullanılması sorumluluğu çerçevesinde; ihalelerde yaklaşık maliyetin belirlenmesi için her
türlü fiyat araştırmasının yapılması ve aşırı yüksek fiyat bildirimlerinin yaklaşık maliyet
hesabında dikkate alınmaması konuları takip eden denetimlerde incelenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
58
7. EKLER
EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİNİN 2017 YILI BİLANÇOSU
AKTİF ÖNCEKİ
DÖNEM CARİ DÖNEM
I-DÖNEN VARLIKLAR 14.164.192,16 15.541.487,65
10-HAZIR DEĞERLER 8.088.021,21 8.531.713,64
100 Kasa 0,00 0,00
101 Alınan Çekler 0,00 0,00
102 Bankalar 8.088.021,21 8.531.713,64
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri (-) 0,00 0,00
104 Proje Özel H. 0,00 0,00
105 Döviz 0,00 0,00
108 Diğer Hazır Değerler 0,00 0,00
11-MENKUL KIYMETLER 0,00 0,00
112 Kamu Kesimi Tahvil,Senet ve Bonoları 0,00 0,00
118 Diğer Menkul Kıymetler 0,00 0,00
12-TİCARİ ALACAKLAR 3.545.650,47 2.200.832,85
120 Alıcılar 3.200.879,50 2.058.783,58
121 Alacak Senetleri 0,00 0,00
122 Alacak Senetleri Reeskontu (-) 0,00 0,00
123 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar 202.987,12 264,42
126 Verilen Depozito ve Teminatlar 121.615,35 121.615,35
127 Diğer Ticari Alacaklar 0,00 0,00
128 Şüpheli Ticari Alacaklar 20.169,50 20.169,50
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-) 0,00 0,00
13-DİĞER ALACAKLAR 27.679,94 33.122,00
130 Devir Farklarından Doğan Alacaklar 0,00 0,00
134 İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar 0,00 0,00
135 Personelden Alacaklar 7.116,21 7.671,75
136 Diğer Çeşitli Alacaklar 20.563,73 25.450,25
138 Şüpheli Diğer Alacaklar 0,00 0,00
139 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-) 0,00 0,00
15-STOKLAR 2.023.773,42 4.318.008,15
150 İlk Madde ve Malzeme 2.022.666,73 4.316.900,46
151 Yarı Mamuller-Üretim 0,00
152 Mamuller 1.107,69 1.107,69
153 Ticari Mallar 0,00 0,00
157 Diğer Stoklar 0,00 0,00
159 Verilen Sipariş Avansları 0,00 0,00
17-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM MALİYETLERİ 0,00 0,00
170 Yıllara Yaygın İnşaat Onarım Maliyetleri 0,00 0,00
179 Taşeronlara Verilen Avanslar 0,00 0,00
18-GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 418.782,58 418.187,36
180 Gelecek Aylara Ait Giderler 418.782,58 418.187,36
181 Gelir Tahakkukları 0,00 0,00
182 Sağlık Kurumları Arası Hizmet Alım Giderleri 0,00 0,00
19-DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 60.284,54 39.623,65
190 Devreden KDV 60.284,54 39.623,65
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
59
192 Diğer KDV 0,00 0,00
193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar 0,00 0,00
194 Proje Avansları 0,00 0,00
195 İş Avansları 0,00 0,00
196 Personel Avansları 0,00 0,00
197 Sayım ve Tesellüm Noksanları 0,00 0,00
198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar 0,00 0,00
199 Diğer Dönen Varlıklar Karşılığı (-) 0,00 0,00
II-DURAN VARLIKLAR 796.746,61 1.046.022,01
22-TİCARİ ALACAKLAR 91.968,00 117.968,00
220 Alıcılar 0,00 0,00
221 Alacak Senetleri 0,00 0,00
226 Verilen Depozito ve Teminatlar 91.968,00 117.968,00
227 Diğer Ticari Alacaklar 0,00 0,00
23-DİĞER ALACAKLAR 0,00 0,00
234 İşletmeler Arası Mali Borçlar 0,00 0,00
235 Personelden Alacaklar 0,00 0,00
236 Diğer Çeşitli Alacaklar 0,00 0,00
239 Şüpheli Diğer Alacaklar Karşılığı (-) 0,00 0,00
24-MALİ DURAN VARLIKLAR 296.000,00 296.000,00
242 İştirakler 0,00 0,00
243 İştiraklere Sermaye Taahhütleri 0,00 0,00
248 Diğer Mali Duran Varlıklar 296.000,00 296.000,00
25-MADDİ DURAN VARLIKLAR 408.778,61 632.054,01
250 Arazi ve Arsalar 0,00 0,00
251 Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri 0,00 0,00
252 Binalar 0,00 0,00
253 Tesis Makine ve Cihazlar 54.632,70 49.105,71
254 Taşıtlar 0,00 0,00
255 Demirbaşlar 71.401,22 19.544,70
256 Diğer Maddi Duran Varlıklar 0,00 0,00
257 Birikmiş Amortismanlar (-) 0,00 0,00
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar 282.744,69 563.403,60
259 Verilen Avanslar 0,00 0,00
26-MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 0,00 0,00
260 Haklar 0,00 0,00
267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar 0,00 0,00
268 Birikmiş Amortismanlar (-) 0,00 0,00
269 Verilen Avanslar 0,00 0,00
28-GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR TAHAKKUKLARI 0,00 0,00
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler 0,00 0,00
29-DİĞER DURAN VARLIKLAR 0,00 0,00
293 Gelecek Yıllar İhtiyacı Stoklar 0,00 0,00
294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar 0,00 0,00
295 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar 0,00 0,00
297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar 0,00 0,00
299 Birikmiş Amortismanlar (-) 0,00 0,00
TOPLAM 14.960.938,77 16.587.509,66
PASİF ÖNCEKİ CARİ DÖNEM
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
60
DÖNEM
III-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 57.472.084,22 64.872.330,70
30-MALİ BORÇLAR 0,00 0,00
303 İşletmeler Arası Mali Borçlar 0,00 0,00
32-TİCARİ BORÇLAR 54.855.755,22 61.667.202,05
320 Satıcılar 54.647.067,06 61.402.028,90
326 Alınan Depozito ve Teminatlar 200.205,82 263.075,87
329 Diğer Ticari Borçlar 8.482,34 2.097,28
33-DİĞER BORÇLAR 223.705,40 274.969,10
330 Devir Farklarından Doğan Borçlar 0,00 0,00
335 Personele Borçlar 208.656,25 265.501,61
336 Diğer Çeşitli Borçlar 15.049,15 9.467,49
34-ALINAN AVANSLAR 0,00 0,00
340 Alınan Sipariş Avansları 0,00 0,00
341 SSK'dan Alınan Tedavi Avansları 0,00 0,00
342 Genel Bütçeden Alınan Tedavi Avansları 0,00 0,00
345 SSK'dan Alınan Avanslar 0,00 0,00
349 Alınan Diğer Avanslar 0,00 0,00
35-YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM HAKEDİŞ BEDELLERİ 0,00 0,00
350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri 0,00 0,00
36-ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 2.392.623,60 2.866.520,26
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar 1.369.378,02 1.575.721,34
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri 320,06 0,00
362 Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri 332.607,93 502.939,24
363 Ödenecek Döner Sermaye Katkı Payları 647.664,06 741.220,61
364 İstihkaklardan Vergi Borçlarına Karşılık Yapılan Kesintiler 0,00 0,00
365 İstihkaklardan SGK Prim Borçlarına Karşılık Yapılan
Kesintiler 0,00 0,00
366 Bakanlık Merkez Hissesi 0,00 0,00
367 Katma Değer Vergisi Tevkifatları 0,00 0,00
368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş Vergi ve
Diğer Yükümlülükler 0,00 0,00
369 Ödenecek Diğer Yükümlülükler 42.653,53 46.639,07
37-BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 0,00 63.639,29
370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları 0,00 0,00
371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer
Yükümlülükleri (-) 0,00 0,00
372 Kıdem Tazminatları Karşılığı 0,00 63.639,29
373 Maliyet Giderleri Karşılığı 0,00 0,00
374 Sağlık Bakanlığı Merkez Hissesi Karşılığı 0,00 0,00
379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları 0,00 0,00
38-GELECEK AYLARA AİT GELİRLER VE GİDER
TAHAKKUKKLARI 0,00 0,00
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
61
380 Gelecek Aylara Ait Gelirler 0,00 0,00
381 Gider Tahakkukları 0,00 0,00
385 Öğrenci Hakkı Tahakkukları 0,00 0,00
39-DİĞER KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 0,00 0,00
392 Diğer KDV 0,00 0,00
393 Merkez ve Şubeler Cari 0,00 0,00
397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları 0,00 0,00
398 Proje Emanetleri 0,00 0,00
399 Diğer Çeşitli Yabancı Kaynaklar 0,00 0,00
IV-UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 3.687.826,67 3.886.831,93
40-MALİ BORÇLAR 0,00 0,00
403 İşletmeler Arası Mali Borçlar 0,00 0,00
42-TİCARİ BORÇLAR 0,00 0,00
420 Satıcılar 0,00 0,00
426 Alınan Depozito ve Teminatlar 0,00 0,00
429 Diğer Ticari Borçlar 0,00 0,00
43-DİĞER BORÇLAR 0,00 0,00
436 Diğer Çeşitli Borçlar 0,00 0,00
44-ALINAN AVANSLAR 0,00 0,00
440 Alınan Sipariş Avansları 0,00 0,00
47-BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 3.687.826,67 3.886.831,93
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı 3.687.826,67 3.886.831,93
48-GELECEK YILLARA AİT GELİRLER VE GİDER
TAHAKKUKLARI 0,00 0,00
480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler 0,00 0,00
481 Gider Tahakkukları 0,00 0,00
V-ÖZKAYNAKLAR -46.198.972,12 -52.171.652,97
50-ÖDENMİŞ SERMAYE 1.024.636,20 1.024.636,20
500 Sermaye 1.024.636,20 1.024.636,20
501 Ödenmemiş Sermaye (-) 0,00 0,00
52-SERMAYE YEDEKLERİ 0,00 0,00
522 Maddi Duran Varlıklar Yeniden Değerleme Artışları 0,00 0,00
527 Satın Alınan Değer Artış / Azalış Fon 0,00 0,00
54-KAR YEDEKLERİ 0,00 0,00
549 Özel Fonlar 0,00 0,00
57-GEÇMİŞ YILLAR KARLARI 4.886.322,07 8.376.166,76
570 Geçmiş Yıllar Karları 4.886.322,07 8.376.166,76
58-GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI 34.124.916,21 55.599.775,08
580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) 34.124.916,21 55.599.775,08
59-DÖNEM NET KARI(ZARARI) -17.985.014,18 -5.972.680,85
590 Dönem Net Karı 3.489.844,69 487.346,13
591 Dönem Net Zararı (-) 21.474.858,87 6.460.026,98
TOPLAM 14.960.938,77 16.587.509,66
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik
Denetim Raporu
62
GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİNİN 2017 YILI GELİR TABLOSU
GELİR TABLOSU ÖNCEKİ
DÖNEM
CARİ DÖNEM
60 A- BRÜT SATIŞLAR 73.217.795,79 94.319.228,42
600 Yurt İçi Satışlar 71.806.461,77 91.653.371,39
601 Yurt Dışı Satışlar 1.287,19 0,00
602 Diğer Gelirler 1.410.046,83 2.665.857,03
603 İlaç ve Tıbbi Sarf Malzeme Gelirleri 0,00 0,00
61 B- SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) 314.578,66 3.204.784,85
610 Satıştan İadeler (-) 314.578,66 3.204.784,85
611 Satış İskontoları (-) 0,00 0,00
612 Diğer İndirimler (-) 0,00 0,00
C- NET SATIŞLAR 72.903.217,13 91.114.443,57
62 D- SATIŞLARIN MALİYETİ (-) 57.663.207,92 91.625.274,30
620 Satılan Mamüller Maliyeti (-) 0,00 0,00
621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti (-) 0,00 0,00
622 Satılan Hizmet Maliyeti (-) 57.663.207,92 91.622.521,14
623 Diğer Satışların Maliyeti (-) 0,00 2.753,16
BRÜT SATIŞ KARI VEYA ZARARI 15.270.009,21 -510.830,73
63 E- FAALİYET GİDERLERİ 31.501.293,58 6.098.861,04
630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri (-) 0,00 0,00
631 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-) 0,00 0,00
632 Genel Yönetim Giderleri (-) 31.501.293,58 6.098.861,04
FAALİYET KARI VEYA ZARARI -16.231.284,37 -6.609.691,77
64 F- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR 1.245.766,35 816.984,16
640 İştiraklerden Temettü Gelirleri 0,00 0,00
642 Faiz Gelirleri 485.156,23 669.656,15
644 Konusu Kalmayan Karşılıklar 0,00 0,00
646 Kambiyo Karları 0,00 0,00
647 Reeskont Faiz Gelirleri 0,00 0,00
649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar 760.610,12 147.328,01
65 G- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE
ZARARLAR (-)
111.163,08 123.747,91
654 Karşılık Giderleri (-) 0,00 0,00
656 Kambiyo Zararları (-) 0,00 0,00
657 Reeskont Faiz Giderleri 0,00 0,00
659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar (-) 111.163,08 123.747,91
OLAĞAN KAR VEYA ZARAR -15.096.681,10 -5.916.455,52
67 H- OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR 14.587,08 7.420,57
671 Önceki Dönem Gelir ve Karları 0,00 0,00
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar 14.587,08 7.420,57
68 I- OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR (-) 2.902.920,16 63.645,90
680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları (-) 0,00 0,00
681 Önceki Dönem Gider ve Zararları (-) 2.902.918,87 63.639,29
689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar (-) 1,29 6,61
69 J- DÖNEM KARI VEYA ZARARI -17.985.014,18 -5.972.680,85
691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (-) 0,00 0,00
DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI -17.985.014,18 -5.972.680,85
T.C. Sayıştay Başkanlığı Gaziosmanpaşa Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 63