2017 - ERCİYES ÜNİVERSİTESİ.pdf
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2018
İÇERİK ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 36 ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU 44
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 2
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 3
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 3
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 4
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 7
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ........................... 8
- EKLER ........................................................................................................................................................ 33
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Erciyes Üniversitesi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli “II sayılı Cetvel” de yer alan bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, özel bütçeli bir kuruluştur. Üniversite bütçesi, analitik bütçe hazırlama rehberi çerçevesinde hazırlanır. Özel bütçeli bir idare olan Erciyes Üniversitesinde tahakkuk esaslı devlet muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversite muhasebe işlemlerini Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine tabi olarak yürütmektedir. Bu bağlamda bütçe uygulama sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 539’uncu maddesinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Erciyes Üniversitesinin mali raporlama sürecine ilişkin hükümler 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda yer almaktadır. Kurum bütçesinin hesapları teşkilat yapısında Genel Sekreterlik Birimi başlığı altında yer alan Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından tutulmaktadır. Üniversitenin 2017 yılında bütçe ile verilen başlangıç ödeneği 438.467.000,00 TL’dir. Yıl içerisinde 26.401.641,00 TL tenkis edilmiş, 70.829.693,00 TL ödenek eklemesi yapılmış, toplamda kullanılabilir bütçe ödeneği 482.895.051,00 TL olmuştur. Bu tutarın 445.973.860,00 TL’si harcanmıştır. Bu durumda kullanılabilir bütçe ödeneğine göre bütçe gerçekleşme oranı %92’dir. Bütçede 438.467.000,00 TL gelir tahmini yapılmıştır. Bütçe uygulama sonucunda 462.339.392,00 TL gelir elde edilmiştir. Gelir gerçekleşme oranı %105 olmuştur. Erciyes Üniversitesinin 2017 mali tablolarına göre gelir ve gider durumu aşağıda gösterilmiştir.2017 YILI BÜTÇE GİDER GERÇEKLEŞMELERİ Başlangıç Ödeneği (TL) Toplam Ödenek (TL) Toplam Harcanan (TL) Gider Gerçekleşme Oranı (%) 438.467.000,00 482.895.051,00 445.973.860,00 92 2017 YILI BÜTÇE GELİR GERÇEKLEŞMELERİ Bütçe Tahmini (TL) Gerçekleşen Gelir Toplamı (TL) Gerçekleşme Oranı (%) 438.467.000,00 462.339.392,00 105
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2
Erciyes Üniversitesi 2017 yılı gerçekleşen faaliyet gelirleri toplamı 582.123.278,67
TL, faaliyet giderleri toplamı 527.494.138,18 TL’dir.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe
Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap
dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer
alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer
alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
Birleştirilmiş veriler defteri,
Geçici ve kesin mizan,
Bilanço,
Kasa sayım tutanağı,
Banka mevcudu tespit tutanağı,
Alınan çekler sayım tutanağı,
Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,
Teminat mektupları sayım tutanağı,
Değerli kağıtlar sayım tutanağı,
İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi
hesabı icmal cetveli
Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,
Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,
Faaliyet sonuçları tablosu.
Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet
sonuçları tablosuna verilmiştir.
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN
SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine
uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek
şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların
kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir
olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve
tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Mali Tablolarda Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabının Kullanılmaması Erciyes Üniversitesine ait yaklaşık 10 km uzunluğundaki enerji nakil hatları, su isale hatları, kanalizasyon hatları, 12 adet su kuyusu, hark ve benzeri yapılar ile kampüs içerisindeki yaya köprüsü ile diğer yeraltı ve yerüstü yatırımlarının 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabına kaydının yapılmadığı ve bu hesabın mali tablolarda yer almadığı görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin hesabın niteliğini tanımlayan 173’üncü maddesinde; “MADDE 173- (1) Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Üniversitenin yeraltı ve yerüstü düzenlerinin mali tablolarda 25 Maddi Duran Varlıklar ana hesap grubu altında yer alması gerekirken 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı kullanılmadığından inşa edilmiş maddi duran varlıklar kayıt dışı kalmış olup, mali tablolar 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabını içermemekte, dolayısıyla mali tablolarda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı, amortisman uygulaması nedeniyle 630 Giderler Hesabı, 500 Net Değer Hesabı ile 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı da gerçek durumu yansıtmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; özetle, bu yatırımlara ilişkin yapılan hakedişlerin Ödeme Emri Belgesinde 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında gösterildiğini, yıl sonunda ise Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından muhasebe kayıtlarına alındığını, Üniversitenin yeraltı ve yerüstü düzenlerinin gösterilmesinin Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığınca yapılmadığını, yapılan yatırımların çok eski olması sebebiyle muhasebe kayıtlarının düzeltilmesi ile ilgili çalışmaların en kısa zamanda başlayacağını bildirmişlerdir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Sonuç olarak 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı kullanılmadığından Erciyes Üniversitesi'ne ait inşa edilmiş yerüstü ve yeraltı yatırımları kayıt dışı kalmış olup, mali tablolar 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabını içermemekte, dolayısıyla mali tablolarda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı, amortisman uygulaması nedeniyle 630 Giderler Hesabı, 500 Net Değer Hesabı ile 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı da doğru ve gerçek durumu yansıtmamaktadır. BULGU 2: Üniversitenin Mülkiyetinde Bulunan Arsa ve Arazilerin Kayıt İşlemlerinin Tamamlanmaması, Tahsisli Taşınmazların Varlık Hesaplarında Gösterilmemesi Üniversitenin arsa ve arazilerinin kayıt işlemlerinin; bilgisayar programı alımı düşünüldüğü için Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik'in Geçici 1'inci Maddesinde belirtilen 31.12.2017 tarihine kadar tamamlanmadığı görülmüştür. Kayseri il merkezinde Üniversitenin mülkiyetindeki arsalar 3.103.830,78 m2, tahsisli arsalar 985.829,92 m2, İlçeler toplamında mülkiyetindeki arsa ve araziler 217.694,44 m2, tahsisli olanlar 4.318.708,28 m2, başka kurumlara tahsis edilenler ise 393.718,24 m2 olmak üzere toplam 8.626.063,42 m2 Strateji Daire Başkanlığı kayıtlarında görünmektedir. Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı kayıtlarında ise 8.315.771,00 m2 arsa ve arazi kaydı mevcuttur. Arada 310.292 m2'lik şuyulandırma, kamulaştırma ya da mükerrer kayıt bulunmaktadır. Yönetmelik’in Geçici 1'inci maddesi hükmünde; “b) Fiili envanteri yapılan taşınmazlara ait bilgiler muhasebe kayıtları yapılmak üzere ilgili muhasebe birimlerine verilir. Muhasebe birimleri, kayıtlı taşınmazları ilgili hesaplardan 1/10/2014 tarihi itibarıyla çıkarır ve aynı tarihte fiili envanter bilgileri üzerinden muhasebe kayıtlarını yapar. (2) Yönetmeliğin 5 inci maddesine göre yapılması gereken işlemler 31/12/2017 tarihine kadar tamamlanır.” denilerek kayıt ve değerleme işlemlerinin tamamlanması için 31.12.2017 tarihine kadar süre verilmiştir. Ancak, bu taşınmazlar ile ilgili yapılması gereken kayıt ve kontrol işlemleri
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Yönetmelikte belirtilen bu tarihe kadar tamamlanamamıştır. Erciyes Üniversitesi’nin talebi üzerine, mülkiyeti Üniversiteye ait Talas Mahallesinde bulunan 157, 158, 160, 162 ve 2566 parsel numaralı taşınmazlar üzerindeki 5 adet 7 katlı Melikşah Üniversitesi kız öğrenci yurdu binaları, yemekhane ve spor merkezi olarak kullanılan binalar ile kapatılan Melikşah Üniversitesi kampüsünde bulunan 323 ve 326 parseller üzerindeki erkek öğrenci yurt binaları Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 22.08.2017 tarih 24838 sayılı yazıları ile Melikşah Üniversitesinin sağlık uygulama ve araştırma merkezleri haricinde kalan kısımları Erciyes Üniversitesi’nin geçici kullanımına bırakılmıştır. “Geçici kullanım” nedeniyle 15 Temmuz Yerleşkesi olarak bilinen bu taşınmazların da muhasebe kayıtlarına alınmadığı; ayrıca tapusu Hazineye ait olup Erciyes Üniversitesine tahsisli arsa ve arazilerin de alt hesap grubu açılarak muhasebe kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik'in 3’üncü maddesi birinci fıkrasının (ğ) bendine göre tahsis; mülkiyeti kendilerinde kalması koşuluyla kamu idarelerince, kanunlarında belirtilen kamu hizmetlerinin yerine getirilebilmesi amacıyla mülkiyetlerindeki taşınmazların, birbirlerine veya köy tüzel kişiliklerine; Hazineye ait taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin ise, Maliye Bakanlığınca hizmetin devamı süresince kamu idarelerinin veya köy tüzel kişiliklerinin bedelsiz olarak kullanımına bırakılmasını ifade etmektedir. Taşınmaz maliki kamu idaresi tarafından tahsis işlemine ilişkin belgeler muhasebe birimine verildiğinde; 500 Net Değer Hesabına (11.Tahsis Edilen Taşınmazlar) borç, 250 Arazi ve Arsalar Hesabına (02.Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar) alacak; varsa taşınmaza ilişkin amortisman tutarları 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına borç, 500 Net Değer Hesabına (13.Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarı) alacak kaydedilecektir. Bu kayıtlar taşınmazın mülkiyet kayıtlarının bulunduğu muhasebe birimlerince yapılacaktır. Taşınmazın tahsis edildiği kamu idaresi tarafından tahsis işlemine ilişkin belgeler muhasebe birimine verildiğinde; 250 Arazi ve Arsalar Hesabına (03.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar) borç, 500 Net Değer Hesabına (12.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar) alacak; varsa taşınmaza ilişkin amortisman tutarları 500 Net Değer Hesabına (13.Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarı) borç, 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 alacak kaydedilecektir. Bu kayıtlar taşınmazı tahsisli olarak kullanan idarenin taşınmaza ilişkin harcamalarını muhasebeleştiren ilgili muhasebe birimlerince yapılacaktır. Üniversite’nin mali tablolarında 250 Arazi ve Arsalar Hesabı envanter kayıtlarına uygun olarak kayıt işlemlerini tamamlamadığından doğru bilgi içermemekte, kayıtlı olan arsa ve arazilerin tamamı da mülkiyet gibi kayıt edilmiş olduğundan alt hesap kodlarında tahsis kayıtları görünmemektedir, Kamu idaresi cevabında; özetle, Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı kayıtları ile muhasebe kayıtları arasında fark çıktığını, Sözkonusu farkın araştırılması ile ilgili çalışmaların başlatıldığını ve Taşınmaz Envanter Kayıtları için bir bilgisayar programı yaptırılmakta olduğunu bunun sonrası kesinleşen taşınmaz listelerinin muhasebe kayıtlarına alınacağını bildirmişlerdir. Sonuç olarak 250 Arazi ve Arsalar Hesabına ilişkin envanter çalışmaları tamamlanamadığından dolayı muhasebe kayıtları yapılamamış olup, mali tablolarda 250 Arazi ve Arsalar Hesabı buna bağlı olarak 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı, amortisman uygulaması nedeniyle 630 Giderler Hesabı, 500 Net Değer Hesabı ile 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı da doğru ve gerçek durumu yansıtmamaktadır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Erciyes Üniversitesinin 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının Denetim Görüşünün Dayanakları bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Erciyes Üniversitesi Öğretim Elemanları Tarafından S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi Kurulması 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun değişik 1’inci maddesindeki Kooperatif tanımında; “Tüzel kişiliği haiz olmak üzere ortaklarının belirli ekonomik menfaatlerini ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarını işgücü ve parasal katkılarıyla karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle sağlayıp korumak amacıyla gerçek ve tüzel kişiler tarafından kurulan, değişir ortaklı ve değişir sermayeli ortaklıklara kooperatif denir.” denilmektedir. Ana Sözleşmesi, Kayseri 4. Noteri tarafından 14 Şubat 2011 tarih ve 2655 No ile tasdik olunan 7 ortaklı, ortaklarının Erciyes Üniversitesi öğretim elemanı olduğu, 700,00 TL sermayeli, süresiz, Sınırlı Sorumlu Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi kurulmuştur. Ana Sözleşme’nin 6’ncı maddesinde Kooperatifin amacı; “Erciyes Üniversitesi mensupları ile diğer özel ve tüzel kişilerin eğitim-öğretim ve araştırma gereksinimlerini karşılamak için özel eğitim yasalarına uygun olarak her derecede ve türde eğitim kurumları açmak, işletmek, araştırma ve incelemelere imkan sağlamaktır. Kooperatif bu amaçla: 1-) Okul öncesi eğitim, ilk, orta, yüksek öğretim, lisansüstü eğitim kurumları açar, her türlü özel kursları düzenler, özel öğrenci yurtları ve öğrenci misafirhaneleri kurar. Bu kurumların işletmesini doğrudan ya da dolaylı olarak üstlenir, kiralar veya kiraya verebilir. 2-) Her türlü okulun giriş sınavlarına hazırlık için dershaneler ve kurslar açar. Okul veya meslek giriş sınavlarını organize eder. Konusu ile ilgili yayın faaliyetlerinde bulunur, eğitim amaçlı araç ve gereçleri üretir, pazarlar ve satar, eğitimle ilgili işletmecilik gerektiren birimleri kiralar, kiraya verebilir ve işletir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9
3-) Amaçları doğrultusunda gelir temin etmek maksadıyla öğrencilere, ortaklara ve
diğer kişilere ucuz ve kaliteli mal ve hizmet temin etmek için kantin işletmeleri, lokal, sosyal
tesis, kafeterya, otopark, spor ve gençlik merkezleri ve benzeri tesisleri inşa eder ettirir,
kiralar, kiraya verir,satın alır, satar, işlettirir ve var olanlara ortak olur.
4-) Sağlık, spor ve kültür eğitimi veren okulların ve araştırma hastanelerinin eğitim
hizmetlerinin ve eğitim programlarını destekler, hizmet mekanlarını işletir.
5-) Bilimsel, kültür, sportif ve sanatsal amaçlı yaz okulları ve benzeri kamplar açar,
seminer, kongre, sempozyum düzenler, bunlara katılır, destek verir.
6-) Ortaklarının ve ilişkili olacağı eğitim kurumlarında görevli çalışanların sosyal,
kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak için eğitim bursları ile faizli ya da faizsiz
krediler verir.
7-) Ortaklarının yurt içi ve yurt dışı araştırma, geliştirme ve eğitim programlarını
düzenler, katkı sağlar.
8-) Eğitim kurumlarına ait her türlü binanın tamir ve tadilatını yapar veya yaptırır.
9-) Amaçları doğrultusunda gelir temin etmek maksadıyla amacına uygun ulusal
ve/veya uluslararası kuruluş ve kişilerin yürüttüğü projelere katılır ve bu tür proje ve
çalışmaları destekler.
10-) Gerektiğinde ortaklar ve personel için yardım fonları oluşturur.
11-) Kooperatif amaç ve konusu ile ilgili olarak imalat, ithalat ve ihracat yapabilir.
12-) Bayilik, distribütörlük, mümessillik alabilir, verebilir, patent anlaşmaları
yapabilir, istikraz alabilir, her türlü menkul kıymetleri aracılık yapmamak şartı ile alıp
satabilir.
13-) Amacı ile ilgili kurulmuş veya kurulacak ulusal ve/veya uluslararası şirketlere
ortak olabilir.
14-) Her nevi taşıma araçlarını iktisap edebilir, gerektiğinde satabilir, kiraya
verebilir, gayrimenkul ve haklar iktisap edilebilir, satın alabilir, binalar üzerinde her türlü
hukuki tasarruflarda bulunabilir, ipotek verebilir, kiralama yapabilir, başkalarına ait
gayrimenkul ve haklar üzerinde de kooperatif lehine rehin, ipotek tesis ve tescil ettirebilir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10
Gerektiğinde sahibi olduğu ve olacağı tüm gayrimenkulleri satabilir, devir ve trampa
edebilir.”
denilerek Kooperatifin sayılan faaliyetleri gerçekleştireceği beyan edilmiştir.
Kooperatifin vergi levhasında ana faaliyet adı “Üyelik Gerektiren Kültür Dayanışma
ve Eğlence Dernek ve Birliklerinin Faaliyeti” olarak gruplanmıştır.
Kısaca Kooperatifin, ana sözleşmesinde belirtildiği üzere gerek mesleki gerekse genel
konularda , ulusal ve uluslararası olmak üzere geniş bir iştigal alanı bulunmaktadır. Bununla
birlikte Sınırlı Sorumlu Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi yalnızca Erciyes Üniversitesi
kampüs alanı içinde ticari faaliyet yürütmektedir.
Nitekim 25.05.2017 tarihinde yapılan Olağan Genel Kurul Toplantı Tutanağında;
ortak sayısının 16 üye olduğu, 2016 yılı Bilanço ve Gelir – Gider tablolarının tartışmaya
açıldığı, söz alan olmadığından oylama sonucu oybirliği ile kabul edildiği, faaliyet
döneminde … …, .. TL olumlu gider farkı oluştuğu görülmektedir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 3’üncü maddesinde öğretim elemanları;
Yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri, öğretim görevlileri, okutmanlar ile
öğretim yardımcıları olarak tanımlanmıştır.
Tanımı yapılan öğretim elemanlarının özlük haklarını düzenleyen 2914 sayılı
Yükseköğretim Personel Kanunu’nun “Uygulanacak diğer kanun hükümleri” başlıklı 20’nci
maddesinde;
“Madde 20 – Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır.”
hükmü getirilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda öğretim elemanlarının kadro ve çalışma
esasları, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nda özlük hakları ve ödenekleri
düzenlenmiş olup, adı geçen Kanunlar; mesleği ile ilgili üniversite, döner sermaye, geçici
başka kurumda görevlendirme vs ile bu çalışmalara yapılacak ödemeleri ve sınırlamaları
içerdiğinden bunlar dışında kalan faaliyet yasağı ile ilgili (bu konuda hüküm bulunmadığı
için) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 28’inci madde hükmü geçerli olmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun "Ticaret ve diğer kazanç getirici
faaliyetlerde bulunma yasağı"nı düzenleyen değişik 28’inci maddesinde ise;
“Madde 28 – (Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1
md.)
Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını
gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari
mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite
ortak olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları
görevler hariç). (Ek cümle: 8/8/2011 - KHK-650/38 md.; İptal cümle: Anayasa Mahkemesinin
18/7/2012 tarihli ve E.: 2011/113, K.: 2012/108 sayılı Kararı ile.; (…)(1) Yeniden düzenleme
son cümle: 2/1/2014 - 6514/9 md.) Memurlar, mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında
bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz; gerçek kişilere, özel
hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş
yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamaz.
(Değişik ikinci fıkra: 8/8/2011 - KHK-650/38 md.; İptal ikinci fıkra: Anayasa
Mahkemesinin 18/7/2012 tarihli ve E.: 2011/113 K.: 2012/108 sayılı Kararı ile.(1) Yeniden
düzenleme: 2/1/2014 - 6514/9 md.) Memurların üyesi oldukları yapı, kalkınma ve tüketim
kooperatifleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla kurulmuş yardım
sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri ile özel kanunlarda belirtilen
görevler bu yasaklamanın dışındadır.
Eşleri, reşit olmayan veya mahcur olan çocukları, yasaklanan faaliyetlerde bulunan
memurlar bu durumu 15 gün içinde bağlı oldukları kuruma bildirmekle yükümlüdürler,”
denilmektedir.
Öğretim elemanları her ne kadar huzur ücreti ve/veya kar dağıtımı yapılmadığı
belirtilse de bu madde hükmü gereğince ancak yapı, kalkınma ve tüketim kooperatiflerine üye
olabileceklerdir.
Sonuç olarak, Erciyes Üniversitesi personeli olan öğretim elemanları ile idari
personelin (bir üye) kuruluş aşamasında yedi üye şu an ise on altı üye olarak kooperatif
üyelerinin tamamını oluşturduğu ticari maksatlı S.S. Kültür ve Eğitim Kooperatifi kurmaları,
üye ve yönetici olarak ticari faaliyette bulunmaları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, 2914
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12
sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine
göre mümkün değildir.
Kamu idaresi cevabında; "S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifini Üniversitenin
akademik ve idari personelinin kurdukları, üye ve yönetici olarak ticari faaliyette bulundukları
belirtilerek, bu durumun mevzuata aykırı olduğu ifade edilmiştir.
Bulguda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 28. maddesi gereğince öğretim
elemanlarının ancak yapı, kalkınma ve tüketim kooperatiflerine üye olabilecekleri
belirtilmiştir. Oysa sözü edilen Kanunun 28. maddesinin 2. fıkrası memurların üyesi oldukları
kooperatiflerin yönetim, denetim ve disiplin kurullarında üye olabileceklerini belirtmiş, bunlar
dışındakilere üye olamayacaklarına dair herhangi bir hükme yer vermemiştir. Buna göre
memur ve öğretim elemanlarının kooperatife üye olmalarına engel bir durum
bulunmamaktadır. Diğer taraftan, gerek Kooperatifler Kanununda gerekse diğer mevzuatta
kooperatiflerin türlerini gösteren, sınırlayan bir hüküm olmadığından esasen yapı, kalkınma
ve tüketim dışındaki kooperatiflerin yönetim, denetim ve disiplin kurullarında üye olmalarına
dair hukuki bir engel bulunmadığı değerlendirilmektedir. Aksine bir yargı kararı da
bulunmamaktadır. Hangi tür olursa olsun kooperatiflerin kar dağıtma amacı
bulunmamaktadır. Kaldı ki, Üniversitemiz personelinin çoğunluğu oluşturduğu S.S. Erciyes
Kültür ve Eğitim Kooperatifi, faaliyetleri itibariyle Üniversiteyi desteklemekte, gelirlerini
tamamen Üniversitenin eğitim ve araştırma faaliyetlerin yürütülmesine ve akademik
personelinin bilimsel etkinliklerinin desteklenmesine sarfetmektedir. Bu yönüyle Devlet
Memurları Kanununun 28. Maddesinde belirtilen yapı, kalkınma ve tüketim
kooperatiflerinden daha ideal (ortaklarından ziyade kamuya katkıyı önceleyen) amaçlı olduğu
ve kamuya daha fazla katkı sağladığı şüphesizdir.
Kaldı ki, Kooperatifler Kanununun 21.04.2004 tarihinde değiştirilen 9. maddesinde,
kamu ve özel hukuk tüzel kişilerinin amaçları bakımından ilgilendikleri kooperatiflerin
kuruluşlarına yardımcı olabileceği, önderlik edebileceği ve ortak olabileceği açıkça hükme
bağlanmıştır. Bu hükmün bir tamamlayıcısı olarak, Kooperatifler Kanununa 20.02.2014
tarihinde eklenen maddede şu hükme yer verilmiştir:
“Üniversitelerin yönetim kurulunda üye bulundurma hakkı
Ek Madde 4 – (Ek: 20/2/2014-6525/9 md.)
Üniversiteler, bu Kanunun 9. maddesine göre ortak oldukları kooperatiflerin yönetim
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 kurullarında üye tam sayısının çoğunluğunu geçmemek üzere üye bulundurabilirler. Bu hakkını kullanmak isteyen üniversiteler, yönetim kurulu üyelerinin seçileceği genel kurula adaylarını önerir. Genel kurul, bu şekilde seçilecek üyeleri üniversitelerce önerilen adaylar arasından seçer. Üniversitenin önereceği adaylarda kooperatife ortaklık şartı aranmaz. Bu şekilde seçilen yönetim kurulu üyeleri, genel kurul tarafından seçilen diğer üyelerin hak, yetki ve görevlerini haizdir. Üniversiteler, bu üyelerin kooperatif yönetim kurulu üyesi sıfatıyla işledikleri fiillerden ve yaptıkları işlemlerden dolayı kooperatife ve onun alacaklılarıyla ortaklarına karşı sorumludur. Üniversitenin rücu hakkı saklıdır”. Bu hükmün uygulanmasında herhangi bir üniversitenin ortağı olacağı kooperatifin yönetim kurulunda bulundurabileceği üyeler tabiî ki o üniversitenin akademik ve idari personeli arasından belirlenecektir. Bu hükümde üniversite personelinin kooperatiflerin yönetiminde yer almasının hukuken mümkün olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede Üniversitemiz personelinin (akademik ve idari) kooperatifte ortak olmalarına ve yönetimde bulunmalarına engel bir durum bulunmadığı değerlendirilmektedir." denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında; "Bulguda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 28. maddesi gereğince öğretim elemanlarının ancak yapı, kalkınma ve tüketim kooperatiflerine üye olabilecekleri belirtilmiştir. Oysa sözü edilen Kanunun 28. maddesinin 2. fıkrası memurların üyesi oldukları kooperatiflerin yönetim, denetim ve disiplin kurullarında üye olabileceklerini belirtmiş, bunlar dışındakilere üye olamayacaklarına dair herhangi bir hükme yer vermemiştir. Buna göre memur ve öğretim elemanlarının kooperatife üye olmalarına engel bir durum bulunmamaktadır." denilmektedir. Kısaca, Kanunun 28. maddesinin 2. fıkrasının memurların üyesi oldukları kooperatiflerin yönetim, denetim ve disiplin kurullarında üye olabilecekleri, bunlar dışındakilere üye olamayacaklarına dair herhangi bir hükme yer verilmediği ifade edilmektedir. Kanun koyucu 28 inci maddenin 2 nci fıkrasında “Değişik ikinci fıkra: 8/8/2011 - KHK-650/38 md.; İptal ikinci fıkra: Anayasa Mahkemesinin 18/7/2012 tarihli ve E.: 2011/113 K.: 2012/108 sayılı Kararı ile.(1) Yeniden düzenleme: 2/1/2014 - 6514/9 md.) Memurların üyesi oldukları yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri ile özel kanunlarda belirtilen
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 görevler bu yasaklamanın dışındadır.” diyerek düzenlemede amacı belirlerken olmasını uygun gördüğü şartları ve yasaklamanın dışındaki istisnaları saymıştır. Kamu İdaresi cevabında,"bunlar dışındakilere üye olamayacaklarına dair herhangi bir hükme yer verilmemiştir" denilerek bunların dışında bırakılanların kanun yazım tekniği açısından sayılması mümkün değildir. Erciyes Üniversitesinin kuruluş aşamasında 7 şu anda 16 akademik personeli tarafından kurulan S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi'nin yönetim, denetim ve disiplin kurulu üyeleri kendileridir. Ve bu madde hükmü gereği yasaklama kapsamına girmektedirler. Kooperatifin vergi levhasında ana faaliyet adı “Üyelik Gerektiren Kültür Dayanışma ve Eğlence Dernek ve Birliklerinin Faaliyeti” olarak gruplanmıştır. Cevapta, "hangi tür olursa olsun kooperatiflerin kar dağıtma amacı bulunmamaktadır. Kaldı ki, Üniversitemiz personelinin çoğunluğu oluşturduğu S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi, faaliyetleri itibariyle Üniversiteyi desteklemekte, gelirlerini tamamen Üniversitenin eğitim ve araştırma faaliyetlerin yürütülmesine ve akademik personelinin bilimsel etkinliklerinin desteklenmesine sarfetmektedir. Bu yönüyle Devlet Memurları Kanununun 28. Maddesinde belirtilen yapı, kalkınma ve tüketim kooperatiflerinden daha ideal (ortaklarından ziyade kamuya katkıyı önceleyen) amaçlı olduğu ve kamuya daha fazla katkı sağladığı şüphesizdir. " denilmektedir. Kooperatifin faaliyetleri itibariyle Üniversiteyi desteklemesi, gelirlerini tamamen Üniversitenin eğitim ve araştırma faaliyetlerinin ve akademik personelinin bilimsel etkinliklerinin desteklenmesine sarfetmesi, kamuya sağladığı fayda ve bunun ölçülmesi subjektif bir değerlendirme olup 28 nci madde hükmünü işlevsiz hale getiremez. Yine Kamu İdaresi cevabında; Kooperatifler Kanununun 21.04.2004 tarihinde değiştirilen 9. maddesine göre, kamu ve özel hukuk tüzel kişilerinin amaçları bakımından ilgilendikleri kooperatiflerin kuruluşlarına yardımcı olabileceği, önderlik edebileceği ve ortak olabileceğinin açıkça hükme bağlandığı, bu hükmün bir tamamlayıcısı olarak, Kooperatifler Kanununa 20.02.2014 tarihinde eklenen maddede de; “Üniversitelerin yönetim kurulunda üye bulundurma hakkı Ek Madde 4 – (Ek: 20/2/2014-6525/9 md.)
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 Üniversiteler, bu Kanunun 9. maddesine göre ortak oldukları kooperatiflerin yönetim kurullarında üye tam sayısının çoğunluğunu geçmemek üzere üye bulundurabilirler. Bu hakkını kullanmak isteyen üniversiteler, yönetim kurulu üyelerinin seçileceği genel kurula adaylarını önerir. Genel kurul, bu şekilde seçilecek üyeleri üniversitelerce önerilen adaylar arasından seçer. Üniversitenin önereceği adaylarda kooperatife ortaklık şartı aranmaz hükmüne yer verildiği belirtilmiştir. Ek olarakta"Bu hükmün uygulanmasında herhangi bir üniversitenin ortağı olacağı kooperatifin yönetim kurulunda bulundurabileceği üyeler tabiî ki o üniversitenin akademik ve idari personeli arasından belirlenecektir. Bu hükümde üniversite personelinin kooperatiflerin yönetiminde yer almasının hukuken mümkün olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede Üniversitemiz personelinin (akademik ve idari) kooperatifte ortak olmalarına ve yönetimde bulunmalarına engel bir durum bulunmadığı değerlendirilmektedir." denilmektedir. Kamu İdaresi cevabında tüzel kişilik olarak Üniversite'nin bir kooperatifin yönetim kurulunda üye bulundurması Bulgu konusuna yasal dayanak olarak gösterilmekte, Kooperatifler Kanununun 21.04.2004 tarihinde değiştirilen 9. maddesinde ise Üniversite'nin tüzel kişiliğinden söz edilmektedir. Ve pek tabii olarak Üniversite kendi tüzel kişiliğini temsilen kendi akademik/idari personelini bu madde hükmüne uygun olarak görevlendirecektir. Dolayısıyla, "bu hükümde üniversite personelinin kooperatiflerin yönetiminde yer almasının hukuken mümkün olduğunu göstermektedir." ifadesinin Bulgu konusuna gerekçe oluşturması mümkün olmamaktadır. Üniversite akademik personelinin ticari maksatlı S.S. Kültür ve Eğitim Kooperatifi kurmaları, üye ve yönetici olarak ticari faaliyette bulunmaları, yönetim, denetim ve disiplin kurullarında görev almaları 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre mümkün değildir. BULGU 2: Üniversiteye Ait Gelir Getirici Taşınmazların S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifine Pazarlık Usulü ile Kiralanması Erciyes Üniversitesi öğretim elemanları tarafından kanunen ancak yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifine üye olunabilecek iken, kurucusu ve üyesi olunan Sınırlı Sorumlu Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi; Erciyes Üniversitesinin sosyal tesis, kantin, otopark,
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16
market alanları vb. gelir getirici taşınmazlarını 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51’nci
maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre pazarlık usulü ile kiralamıştır.
Genel bütçe kapsamındaki idarelerin kullanımındaki taşınmazlar hazinenin özel
mülkiyetinde yer aldığı halde, özel bütçeli kuruluşlar ile mahalli idarelerin, mülkiyeti
kendilerine ait taşınmazları bulunmaktadır. Kamu idarelerine ait taşınmazların satım, kiraya
verme, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ihaleleri 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu
hükümlerine göre yürütülmektedir.
Anılan Kanun’un 51 inci maddesinde pazarlık usulüyle yapılacak işler belirlenmiş ve
anılan maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde; kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı
olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun
görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası
ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin
kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisinin pazarlık usulüyle ihale edilebileceği
belirtilmiştir.
Kanundaki bu düzenlemeye göre pazarlık usulü ile ihale yapılabilmesi ancak Devletin
özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz mallar için söz konusu olacaktır.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik’te, Hazinenin özel
mülkiyetindeki taşınmazlar ile 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 715 inci maddesinde
sayılan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerleri kapsamaktadır
Özel bütçeli kuruluşlar ile mahalli idarelerin mülkiyetinde olan taşınmazlarının,
“Devletin özel mülkiyetindeki taşınmaz mal” ya da “Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki
yer” olarak nitelendirilmesi hukuken mümkün olmadığından, bu tür kurumların taşınmazlarını
kiraya vermek istemeleri durumunda, 2886 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin birinci
fıkrasının (g) bendi uyarınca işlem tesis etmelerinin mümkün olmadığı açıktır.
Danıştay 13 üncü Dairesinin bir üniversitenin mülkiyetinde yer alan taşınmazın
kiralanması hususunda verdiği 21.04.2015 tarihli ve E: 2014/5284 K: 2015/1541 Nolu Kararı
ile bir belediyenin mülkiyetindeki taşınmazın kiralanması hususunda verdiği 15.10.2014 tarih
ve E:2014/2352, K:2014/3119 sayılı kararlarda da hazinenin özel mülkiyetinde yer almayan
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17
taşınmazlar için 2886 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi
hükmüne göre işlem yapılamayacağı belirtilmektedir.
Nitekim Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün bir üniversitenin
mülkiyetinde bulunan taşınmazlara ait Yönetmelik’le ilgili 16.01.2016 tarihli ve 97208366-
010.03-(3100 -2835)-1225 sayılı yazısında da; 2886 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin (g)
bendinin sadece hazinenin özel mülkiyetinde yer alan taşınmazlar için uygulanabileceği,
şeklinde görüş bildirilmiştir.
Erciyes Üniversitesi merkez kampüsü içerisinde yer alan yeni adı Sağlık Uygulama ve
Araştırma Merkez Müdürlüğü olan “İhale Komisyon Kararı” nda Gevher Nesibe Hastanesi
olarak yazılan Hastanenin Acil girişi karşısında bulunan, yüzölçümü 23.819 m2, araç
kapasitesi 1043 adet olan otopark (2017 kira sözleşmesine 30.953 m2 yüzölçümü 809 araç
kapasitesi olarak yazılmıştır.) kuruluşu 14.02.2011 olan S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim
Kooperatifine; önce 07.04.2011- 07.04.2014 (18.800 m2, araç kapasitesi 700) daha sonra
07.04.2014 – 07.04.2017 en son 21.04.2017- 21.04.2020 dönemini kapsayan 3’er yıllık
olmak üzere toplam 9 yıl süreyle her defasında teklif vermesi için davet yazılarak 2886 sayılı
Kanun’un 51’nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre pazarlık usulü ile İdari ve
Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından kiraya verilmiştir.
Üniversite Yönetim Kurulu 29.03.2011 tarih 12 nolu kararında; Üniversite tarafından
kiraya verilecek olan otopark ihalelerinin otoparkı kullanan vatandaş ve personelin güvenliği,
ileriki yıllarda çok katlı otopark yapılmasına karar verilmesi durumunda müstecirin
tahliyesinde yaşanabilecek zorluk gerekçe gösterilerek 2886 sayılı Kanun’un 51’nci
maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi gereği “kullanışlarının özelliği ve idareye yararlığı”
denilerek, Kooperatife ilk kiralama gerçekleşmiştir. Sonraki yıllarda otopark yapımı söz
konusu olmadan gelirle orantısız kira bedeli üzerine yine sembolik artışlar ile aynı usulle
kiralama devam etmektedir. Kooperatif otoparkın işletmeciliğini Erciyes Üniversitesi
Vakfından hizmet alımı yoluyla yapmaktadır. Dolayısıyla Vakıfa da kaynak sağlanmış
olmaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 36’ıncı maddesinde “Bu Kanunun 1 inci
maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, teklifin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı
teklif usulü esastır.” denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18
Nitekim, Acil otoparkında yıllar itibarıyla Kira Tespit Komisyonu Başkanlığının tespit
ettiği kira bedelleri:
07.04.2011- 07.04.2014 ilk yıl 95.000 TL+ KDV 3 taksitte,
07.04.2014 – 07.04.2017 ilk yıl 151.000 TL + KDV 3 taksitte,
21.04.2017- 21.04.2020 ilk yıl 190.300 TL+ KDV olup, 4 taksitte ödenecektir.
Takip eden yıllarda Yİ-ÜFE bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde değişimi ile
artırılacaktır.
Son sözleşmeye göre 190.300/365=520 TL günlük kira bedeli 520/4 TL=130 ise
30.953 m2’lik otoparkı kullanacak günlük ortalama araç sayısıdır.
2017 yılı otopark geliri ise 1.964.581 TL olarak gerçekleşmiştir. Kira bedeli sözleşme
bedelinin ortalama %10 una tekabül etmektedir.
Kira Tespit Komisyonu; 2017 yılı için yerinde tespit yaparak aşağıdaki kriterlere göre;
1- İlgili birimdeki öğrenci sayısı, (öğrenci park yeri olarak kullanamamaktadır.)
2- Kiraya verilecek yerin kapalı açık alanı (m2- açık park),
3- Tatil günlerinde çalışma,
4- Birim akademik ve idari personel sayısı,
5- Halka açıklık,
6- ÖSYM ve Açık Öğretim vb sınavları,
7- Mesai saatleri dışında çalışma durumu,
8- Bahçe kullanım imkanı,
9- Yaz okulu,
10- Hastanelere (5 ayrı hastane) gelen günlük araç giriş sayısını yaklaşık alarak
Yıllık kira bedelini (KDV hariç) 190.294 TL olarak tespit ettiğini düzenlediği
Tutanakta belirtmiştir.
Yine Gevher Nesibe Araştırma ve Eğitim Hastanesi içindeki 161,48 m2 yüzölçümüne
sahip Hastane Acil kantini S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifine 20.01.2017-
20.01.2020 tarihleri arasında 3 yıllık süre için aynı şekilde 2886 sayılı Kanun’na göre
pazarlık usulü ile İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından kiralanmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19
İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı’nın 22.02.2011 tarih B.30.2.ERC.0.70.73.01/171
sayılı yazısında, bu tarihten itibaren Fakülte, Yüksekokul, Meslek Yüksek Okulu, hastane
Başmüdürlüklerinin kendi bünyelerinde bulunan kantin, kafeterya, lokanta, kafe, otomat,
fotokopi odası vb yerlerin kiraya verilme işlemlerini kendilerinin yürüteceği, kiralama
işlemleri sonucu elde edilen kira gelirlerinin ilgili birim tarafından kullanılacağı belirtilerek,
sonuçlanan ihale dosyalarının bir örneğinin İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı, Strateji
Geliştirme Daire Başkanlığı ile Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığına gönderilmesi
istenmiştir. 2017 yılında ise söz konusu yerleri Fakülte vb. birimlerden kiralayanların kira
bedellerini Strateji Daire Başkanlığı’nın hesabına yatırdığı görülmüştür.
Bu yazıya dayanılarak kiraya verilen yerlerden Diş Hekimliği Fakültesi binası içinde
bulunan kullanım alanı 29,50 m2, depo alanı 20 m2 olan toplam 49,50 m2 alan da hastaların,
personelin ve öğrencilerin dental malzeme ihtiyacını karşılamak üzere “Dental Market Alanı”
adıyla Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığı tarafından, 2886 sayılı Kanun’un 51’nci
maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre pazarlık usulü ile S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim
Kooperatifi’ne kiraya verilmiştir.
Yine Diş Hekimliği Fakülte binası yakınına diş tedavisinde kullanılan tıbbi malzeme
ve cihazların Fakülte içerisinde satılması mümkün olmadığından İl Sağlık Müdürlüğü’nün
uyarısı üzerine S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi tarafından 37,00 m2 prefabrik yapı
konularak “Tıbbi Cihaz Satış Merkezi” oluşturulmuş ve bu bağımsız alan da İdari Mali İşler
Daire Başkanlığı tarafından S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifine 05.06.2017-
05.06.2020 tarihleri arası 3 yıllığına ilk yıllık kira bedeli 5.100,00 TL olarak (sonraki yıllar
Yİ-ÜFE göre) geliri ile orantısız pazarlık usulüyle kiraya verilmiştir (2017 yılında sadece
implant satışı 3.091.989,63 TL’dir.).
Ayrıca, 2017 yılı öncesi Göl Kafe (sosyal tesis), Veterinerlik Fakültesi, Hukuk
Fakültesi ve Yabancı Diller Fakültesi (iki adet) kantinlerinin de 2886 Kanun’un 51’nci
maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre pazarlık usulü ile S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim
Kooperatifine kiralandığı görülmüştür.
2017 yılında ise bazı fakülte ve yurt kantinleri daha katılarak liste aşağıdaki şekilde
oluşmuştur.
S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifinin Erciyes Üniversitesi’nden Kiraladığı
Yerler :
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20
1- Gevher Nesibe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Girişi Karşısı Otopark
2- Gevher Nesibe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Kantini
3- 15 Temmuz Kız Yurdu Kantini
4- Dental Market Alanı (Diş Hekimliği Fakültesi içi)
5- Tıbbi Cihaz Satış Merkezi (Diş Hekimliği Fakültesi Karşısı Tıbbi Malz.)
6- Sivil Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi Kantini
7- Göl Kafe
8- Hukuk Fakültesi Kantini
9- Yabancı Diller Fakültesi Kantini
10- Mühendislik Kantini 1
11- Mühendislik Kantini 2
Sonuç olarak, Erciyes Üniversitesi’nin mülkiyetinde bulunan gelir getirici
taşınmazların öğretim elemanlarının mevzuata aykırı olarak kurmuş olduğu (şu an 16 üyesi
bulunan) S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifine; kira muhammen bedelleri kira tespit
komisyonu tarafından sembolik olarak tespit edilmiş olmakla birlikte, söz konusu
kiralamalardan elde edilen mali tablosundaki gelirler ile orantısız olacak şekilde 2886 sayılı
Devlet İhale Kanunu’nun 51’nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendine göre pazarlık usulü
ile kiralanmasının rutin hale geldiği belgelerin incelenmesi sonucu tespit edilmiştir.
Üstelik henüz kiralama dahi yapılmadan Üniversite Kampüsü içerisinde göle yakın
“seyir terası” olarak nitelenen binanın Kooperatif tarafından restore edildiği daha sonra da
işletmeye açılacağı öğrenilmiştir.
Dolayısıyla söz konusu Kooperatifin bütçe dışında olmakla birlikte, elde ettiği gelir
ve yarattığı ekonomik katkı ile Üniversite’nin idari birimlerinden birisi gibi faaliyette
bulunduğu hatta Üniversite’nin cari giderlerinin bazılarını (temsil ağırlama, konaklama vb.)
karşıladığı görülmektedir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 13’üncü maddesine göre Rektör,
Üniversite’nin tüzel kişiliğini temsil etmekte olup 5018 sayılı Kanun’un 11’inci maddesine
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 göre sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden Bakan’a karşı sorumludur. Açıklanan nedenlerle, Üniversitenin; akademik personeli tarafından mevzuata aykırı olarak kurulan S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi ile ilişkilendirerek kurumun taşınmaz kiralamalarında kapalı teklif usulü yerine pazarlık usulünü tercih etmesi sebebiyle, 5018 sayılı Kanun’daki kaynakların etkili, ekonomik, verimli şekilde elde edilmesi, kullanılması ile 2886 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ihalede açıklık ve rekabet ilkelerine aykırı hareket edildiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Üniversitenin özel mülkiyetindeki taşınmazların pazarlık usulü ile verilmesinin mümkün olmadığı, Kooperatife yapılan kiralamalarda bu usulün benimsenmiş ve uygulanmış olması sebebiyle 5018 sayılı Kanundaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi, kullanılması ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun ihalede açıklık ve rekabet ilkelerine aykırı hareket edildiği ifade edilmiştir. Üniversitenin özel mülkiyetindeki taşınmazların kooperatife kiralanmasının mevzuata aykırı olduğu belirtilmişse de, Sayıştay Temyiz Kurulunun, 2. Dairenin kararı üzerine verdiği 17/11/2015 tarihli 40208 sayılı dosya nolu kararında, “Buna göre, ... Üniversitesinin merkez yerleşkesi içerisinde yer alan Tıp Fakültesi Hastanesi bloklarındaki kantinler, otopark alanları, taksi durağı yeri ve diğer kiralanabilir muhtelif alanların kiralanması hakkındaki ihale öncesinde tahmini bedel tespit komisyonu kurularak ticaret odası, sanayi odası gibi kuruluşlardan soruşturulmak suretiyle tahmini bedel tespit edilmesinde; söz konusu kiralama işinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesi uyarınca pazarlık usulü ile ihale edilmesinde ve ihaleye tek istekli olarak katılarak İdarece belirlenen kira bedelinin üzerinde teklif veren … Kooperatifine verilmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır” denilerek, Üniversite taşınmazlarının pazarlık usulü ile ihalesinin mümkün olduğu, tek istekli olarak kooperatifin davet edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı açık bir şekilde hükme bağlanmıştır. Bu karar, Üniversitemizin yaptığı kiralama işlemine gerek ihale usulü gerekse Kooperatife verilmesi bakımından birebir uyduğundan, Üniversitemiz tarafından yapılan kiralama işlemlerinin de hukuka uygun olduğu değerlendirilmektedir. Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 12/01/2005 tarih ve 5035 sayılı yazısı ile; “Üniversitenin mülkiyetinde olan kantin ve otoparkların Üniversite çalışanlarınca kurulan ve ayrı bir tüzel kişilik olan … Kooperatifine işletilmek üzere 2886 sayılı kanun
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 hükümleri çerçevesinde kiraya verilmesinde bir sakınca bulunmadığı düşünülmektedir.” şeklinde görüş vermiştir. Kira bedelinin belirlenmesine yönelik tespitler dikkate alınarak Üniversitemiz Kira Bedeli Tespit Komisyonuna 30.05.2018 tarih ve 53393 sayılı yazı ile bundan sonraki kira bedeli tespitlerinde, kiralanacak birimin bir önceki yıldaki gerçekleşen gelirleri dikkate alınarak belirleme yapılması ve belirlenen kiranın sembolik olarak nitelenemeyecek miktarda olmasına dikkat edilmesi, yine Sayıştay kararında belirtildiği şekilde ticaret odası, sanayi odası gibi kuruluşlardan soruşturulmak suretiyle tahmini bedel tespit edilmesi hususunda gereği bildirilmiştir." denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabında; Sayıştay Temyiz Kurulu kararına göre Üniversite taşınmazlarının pazarlık usulü ile ihalesinin mümkün olduğu, tek istekli olarak kooperatifin davet edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, Üniversitenin yaptığı kiralama işlemine gerek ihale usulü gerekse Kooperatife verilmesi bakımından birebir uyduğu, Üniversite tarafından yapılan kiralama işlemlerinin de hukuka uygun olduğu belirtilmektedir. Bu uygulama ile Üniversitenin Kira Bedeli Tespit Komisyonu tarafından gelirleriyle orantısız sembolik olarak belirlenen kira bedeli üzerinden yine Üniversite akademik personelinin 7 kişi ile kurduğu şu anda 16 üyesi olan S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifine tek istekli olarak davet edilerek pazarlık usulü ile bedel artırımına fırsat verilmeden yine Üniversitenin mülkiyetindeki (2017 yılında) 11 gelir getirici taşınmazı rutin olarak Kooperatife kiraya verilmiştir. Kiralanan taşınmaz sayısı her yıl artarak devam etmektedir. Bulgu'da Tıp Fakültesi otopark alanı ile kira bedelleri ve gelirleri örneklenen Diş Hekimliği Fakülte binası yakınındaki diş tedavisinde kullanılan tıbbi malzeme ve cihazların satıldığı Kooperatif tarafından konulan 37,00 m2'lik prefabrik yapı 05.06.2017- 05.06.2020 tarihleri arası 3 yıllığına ilk yıllık kira bedeli 5.100,00 TL olmak üzere pazarlık usulüyle kiraya verilirken 2017 yılında sadece implant satışı 3.091.989,63 TL olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, Üniversitenin öz gelirlerinde azalmaya neden olunmakta, Kamu İdaresi cevabında açıklamaya yer verilmemesine rağmen Bulguda vurgulandığı gibi Kooperatifin bütçe dışında olmakla birlikte, elde ettiği gelir ve yarattığı ekonomik katkı ile Üniversite’nin idari birimlerinden birisi gibi faaliyette bulunduğu hatta Üniversite’nin cari giderlerinin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 bazılarını (temsil ağırlama, konaklama vb.) karşıladığı görülmektedir. Nitekim Kamu İdaresinin Bulgu 3 için gönderdiği cevapta da "Kaldı ki, Üniversitemiz personelinin çoğunluğu oluşturduğu S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi, faaliyetleri itibariyle Üniversiteyi desteklemekte, gelirlerini tamamen Üniversitenin eğitim ve araştırma faaliyetlerin yürütülmesine ve akademik personelinin bilimsel etkinliklerinin desteklenmesine sarfetmektedir." denilmektedir. Üniversitenin özel mülkiyetindeki taşınmazların düşük belirlenen kira bedelleri ile pazarlık usulü Kooperatife kiraya verilmesi yapılan kiralamalarda bu usulün sürekli olarak benimsenmiş ve uygulanmış olması sebebiyle 5018 sayılı Kanundaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi, kullanılması ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun ihalede açıklık ve rekabet ilkelerine aykırı hareket edildiği değerlendirilmektedir. BULGU 3: S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifinin Diş Malzemesi Satışından Sağladığı Gelirlerle Diş Hekimliği Fakültesi Öğretim Elemanlarına Maddi Destekte Bulunması Erciyes Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesinin Toplantı Tarihi 24.02.2014 Toplantı Sayısı 08 Karar No 2 olan Fakülte Yönetim Kurulu Kararı’nda gündeminde olan, 1- Öğretim Üyelerinin Görev Sürelerinin Uzatılması, 2- S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi Diş Hekimliği Şubesi (Diş Dünyası) Gelirlerinin Dağıtım Usul ve Esaslarının Belirlenmesi, konularının aşağıdaki şekilde karara bağlandığı görülmüştür. 1… iki yıl süre ile görev sürelerinin uzatılmasına, 2. S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi Diş Hekimliği Şubesi (Diş Dünyası) tarafından elde edilen gelirlerin yeterli olması durumunda; 2.1. Her Anabilim dalındaki öğretim üyesinin yılda bir kez olmak üzere 1 yurt içi ve 1 yurt dışı kurs/kongre kayıt ve konaklama bedelinin ödenmesine ve her bir katılım için bu bedelin en fazla 2.500,00 (iki bin beş yüz)TL olarak belirlenmesine, 2.2. Her Anabilim dalındaki asistanların yılda bir kez olmak üzere yurt içi veya yurt dışı kurs/kongre bedelinin (toplamda uzmanlık yılı sayısını aşmaması kaydıyla) ödenmesine ve her katılım için bu bedelin en fazla 1.500,00 (bin beş yüz) TL olarak belirlenmesine,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 2.3. Gelirlerinin yeterli olması durumunda, anabilim dallarının Kooperatife katkı oranlarına bakılarak o anabilim dalındaki kongre destek sayısının artırılmasına, anılan kararların S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi Yönetim Kuruluna tavsiye kararı olarak bildirilmesine oy birliği ile karar verildi. Yine Diş Hekimliği Fakültesinin bir yıl sonra 17.08.2015 tarihinde bu konuda aldığı 35 nolu karar şu şekildedir: 1- Fakültemiz Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uyulacak Usul ve Esaslarda geçen Genel İlkeler başlıklı 4. Madde 6. Fıkranın aşağıdaki şekilde düzenlenmesine ve Ek Ödeme Üst Limit Cetvelinin ekteki (Ek-1) şekliyle kabulüne, … 2- S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi Fakültemiz Şubesi (Diş Dünyası) tarafından elde edilen gelirlerden eğitim ve bilimsel faaliyetlerin desteklenmesi kapsamında; 2.1. Her bir öğretim üyesine yıllık toplam 6.000 (altı bin)TL, uzman doktorlara ise yıllık 1.250 (bin iki yüz elli) TL destek verilmesine, 2.2. Uzmanlık süresi 3 yıl olan araştırma görevlilerine toplamda 2.250 (iki bin iki yüz elli) TL, 4 yıl olanlara ise toplamda 3.000 (üç bin) TL destek verilmesine, 2.3. Bilimsel faaliyetleri destekleme kapsamına kayıt, konaklama, yol ve/veya kurs ücretlerinin dahil edilmesine, destekten faydalanabilmek için anabilim dalı akademik kurul kararı ile Erciyes Üniversitesi, TUBİTAK vb. kurumlardan bu bilimsel faaliyetle ilişkili herhangi bir ödeme almadığını/almayacağını bildiren dilekçe ile bilimsel faaliyetin sona erdiği tarihten itibaren en geç iki hafta içinde Dekanlık Makamına başvurulmasına ve anılan kararın S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi Yönetim Kuruluna tavsiye kararı olarak bildirilmesine, 3- …Araştırma Görevlilerinin görev sürelerinin uzatılmasına, ve kararların oluru için Rektörlük Makamına arzına oybirliği ile karar verildi. İlgili Fakülte Yönetim Kurulu kararlarının alındığı tarihte Diş Hekimliği Fakülte binası içinde “Diş Dünyası” adı ile ticari faaliyette bulunan S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi, İl Sağlık Müdürlüğü’nün uyarısı ile burada tıbbi malzeme ve cihaz özelliği bulunmayan diş temizlik ürünlerini pazarlamayı sürdürerek, 05.06.2017 tarihinden itibaren
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 “Tıbbi Cihaz Satış Merkezi” olarak adlandırılan Fakülte’nin yakınında kurduğu prefabrik binada ise tıbbi malzeme ve cihaz satışı yapmaya devam etmiştir. Kararlarda görüleceği üzere bu satışlardan elde edilen gelirlerden Diş Hekimliği Fakültesi öğretim elemanlarına eğitim ve bilimsel faaliyetler için kayıt, konaklama, (uluslararası kuruluşlara bireysel 3 yıllık üyelik aidatı vb.) giderler için belirlenen miktarda yıllık maddi destek sağlanmasına, Dekanlık tarafından da S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifine tavsiye kararında bulunulmasına Fakülte Yönetim Kurulu olarak karar verilmiştir. İlk kararın son kısmında belirtilen, “anabilim dallarının Kooperatife katkı oranlarına bakılarak o anabilim dalındaki kongre destek sayısının artırılmasına” ifadesinde vurgulanan “anabilim dallarının Kooperatife katkı oranlarına bakılarak” cümlesinde katkının Kayseri Ticaret Sicil Müdürlüğü’ne kayıtlı dolayısıyla ayrı tüzel kişiliği bulunan Kooperatifler Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre faaliyet yürüten Kooperatif ile Diş Hekimliği Fakültesi Ana Bilim dalları arasında oluşturulmasının yasal dayanağı bulunmamaktadır. S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi Erciyes Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezinin (tıp fakültesi hastanesi) otoparkı, acil kantini gibi bir çok fakültesinde gelir sağlayan faaliyette bulunduğu halde bu uygulama sadece Diş Hekimliği Fakültesinde görünmektedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu ilgili Yönetmelik’lerle birlikte öğretim elemanlarına yapılacak maaş, ödenek, ek ders, döner sermaye katkı payı, yönetici payı, harcırah ödemeleri ile yurt dışından sağlanacak bursları, proje ve teşvik ödemelerini düzenlemiştir. Bunların dışında bir ödemede bulunulması mümkün değildir. 2547 sayılı Kanun’un 16’ncı maddesinde Dekan’ın görev, yetki ve sorumlulukları şu şekilde düzenlenmiştir. (1) Fakülte kurullarına başkanlık etmek, fakülte kurullarının kararlarını uygulamak ve fakülte birimleri arasında düzenli çalışmayı sağlamak, (2) Her öğretim yılı sonunda ve istendiğinde fakültenin genel durumu ve işleyişi hakkında rektöre rapor vermek,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 (3) Fakültenin ödenek ve kadro ihtiyaçlarını gerekçesi ile birlikte rektörlüğe bildirmek, fakülte bütçesi ile ilgili öneriyi fakülte yönetim kurulunun da görüşünü aldıktan sonra rektörlüğe sunmak, (4) Fakültenin birimleri ve her düzeydeki personeli üzerinde genel gözetim ve denetim görevini yapmak, (5) Bu kanun ile kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır. Fakültenin ve bağlı birimlerinin öğretim kapasitesinin rasyonel bir şekilde kullanılmasında ve geliştirilmesinde gerektiği zaman güvenlik önlemlerinin alınmasında, öğrencilere gerekli sosyal hizmetlerin sağlanmasında, eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayını faaliyetlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesinde, bütün faaliyetlerin gözetim ve denetiminin yapılmasında, takip ve kontrol edilmesinde ve sonuçlarının alınmasında rektöre karşı birinci derecede sorumludur. 18’inci maddede de Fakülte Yönetim Kurulu’nun görevleri yetki ve sorumlulukları şu şekilde belirlenmiştir: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim - öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim - öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır. Yukarıda belirtilen Kanun hükümlerine göre gerek Dekan gerekse Fakülte Yönetim Kurulu 2547 sayılı Kanun’un hüküm altına aldığı görev, yetki ve sorumluluklarla sınırlıdır. Fakülte Yönetim Kurulunun; yukarıda sözü edilen 24.02.2014 tarih 2 nolu Kararı’nda vurguladığı “S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi Diş Hekimliği Şubesi (Diş Dünyası) Gelirlerinin Dağıtım Usul ve Esaslarını Belirlemesi”, Diş Hekimliği Fakültesi anabilim
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27
dallarının Kooperatife katkı sağlaması, üstelik karşılığında gelirleri üzerinde tasarrufta
bulunarak karşılanacak giderler için tutar belirlemesi, ünvanı sayılan akademik personelin de
bu ödemeden yaralanması mümkün değildir.
Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığının; anabilim dallarının Kooperatife katkı
sağlamasının, bu amaçla başvuruda bulunan öğretim elemanlarına maddi destek sağlanması
için tavsiye kararı almasının, aldığı kararı ayrı tüzel kişiliği bulunan ticari kazanç elde eden
S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi’ne bildirmesinin, öğretim elemanlarının ise 2547
sayılı Kanun ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu kapsamı dışında, 6102 sayılı
Türk Ticaret Kanunu’na tabi bir ticari şirketten maddi destek sağlamasının yasal ve etik
dayanağı bulunmamaktadır.
Kamu idaresi cevabında; bu Bulgu'ya Diş Hekimliği Fakültesinin 21.05.2018 tarih ve
53 sayılı yazısı ile cevap verildiği belirtilmektedir.
Söz konusu yazıda;
"Bulgu 5'de; Fakültemiz Yönetim Kurulunun 24.02.2014 tarih ve 8/2 sayılı kararı ile
17.08.2015 tarih ve 35/2 sayılı kararlarına atıfta bulunularak S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim
Kooperatifinin diş malzemesi satışından sağladığı gelirlerle Diş Hekimliği Fakültesi öğretim
elemanlarına maddi destekte bulunulduğu iddia edilmektedir. Söz konusu kararların her
ikisinde de Fakülte Yönetim kurulunun S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi üzerinde
hiçbir bağlayıcılığı olmayan tavsiye kararı aldığı görülmektedir. Aynı şekilde söz konusu
bulguda 2014 yılında alınan Yönetim Kurulu Kararının “Anabilim Dallarının Kooperatife
katkı oranlarına bakılarak” cümlesine atıfta bulunulmuş ve böyle bir talebin yasal olmadığı
belirtilmiştir. Bu karar hiçbir zaman uygulamaya geçirilmemiş olup bilimsel faaliyetlere
destek vermeye başlanılmasından bu güne kadar S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi
tarafından bilimsel faaliyetleri desteklenen Öğretim Üyeleri mensup oldukları Anabilim
Dalları arasında fark gözetilmeksizin desteklenmiştir. Fiiliyattaki bu durum; Fakülte Yönetim
Kurulumuzun aldığı kararların bağlayıcı olmadığı, kararın kendisinde de yazdığı üzere sadece
tavsiye kararı niteliğinde olduğunun delilidir. Ayrıca buna ilaveten Anabilim Dalı bazında
veya başka bir şekilde kooperatifin gelirleri/kazançları ile ilgili herhangi bir kayıt idaremizce
tutulmamaktadır. Ayrıca bulgularda atıfta bulunulan başka bir Yönetim Kurulu Kararında S.S.
Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi’nin Akademik Personele yapacağı destekte, Yönetim
Kurulumuz, Akademik Personelin başka bir kurumdan destek almaması koşulunun
aranmasını tavsiye etmektedir. Fiili uygulamada da S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 bu tavsiyeyi dikkate alarak, Akademik Personelin sadece Bilimsel Faaliyetlerine, personel başka kurumdan destek almadığı durumlarda katkıda bulunmaktadır. Fakültemizdeki neredeyse tüm akademik personel sadece belgelendirdikleri bilimsel harcamalarında, bilimsel etkinliğin masrafı tutarınca yani farklı oranlarda S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifinin bilimsel desteklerinden faydalanmışlardır. Öğretim üyelerine daha önceden belirlenmiş bir tutar ödenmesi ve bunun rutin bir şekilde yapılması söz konusu değildir. S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifinin Ana Sözleşmesinin üçüncü bölümünde bulunan “Amaç ve Çalışma Konuları” başlığı altında Madde 6’da kooperatifin beşinci amacı ; “Bilimsel, kültür, sportif ve sanatsal amaçlı yaz okulları ve benzeri kamplar açar, seminer, kongre, sempozyum düzenler; bunlara katılır, destek verir” şeklinde, altıncı amacı “Ortaklarının ve ilişkili olacağı eğitim kurumlarında görevli çalışanların sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak için eğitim bursları ile faizli yada faizsiz krediler verir” şeklinde tanımlanmıştır. Ancak tanımlamada bilimsel desteğin maddi limitleri hakkında herhangi tanımlama bulunmamaktadır. Yönetim Kurulumuz, S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifinin faaliyetleri hakkında bağlayıcılığı olmayan bir tavsiye kararı almakla akademik personelinin Kooperatiften talep edebileceği bilimsel desteklerin daha şeffaf ve adilane dağılımını sağlamayı amaçlamıştır. Yukarıda yapılan açıklamalara ilave olarak ilgi yazıdaki Sayıştay denetim raporu dikkate alınarak raporda atıfta bulunulan Fakültemiz 24.02.2014 tarih ve 8/2 sayılı kararı ile 17.08.2015 tarih ve 35/2 sayılı kararı Fakülte Yönetim Kurulunun 17/05/2018 tarih ve 34/6 sayılı kararı ile iptal etmiştir." denilmektedir. Sonuç olarak Kamu İdaresi cevabı mahiyetinde gönderilen Diş Hekimliği Fakültesi Dekanlığı'nın yazısında: 1- "Bulgu 5'de; Fakültemiz Yönetim Kurulunun 24.02.2014 tarih ve 8/2 sayılı kararı ile 17.08.2015 tarih ve 35/2 sayılı kararlarına atıfta bulunularak S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifinin diş malzemesi satışından sağladığı gelirlerle Diş Hekimliği Fakültesi öğretim elemanlarına maddi destekte bulunulduğu iddia edilmektedir." denilmektedir. Adı geçen Yönetim Kurulu kararlarında ünvanlara göre sağlanacak bilimsel destek katkısı TL cinsinden maddi olarak tespit edilmiş olup, iddianın ötesinde Bulgu'da tutarları yazıldığı üzere o limite kadar yapılan giderler eklenen faturalar karşılığı akademik personele Kooperatif tarafından ödenmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 2- "Söz konusu kararların her ikisinde de Fakülte Yönetim kurulunun S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi üzerinde hiçbir bağlayıcılığı olmayan tavsiye kararı aldığı görülmektedir." denilmektedir. Fakülte Yönetim Kurulu'nun görev, yetki ve sorumlulukları Bulgu'da açıklandığı gibi 2547 sayılı Kanunun 18 inci maddesinde sırayla sayılmıştır. Bunlar arasında Fakültenin akademik personeline S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi vb. Türk Ticaret Kanunu'na tabi şirketlerden bilimsel destek adı altında hangi şartlarda ne kadar maddi destek sağlanacağı ve tutarının tespiti "tavsiye niteliği" olarak tanımlansa da yer almamaktadır. 3- "Aynı şekilde söz konusu bulguda 2014 yılında alınan Yönetim Kurulu Kararının “Anabilim Dallarının Kooperatife katkı oranlarına bakılarak” cümlesine atıfta bulunulmuş ve böyle bir talebin yasal olmadığı belirtilmiştir. Bu karar hiçbir zaman uygulamaya geçirilmemiş olup bilimsel faaliyetlere destek vermeye başlanılmasından bu güne kadar S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi tarafından bilimsel faaliyetleri desteklenen Öğretim Üyeleri mensup oldukları Anabilim Dalları arasında fark gözetilmeksizin desteklenmiştir. " denilmektedir. 2014 yılında alınan “Anabilim Dallarının Kooperatife katkı oranlarına bakılarak” cümlesini içeren Yönetim Kurulu Kararının yazıda belirtildiği gibi katkı oranına bakılmamış ancak, yine de fark gözetilmeksizin ödemelerde bulunulmuştur. Bu durumun "tavsiye" niteliğinin uygulamaya geçirilip geçirilmemesi ötesinde; "tavsiye kararı niteliği" altında eski kararın da 2015 yılında bu konuda alınan 2 nci kararında koşullara göre uygulanabilir olarak hala yürürlükte yasal dayanağı olmadan kalmasıdır. 4- "Yönetim Kurulumuz, Akademik Personelin başka bir kurumdan destek almaması koşulunun aranmasını tavsiye etmektedir. Fiili uygulamada da S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi bu tavsiyeyi dikkate alarak, Akademik Personelin sadece Bilimsel Faaliyetlerine, personel başka kurumdan destek almadığı durumlarda katkıda bulunmaktadır. Fakültemizdeki neredeyse tüm akademik personel sadece belgelendirdikleri bilimsel harcamalarında, bilimsel etkinliğin masrafı tutarınca yani farklı oranlarda S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifinin bilimsel desteklerinden faydalanmışlardır. " denilmektedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu ilgili Yönetmelik’lerle birlikte öğretim elemanlarına yapılacak maaş, ödenek, ek ders, döner sermaye katkı payı, yönetici payı, harcırah ödemeleri ile yurt dışından sağlanacak bursları,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 proje ve teşvik ödemelerini düzenlemiştir. Bunların dışında bir ödemede bulunulması mümkün değildir. Kaldı ki, S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifinin; Üniversite'nin diğer Fakültelerinde de gelir getirici yerleri kiraladığı halde bilimsel faaliyetlere destek için yaptığı bu maddi katkı Diş Hekimliği Fakültesi haricindeki fakültelerde söz konusu olmamış, emsal olarak da gösterilememiştir. 5-"S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifinin Ana Sözleşmesinin üçüncü bölümünde bulunan “Amaç ve Çalışma Konuları” başlığı altında Madde 6’da kooperatifin beşinci amacı ; “Bilimsel, kültür, sportif ve sanatsal amaçlı yaz okulları ve benzeri kamplar açar, seminer, kongre, sempozyum düzenler; bunlara katılır, destek verir” şeklinde, altıncı amacı “Ortaklarının ve ilişkili olacağı eğitim kurumlarında görevli çalışanların sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak için eğitim bursları ile faizli yada faizsiz krediler verir” şeklinde tanımlanmıştır. " denilmektedir. Yazıda, Bulguda vurgulanan diş temizlik ürünlerinin satıldığı "Dental Market Alanı" ile diş tedavisinde kullanılan tıbbi malzemenin satıldığı "Tıbbi Cihaz Satış Merkezi" nden, Kooperatifin elde ettiği gelirden hiç söz edilmemekte, S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifinin Ana Sözleşmesinde kooperatifin altıncı amacı “Ortaklarının ve ilişkili olacağı eğitim kurumlarında görevli çalışanların sosyal, kültürel ve ekonomik ihtiyaçlarını karşılamak için eğitim bursları ... denilmesine rağmen, Fakültenin akademik personeli ortaklar arasında bulunmadığından; Kooperatif ile ilişkili olacağı eğitim kurumunun- Diş Hekimliği Fakültesi- arasındaki ilişkiye açıklık getirilmemiştir. Sonuçta, Diş Hekimliği Fakültesi Yönetim Kurulu'nun başvuruda bulunan öğretim elemanlarına maddi bilimsel destek sağlanması için tavsiye kararı almasının, aldığı kararı ayrı tüzel kişiliği bulunan ticari kazanç elde eden S.S. Erciyes Kültür ve Eğitim Kooperatifi’ne bildirmesinin, öğretim elemanlarının ise 2547 sayılı Kanun ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu kapsamı dışında, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tabi bir ticari şirketten maddi destek sağlamasının yasal ve etik dayanağı bulunmamaktadır. BULGU 4: Gelir Getirici Taşınmazlardan Bazılarının Fakülte ve Yüksek Okullar Tarafından Kiraya Verilmesi Mülkiyeti Erciyes Üniversitesine ait olan veya Hazineye ait olup Üniversiteye tahsis edilen Fakülte, Yüksekokul binaları içerisinde bulunan gelir getirici kantin, büfe, market gibi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 taşınmazların bu birimler tarafından kiraya verildiği, takip ve tahsilatının Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından yapıldığı görülmüştür. İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığının 22.02.2011 tarih ve B.30.2.ERC.0.70.73.01/171 sayılı yazısında, bu tarihten itibaren Fakülte, Yüksekokul, Meslek Yüksek Okulu, hastane başmüdürlüklerinin kendi bünyelerinde bulunan kantin, kafeterya, lokanta, kafe, otomat, fotokopi odası vb. yerlerin kiraya verilme işlemlerini kendilerinin yürüteceği, kiralama işlemleri sonucu elde edilen kira gelirlerinin ilgili birim tarafından kullanılacağı belirtilerek, sonuçlanan ihale dosyalarının bir örneğinin İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı ile Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığına gönderilmesi istenmiştir. 2017 yılında ise söz konusu yerleri fakülte vb. birimlerden kiralayanların kira bedellerini Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının hesabına yatırdığı görülmüştür. Yapılan incelemede Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının “Taşınmaz Net” programına ilk girişteki kiracılar ile taşınmazların yeri üzerinden kayıtların tutulmakta olduğu, kiralanan yerin adının değişmesi veya kiracısının değişmesi halinde güncellenmediği görülmüştür. Örneğin, İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı tarafından kiraya verilen Tıbbi Cihaz Satış Merkezi’nin kaydının karşısında 2004 yılındaki kiracısı Erciyes Üniversitesi Gençlik ve Spor Kulübü Derneği yazmaktadır. Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı da; taşınmaz kayıtlarının ada parsel olarak envanterini çıkardığından kira sözleşmesi gönderilmeyen kiralanmış taşınmazların kaydı konusunda bilgi sahibi olamamaktadır. Örneğin Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkez Müdürlüğü Acil’inin karşısında kiraya verilen otoparkın kira sözleşmesi gönderilmediğinden elektrik tüketimini zamanında hesaplayamamıştır. İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı bünyesindeki Konutlar ve Taşınmazlar Şube Müdürlüğü ise sadece lojmanları takip etmektedir. ATM’ler dahil 120 adet taşınmazın kiralama işlemi tek merkezden yürütülmediğinden sözleşmelerin hazırlanmasında ve tahsilat işlemlerinde farklı uygulamalar ortaya çıkmaktadır. Ayrıca bu taşınmazların adları ilgili birim, İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı ile Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığında farklı olabilmektedir. Bu durum Hukuk Müşavirliği tarafından dava sürecinin takibinde zorluklar oluşturmaktadır. Mevcut uygulamada ihale komisyonu Fakülte ve Yüksek Okul veya Meslek Yüksek
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32
Okulu bünyesinde komisyon başkanı ve 4 üye ile 1 mali hizmetler uzmanından oluşmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesinde
harcama birimi, kamu idaresi bütçesinde ödenek tahsis edilen ve harcama yetkisi bulunan
birim olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla, Üniversite Bütçesi’nde kendisine ödenek tahsis
edilen ve bunu harcama yetkisi verilen Fakülte ve Yüksekokulların gelir getirici kiralama
yapma yetkisi yoktur.
Anılan Kanun’un Mali Hizmetler Birimi’ni düzenleyen değişik 60’ıncı maddesinde
kamu idarelerinde bu maddede sayılan görevlerin “Mali Hizmetler Birimi” tarafından
yürütüleceği belirtilerek e fıkrasında;
e) İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve
alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek.
hükmüne yer verilmiştir.
Üniversite’ye ait gelir getirici taşınmazların harcama birimleri tarafından kiraya
verilmesi ve bu kiralamalar sonucu kira bedellerinin tahakkuku, tahsili, tahsil edilemeyenlerin
Hukuk Müşavirliğince takibi ve muhasebeye iletilmesi hususunda ilgili birimler arasında
koordinasyon bulunmadığı ve bunun da kamu zararı riski taşıdığı değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında; "Mülkiyeti Üniversitemize ait olan veya hazineye ait olup
Üniversitemize tahsis edilen taşınmazların kiralama işlemlerinde koordinasyonu sağlamak ve
kiralama işlemlerinin tek elden yürütülmesi amacıyla İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığına
30.05.2018 tarih ve 53402 sayılı yazı ile kiralama işlemi yapılacak birimin niteliğine
bakılmaksızın tüm taşınmazların kiralama işlemlerinin 1 Temmuz 2018 tarihi itibariyle
yapılması için talimat verilmiştir." denilmektedir.
Sonuç olarak Üniversite’ye ait gelir getirici taşınmazların Mali Hizmetler Birimi'nin
görevi olduğu halde harcama birimleri tarafından kiraya verilmesi ve bu kiralamalar sonucu
kira bedellerinin tahakkuku ve tahsili ile tahsil edilemeyenlerin Hukuk Müşavirliğince takibi,
Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı muhasebe birimine iletilmesi, Yapı İşleri ve Teknik Daire
Başkanlığı tarafından alt yapı hizmetlerinin maliyetlendirilmesi hususlarında ilgili birimler
arası bilgi paylaşımı bulunmadığı değerlendirilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 8. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34
TABLO 1.13 FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU
Ekonomik
Kod
Giderin Türü Cari Yıl Ekonomi
k Kod
Gelirin Türü Cari Yıl
630 GİDERLER HS. 527.494.138,18 600 GELİRLER HS. 582.123.278,67
630 01 Personel Giderleri 261.484.164,40 600 03 Teşebbüs ve
Mülkiyet Gelirleri
44.490.283,22
630 02 Sosyal Güv. Kur.
Devlet Primi Gid.
38.966.634,01 600 04 Alınan Bağış ve
Yardımlar ile Özel
Gel.
418.811.583,78
630 03 Mal ve Hizmet
Alım Giderleri
52.406.698,43 600 05 Diğer Gelirler 61.315.236,68
630 05 Cari Transferler 12.521.518,00 600 11 Değer ve Miktar
değ. Gel.
57.506.174,99
630 07 Sermaye
Transferleri
13.205.138,07
630 11 Değer ve Miktar
Değişimleri Gid.
2.553.412,84
630 12 Gelirlerin Ret ve
İadesinden
Kaynaklanan Gid.
939.518,35
630 13 Amortisman Gid. 130.645.442,59
630 14 İlk Madde ve
Malzeme Giderleri
8.224.544,61
630 15 Karşılık Giderleri 2.877.201,01
630 20 Silinen
Alacaklardan
Kaynaklanan Gid.
256.644,92
630 30 Proje Kapsamında
Yapılan Cari Gid.
3.361.502,05
630 99 Diğer Giderler 51.718,90
GİDER TOPLAMI 527.494.138,18 GELİR TOPLAMI 582.123.278,67
FAALİYET SONUCU 54.529.140,49
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI SAYIŞTAY DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ....................... 36
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 37
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 37
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 38
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ......................................................................................... 38
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 38
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 38
- EKLER ........................................................................................................................................................ 39
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Erciyes Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü 2017 yılı muhasebe, hesap ve işlemleri Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Bu bağlamda döner sermeye işlemlerinin sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 565 ve 573’üncü maddelerinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Döner sermayenin muhasebe kayıt işlemleri, Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe yetkilisince Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerinden yürütülmektedir. 2017 yılı bilançosunda sermayesi 228.524,00 TL olup, toplam aktif büyüklüğü 106.048.055,46 TL’dir. Döner sermaye gelir toplamı 514.353.653,91 TL, gider toplamı 388.080.971,14 TL olup, gelir tablosunda yıl sonu itibariyle tahakkuk eden kar toplamı 26.569.481,38 TL olarak gerçekleşmiştir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar'ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri, Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetimi hesabı icmal cetveli Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Gelir tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ 2017 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tabloların tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39
8. EKLER
EK 1: KAMU İDARESİ MALİ TABLOLARI
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI BİLANÇOSU
AKTİF TUTAR PASİF TUTAR
I-DÖNEN VARLIKLAR 76.491.541,32 III-KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 145.433.051,46
10-HAZIR DEĞERLER 21.575.812,22 30-MALİ BORÇLAR 250.000,00
100 Kasa 185,72 303 İşletmeler Arası Mali Borçlar 250.000,00
102 Bankalar 21.541.354,93 32-TİCARİ BORÇLAR 137.261.681,35
105 Döviz 34.271,57 320 Satıcılar 137.001.118,47
12-TİCARİ ALACAKLAR 34.753.308,05 326 Alınan Depozito ve Teminatlar 260.562,88
120 Alıcılar 32.042.883,40 33-DİĞER BORÇLAR 848.436,37
121 Alacak Senetleri 73.652,52 335 Personele Borçlar 7.375,63
123 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar 1.041.559,40 336 Diğer Çeşitli Borçlar 841.060,74
128 Şüpheli Ticari Alacaklar 1.595.212,73 36-ÖDENECEK VERGİ VE DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLER 6.708.893,38
13-DİĞER ALACAKLAR 2.210.520,15 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar 4.276.688,59
134 İşletmeler Arası Mali Borçlardan Alacaklar 250.000,00 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri 302.131,66
135 Personelden Alacaklar 1.004.987,45 362 Ödenecek Döner Sermaye Yükümlülükleri 1.937.602,55
136 Diğer Çeşitli Alacaklar 955.532,70 369 Ödenecek Diğer Yükümlülükler 192.470,58
15-STOKLAR 14.271.344,90 37-BORÇ VE GİDER KARŞILIKLARI 364.040,36
150 İlk Madde ve Malzeme 14.271.344,90 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları 392.853,69
18-GELECEK AYLARA AİT GİDERLER VE GELİR
TAHAKKUKLARI
3.026.602,85 371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri (-) -28.813,33
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40
180 Gelecek Aylara Ait Giderler 3.026.602,85 V-ÖZKAYNAKLAR -39.384.996,00
19-DİĞER DÖNEN VARLIKLAR 653.953,15 50-ÖDENMİŞ SERMAYE 228.524,00
190 Devreden KDV 606.520,89 500 Sermaye 228.524,00
193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar 881,26 57-GEÇMİŞ YILLAR KARLARI 87.906.679,85
195 İş Avansları 46.551,00 570 Geçmiş Yıllar Karları 87.906.679,85
II-DURAN VARLIKLAR 29.556.514,14 58-GEÇMİŞ YILLAR ZARARLARI -153.392.981,16
25-MADDİ DURAN VARLIKLAR 29.368.084,14 580 Geçmiş Yıllar Zararları (-) -153.392.981,16
252 Binalar 35.000,00 59-DÖNEM NET KARI(ZARARI) 25.872.781,31
253 Tesis, Makine ve Cihazlar 17.829.535,08 590 Dönem Net Karı 26.569.481,38
254 Taşıtlar 75.856,92 591 Dönem Net Zararı (-) -696.700,07
255 Demirbaşlar 11.427.692,14
26-MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR 188.430,00
260 Haklar 890,00
267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar 187.540,00
TOPLAM 106.048.055,46 TOPLAM 106.048.055,46
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Erciyes Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2017 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2017 YILI GELİR TABLOSU
60 A- BRÜT SATIŞLAR 409.708.824,86
600 Yurt İçi Satışlar 404.439.797,48
602 Diğer Gelirler 5.269.027,38
61 B- SATIŞ İNDİRİMLERİ (-) 825.383,02
610 Satıştan İadeler (-) 825.383,02
C- NET SATIŞLAR 408.883.441,84
62 D- SATIŞLARIN MALİYETİ (-) 280.344.702,96
622 Satılan Hizmet Maliyeti (-) 280.344.702,96
BRÜT SATIŞ KARI VEYA ZARARI 128.538.738,88
63 E- FAALİYET GİDERLERİ 104.641.132,10
632 Genel Yönetim Giderleri (-) 104.641.132,10
FAALİYET KARI VEYA ZARARI 23.897.606,78
64 F- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR 1.998.589.,85
642 Faiz Gelirleri 226.761,84
649 Diğer Olağan Gelir ve Karlar 1.771.828,01
65 G- DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR (-) 273,93
659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar (-) 273,99
OLAĞAN KAR VEYA ZARAR 25.895.922,70
67 H- OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR 12,35
679 Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar 12,35
69 J- DÖNEM KARI VEYA ZARARI 25.895.935,05
691 Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları (-) 23.153,74
DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI 25.872.781,31
ERCİYES ÜNİVERSİTESİ 2017 YILI SAYIŞTAY PERFORMANS DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
- ÖZET ........................................................................................................................................................... 44
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................. 44
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 44
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 45
- GENEL DEĞERLENDİRME ................................................................................................................... 45
- DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 45
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 44
- ÖZET Bu rapor, Erciyes Üniversitesinin performans denetimi sonuçlarını içermektedir. 6085 sayılı Kanunun 36’ncı maddesi uyarınca, Sayıştay “hesap verme sorumluluğu çerçevesinde idarelerce belirlenen hedef ve göstergelerle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının ölçülmesi suretiyle gerçekleştirilen denetim” olarak tanımlanan performans denetimini yapmakla görevli ve yetkilidir. Erciyes Üniversitesinin hedef ve göstergeleriyle ilgili olarak faaliyet sonuçlarının değerlendirmesini sağlamak amacıyla aşağıdakiler denetlenmiştir: 2017-2021 dönemine ait Stratejik Plan, 2017 yılı Performans Programı, 2017 yılı İdare Faaliyet Raporu. Erciyes Üniversitesinin Stratejik Planının mevcut olduğu ve mevzuatta belirtilen zamanlarda hazırlanarak yayımlandığı görülmüştür.
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresi yönetimi, 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan Stratejik Plan, Performans Programı ve İdare Faaliyet Raporlarının hazırlanmasına ilişkin yönetmelik ve kılavuzlara uygun olarak hazırlanmış olan performans bilgisi raporlarının doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından; bir bütün olarak sunulan bu raporların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tam ve doğru olarak yansıtmasından; kamu idaresinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarının ölçülmesine ilişkin sistemlerin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden; performans bilgisinin dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin amaç, hedef, gösterge ve faaliyetlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 45 uygunluğunu tespit etmek, kamu idaresinin raporladığı performans bilgisinin güvenilirliğine ilişkin değerlendirme yapmak, performans yönetimi ve faaliyet sonuçlarını ölçen sistemleri değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimin dayanağı; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları ve Sayıştay ikincil mevzuatıdır. Denetimin amacı, bütçe hakkının gereği olarak kamu idarelerinin faaliyet sonuçları hakkında TBMM ve kamuoyuna güvenilir ve yeterli bilgi sunulması, kamu idarelerinin performansının değerlendirilmesi ile hesap verme sorumluluğu ve saydamlığın yerleştirilmesi ve yaygınlaştırılmasıdır. Denetim, kamu idaresinin faaliyet raporunda yer alan performans bilgilerinin ve bunları oluşturan kayıt ve belgelerin doğruluğu ve güvenilirliğine ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile gerçekleştirilmiştir. Bu çerçevede, Erciyes Üniversitesinin yayımladığı 2017-2021 dönemine ait Stratejik Plan, 2017 yılı Performans Programı ve 2017 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenmiştir. 5. GENEL DEĞERLENDİRME 2017 yılı performans denetimi kapsamında Erciyes Üniversitesinin yayımladığı 2017- 2021 dönemine ait Stratejik Plan, 2017 yılı Performans Programı ve 2017 yılı İdare Faaliyet Raporu incelenerek faaliyet sonuçlarının ölçülmesine yönelik olarak üretilen performans bilgisinin güvenilir olup olmadığı değerlendirilmiştir. Yapılan değerlendirmede denetimimize esas teşkil eden Stratejik Planın mevcut olduğu ve mevzuatta belirtilen zamanlarda hazırlanarak yayımlandığı görülmüştür. Stratejik planda belirlenen amaç ve hedeflerin genel anlamda iyi ve ölçülebilir nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Erciyes Üniversitesi 2017 Yılı Sayıştay Performans Denetim Raporu 46