IĞDIR ÜNİVERSİTESİ 2016 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Eylül 2017
İÇİNDEKİLER
KISALTMALAR AP : Araştırma Projeleri BAP : Bilimsel Araştırma Projeleri
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2
sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar
denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8'inci maddesinde yer alan diğer
belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
Birleştirilmiş veriler defteri,
Geçici ve kesin mizan,
Bilanço,
Kasa sayım tutanağı,
Banka mevcudu tespit tutanağı,
Alınan çekler sayım tutanağı,
Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,
Teminat mektupları sayım tutanağı,
Değerli kağıtlar sayım tutanağı,
Taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli,
Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,
Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,
Faaliyet sonuçları tablosu veya gelir tablosu.
Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları
tablosuna verilmiştir.
2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine
uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde
zamanında Sayıştay'a sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu
idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak
yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların
önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile
bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan;
mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak
işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin
denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Banka İşlemlerinin Mevzuata Uygun Yapılmaması Üniversite adına yetkisiz kişiler tarafından banka hesapları açıldığı ve bu hesapların muhasebe sisteminde izlenmediği, ayrıca muhasebe biriminin bilgisi dışında yaz okulu ücretlerinin birimlerce ayrı hesaplarda takip edildiği görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 3’üncü maddesine göre kamu geliri; “Kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirleri” şeklinde tarif edilmiştir. Mezkur kanunun “Bütçe İlkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinde ise: “Bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde aşağıdaki ilkelere uyulur: f) Tüm gelir ve giderler gayri safi olarak bütçelerde gösterilir. ……. m) Kamu idarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterilir.” hükümleri yer almaktadır. Yukarıda yer alan Kanun hükümlerine göre; Üniversite adına gelir olarak banka hesaplarına geçmiş tutarların Üniversite bütçesine gelir olarak kaydedilmesi, buna ilişkin kayıtların ilgili yardımcı defterlerde ve hesaplarda tam ve doğru olarak tutulması ve bu hesaplar esas alınarak çıkarılan mali tabloların ise gerçeği yansıtacak şekilde hazırlanmış olması gerekmektedir. Bununla birlikte söz konusu Kanunun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde: “Muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur. …Muhasebe yetkilisi adına ve hesabına para ve parayla ifade edilebilen değerleri geçici
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5
olarak almaya, vermeye ve göndermeye yetkili olanlar muhasebe yetkilisi mutemedidir.
Muhasebe yetkilisi mutemetleri doğrudan muhasebe yetkilisine karşı sorumludur. Muhasebe
yetkilisi mutemetlerinin görevlendirilmeleri, yetkileri, denetimi, tutacakları defter ve belgeler
ve diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.” hükümlerine yer verilmek suretiyle muhasebe yetkilileri ile muhasebe yetkilisi
mutemetleri dışında hiçbir kamu görevlisinin kamu gelirlerinin tahsil edilmesinde ve yine kamu
giderinin ilgili kişilere ödemesinde görev alamayacakları da ifade edilmiştir.
5018 sayılı Kanunun “Yetkisiz tahsil ve ödeme” başlıklı 72’nci maddesinde kanunların
öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişinin, kamu adına tahsilat veya
ödeme yapamayacağı, yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılması hallerinde; söz konusu tutarların,
yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılanlardan alınarak, ilgisine göre bütçeye gelir kaydedileceği
veya ilgililerine iade edilmek üzere emanet hesaplarına kaydedileceği ve ayrıca, bunlar
hakkında ilgili kanunları uyarınca adli ve idari yönden gerekli işlemler yapılacağı hüküm altına
alınmıştır
Uygulamada ise Spor Sağlık ve Kültür Daire Başkanlığı tarafından mevzuata aykırı
şekilde banka hesabı açıldığı, bu hesabın yetkisiz kişiler tarafından kontrol edildiği, kuruma ait
kira vb gelirlerinin bu hesapta toplandığı, bu hesaptan üniversitenin hesabının belirsiz
aralıklarla para aktarımı yapıldığı, söz konusu hesabın ve hesaptaki bakiyelerin mali tablolara
dahil edilmediği, bu hesaplara ilişkin herhangi, bir kontrol, bakiyelerinin banka hesaplarına
dahil edilmediği tespit edilmiştir. Mevzuata aykırılığı aşikar olan bu hesabın mevcudiyetini
koruması, yetkisi olmayan kişiler tarafından yönetilmesi ve herhangi bir kontrol
mekanizmasının olmaması, kurum bütçesinin farklı amaçlarla kullanılma ve suiistimal
edilebilme riskini ortaya çıkarmaktadır.
Yetkisiz kişiler tarafından açılan hesapların kapatılmasının ve bu hesaplarda yer alan
tutarların kurum hesabına aktarılarak mali tablolara yansıtılmasının uygun olacağı
düşünülmektedir.
Kamu idaresi cevabında; “Bahse konu hesaplarda oluşan tutarlar Sağlık Kültür ve Spor
Daire başkanlığı tarafından Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı hesabına aktarımı sağlanarak
muhasebe kayıtları yapılmaktaydı. 30.01.2017 tarihli ve 86213219-840-E.16 sayılı yazı ile
Sağlık Kültür ve Spor Daire başkanlığının hesaplar üzerindeki yetkisi iptal edilerek muhasebe
yetkilisine devri sağlanmıştır. Bununla ilgili yapılan işlemler ekte sunulmuştur.” denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 Sonuç olarak Kamu idaresince gönderilen cevapta da belirtildiği üzere idare tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli çalışmaların yapılmasına başlanmıştır. Fakat 2017 yılında yapılacak bir düzeltme işleminin 2016 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. BULGU 2: Kredi Kartlarından Alacakların Muhasebe Hesaplarında İzlenmemesi Iğdır Üniversitesi’nin banka ve kredi kartlarına ilişkin yapılan incelemeler neticesinde kredi kartıyla yapılan tahsilatların 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabında izlenmediği görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesabın niteliği” başlıklı 38 inci maddesinde; Banka kredi kartlarından alacaklar hesabının, muhasebe birimince banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilat ve bunlara ilişkin olarak yapılan mahsup ve iade işlemlerinin izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın İşleyişi” başlıklı 39 uncu maddesinde ise hesabın işleyişi ayrıntılı şekilde açıklanmıştır. Üniversite tarafından tezsiz yüksek lisans ücretlerinden bir kısmının banka kredi kartlarıyla tahsil edildiği, söz konusu tahsilatlar için 109 Banka kredi kartlarından alacaklar hesabının kullanılması gerekirken, kullanılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında;“Söz konusu tahsilatlar için 109 kodlu banka kredi kartlarından gelir elde edildiği takdirde 109 nolu hesapta takip edilecektir.” denilmektedir. Sonuç olarak Üst yönetici tarafında gönderilen cevapta da belirtildiği üzere idare tarafından söz konusu hususa ilişkin muhasebe işlemlerinin ilgili mevzuat çerçevesinde yapılacağı beyan edilmiştir. Fakat 2017 yılında yapılacak bir düzeltme işleminin 2016 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Iğdır Üniversitesi 2016 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: İç Kontrol ve İç Denetim Sisteminin Kurulması ve Yürütülmesine İlişkin Herhangi Bir Faaliyetin Olmaması Kurumun iç kontrol sistemi incelenmiş bu hususa ilişkin tespitler aşağıdaki şekilde özetlenmiştir. A) Iğdır Üniversitesinde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve ilgili ikincil düzenlemeler gereğince yapılandırılması gereken İç Kontrol Sistemine ilişkin herhangi bir çalışma olmadığı tespit edilmiştir. İlgili Kanunun “İç Kontrolün Tanımı” başlıklı 55 inci maddesinde “İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür.” hükmü yer almaktadır. Maliye Bakanlığı tarafından 31.12.2005 tarihli ve 26040–3 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ve 01.01.2006 da yürürlüğe giren İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “İç Kontrol Standartları” baŞlıklı 5 inci maddesinde ise; “İç kontrol standartları, merkezi uyumlaştırma görevi çerçevesinde Maliye Bakanlığı tarafından belirlenir ve yayımlanır. İdareler, malî ve malî olmayan tüm işlemlerinde bu standartlara uymakla ve gereğini yerine getirmekle yükümlüdür. Kanuna ve iç kontrol standartlarına aykırı olmamak koşuluyla, idarelerce görev alanları çerçevesinde her türlü yöntem, süreç ve özellikli işlemlere ilişkin standartlar belirlenebilir.” denilmektedir. Bu hüküm gereği Maliye Bakanlığı, kamu idarelerinde iç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi amacıyla gerekli standart ve temel şartları belirlemiş ve bunları “Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği” adı altında 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazetede yayınlamıştır. Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği ile kamu idareleri tarafından iç kontrol sistemlerinin Kamu İç Kontrol Standartlarına uyumunu sağlamak üzere yapılması gereken çalışmalar için eylem planı oluşturulması, gerekli prosedür ve ilgili düzenlemelerin hazırlanması çalışmalarının 31.12.2008 tarihine kadar tamamlanması, söz konusu çalışmaların
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 etkili bir şekilde yürütülmesini sağlamak üzere idarelerin üst yöneticileri tarafından gerekli önlemlerin alınması istenmiştir. Yine Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 02.12.2013 tarihli ve 10775 sayılı Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Genelgesinin 12 inci maddesinde; eylem planlarını Maliye Bakanlığına göndermeyen kamu idareleri ile eylem planlarını yeniden hazırlayacak kamu idarelerinin genelgede yer alan açıklamalar doğrultusunda en geç 31.12.2014 tarihine kadar Kamu Ġç Kontrol Standartları Uyum Eylem Planı Rehberi çerçevesinde hazırlayacakları Eylem Planlarını üst yöneticinin onayını müteakip on iĢ günü içinde Bakanlığa göndermeleri istenmiştir. Iğdır Üniversitesinde iç kontrol sistemine yönelik olarak yapılan incelemede:
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 64 üncü "İç denetçinin görevleri" düzenlenmiştir. Ayrıca İç Kontrol Ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul Ve Esaslarda iç kontrol, idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem, süreç ile iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünü olarak tanımlanmıştır. Kurumlarda iç denetim birimi oluşturulmadan iç kontrol sisteminin olması gerektiği şekilde işlerlik kazanması mümkün değildir. Kurumdaki iç denetçi kadrosuna herhangi bir atama yapılmamıştır. Mevzuatın öngördüğü şekilde, boş olan iç denetçi kadrolarına atama yapılması, iç denetim biriminin oluşturulması ve iç denetim faaliyetlerine başlanılması gerekmektedir. Sonuç olarak Iğdır Üniversitesinde üst yönetici sorumluluk ve gözetiminde, iç kontrol sisteminin 5018 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde yapılandırması ve bu sistemin önemli bir unsuru olan iç denetim biriminin oluşturulmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; “Personel Daire Başkanlığının 30.05.2016 tarihli ve 44738881-900-E.561 sayılı yazısına istinaden Rektörlük Makamının oluru ile İç Denetçi Kadrosu ilanına çıkılmış ancak müracaata bulunan personel olmamıştır. 2017 Yılında tekrar ilana çıkılacaktır.” denilmektedir Sonuç olarak Kamu idaresince verilen cevapta konuya ilişkin eksiklik kabul edilmiş ve eksikliğin giderilmesine ilişkin çalışma yapıldığı bildirilmiştir. Söz konusu hususun önümüzdeki dönemde incelenmesi uygun olacaktır. BULGU 2: Lojman Kiralama İzninin Kötüye Kullanılması Iğdır Üniversitesi üst yönetiminde bulunan bazı görevlilerin Başbakanlık Ekonomik ve Mali İşler Daire Başkanlığı’ndan alınan 05.10.2010 tarihli lojman kiralama izinlerini kötüye kullanarak kendilerine ve/veya birinci dereceden yakınlarına haksız menfaat sağladıkları görülmüştür. Şöyle ki; bir yönetici personel, kendi ikamet ettiği ve tapuda kendi adına tescilli dairesini, üniversitede çalışan oğlunun adına 05.12.2011 tarihinde tescil ettirdikten 1 ay sonra 05.01.2012 tarihinde kendisi için lojman olarak kiralatarak oğlunun toplam 37.805 TL haksız kazanç elde etmesini sağlamıştır. Bir başka üst yönetici personel ise bahsedilen Başbakanlık izninin ardından tapuda kendi adına tescilli daireyi üniversitede görevli bir öğretim görevlisine
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 lojman olarak kiraya vererek 15.720 TL kazanç sağlaması yanı sıra kendisi için ayrıca bir lojman kiralatarak üniversitenin 39.496,80 TL yersiz ödemede bulunmasına sebebiyet vermiştir. Tüm bunların yanında Iğdır Üniversitesi’nin ana yerleşkesi olan Suveren Yerleşkesi’nde ise 96 adet lojman 2014 yılında kullanıma açılmakla birlikte halen boş lojmanlar bulunmaktadır. Bilindiği üzere 5018 sayılı Kanun’un Hesap Verme Sorumluluğu başlıklı 8’inci maddesi; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. “ şeklinde düzenlendiğinden kamu kurumlarının üst yöneticilerinden beklenen kamu kaynaklarının kamunun yararına kullanılmasını sağlamak olmalıdır. Kamu idaresi cevabında; "Üniversitemizin Akademik ve İdari personelinin hizmetine tahsis edilmek üzere, Başbakanlık Ekonomik ve Mali İşler Daire Başkanlığından toplamda 110 adet konutun lojman kapsamında kullanılması için alınan izne istinaden, Iğdır Üniversitesi Konut Tahsis Komisyonu tarafından, 2946 Sayılı Kamu Konutları Kanunu, Kamu Konutları Yönetmeliği ve Iğdır Üniversitesi Lojman Yönergesinde yer alan hükümler çerçevesinde konut başvuruları uygun bulunan personele hizmet alımı suretiyle konut tahsisi yapılmıştır. Denetim raporunda; Yakınına menfaat sağladığı belirtilen personelin 02.06.2011 tarihli Konut Tahsis Komisyonu kararıyla görev tahsisli olarak asil listeden lojman hakkını elde ettiği görülmüştür. Konut Tahsis Komisyonu kararı uyarınca 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 22 (e) bendi kapsamında oğlundan temin edildiği ve kiralanan dairenin babası tarafından kullanıldığı anlaşılmaktadır. Lojman hakkı elde eden şahsa, hizmet alımı suretiyle kiralanan konutun tahsis edildiği, hizmet temininin kimden yapıldığından bağımsız olarak zaten yasal kira bedelinin idare tarafından karşılandığı düşünüldüğünde herhangi bir kamu zararının oluşmadığı, lojman tahsis işleminde ve lojman kiralama hizmet alımında 2946 Sayılı Kamu Konutları Kanunu, Kamu Konutları Yönetmeliği ve Iğdır Üniversitesi Lojman Yönergesi ile Kamu İhale Mevzuatına aykırılığın bulunmadığı, öte yandan lojman hakkından yaralanan şahıs ile hizmet alımı suretiyle idaremize daire kiralayan şahsın baba ile oğul olmaları etik açıdan onların takdirlerinde olup idaremize herhangi bir yasal sorumluluk yüklememektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11
Aynı bulguda yer alan, Lojman hakkından yararlanıyor iken kendi adına tescilli daireyi
üniversitede görevli bir öğretim elemanına kiraladığı gerekçesiyle haksız kazanç elde ettiği
belirtilen şahsın da; İlgili mevzuat doğrultusunda, Konut Tahsis Komisyonu kararıyla
15.11.2011 tarihinde lojman hakkından yararlanmaya başladığı tespit edilmiştir. Konut Tahsis
Komisyonu kararıyla kendisine konut tahsisi yapılan Üniversitede görevli bir öğretim üyesi için
4734 Sayılı sayılı Kamu İhale Kanununun 22 (e) bendi kapsamında bahsi geçen yöneticiden
konut kiralama hizmetinin alındığı anlaşılmaktadır. Bu yöneticiye ait dairenin 30.12.2014
tarihinden, 04.01.2017 tarihine kadar lojman olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Lojman hakkı
elde eden şahsa, hizmet alımı suretiyle kiralanan konutun tahsis edildiği, hizmet temininin
kimden yapıldığından bağımsız olarak zaten yasal kira bedelinin idare tarafından karşılandığı
düşünüldüğünde herhangi bir kamu zararının oluşmadığı, lojman tahsis işleminde ve lojman
kiralama hizmet alımında 2946 Sayılı Kamu Konutları Kanunu, Kamu Konutları Yönetmeliği
ve Iğdır Üniversitesi Lojman Yönergesi ile Kamu İhale Mevzuatına aykırılığın bulunmadığı,
bir yandan kendisi lojman hakkından yararlanıyorken, öbür taraftan kendi adına tescilli daireyi
idaremize daire kiralayan aynı kişi olması kendi takdirlerinde olup idaremize herhangi bir yasal
sorumluluk yüklememektedir.
Alınan izinler doğrultusunda 2011 yılından itibaren 110 adet lojmanın kiralanması
yapılmıştır. Kiralama yapılırken 110 adet lojmanın hepsi için aynı kriterler uygulanmıştır.
Bahse konu iki yönetici konumda bulunan şahıslara görev tahsisli olarak kiralama yapılmıştır.
Lojman kiralaması yapılırken memurlardan, kurum içerisinde çalışanlardan veya lojman
hakkından yararlanacak olanların yakınlarından kiralama yapılamaz veya lojman hakkından
faydalananlardan birine ait yasal olarak kiralanmasına engel bir durum bulunmayan konutun
bir başka personele kiralanamaz gibi bir kanun maddesi bulunmadığından bu konuda her hangi
bir art niyetin olduğu kanaatinde değiliz.
Yine aynı bulguda, Iğdır Üniversitesi ana yerleşkesi olan Suveren yerleşkesinde ise 96
adet lojmanın 2014 yılında kullanıma açılmakla birlikte halen boş lojmanların bulunduğu
belirtilmiştir. Yapılan incelemede ise, 2014 yılında lojmanların hernekadar fiziki olarak
tamamlandığı belirtilse de, Suveren yerleşkesinin kendi doğal koşulları ile başta elektrik, su,
doğalgaz olmak üzere birçok alt yapısal sorunlar nedeniyle suveren yerleşkesindeki lojmanlar
30.06.2016 tarihine kadar personele tahsis edilememiştir. Altyapısal sorunların giderilmesiyle
birlikte Konut Tahsis Komisyonu tarafından Suveren yerleşkesindeki lojmanlar personele
30.06.2016 tarihi itibariyle tahsis edilmiş, yapılan tahsisler nispetinde de hizmet alımı suretiyle
kiralanan lojmanların yaklaşık 85 adedinin kira sözleşmeleri sona erdirilmiştir. Üniversitemizin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 şehir merkezinde bulunan Karaağaç Kampüsünde 69 personel çalışmaktadır. Bu personellerin şehir dışında bulunan Suveren Kampüsündeki lojmanları kullanması ulaşım açısından aksaklıklara sebep olmaktadır. Bu yüzden şehir merkezinde lojman kiralamaya devam edilmiştir. Öte yandan; hizmet alımı suretiyle piyasadan 110 adet lojman kiralama izni halen mevcut iken ve de lojman talebinde bulunan çok sayıda personel varken, suveren yerleşkesinde bulunan 96 adet lojmanın kullanılmasını sağlamak üzere 2016/1 ve 2016/2 sayılı kararlarla gerekli tahsis işlemleri yapılarak kamuda tasarrufu sağlamak ve israfı önlemek adına 110 adet lojman kiralama hizmeti hakkının tamamı kullanılmamış bu sayı 25’e düşürülmüştür. 110 adet kiralama izni yasal olarak mevcut iken ve şehir merkezinde kiralama izninden yararlanmak isteyen yeteri kadar personel var iken bu sayı 25’e düşürülerek gerekli tasarruf işlemi gerçekleştirilmiş, kamuda şeffaflık ilkesi ve kamu zararının olmaması adına azami dikkat gösterilmiştir. Gerek lojman tahsisi yapılan bazı personellerin çeşitli mazeretleri nedeniyle Suveren yerleşkesinde yerleşmek istememelerinden dolayı gerekse de bazı lojmanlarda meydana gelen fiziki sıkıntılardan dolayı 96 adet lojmanın az da olsa bir kısmı boş kalmıştır. Boş kalan lojmanlardaki aksaklıkların giderilmesiyle birlikte 96 adet lojman tamamen doldurulmuş olacaktır. Bu anlamda lojmanların tahsisi ve kullanımı ile ilgili üniversitemiz tarafından hiçbir zaman bilinçli olarak kamu zararının doğmasına sebebiyet verilmemiştir. Ayrıca 110 adet kiralama izni verilen lojmanların kullanılmasında yasal engelin bulunup bulunmadığını dair 30.01.2017 tarihli ve E.15 sayılı yazı ile Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı aracılığı ile Başbakanlık Makamından uygun görüş istenmiştir." denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi üniversite Genel Sekreterinin kendi dairesini başka bir kamu görevlisine lojman olarak kiraya vermek suretiyle kira geliri elde etmesinin yanı sıra kendisi için ayrıca bir daire kiralatmasını; "kendi adına tescilli daireyi idaremize kiralayan kişinin aynı kişi olması kendi takdirlerinde olup idaremize herhangi bir yasal sorumluluk yüklememektedir." ve Strateji Daire Başkanının kendi adına tescilli bir daireyi önce oğlunun adına tescil ettirip hemen ardından yine kendisine lojman olarak kiralatarak kendi çalıştığı kamu kurumundan kira geliri elde etmesini; "lojman hakkından yaralanan şahıs ile hizmet alımı suretiyle idaremize daire kiralayan şahsın baba ile oğul olmaları etik açıdan onların takdirlerinde olup idaremize herhangi bir yasal sorumluluk yüklememektedir." şeklinde cevaplamışlardır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 Burada bahsi geçen şahıslar üniversitenin "idare"sini temsil eden makamları işgal etmektedirler. Dolayısıyla “idare” adına karar alıp uygulama ile yetkili makamlarda bulunan kişilerdir. 5018 sayılı Kanun'un "Hesap Verme" ile ilgili hükmünden bulgumuzda zaten bahsedilmişti. Bunun dışında Kamu Görevlileri Etik Kurulu'nun yayınladığı "Etik Davranış İlkeleri" incelendiğinde üniversite idaresini temsilen karar verici makamlarda bulunun bu iki kamu görevlisinin davranışlarının etik davranış ilkeleri ile uyuşmadığı açık bir şekilde görülmektedir. Şöyleki; "Çıkar Çatışmasından Kaçınma" ilkesinde; "kamu görevlilerinin görevlerini tarafsız ve objektif şekilde icra etmelerini etkileyen ya da etkiliyormuş gibi gözüken ve kendilerine, yakınlarına, arkadaşlarına ya da ilişkide bulunduğu kişi ya da kuruluşlara sağlanan her türlü menfaati ve onlarla ilgili mali ya da diğer yükümlülükleri ve benzeri şahsi çıkarlara sahip olmaları halini ifade eder". denilmektedir. Buna ek olarak " Görev ve Yetkilerin Menfaat Sağlamak Amacıyla Kullanılmaması" ilkesi ise kamu görevlilerinin görev, unvan ve yetkilerini kullanarak kendileri, yakınları veya üçüncü kişiler lehine menfaat sağlayamayacağını açık bir şekilde belirtmektedir. Dolayısıyla yapılan bu uygulama hem “Kanuna” hem de “Etik Davranış İlkelerine” aykırılık teşkil etmektedir. Sonuç olarak kamu idaresince bulguya verilen cevap yerinde görülmemiş olup, kamu yararına aykırılık teşkil ettiği düşünülen iki adet lojman kiralama uygulamasına devam edilmektedir. BULGU 3: Kişilerden Alacaklar Hesabından Yapılan Tahsilatların Bütçe Gelirleri Hesabı ile Uyumsuz Olması Kamu idarelerinin faaliyet alacakları ve kurum alacakları dışında kalan diğer alacaklarının izlenmesi için kullanılan 140-Kişilerden Alacaklar Hesabından yapılan tahsilatların kamu idarelerinin bütçeleri veya özel kanunları gereğince bütçe geliri olarak tanımlanan ve nakden veya mahsuben yapılan her türlü tahsilatın izlenmesi için kullanılan 800- Bütçe Gelirleri Hesabına eksik kaydedildiği tespit edilmiştir. Şöyle ki; 140 Kişilerden Alacaklar hesabında kayıtlı alacağın aslının 800.05.9.1.06 Kişilerden Alacaklar hesap koduna, alacağın faizin de 800.05.1.9.01 Kişilerden Alacaklar Faizi hesap koduna kaydedilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla 140 Kişilerden Alacaklar hesabından tahsilat nedeniyle düşülen tutarların bu hesap kalemlerinde karşılığının olması gerekir. Denetimlerimiz sırasında 140 Kişilerden Alacak
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 Hesabından 123.486,79 TL tutarında tahsilat nedeniyle çıkış olduğu ancak 800.05.9.1.06 Kişilerden Alacaklar hesabında 119.190,97 TL ve 800.05.1.9.01 Kişilerden Alacaklar Faizi hesabında da 3.590,15 TL kayıt olduğu görülmüştür. Netice itibariyle 705,67 TL tutarında bir tahsilatın kaydının yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında; "İlgili tutarla alakalı olarak 2016 yılı içerisinde say2000i de kişi borcu dosyası bulanan tutarlardan birinin icra yoluyla tahsili yapılmıştır. Yapılan tahsil ile ilgili olarak alacağın faizi muhasebe kayıt işlemi yapılırken sehven yansıtma hesapları çalıştırılmamıştır. 140 kişi borçları alacaklar hesaplarından yapılan tahsilatların 800 bütçe gelirleri hesaplarıyla uyumsuz olması problemi bundan kaynaklanmıştır. Yıl devrinden dolayı gerekli düzeltme kayıtları muhasebatla görüşülüp yapılacaktır." denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta, söz konusu hususa ilişkin düzeltme kayıtlarının yapılacağı ifade edilmişse de yapılacak olan bu düzeltmeler, 2016 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici etkisi bulunmamaktadır. BULGU 4: Bilimsel Araştırma Projeleri Özel Hesabına Aktarılan Tutarlardan Satın Alınan Tüketime Yönelik Mal ve Malzemelerin Taşınır Sistemi ile Muhasebe Sisteminde Takip Edilmemesi Bilimsel Araştırma Projeleri Özel Hesabına aktarılan tutarlardan satın alınan tüketime yönelik mal ve malzemeler için taşınır işlem fişi düzenlenmediği ve söz konusu tutarların 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabına yansıtılmadığı tespit edilmiştir. Yükseköğretim Kurumları Bütçelerinde Bilimsel Araştırma Projeleri için Tefrik Edilen Ödeneklerin Özel Hesaba Aktarılarak Kullanımı, Muhasebeleştirilmesi ile Özel Hesabın İşleyişine İlişkin Esas ve Usuller’in, "Muhasebeleştirme işlemleri ve belgeleri" başlıklı 9’uncu maddesinin (2) numaralı fıkrasında aynen "(2) Satın alınan dayanıklı taşınırlar, Taşınır Mal Yönetmeliği gereğince taşınır işlem fişi düzenlenerek yükseköğretim kurumu envanterine alınır ve söz konusu taşınırlar, bunları kullanacak proje yürütücüsüne ya da belirleyeceği kişiye zimmetlenir. Tüketime yönelik mal ve malzemeler ise doğrudan proje yürütücüsünün kullanımına tahsis edilir." hükmü yer almaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 Söz konusu hükmün “Tüketime yönelik mal ve malzemeler” ile başlayan ikinci cümlesinin "Satın alınan dayanıklı taşınırlar" ile başlayan birinci cümlesinin istisnası gibi "ise" şart bağlacı ile devam etmesi nedeniyle üniversite uygulamalarında tüketime yönelik mal ve malzemeler için Taşınır İşlem Fişi düzenlenmediği dolayısıyla 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı ile de muhasebeleştirilmediği anlaşılmıştır. Ancak kaynağına ve edinme yöntemine bakılmaksızın kamu idarelerine ait taşınır malların kaydı, muhafazası ve kullanımı ile yönetim hesabının verilmesine ilişkin esas ve usuller bir üst norm olan Taşınır Mal Yönetmeliği ile belirlenmiş olup taşınır işlem fişinin hangi hallerde düzenlenmeyeceği 10'uncu maddesinde; "... aşağıda sayılan hallerde Taşınır İşlem Fişi düzenlenmez.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 3. Fıkrası gereğince 2017 yılından itibaren Üniversitemizde Bilimsel Araştırma Projeleri kapsamında yapılacak tüm mal ve malzeme alımlarında (150 ) Tüketime Yönelik Mal ve Malzemeler için taşınır işlem fişi düzenlenerek ödeme emri belgesine bağlanacaktır” denilmektedir. Sonuç olarak Üst yönetici tarafında gönderilen cevapta da belirtildiği üzere İdare tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli çalışmaların yapılmasına başlanmıştır. Fakat 2017 yılında yapılacak bir düzeltme işleminin 2016 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. BULGU 5: İdarenin Aleyhine Sonuçlanan Davalarla İlgili Rucu Davası Açılmaması Iğdır Üniversitesinde, Üniversite aleyhine sonuçlanan davalar sonucunda ilgililere 2016 yılına kadar toplam 120.057,86 TL ödeme yapıldığı ancak idarenin rücu davası açılması yönünde herhangi bir girişimde bulunmadığı ve sonuçlanacak benzer davalar için de bu yola gidilmeyeceği anlaşılmıştır. Anayasa’nın 125/son maddesinde yer verilen “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür” hükmü uyarınca yargılama sonucu hukuka aykırı bulunan idari işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların yasal faizi ile birlikte tazmini gerekmektedir. Buna ek olarak, 657 sayılı Kanun’un "Kişilerin Uğradıkları Zararlar" başlıklı 13 üncü maddesinde : “(Değişik birinci fıkra 6/6/1990-3657/1 md.) Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar….. Kurumun, genel hükümlere göre sorumlu personele rücu hakkı saklıdır.” ifadesi yer almaktadır. Söz konusu hüküm gereği idare, aleyhine sonuçlanan davalar sonucunda sorumlu personele rücu davası açmakla yükümlüdür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 Kamu idaresi cevabında; Üniversite aleyhine sonuçlanan dava sonucunda ödenen 120.057,86 TL ödeme evrakları ve ekleri üzerinde yapılan araştırmada; davacı Esra GÜLER’ in Ziraat Fakültesinin ilgili bölümünde boş bulunan Yrd. Doçentlik kadrosuna yaptığı başvurusunun davacının hizmetine ihtiyaç duyulmaması, çalıştığı anabilim dalında öğrenci olmaması, mesleki yeterlilik ve benzeri nedenlerle red edilmesi üzerine ilgili kişi idari yargıda iptal ve tam yargı davaları (Erzurum 1. İdare Mah. 2012/521 esas ve 23/10/2012 tarih 2012/1282 sayılı kararı ve (aynı Mahkemenin) 2012/1432 esas ve 29/05/2013 tarih ve 2013/623 sayılı kararı ile (aynı Mahkemenin) 2013/754 esas ve 04/04/2014 tarih ve 2014/308 sayılı), açmıştır. Yargılama sonucunda idari yargı yerlerince verilen ve kesinleşen ilamlardan da anlaşılacağı üzere dava konusu edilen işlemlerin iptal edildiği, ilamların ilgili birimce infaz edildiği, ilgiliye 70.194,00 TL ödendiği, ayrıca davacıya ödenmeyen geliştirme ödeneğinin Erzurum 1. İdare Mah. 2014/957 esas ve 10/07/2015 tarih ve 2015/831 sayılı ilamı (yazı tarihi itibari ile henüz kesinleşmemiştir) ile 46.800,00 TL ödeme yapıldığı ve ayrıca davacı Esra GÜLER’ in kendisine yapılan ödemelerin ilgililerden (dönemin yöneticilerinden) tahsil edilmesi için konuyu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına ve Iğdır Üniversitesine ilettiği, oluşan kamu zararlarının sorumlulardan tahsil edilmesini talep ettiği anlaşılmıştır. Yapılan inceleme ve değerlendirmede; ilgi sayılı yazılarda bahsi geçen kamu zararının tespiti ve tahsili işlemlerinin 5018 sayılı Yasanın m.71 ve Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca ilgili idari birimce yapılması gereken OLAĞAN bir işlem olduğu anlaşılmaktadır. Üniversitenin taraf olduğu dava dosyalarında aleyhe sonuçlanması halinde ilgili birimce ilama dayanılarak ödeme yapıldığında Muhasebe birimi(Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı) ilgili mevzuat uyarınca ödeme evraklarını ilgili birime iletir, ödemenin yapıldığı birim(Ziraat Fakültesi Dekanlığı) yapılan ödeme nedeniyle kamu görevlilerinin bir kusuru olup olmadığı hususunda değerlendirmesini yapar ve bu değerlendirme üst yöneticinin onayına sunulur. İlgili birimlerce oluşan kamu zararının rücu edilecek kişi veya kişileri olduğu sonucuna varması halinde tespit edilen kişilerden oluşan kamu zararının tahsil edilmesi işlemlerine başlanır. Kamu zararına sebep olduğu sonucuna varılan borçlu kişiler rıza en ödeme yapmamaları halinde yasal yolardan tahsil edilmesi için konu Hukuk Birimine intikal ettirilir. Yazımız ekli evraklar incelendiğinde görüleceği üzere davacı Esra GÜLER’ e ilama dayanılarak ilgili harcama (Ziraat Fakültesi Dekanlığı) birimince ödeme yapılmış, 5018 s. m.71. ile Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca ödemeyi yapan birim olan Üniversitemiz Ziraat Fakültesi Dekanlığının 02/12/2015 tarih ve E.1017 sayılı(kamu zararı oluşmadığına ilişkin) yazısı ile bahse konu ödeme nedeniyle kamu zararı oluşup oluşmadığı, oluşmuş ise kim veya kimlerin sorumlu olduğuna dair gerekli
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 değerlendirmeler yapılmış, Rektörlük Makamının 03/12/2015 tarih ve E.222 sayılı yazısı ile Ziraat Fakültesi dekanlığının değerlendirmesi uygun görülerek kamu zararı oluşmadığı sonucuna varılmıştır. Böylece ilgili mevzuatta öngörülen kamu zararlarının tahsiline ilişkin usul işlemleri eksiksiz tamamlandığı anlaşılmıştır. Ayrıca bahse konu ödeme ile ilgili olarak davacı Esra GÜLER; kendisine yapılan ödemelerin ilgililerden tahsil edilmesi için yazılı idareye başvurmuş, bu başvurunun red edilmesi üzerine Ankara 8. İdare Mahkemesi 2016/2966 esasında iptal davası açmış, davacının davası Mahkemesinin 02/11/2016 tarih ve 2016/3425 kararı ile reddedilmiştir. Yapılan ödemelerin sorumlu personellerden tahsil edilmesi için açılan davada Ankara 8. İdare Mahkemesi 2015/2966 E. numaralı dava dosyasında 2016/3425 sayılı kararı ile red edilmiştir. Kurumumuz 5018 Sayılı Yasa m.71 ve ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılan ve yapılacak olan ilama bağlı her türlü ödeme işleminden sonra yasada öngörülen işlemler usul ve yasaya uygun olarak yapılmıştır. Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta rücuya yer olmadığı ifade edilmiştir. 657 sayılı Kanununda geçen “rücu hakkı saklıdır” ifadesi idarenin rücu hakkının takdire bağlı olduğu şeklinde değerlendirilebileceği gibi, öte yandan Anayasanın 129/5 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla…. idare aleyhine açılabilir.” hükmünde yer alan kendilerine rücu edilmek kaydıyla ifadesi idarenin takdir hakkının bulunmadığı şeklinde de yorumlanabilir. Danıştay 5 inci Dairesi 10.11.1997 tarih ve E. 1995/3611; K.1997/2445 sayılı Kararında; Anayasanın 129 uncu maddesinin 5 inci fıkrası uyarınca kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlar nedeniyle idare aleyhine açılan davalarda tazminata hükmedilmesi halinde idarenin ödemek zorunda kaldığı tazminatı yasal yollara başvurarak ilgili kamu görevlisinden tahsil etme zorunluluğu bulunduğu ve bu anayasal zorunluluk nedeniyle dava dilekçelerinde ayrıca rücu talebinde bulunmaya gerek olmadığına hükmetmiştir. Dolasıyla ödenen tazminat bedelleri için rücu davasının açılması gerekmektedir. Ayrıca Danıştay 5 inci Dairesi’nin 03/06/2008 tarih ve 2007/7369 Esas, 2008/3234 sayılı kararı ile artık mağdur olan ve dava açıp kazanan personel veya vatandaşın, aleyhe işlem tesis eden yönetici ve görevlilerden rücu yolu ile şahsi hesap sorma ve rücu konusu para miktarının faizi ile birlikte bu idarecilerden tahsil edilmesini sağlama yolu da açılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 Aksi yöndeki uygulama ise ödenen tazminatın, devlet tarafından zarara uğrayan kişiye ödendikten sonra ilgili kamu görevlisine rücu edilmemesi, bu yükün toplum üzerine bırakılması anlamına gelecektir. BULGU 6: Bir Yıldan Daha Uzun Süreli Doğalgaz Güvence Bedellerinin Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında Takip Edilmemesi Üniversite tarafından verilen ve yılı içinde geri alınmayacak olan depozito ve teminatların, 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerekirken dönemsellik ilkesine aykırı olarak 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına ilişkin olarak “Hesabın işleyişi” başlıklı 143’üncü maddesinde: “(1) Verilen depozito ve teminatlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 süreler için 226 verilen depozito ve teminatlar hesabı kullanılarak muhasebe kayıtlarına yansıtılacaktır." denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta, söz konusu hususa ilişkin düzeltme kayıtlarının yapılacağı ifade edilmişse de bulgu konusu hususa yönelik 2017 yılında yapılacak bu kayıtların 2016 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. BULGU 7: Kiraya Verilen Taşınmazlar ile Taşınmaz Kiralama Gelirlerinin Nazım Hesaplarda İzlenmemesi Kurum tarafından gerçekleştirilen taşınmaz ve işletme hakkı kiralamalarının mevzuata uygun şekilde muhasebeleştirilmediği görülmüştür. Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün “Taşınmazlara ilişkin İşlemler” konulu 26.11.2014 tarihli ve 90192509-210.05.02-13278 sayılı Genel Yazısıyla “990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı, 993- Maddi Duran Varlıkların Kira ve İrtifak Hakkı Gelirleri Hesabı ve 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı” ihdas edilmiştir. Buna göre; kiraya verilen taşınmazlar kayıtlı değerleri üzerinden 990 kodlu hesabın ilgili yardımcı hesabına borç, 999 kodlu hesaba alacak; diğer taraftan toplam kira gelirleri (peşin tahsil edilenler hariç) tahsil edileceği yıllara göre 993 kodlu hesabın bölümlenmiş yardımcı hesaplarına borç, 999 kodlu hesaba alacak kaydedilecektir. Dönem sonlarında 993 kodlu hesap yardımcı hesaplar bazında güncellenecek; kira gelirleri tahsil edildikçe 993 ve 999 kodlu hesaplara ters kayıt yapılacak; kira gelirlerinin tamamı tahsil edilince de 990, 993 ve 999 kodlu hesaplar ters kayıtlarla kapatılacaktır. Sonuç olarak, taşınmaz ve işletme hakkı kiralamalarında, kiralanan yer ve kira gelirlerinin yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda ihdas edilen nazım hesaplar kullanılarak muhasebeleştirilmesi ve mali tablolara yansıtılması gerekmektedir. Bilgi verme fonksiyonu olan bilanço dipnotu niteliğindeki ilgili nazım hesapların kullanılmaması sonucunda mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi üretmesini etkileyen hataya neden olunmuştur. Kamu idaresi cevabında; "Kiralama işlemleri muhasebe kayıtları 2017 yılından itibaren üniversitemizce kiralanacak taşınmazlara ait muhasebe kayıtları bulgudaki bilgilere göre,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün Taşınmazlara ilişkin hükümler 26.11.2014 tarih ve 90192509-210.05.sayılı genel yazısı hükümlerine göre yapılacaktır." denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta, 2017 yılından itibaren kiralanan taşınmazlara ait muhasebe kayıtlarının bulguda belirtilen hususlar dahilinde ilgili hesaplara kaydedileceği ifade edilmiştir. Bu hususun önümüzdeki denetim yılında izlemesi uygun olacaktır. BULGU 8: Mahsup Edilmeyip Kişilerden Alacaklar Hesabına Alınan Personel Avanslarının Tahsil Edildiğinde Gelir Hesaplarına Kaydedilmesi Üniversite tarafından 161 Personel Avansları Hesabından verilen avansların zamanında mahsup edilmemesinden kaynaklanan ve 140 Kişilerden Alacaklar hesabında takip edilen alacakların tahsil edildiğinde hatalı olarak bütçeye gelir olarak kaydedildiği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “800 Bütçe Gelirleri” başlıklı 412’nci maddesinin ilk fıkrasında, “Bütçe gelirleri hesabı, bütçe kanunu veya özel kanunları gereğince bütçe geliri olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilatın izlenmesi için kullanılır” denilmektedir. 161 Personel Avansları hesabında bulunan tutarlar, mahsup süresinin geçirilmesi neticesinde 140 Kişilerden Alacaklar hesabına alınmıştır. Daha önce bütçeye bir gider kaydı olmadığından ilgili tutarların tahsil edilmesi sırasında da bütçe hesaplarının kullanılmaması gerekir. Iğdır Üniversitesi’nde bu uygulamanın günümüze kadar hiç uygulanmadığı Bütçe Hesaplarının kullanılmasının neticesinde Bütçe Uygulama Sonuçları Tablosunda hataya neden olunduğu görülmüştür. Kamu idaresi cevabında; "Kayıtlarımızın incelenmesinde 161 personel avanslarından 140 kişi borçlarına aktarılan avansların tahsilinde 800 bütçe yansıması yapıldığı görülmüştür. 2017 yılından itibaren 140 kişi borcuna alınan avansların mahsubunda bütçe yansıması yapılmayacaktır." denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta, söz konusu hususa ilişkin düzeltme kayıtlarının yapılacağı ifade edilmiş se de bulgu konusu hususa yönelik 2017 yılında yapılacak bu kayıtların 2016 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 BULGU 9: Peşin Tahsil Edilen Kira Gelirlerinin İlgili Olduğu Dönemlerde Muhasebeleştirilmemesi Üniversitenin önceki yıllara ait olup peşin tahsil ettiği kira gelirlerinin tahsil edildiği dönemde muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “380-Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı” ile ilgili 289'uncu maddesinde gelecek aylara ait gelirler hesabının; uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubundaki gelecek yıllara ait gelirler hesabında kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Mezkûr yönetmeliğin ‘’Hesabın işleyişi’’ başlıklı 291'inci maddesinde de; Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabında kayıtlı tutarlardan, takip eden dönemde gelirler hesabına aktarılması gerekenler, dönem sonunda bu hesaba alacak, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına borç, Gelecek aylara ait gelirler hesabında kayıtlı tutarlardan ilgili dönemde gelir olarak tahakkuk ettirilen tutarlar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir. 380 ve 480 gelecek aylara/yıllara ait gelirler hesaplarının incelenmesi sonucu kira alacaklarının tahsil edildiği dönemde gelir yazıldığı görülmüştür. Hâlbuki yılı aşkın kira dönemlerini ilgilendiren kira alacaklarının ilgili olduğu ayda/yılda gelir kaydedilmesi ve bu amaçla 380 ve 480-Gelecek Aylara/Yıllara Ait Gelirler Hesaplarının kullanılmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Bulgu dikkate alınarak 380 hesap kodlu gelecek aylara ait gelirler ile 480 hesap kodlu gelecek yıllara ait gelirler hesabı 2017 bütçe yılı içerisinde merkezi yönetim muhasebe yönetmeliğinin 289 ve 291. maddesine göre yapılacaktır."denilmektedir. Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından gönderilen cevaptan, gelecek dönemlere ait peşin tahsil edilen kira gelirlerinin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler ile 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesaplarına kayıt işleminin, yapılmaya başlanmış olduğu anlaşılmaktadır. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik düzeltme kayıtlarının 2017 bütçe yılı itibariyle yapılmaya başlandığı ifade edilmişse de yapılan düzeltme kayıtlarının, 2016 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23
BULGU 10: Takipteki Alacaklar İçin Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının
Kullanılmaması
Takipteki alacaklar için 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının kullanılmadığı;
dolayısıyla takipteki alacakların mali tablolara yansıtılmadığı görülmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 54'üncü maddesinde; “mevzuatı gereğince
tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye
gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat,
tecil ve terkinlerin izlenmesi için 121 Gelirlerden takipli alacaklar hesabı kullanılması
öngörülmektedir.” denilmektedir.
Üniversitenin takipli alacaklarını muhasebe hesaplarında izlenmediği, takipli
alacakların sadece hukuk müşavirliğine havale edildiği ve hukuki süreç sonunda çıkacak karara
göre tahsilat yapıldığında gelir olarak kaydedildiği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri karşısında, takipli alacakların 121
Gelirden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmesi ve mali tablolarda gösterilmesinin uygun
olacağı düşünülmektedir.
Kamu idaresi cevabında; "Üniversitemiz muhasebe kayıtlarından Hukuk müşavirliğine
gönderilecek olan (haciz icra kişi borcu vb.) kurum alacakları 2017 bütçe yılından itibaren 121
gelirlerden takipli alacak hesabı kullanılarak muhasebe kayıtlarına yansıtılacaktır."
denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta, söz konusu hususa ilişkin
düzeltme kayıtlarının yapılacağı ifade edilmişse de bulgu konusu hususa yönelik 2017 yılında
yapılacak bu kayıtların 2016 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi
bulunmamaktadır.
BULGU 11: Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması
Iğdır Üniversitesinin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan
taşınmazlardan bir kısmının mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının birbirine uygun
olmadığı, bunların mevcut kullanım şekline göre kayıtlara alınmadığı ve cins tashihlerinin
yapılmadığı tespit edilmiştir.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı kurum ve kuruluşların
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24
mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydına ve icmal
cetvellerinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla yürürlüğe konulan
“Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik”in “Cins tashihlerinin
yapılması” başlıklı 10'ncu maddesinde “Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde
veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine
uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınır. Kamu
idareleri taşınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yaparlar. Tahsis edilen
ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin
veya gerçek veya tüzel kişilerin durumu tespit eden yazısı üzerine taşınmaz maliki idareye aittir.
Ancak cins tashihine ilişkin gerekli belgeler ile buna ilişkin malî yükümlülükler kullanıcılar
tarafından karşılanır.” hükmü yer almaktadır. Ayrıca aynı yönetmeliğin “Kayıt değişikliği
işlemleri” başlıklı 11'nci maddesinde “Kadastro, imar, ifraz, tevhid, cins tashihi, yüzölçüm
değişikliği, kat mülkiyeti tesisi, kamuya terk gibi nedenlerle taşınmazda meydana gelebilecek
değişikliklerde kayıtlar kapatılıp oluşan taşınmazlar esas alınarak yeni kayıt tesis edilir. Terkin,
satış, devir gibi mülkiyeti sona erdiren durumlarda sona eriş nedeni açıklanarak kayıt kapatılır.
Taşınmaza yapılan değer arttırıcı harcamalar, taşınmazın değerine eklenir. Bu madde uyarınca
kayıtlarda meydana gelen değişiklikler en geç yedi gün içinde muhasebe hizmetlerini yürüten
muhasebe birimine ve mali hizmetler birimine; işlemin yapıldığı ayı takip eden ay sonuna
kadar, Aralık ayı içinde işlem yapılanlar ise aynı ayın sonuna kadar maliki kamu idaresine
gönderilir.” denilmektedir
Bu hükümler uyarınca Iğdır Üniversitesinin mülkiyetinde, yönetiminde veya
kullanımında bulunan taşınmazlardan, mevcut kullanım şekli ile tapu kaydı birbirine uygun
olmayanların, mevcut kullanım şekline göre kayıtlara alınması ve cins tashihlerinin
yapılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
Kamu idaresi cevabında; “Üniversitemiz mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında
bulunan taşınmazlardan, mevcut kullanım şekli ile tapu kaydı birbirine uygun olmayanların,
mevcut kullanım şekline göre kayıtları yapılarak cins tahsisleri yapılacaktır.” denilmektedir.
Sonuç olarak Kamu idaresince taşınmazların mevcut kullanım şekillerine göre cins
tahsislerinin yapılacağı beyan edilmiştir. Bu konunu önümüzdeki dönemde izlenmesinin uygun
olacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 8. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27
IĞDIR ÜNİVERİSTESİ TABLO 1.13 FAALİYET SONUÇLARI TABLOSU
Kurum Kodu : 38.92 Adı: IĞDIR ÜNİVERİSTESİ Yılı : 2016 .
Ekonomik
Kodlar GİDERİN TÜRÜ Cari Yıl (N) Ekonomik
Kodlar GELİRİN TÜRÜ Cari Yıl (N)
630 GİDERLER HESABI 600 GELİRLER HESABI
630 01 PERSONEL GİDERLERİ 28.838.625,29 600 03 TEŞEBBÜS VE MÜLKİYET
GELİRLERİ 2.103.676,23
630 02
SOSYAL GÜVENLİK
KURUMLARINA DEVLET PRİMİ
GİDERLERİ 3.443.717,81
600 04 ALINAN BAĞIŞ VE YARDIMLAR
İLE ÖZEL GELİRLER 62.766.214,80
630 03 MAL VE HİZMET ALIM
GİDERLERİ 11.940.599,69
600 05 DİĞER GELİRLER
2.278.571,28
630 05 CARİ TRANSFERLER
772.714,58
600 11 DEĞER VE MİKTAR DEĞİŞİMLERİ
GELİRLERİ 116.717,27
630 07 SERMAYE TRANSFERLERİ
319.353,67
630 11 DEĞER VE MİKTAR DEĞİŞİMLERİ
GİDERLERİ 55.403,36
630 12 GELİRLERİN RET VE İADESİNDEN
KAYNAKLANAN GİDERLER 18.561,43
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28
630 13 AMORTİSMAN GİDERLERİ
4.339.848,24
630 14 İLK MADDE VE MALZEME
GİDERLERİ 3.036.971,82
630 20 SİLİNEN ALACAKLARDAN
KAYNAKLANAN GİDERLER -
630 25
KAMU İD BEDELSİZ OLARAK
DEVR MALİ OLMAYAN VAR KAY
GİD
630 30 PROJE KAPSAMINDA YAPILAN
CARİ GİDERLER 25.645,53
630 99 DİĞER GİDERLER
306.386,99
GİDERLER TOPLAMI GELİRLER TOPLAMI
GİDERLER TOPLAMI (A) 52.642.818,41 FAALİYET SONUCU (D - A) 14.622.361,17
GELİRLER TOPLAMI (B) 67.265.179,58
İNDİRİM; İADE; İSKONTO TOPLAMI
(C )
NET GELİR ( D= B - C) 67.265.179,58
T.C. Sayıştay Başkanlığı Iğdır Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr