GALATASARAY ÜNİVERSİTESİ 2016 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Ağustos 2017
İÇİNDEKİLER
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Üniversitenin Faaliyet Sonuçları Tablosuna göre gelir toplamı 78.079.792,21TL; gider toplamı ise 67.386.316,85TL’dir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Geçici ve kesin mizan Bilanço Banka mevcudu tespit tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı Teminat mektupları sayım tutanağı Değerli kâğıtlar sayım tutanağı Taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu Faaliyet sonuçları tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştay’a sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabın Gerçek Durumu Göstermemesi Galatasaray Üniversitesi 2016 yılı hesabı kayıt ve işlemlerinin incelenmesinde Üniversiteye ait yeraltı ve yerüstü düzeni niteliğinde yol, tünel, bölme vb. taşınmazların bulunmasına rağmen 251- Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabında sadece 975.647,43 TL su isale hatlarının kaydı görülmektedir. Üniversite için taşınmazların envanteri değer tespiti ve cins tashihi yapılması gerekmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 173’üncü maddesi söz konusu hesabı düzenlemektedir. “Hesabın niteliği MADDE 173- (1) Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı, herhangi bir işin gerçekleşmesini sağlamak veya kolaylaştırmak için, yeraltında veya yerüstünde inşa edilmiş her türlü yol, köprü, baraj, tünel, bölme, sarnıç, iskele, hark ve benzeri yapılar ile bunların eklenti ve bütünleyici parçalarının ve bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır.” Buna göre 2016 yılında mevcut ve yeraltı ve yerüstü düzeni niteliğindeki yapılar için envanter ve değer tespiti yapılmamış olması ve dolayısıyla kayıtların eksik olması sonucunda 251 -Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı gerçek durumu göstermemesine ve mali tabloların güvenilir bilgi vermemesine neden olmaktadır. Kamu idaresi cevabında; "Söz konusu hesabın gerçek durumu ile ilgili envanter çalışması Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından yapılacak olup, bu çalışma sonucunda Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına iletilecek bilgiler neticesinde ilgili hesaba gerçek durumu yansıtan kayıtlar yapılacaktır."denilmiştir. Sonuç olarak; Üniversiteye ait yeraltı ve yerüstü düzeni niteliğinde yol, tünel, bölme vb. taşınmazların bulunmasına rağmen 251- Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabında sadece 975.647,43 TL su isale hatlarının kaydı görülmektedir. Buna göre 2016 yılında mevcut ve yeraltı ve yerüstü düzeni niteliğindeki yapılar için envanter ve değer tespiti yapılmamış olması ve dolayısıyla kayıtların eksik olması sonucunda 251- Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı gerçek durumu göstermemesine ve mali tabloların güvenilir bilgi vermemesine neden olmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 BULGU 2: 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında İzlenen ve Maddi Duran Varlıklar için Yapılan her Türlü Giderlerin, Yapılan İşler Tamamlandığında ya da Geçici Kabul İşlemleri Yapıldığında İlgili Maddi Duran Varlık Hesabına Alınmaması Galatasaray Üniversitesi 2016 yılı hesabı kayıt ve işlemlerinin incelenmesinde 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen ve maddi duran varlıklar için yapılan her türlü giderlerin, yapılan işler tamamlandığında ya da geçici kabul işlemleri yapıldığında ilgili maddi duran varlık hesabına alınmadığı görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 187’nci maddesine göre; “258- yapılmakta olan yatırımlar hesabı; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde ise işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.” Yönetmelik’in 188/b-1 hükmüne göre; tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilmelidir. 2015 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da konu edilen bu durum 2016 yılında da mevzuata uygun olarak ilgili mal hesaplarına kaydedilmemiştir. Bu çerçevede, bütçeye gider kaydıyla gerçekleştirilip yapılmakta olan yatırımlar hesabına kaydedilen 2.183.435,37 TL harcamanın yapılan işler tamamlandığında ya da geçici kabul işlemleri yapıldığında ilgili maddi duran varlık hesabına alınması gerekirken, yine hatalı bir uygulama ile giderleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum mal hesaplarının gerçek durumunun mali tablolara hatalı yansımasına neden olmaktadır. Kamu idaresi cevabında; 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabında izlenen tutarların ilgili Maddi Duran Varlık Hesabına Alınmamasının sebebi, Taşınmaz Mal Yönetmeliğine istinaden, Üniversitemizin taşınmazlarına sicil numaralarının verilmemiş olmasıdır. Bu nedenle ilgili maddi duran varlık hesaplarına kayıtlar yapılamadığından, tutarlar, 258 -Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında İzlenmeye devam edilmektedir. Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı tarafından konu ile ilgili çalışmalar başlatılmış olup, çalışmalar sonucunda Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına iletilecek bilgiler neticesinde ilgili maddi duran varlık hesaplarına tutarlar aktarılacaktır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 Sonuç olarak 258 Yapılmakta olan yatırımlar hesabında izlenen tamamlanmış veya geçici kabulü yapılmış işlere ait 2.183.435,37 TL’nin ilgili maddi duran varlık hesabına alınması gerekirken, giderleştirilmesi mal hesaplarının gerçek durumunun mali tablolara hatalı yansımasına neden olmaktadır. BULGU 3: 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının Kayıt ve İşlemlerinin Dönemsellik İlkesine Göre Yapılmaması Galatasaray Üniversitesi 2016 yılı hesap ve işlemlerinin incelenmesinde 330 -Alınan depozito ve teminatlar hesabının dönemsellik ilkesine göre kayıt işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 330 -Alınan depozito ve teminatlar hesabı bölümünün “Hesabın niteliği” başlıklı 256' ncı maddesinde; “ (1) Alınan depozito ve teminatlar hesabı, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatlardan bir yıl içinde iade edilecek olanların izlenmesi için kullanılır.“ 430- Alınan depozito ve teminatlar hesabı bölümünün “Hesabın niteliği” başlıklı 330' uncu maddesinde; “(1) Alınan depozito ve teminatlar hesabı, mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatlardan bir yıldan daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanların izlenmesi için kullanılır.” “Hesabın işleyişi” başlıklı 331' inci maddesinde; “ (1) Alınan depozito ve teminatlar hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Alacak
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 (…)” denilmektedir. Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre bir yıldan fazla süreli alınan depozito ve teminatların uzun vadeli yabancı kaynaklar; vadesi 1 yılın altına düşenlerin ise kısa vadeli yabancı kaynaklar hesabında yer alan alınan depozito ve teminatlar hesabına kaydının yapılması gerekmektedir. Hal böyleyken Üniversite hesaplarında 2009 yılından bu yana bekleyen depozito ve teminatların bulunduğu, bunlara ilişkin kayıtların ise dönemsellik ilkesine göre yapılmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında; “Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı tarafından, 330- Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabındaki bakiye tutarları için Üniversitemizin ilgili harcama birimlerinden bilgi istenecektir. Gelecek bilgiler neticesinde, içeriğine göre kısa veya uzun vadeli hesaplara veya gelir hesaplarına alınmasıyla ilgili gerekli muhasebe kayıtları yapılacaktır.” denilmiştir. Sonuç olarakBulgumuza ilişkin herhangi bir düzeltici işlem gerçekleştirilmediğinden, söz konusu hususun Raporun denetim görüşünü etkileyen hususlar bölümünde yer alması uygun olacaktır. BULGU 4: Üniversitede Taşınmaz Envanteri, Değer Tespiti ve Cins Tashihi Yapılmaması ve Bunun Sonucu Olarak İlgili Hesap Kayıtlarının Gerçek Durumu Yansıtmaması Galatasaray Üniversitesi 2016 yılı kayıt ve işlemlerinin incelenmesinde üniversitede taşınmaz envanteri ve değer tespiti yapılmadığı ve bunun sonucu olarak 252- Binalar hesabı kayıtlarının gerecek durumu yansıtmadığı görülmüştür. Söz konusu hesap Merkezi Muhasebe Yönetmeliğinin 175' inci maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre “Hesabın niteliği MADDE 175- (1) Binalar hesabı, eklenti ve bütünleyici parçaları dâhil olmak üzere, kamu idarelerinin mülkiyetinde bulunan binalar ile bunlardan tahsise konu edilenlerin izlenmesi için kullanılır. Hesabın işleyişi MADDE 176- (1) Binalar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 gösterilmiştir: a) Borç
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 muhasebe birimince bu hesaba borç, 500-Net Değer Hesabına alacak kaydedilir. 9) Binalar hesabında kayıtlı tutarların yıl sonunda enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu varlığın değerinde ortaya çıkan artışlar bu hesaba borç, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 5) Tahsisli kullanılan binalardan tahsisi kaldırılanlar tahsisli kullanan kamu idaresinin muhasebe birimince bu hesaba alacak, 500-Net Değer Hesabma borç kaydedilir. 6) Her ne surette olursa olsun yıkılarak bina olma vasfı ortadan kalkan binalar kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. Bu işlem sonucu arsa ve arazi niteliği kazanan yerler, takdir edilen değerleri üzerinden giderler hesabı yerine ilgili varlık hesaplarına kaydedilir. 7) Geçici kabulü yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından bu hesaba aktarılan varlıklara ilişkin olarak yapılan kesin kabul sırasında yükleniciden alacaklı olunması durumunda, söz konusu alacak tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 8) Bağış ve yardımlar dolayısıyla edinilen bu hesapta kayıtlı binalardan, kullanılmadığı veya amaç dışı kullanıldığı için geri istenilenler, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, ayrılmış olan amortisman tutarı 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına, kalanı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.” 2016 yılında mevcut binalarda envanter, değer tespiti ve cins tashihi yapılmaması nedeniyle mali tabloların gerçek durumu göstermemesine ve güvenilir bilgi vermemesine neden olmaktadır. Kamu idaresi cevabında; Üniversitemiz mülkiyeti ve kullanımında bulunan taşınmazların tespiti, imar durumlarının belirlenmesi ve muhasebe kayıt işlemlerinin yürütülmesini teminen çalışmalar başlatılmıştır. Söz konusu çalışmaların en kısa sürede tamamlanması, bina, arazi ve arsa değerlerinin mali tablolara dahil edilmesi planlanmaktadır. Üniversitemizde Taşınmaz Envanteri yapılıp değerleme işlemleri için Taşınmaz Değer Tespit Komisyonu kurulduktan sonra değerleme yaptırılarak, bu çalışmalar sonucunda İdaremiz Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına iletilecek ve muhasebe kayıtlarına alınacaktır. Sonuç olarak Üniversitede taşınmaz envanteri, değer tespiti yapılmaması ve imar durumlarının belirlenmesi sonucu olarak 252 Binalar hesabı kayıtlarının gerecek durumu yansıtmadığı görülmüştür. Bu konuda çalışma yapıldığı bildirilmişse de 2016 yılı mali tablolarına yansıtılmamıştır. Bu durum ilgili hesapların gerçek durumu göstermemesine ve mali tabloların güvenilir bilgi vermemesine neden olmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Galatasaray Üniversitesi 2016 yılına ilişkin ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Üniversite Bünyesinde Yer Alması Gereken Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığına ait Bazı İşlemlerin Ayrı Bir Birim Olarak Döner Sermaye İşletmesi İçerisinde Yer Alması Galatasaray Üniversitesi 2016 yılı kayıtlarının incelenmesinde Üniversite bünyesinde yer alması gereken Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığına ait bazı işlemlerin ayrı bir birim olarak Döner Sermaye İşletmesi içerisinde yer aldığı görülmüştür. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner Sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (a) fıkrasında; “Yükseköğretim kurumlarında üniversite yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile döner sermaye işletmesi kurulabilir….” denilmektedir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesine göre “Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmeliğin” Kuruluş ve Kapsam” başlıklı 1’ inci bölümünde; “Kapsam MADDE 1. (Değişik:RG-25/12/1998-23564) Bu Yönetmelik, üniversitelerin eğitim, öğretim, araştırma ve uygulama birimleri ile yükseköğretim üst kuruluşlarında kendi faaliyet alanları kapsamında bulunmak ve Maliye Bakanlığının olumlu görüşü alınmak suretiyle 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesi ve bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde kurulacak döner sermaye işletmelerinin kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları kapsar…” denilerek döner sermaye işletmesinin kurulmasında gereken kapsamın neler olması gerektiği hükme bağlanmıştır. Yukarıdaki mevzuat hükümleri çerçevesinde Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde yer alan ve Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı döner sermaye işletme biriminin aynı ada sahip olan ve Üniversite idari birimleri arasında yer alan Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı bünyesine alınması gerekmektedir. Hal böyleyken bahsi geçen işletme biriminin döner sermaye İşletmesi bünyesinde yer aldığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 Kamu idaresi cevabında; “Üniversite bünyesinde yer alması gereken Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığına ait bazı işlemlerin ayrı bir birim olarak Döner Sermaye İşletmesi içerisinde yer aldığı ifade edilmiştir. Ekte görüleceği üzere, 04.10.2001 tarihli ve 24543 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Galatasaray Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı Yönetmeliği’nin 20’nci maddesinin d) bendinde “Gecikme bedelleri ve zayii bedelleri Kütüphane Daire Başkanlığınca makbuz karşılığında tahsil edilir. Ay içinde toplanan bedeller kütüphane masraflarını karşılamak üzere şartlı bağış şeklinde Galatasaray Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesine yatırılır” denilmektedir. Yapılan işlemler bu madde uyarınca gerçekleştirilmiş ve makbuz karşılığı alınan paralar Döner Sermayeye aktarılmış olup, Kütüphane ile ilgili bazı masraflar Döner Sermaye İşletmesinden karşılanmıştır.” denilmektedir. BULGU 2: Iç Kontrol ve İç Denetim Alanında Mevzuatın Belirlediği Yapının Tam Olarak Kurulup İşletilmemesi Galatasaray Üniversitesinin 2016 yılı düzenlilik denetimi kapsamında iç kontrol ve iç denetime ilişkin yapılanması incelendiğinde belirli bir düzeye ulaşıldığı ancak mevzuatın belirlediği yapının tam olarak kurulup işletilmediği görülmüştür. 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili hükümleri gereğince, idareler etkin bir iç kontrol ve iç denetim sisteminin kurulup işletilmesinden sorumludurlar. Söz konusu Kanun’un 55, 57, 58, 60, 63 ve 64’üncü maddelerinde iç kontrolün ve iç denetimin tanımı yapılmış, nasıl yapılandırılacağı ve işleyişi belirlenmiştir. Buna göre: Madde 55: İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür. Madde 57: “Kamu idarelerinin malî yönetim ve kontrol sistemleri; harcama birimleri, muhasebe ve malî hizmetler ile ön malî kontrol ve iç denetimden oluşur. Yeterli ve etkili bir kontrol sisteminin oluşturulabilmesi için; mesleki değerlere ve dürüst yönetim anlayışına
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 sahip olunması, malî yetki ve sorumlulukların bilgili ve yeterli yöneticilerle personele verilmesi, belirlenmiş standartlara uyulmasının sağlanması, mevzuata aykırı faaliyetlerin önlenmesi ve kapsamlı bir yönetim anlayışı ile uygun bir çalışma ortamının ve saydamlığın sağlanması bakımından ilgili idarelerin üst yöneticileri ile diğer yöneticileri tarafından görev, yetki ve sorumluluklar göz önünde bulundurulmak suretiyle gerekli önlemler alınır.” Madde 58-Ön malî kontrol, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsar. Ön malî kontrol süreci, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluşur. Kamu idarelerinde ön malî kontrol görevi, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütülür. Harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirlenir. Kamu idareleri, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla bu konuda düzenleme yapabilir. Madde 60- Kamu idarelerinde aşağıda sayılan görevler, malî hizmetler birimi tarafından yürütülür:…. l) Ön malî kontrol faaliyetini yürütmek. m) İç kontrol sisteminin kurulması, standartlarının uygulanması ve geliştirilmesi konularında çalışmalar yapmak. Madde 63- İç denetim, kamu idaresinin çalışmalarına değer katmak ve geliştirmek için kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik esaslarına göre yönetilip yönetilmediğini değerlendirmek ve rehberlik yapmak amacıyla yapılan bağımsız, nesnel güvence sağlama ve danışmanlık faaliyetidir. Bu faaliyetler, idarelerin yönetim ve kontrol yapıları ile malî işlemlerinin risk yönetimi, yönetim ve kontrol süreçlerinin etkinliğini değerlendirmek ve geliştirmek yönünde sistematik, sürekli ve disiplinli bir yaklaşımla ve genel kabul görmüş standartlara uygun olarak gerçekleştirilir. İç denetim, iç denetçiler tarafından yapılır Kamu idarelerinin yapısı ve personel sayısı dikkate alınmak suretiyle, İç Denetim Koordinasyon Kurulunun uygun görüşü üzerine, doğrudan üst yöneticiye bağlı iç denetim birimi başkanlıkları kurulabilir.(1) Madde 64 Kamu idarelerinin yıllık iç denetim programı üst yöneticinin önerileri de dikkate alınarak iç denetçiler tarafından hazırlanır ve üst yönetici tarafından onaylanır. İç denetçi, aşağıda belirtilen görevleri yerine getirir: a) Nesnel risk analizlerine dayanarak kamu idarelerinin yönetim ve kontrol yapılarını
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15
değerlendirmek.
b) Kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması bakımından incelemeler
yapmak ve önerilerde bulunmak.
c) Harcama sonrasında yasal uygunluk denetimi yapmak.
d) İdarenin harcamalarının, malî işlemlere ilişkin karar ve tasarruflarının, amaç ve
politikalara, kalkınma planına, programlara, stratejik planlara ve performans programlarına
uygunluğunu denetlemek ve değerlendirmek
Kamu idarelerine iç denetçi olarak atanacaklar, İç Denetim Koordinasyon Kurulu
koordinatörlüğünde, Maliye Bakanlığınca iç denetim eğitimine tâbi tutulur, muhasebe,
personel mevzuatı, Avrupa Birliği mevzuatı ve mesleki diğer konularda yeterli bilgi verilecek
şekilde hazırlanır.
Galatasaray Üniversitesinde iç kontrol faaliyetine ilişkin olarak idarenin tüm
birimlerince görev tanımları yapılmış, 2016 yılında KIOS GRC İç Kontrol Yazılım
Programının alımı gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bazı eğitim çalışmaları yapıldığı, mali
işlemlerin süreç akış şeması hazırlanmıştır.
Ancak söz konusu sistem henüz hizmete konulmamıştır. Veri girişlerinin
tamamlanarak yetki ve sorumlulukları kapsayan görev dağılım çizelgelerinin söz konusu
sisteme yüklenmesi fonksiyonel görev dağılımının belirlenmesi gerekmektedir. İç Kontrolün
temel oluşumları süreç tanımlama, modelleme, iş akışları oluşturma, güncelleme, risk
değerlendirme ve kontrol faaliyetleri konularında uygulama başlatılamamıştır.
Üniversitenin yetki devrini de kapsayan ve İmza Yetkileri Yönergesi 2015 yılında
güncellenerek, evrakları ve önemli belgeleri imzalamaya ve onaylamaya yetkili kişiler yazılı
olarak belirlenmiştir. Üniversitenin akademik ve İdari kadrolarına 2547, 2914 ve 657 sayılı
Kanun’lara göre atamalar yapılmaktadır. Ancak hassas görevlere ilişkin prosedürlerin
belirlenmesi çalışmaları devam etmektedir.
Üniversitenin ve birimlerinin faaliyet raporları her yıl hazırlanmaktadır. Harcama
birimleri tarafından güvence beyanı verilmektedir. Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan iç
kontrol standartları kapsamında; iç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi
ve geliştirilmesi amacıyla belirlenen standartlar ve bu standartlar için gerekli şartların yerine
getirilmesi ile ilgili olarak aşağıdaki faaliyetlerin yapıldığı görülmektedir.
“Galatasaray Üniversitesi Ön Mali Kontrol Yönergesi”
İç Kontrol Standartları sisteminin kurulmasına yönelik genel yazı tüm birimlere
dağıtılmış; Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının koordinatörlüğünde, Genel Sekreter
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 Başkanlığında, Genel Sekreter Yardımcıları, Daire Başkanları, Fakülte, Enstitü ve Meslek Yüksekokulu Sekreterlerine yönelik “ İç Kontrol Sistemi ve İç Kontrol Standartları” ile ilgili bilgilendirme toplantısı yapılmıştır. Tüm birimler, kendi birimlerine yönelik İç Kontrol Eylem Planı hazırlamış ve Maliye Bakanlığına gönderilmiştir İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı 2012, 2014 ve 2015 yıllarında gözden geçirilerek revize edilmiştir. Revize edilen 4. Eylem Planı çerçevesinde öngörülen eylemler ile ilgili çalışmalar yapılmaktadır. Muhasebe yetkilisi, 10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kanun’un 62.’inci maddesi ile 2005/9912 Karar Sayılı Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte belirtilen şartları taşımakla birlikte eğitime katılmamıştır. Üniversitede Mali hizmetler birimi olan Strateji Geliştirme Daire Başkanlığında iki mali hizmetler uzmanı çalışmaktadır. Bu uzmanlar 5018 sayılı Kanun’un 60’ncı maddesinde belirtilen şartları taşımaktadır. Galatasaray Üniversitesinde 2016 yılı denetiminde İç denetim uygulamaları incelendiğinde iç denetime ilişkin düzenlemeler ve uygulamaların belli bir düzeye gelmiş olmakla birlikte uygulamanın mevzuatın öngördüğü ve hedeflenen düzeyde olmadığı anlaşılmaktadır. Galatasaray üniversitesinde İç Denetim Birimi ve İç Denetim Yönergesi vardır. Birimde iki denetçi görev yapmaktadır. İç Denetim Birimi kurumun yönetim biriminden ayrı ve bağımsız bir yapılanmaya sahiptir, 2016 yılında üniversitenin bakım işlemleri süreci ile İdari mali işler, Strateji Geliştirme, Kütüphane ve Dokümantasyon ve Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlıklarının Satın Alma İşlemleri Süreçlerinin uygunluk ve sistem denetimleri yapılmıştır. Ancak kurumun iç kontrol sisteminin gerçek anlamda yerleşememiş olmasının da etkisiyle hedeflenen ve mevzuatın öngördüğü kapsam ve nitelikte bir iç denetim gerçekleşmemekte, risklere karşı geliştirilen kontrol önlemlerinin yeterliliği de gerçek anlamda ortaya konamamaktadır. Sonuç olarak Galatasaray Üniversitesinde İç kontrol ve iç denetime ilişkin düzenlemeler ve oluşturulan yapı belli bir düzeye gelmiş olmakla birlikte uzun bir süredir yürürlükte olan mevzuatın öngördüğü şekilde tamamlanıp uygulamaya geçilmemiştir. Eksikliklerin giderilerek mevzuatın belirlediği yapının tam olarak kurulup, işletilmesinin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; 18.02.2006 tarih ve 26084 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Strateji Geliştirme Birimlerinin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin 28’inci maddesinde, strateji geliştirme birimlerinin, iç kontrol sisteminin kurulması, standartlarının uygulanması ve geliştirilmesi konularında çalışmalar yapacağı ve çalışma sonuçlarını üst yöneticiye sunacağı hususu yer almaktadır. 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de ise “Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği” yayımlanmıştır. Bu Tebliğ ile kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerinin oluşturulması, izlenmesi ve değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken temel yönetim kuralları gösterilmiş ve tüm kamu idarelerinde tutarlı, kapsamlı ve standart bir kontrol sisteminin kurulması ve uygulanması amaçlanmıştır. Maliye Bakanlığı tarafından çıkarılan Kamu İç Kontrol Standartları Tebliğinde; kamu idarelerinde iç kontrol sisteminin oluşturulması, uygulanması, izlenmesi ve geliştirilmesi amacıyla beş başlık altında toplam 18 standart ve her bir standart için gerekli toplam 79 genel şart belirlenmiş bulunmaktadır. Galatasaray Üniversitesi İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 02.12.2013 tarih ve 70451396-24/10775 sayılı Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Genelgesi ve 07.02.2014 tarihli Kamu İç Kontrol Rehberindeki açıklamalar doğrultusunda Rektörlük Makamının 31.12.2015 tarihli onayı ile revize edilmiştir. Üniversitede üst yönetimin desteği sağlanarak İç Kontrol Sisteminin kurulması, standartlarının uygulanması ve geliştirilmesi konularında çalışmalar yapılarak farkındalık oluşturulmuştur. Bu sistemin tüm bileşenleriyle işlevsel hale gelmesi için iyileştirme çalışmaları devam etmektedir. 2016 yılında KİOS GRC İç Kontrol Yazılım Programının alımı gerçekleştirilmiştir. 14-18.11.2016 tarihleri arasında Üniversitemiz ve Üniversitemize bağlı Galatasaray Lisesi ile Galatasaray İlk-Ortaokulu idari personeline “İç Kontrol ve Risk Yönetimi” konulu eğitim verilmiştir. Söz konusu eğitime ilişkin olarak “Kamu İç Kontrol Otomasyon Sistemi KİOS GRC” kullanımı uygulamalı eğitimi düzenlenmiştir. Üniversitenin tüm birimlerinde devam eden çalışmalar ile Maliye Bakanlığı tarafından çıkartılan Kamu İç Kontrol Rehberi de dikkate alınarak “İç Kontrol ve Risk Yönetimi Sistemi” oluşturulmuştur. Bu kapsamda, birimlerin iç kontrol sistemine
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 http://ickontrol.gsu.edu.tr linki üzerinden erişebilmeleri sağlanmıştır. Üniversite için öngörülen sınırlardan daha yüksek seviyedeki risklerin azaltılması için eylem planları oluşturulması çalışmalarına devam edilmektedir. Üniversitenin tüm akademik ve idari birimlerine ait teşkilat şemaları, mevcut organizasyon yapısını gösterecek şekilde hazırlanmış ve KİOS’a (Kamu İç Kontrol Otomasyon Sistemi) tanımlanmıştır. Üniversitenin KİOS üzerinde temel yönetsel ve destek süreçleri; ana süreç, süreç, alt süreç ve iş akış şemaları olarak dörtlü hiyerarşide tanımlanmış durumdadır. Üniversitenin belirlediği süreç danışmanları ve birim iç kontrol temsilcileri tarafından yapılan çalışmalar kontrol edildikten sonra konsolide edilmiş olup, süreç hiyerarşisine son şekli verilmiştir. Alt süreçlerdeki iş akışlarının oluşturulması, İdarenin tüm birimlerinde o süreçte çalışan personel tarafından yapılmıştır. Üniversitede iç kontrol sistemi çalışmalarının koordinasyonunda Süreç Danışmanlığı Modeli benimsenmiştir. Akademik ve İdari birimlerde süreç danışmanları belirlenmiştir. Süreç danışmanları, sorumlu oldukları birimlerin süreç ve alt süreçlerinin belirlenmesi, alt süreçlerde iş akışların çıkartılması ve risk analizlerinin yapılması konularında birimlere danışmanlık yapmaktadır. Ayrıca, Akademik ve İdari Birimler personeline hazırlanan iş akışları üzerinden, uygulamalı risk değerlendirme eğitimi verilmiş olup, sistem üzerinde risklerin tespiti çalışmalarına başlanmıştır. Birim görev tanımları ile bireysel görev tanımlarının hazırlanması ise iç kontrol sistemi çalışmalarının son aşamasında tamamlanacaktır. Sonuç olarak Galatasaray Üniversitesinde İç kontrol ve iç denetime ilişkin düzenlemeler ve oluşturulan yapı belli bir düzeye gelmiş ve geliştirilmete olmakla birlikte uzun bir süredir yürürlükte olan mevzuatın öngördüğü şekilde tamamlanıp uygulamaya geçilmemiştir. BULGU 3: 104 Özel Proje Hesabındaki Dövizlerin Ay Sonları İtibari ile Değerlemeye Tabi Tutulmaması Galatasaray Üniversitesi 2016 yılı hesabı denetiminde, 104-Özel Proje Hesabındaki dövizlerin ay sonları itibari ile değerlemeye tabi tutulmadığı görülmüştür. Merkezi Yönetim Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 104- Proje özel hesabı bölümünün “Hesabın niteliği” başlıklı 23' üncü maddesinde;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 “(1) Proje özel hesabı; dış finansman kaynağından, kamu idareleri adına dış proje kredisi olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya uygun görülen diğer bankalar nezdinde açılan özel hesaplara aktarılan tutarlar, bu tutarlardan yapılan giderler, verilen avanslar, açtırılan akreditifler ile avans ve akreditiflerden nakden geri alınanların ve hesap bakiyesinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur farklarının Devlet Borçları Muhasebe Birimi veya genel bütçe kapsamı dışındaki kullanıcı kamu idareleri muhasebe birimlerince izlenmesi için kullanılır.” “Hesabın İşleyişi” başlıklı 25’ inci maddesinin 6’ncı fıkrasında; “Özel hesaplardaki dövizlerin ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden yapılacak değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir”. denilmektedir. Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre hibe kapsamında elde edilmiş olan dövizler için ay sonu değerleme işlemi yapılması gerekmekte olup, ortaya çıkan kar/zarar durumuna göre gelir ya da gider hesaplarının çalıştırılması gerekmektedir. Hal böyleyken 104- Özel Proje Hesabındaki dövizlerin ay sonları itibari ile değerlemeye tabi tutulmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında; Avrupa Birliği ve uluslararası kuruluşların kaynaklarından kamu idarelerine proje karşılığı aktarılan hibeler, 104- Proje Özel Hesabında izlenmektedir. Banka mevduat hesaplarımızdaki döviz değeriyle muhasebe sistemimizde (say 2000ie) özel olarak izlenen AB modülünden takip ettiğimiz döviz bakiyeleri ayrıntı hesap düzeyinde eşit görünmektedir. Buna ilişkin olarak her bir hesap için kur farkları güncelleştirilerek ilgili hesaplara 2017 yılı için 104 -Proje Özel Hesabı bakiyesinde bulunan dövizlerin kur güncellemelerinin her işlemde ve ayrıca ay sonlarında düzenli olarak yapılması ve ortaya çıkan kar/zarar durumuna göre ilgili hesaplara alınması sağlanacak ve bu konuda gerekli özen gösterilecektir. Ay sonu kur değerlemeleri Say 2000ie sisteminde yapılmıştır. MİF çıktıları yazımız ekinde sunulmuştur. 1)-2016 ABH347910003 7.034,48 EURO 2)-2016 ABH347910002 182.443,49 EURO 3)-2015 ABH347910002 4.677,45 EURO 4)-2015 ABH347910001 121.477,69 EURO 5)-2011 ABH347910001 497,61 EURO TOPLAM 316.130,72 EURO
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 8. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21
T.C. Sayıştay Başkanlığı Galatasaray Üniversitesi 2016 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr