2015 - İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ.pdf

ĠSTANBUL ÜNĠVERSĠTESĠ 2015 YILI SAYIġTAY DENETĠM RAPORU Ağustos 2016

ĠÇERĠK ĠSTANBUL ÜNĠVERSĠTESĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 1 ĠSTANBUL ÜNĠVERSĠTESĠ DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU 45

ĠSTANBUL ÜNĠVERSĠTESĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ......................... 1
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................... 3
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 3
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI .......................................................... 3
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 5
6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 12
7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 13
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 38

KISALTMALAR Ġ.Ü. : Ġstanbul Üniversitesi ĠMĠD : Ġdari Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığı KHK : Kanun hükmünde Kararname MYO : Meslek Yüksek Okulu SKSDB : Sağlık Kültür Spor Daire BaĢkanlığı TĠF : TaĢınır ĠĢlem FiĢi TKKY : TaĢınır Kayıt Kontrol Yetkilisi YÖK : Yüksek Öğretim Kurumu YĠGġ : Yapım ĠĢleri Genel ġartnamesi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Ġstanbul Üniversitesi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanuna ekli ―II sayılı Cetvel‖ de yer alan bilimsel özekliğe ve kamu tüzel kiĢiliğine sahip, özel bütçeli bir kuruluĢtur. Üniversite bütçesi, analitik bütçe hazırlama rehberi çerçevesinde hazırlanır. Özel bütçeli bir idare olan Ġstanbul Üniversitesinde tahakkuk esaslı devlet muhasebe sistemi kullanılmaktadır. Üniversite muhasebe iĢlemlerini Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine tabi olarak yürütmektedir. Bu bağlamda bütçe uygulama sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 539’uncu maddesinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Ġstanbul Üniversitesinin mali raporlama sürecine iliĢkin hükümler 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda yer almaktadır. Kurum bütçesinin hesapları teĢkilat yapısında Genel Sekreterlik Birimi baĢlığı altında yer alan Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığı tarafından tutulmaktadır.
   Üniversitenin 2015 yılında bütçe ile verilen baĢlangıç ödeneği 848.186.000,00 TL’dir. Yıl içerisinde 155.403,000 TL eklenmiĢtir. Neticede kullanılabilir bütçe ödeneği 1.003.589.000,00 TL olmuĢtur. Bu tutarın 923.075.000,00 TL’si harcanmıĢtır. Bu durumda kullanılabilir bütçe ödeneğine göre bütçe gerçekleĢme oranı %92’dir. Bütçede 848.186.000,00 TL gelir tahmini yapılmıĢtır. Bütçe uygulama sonucunda 908.722.000,00 TL gelir elde edilmiĢtir. Gelir gerçekleĢme oranı %107 olmuĢtur. Ġstanbul Üniversitesinin 2015 mali tablolarına göre gelir ve gider durumu aĢağıda gösterilmiĢtir. Tablo 1: 2015 Yılı Bütçe Gider GerçekleĢmeleri Açıklama BaĢlangıç Ödeneği Toplam Ödenek Toplam Harcanan Bütçe GerçekleĢme Oranı (%) Gider gerçekleĢmesi 848.186.000,00 1.003.589.000,00 923.075.000,00 %92

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Tablo 2: 2015 Yılı Bütçe Gelir GerçekleĢmeleri Açıklama Bütçe Tahmini GerçekleĢen Gelir Toplamı GerçekleĢme Oranı (%) Bütçe Gelirleri Toplamı 848.186.000,00 908.722.000,00 %107
Üniversitenin 2015 yılında gerçekleĢen faaliyet gideri toplamı 929.066.327,94 TL faaliyet geliri toplamı 982.041.043,71 TL olduğu görülmüĢtür. Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar‖ ın 5 inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8 inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır.  BirleĢtirilmiĢ veriler defteri,  Geçici ve kesin mizan,  Bilanço,  Kasa sayım tutanağı,  Banka mevcudu tespit tutanağı,  Alınan çekler sayım tutanağı,  Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı,  Teminat mektupları sayım tutanağı,  Değerli kağıtlar sayım tutanağı,  TaĢınır kesin hesap cetveli ile taĢınır hesabı icmal cetveli veya envanter defteri.  Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu,  Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu,  Faaliyet sonuçları tablosu veya gelir tablosu. Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetimimiz sonucunda aĢağıda belirtilen hususlar hariç denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir. Zaman yetersizliği nedeniyle kamu idaresinin Bilimsel AraĢtırma Projeleri denetim kapsamı dıĢında bırakılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Üniversiteye BağıĢlanan Para, Menkul ve Gayrimenkullerin Kayıtlara Ġntikal Ettirilmemesi ve Amacına Uygun Olarak Kullanılmaması Margherita Monkhtar Pazzaglia’nın Roma’da vefatı ardından, 01.04.1977 tarihinde açılan vasiyetnamesi ile bağıĢçının Ġstanbul Üniversitesi’ne bağıĢladığı gayrimenkullerinin yaptığı Ģartlı bağıĢa aykırı olarak kullanıldığı tespit edilmiĢtir: A) BağıĢçının, Ġstanbul Üniversitesine Ģartlı olarak bağıĢladığı Roma’da bulunan 3 adet apartman dairesinin; 05.06.2008 ve 29.07.2013 tarihlerinde 5 yıl süreli olarak yapılan protokoller ile Roma Büyükelçiliği personeline bedel almadan lojman olarak kullandırılmak amacıyla tahsis edildiği görülmüĢtür. Söz konusu protokollerin 2 nci maddelerinde aynen; “İtalya’nın Roma kentinde bulunan Üniversiteye ait 3 adet gayrimenkulün Bakanlık, Roma Büyükelçiliği personeline lojman olarak kullanılması şartıyla, bedelsiz olarak tahsis edilmesi.” denilmektedir. BağıĢçıya ait vasiyetnamenin II nci zarfında aynen; “…

• Roma-Viale Mazzini N.96 , Int. 6 adresindeki, merhumun sağlığında ikamet etmiş olduğu apartman dairesi ile,
• Roma-Via Porta Fabbrica N.33 Int.13 adresindeki apartman dairesini ve
• Roma-Via Durazzo No.32, Int.14 adresindeki apartman dairesini, Lise mezunu olup Roma veya Perugia Üniversitelerinde hukuk, yüksek mimar veya güzel sanatlar akademisinde öğrenim yapmak isteyen bir veya iki Türk öğrencisine burs sağlamak amacı ile İstanbul Üniversitesi’ne bırakıyor…” denilmektedir. 5018 sayılı kanunun ―BağıĢ ve Yardımlar‖ baĢlıklı 40 ıncı maddesinde de aynen; “…Kamu idarelerine yapılan her türlü bağış ve yardımlar gelir kaydedilir. Nakdi olmayan bağış ve yardımlar, ilgili mevzuatına göre değerlemeye tâbi tutularak kayıtlara alınır… Bağış ve yardımlar, kullanılmadığı veya amaç dışı kullanıldığı için geri istenildiği takdirde, bütçeye gider kaydıyla ilgilisine geri verilir. Şartlı bağış ve yardımın zamanında kullanılmaması nedeniyle doğacak zararlar ile amaç dışı kullanım nedeniyle yapılan harcamalar sorumluluğu tespit edilenlere ödettirilir.‖ denilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6 Yukarıdaki açıklamalardan görüleceği üzere söz konusu apartman daireleri Ģartlı bağıĢ yoluyla üniversiteye bırakılmıĢ olup mevcut kullanım durumu yapılan bağıĢla örtüĢmemektedir. Ayrıca, anılan 05.06.2008 tarihli protokolün 2 inci maddesinde aynen; “İtalya’nın Roma kentinde bulunan Üniversiteye ait 3 adet gayrimenkulün Bakanlık, Roma Büyükelçiliği personeline lojman olarak kullanılması şartıyla, bedelsiz olarak tahsis edilmesi.” denilmektedir. 6 ncı maddesinde; “İşbu protokol Bakanlık ve Üniversitenin ilgili birimlerince karar alındıktan sonra yürürlüğe girecektir.” denilmektedir. Söz konusu protokolün Üniversite Yönetim Kurulunca 15.05.2008 tarihinde alınan karar ile onaylandığı görülmüĢtür. Bu haliyle Kurulun 05.06.2008 tarihli protokolü 20 gün öncesinden 15.05.2008 tarihinde onaylamasının hukuki durumunun izahı gerekmektedir.
B) Ġstanbul Üniversitesine Ģartlı olarak bağıĢlanan para, bono, her cins kıymet, tablo, mobilya, mücevher vs.lerin değer olarak tutarlarına, bunların kullanılıp kullanılmadığına, kullanılmıĢ ise hangi amaçla kullanıldığına iliĢkin kayıtlara ulaĢılamamıĢtır. 01.04.1977 tarihinde açılmıĢ olan bağıĢçıya ait vasiyetnamenin II nci zarfında aynen; “…Merhum tarafından burs fonu maksadı ile İstanbul Üniversitesi’ne bırakmış olduğu diğer nakdi tereke listesi aşağıya çıkarılmıştır:

• Lugano’daki Di Roma Bankasında, Margherita Pazzaglia ve 23318 Grandig ismi altında mahfuz tutulan para ve bonolar (Titoli).
• 3814113 sayılı emekli maaşından (Kara Kuvvetleri), 14807 sayılı posta havale hesabı C.C. na yatırılmış olan miktar.
• Roma-Corso Umberto adresindeki Banca Monte Dei Paschi Di Siena isimli nezdinde 2581 numaralı kontratla kiralanmış olan 291 numaralı, 10… boyundaki emniyet kasasında muhafaza edilen her cins kıymet.
• Roma-Piazza Mazzini N.5 adresindeki Banco San Sprito isimli banka acentasında, Margherita Pazzaglia ismine 3227263 sayı ile açmış olduğu cari hesapta mevcut olan para.
• Satışına imkan bulunduğu taktirde sahibi olduğu tablo-mobilya ile mücevher v.s. leri (bunların satışına imkan bulunmadığı taktirde bunların hediye edilmesi yoluna gidilecek)…” denilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 5018 sayılı kanunun ―BağıĢ ve Yardımlar‖ baĢlıklı 40 ıncı maddesinde aynen; ―…Kamu idarelerine yapılan her türlü bağış ve yardımlar gelir kaydedilir. Nakdi olmayan bağış ve yardımlar, ilgili mevzuatına göre değerlemeye tâbi tutularak kayıtlara alınır. Kamu yararına kullanılmak üzere kamu idarelerine yapılan şartlı bağış ve yardımlar, dış finansman kaynağından sağlananlarda 28.3.2002 tarihli ve 4749 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, hizmeti yapacak idarenin üst yöneticisi tarafından uygun görülmesi halinde, bütçede açılacak bir tertibe gelir ve şart kılındığı amaca harcanmak üzere açılacak bir tertibe ödenek kaydedilir. Bu ödenekten amaç dışında başka bir tertibe aktarma yapılamaz.
Bu ödeneklerden malî yıl sonuna kadar harcanmamış olan tutarlar, bağış ve yardımın amacı gerçekleşinceye kadar ertesi yıl bütçesine devir olunarak ödenek kaydedilir. Ancak, bu ödeneklerden tahsis amacı gerçekleştirilmiş olanlardan kalan tutarlar, tahsis amacının gerçekleştirilmesi bakımından yetersiz olanlar ile yılı bütçesinde belirlenen tutarı aşmayan ve iki yıl devrettiği halde harcanmayan ödenekleri iptal etmeye genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde Maliye Bakanı, diğer kamu idarelerinde üst yönetici yetkilidir. Bağış ve yardımlar, kullanılmadığı veya amaç dışı kullanıldığı için geri istenildiği takdirde, bütçeye gider kaydıyla ilgilisine geri verilir. Şartlı bağış ve yardımın zamanında kullanılmaması nedeniyle doğacak zararlar ile amaç dışı kullanım nedeniyle yapılan harcamalar sorumluluğu tespit edilenlere ödettirilir.‖ denilmektedir. Yukarıdaki açıklamalardan görüleceği üzere söz konusu para, bono, her cins kıymet, tablo, mobilya, mücevher vs.lerin burs fonu maksadı ile üniversiteye bırakıldığı anlaĢılan söz konusu değerlerin kaydı ve takibine iliĢkin belgelere rastlanılamamıĢtır. Kamu idaresi cevabında; bulgunun A Ģıkkı ile ilgili olarak; Ġtalya'nın Roma kentindeki gayrimenkullerin DıĢiĢleri Bakanlığı'nca kullanılmasına iliĢkin protokolün taslak protokol olarak değerlendirilmesi gerektiği bu nedenle 15.05.2008 tarihinde alınan kararın bir onaylama iĢlemi olarak değil, DıĢiĢleri Bakanlığına tahsis kararı olarak düĢünülmesi gerektiği beyan edilmiĢtir. Bulgunun B Ģıkkı ile ilgili olarak ise herhangi bir belge bulunamadığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; bulgumuzun A Ģıkkı ile ilgili olarak; bulguda da belirtildiği üzere söz konusu gayrimenkullerin 5018 sayılı kanunun 40 ıncı maddesine aykırı olarak tahsisi yapılmıĢtır. Kamu Ġdaresi cevabında; tesis edilen kanuna aykırı bu iĢlem için herhangi bir açıklama getirilmemiĢtir. Ayrıca; her ne kadar DıĢiĢleri Bakanlığı ile yapılan protokolün

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 ―Taslak Protokol‖ ve Üniversite Yönetim Kurulu Kararı'nın bir onaylama iĢlemi olarak değil bir tahsis kararı olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiĢse de bulguya konu edilen protokol üzerinde söz konusu protokolün taslak protokol olduğuna dair bir ibare bulunmamaktadır. Buna ek olarak söz konusu protokolün 6 ncı maddesinde; ―ĠĢbu protokol Bakanlık ve Üniversitenin ilgili birimlerince karar alındıktan sonra yürürlüğe girecektir.‖ denilmektedir. Üniversite Yönetim Kurulu'nun 05.06.2008 tarihli protokolü 20 gün öncesinden 15.05.2008 tarihinde onaylamasının yani daha imzalanmamıĢ bir protokolü onaylamasının hukuki açıklamasının da Kamu Ġdaresi tarafından yapılamadığı görülmektedir. Bulgumuzun B Ģıkkı ilgili olarak ise; herhangi bir belge bulunamadığı belirtilmiĢtir. Bulguda sayılan bono, mücevherat, tablo, mobilya, nakit ve her cins kıymetin akıbetinin ne olduğu belli değildir. Buna göre; yukarıda belirtilen 5018 sayılı kanunun 40 ıncı maddesine aykırı tahsisisin, Üniversite Yönetim Kurulu'nca 20 gün sonra imzalanacak olan protokolün onaylanması iĢleminin ve bağıĢlanan her cins değerli kıymete ait her hangi bir kayıt ya da belge bulunmaması hususlarının gerekli inceleme ve soruĢturmanın yapılarak sonuçlarının BaĢkanlığımıza gönderilmesini teminen Yükseköğretim Kurumu'na bildirilmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir. BULGU 2: Tarihi ve Sanat Değeri Olan DemirbaĢların 255.06 Hesap Kodunda Takip Edilmemesi Üniversite bünyesinde bulunan tarihi ve sanat değeri olan çok sayıda demirbaĢ niteliğindeki malzemenin 255.06 hesapta kayıtlı olmadığı, tarihi ve sanat değeri olmayan bazı demirbaĢların ise hatalı olarak bu hesapta takip edildiği tespit edilmiĢtir.
TaĢınır Mal Yönetmeliği eki olan TaĢınır Kod Listesinde tarihi veya sanat değeri olan demirbaĢların 255 06 kodunda takip edileceği belirtilerek; 255 06 01 Etnografik Eserler 255 06 02 Arkeolojik Eserler 255 06 03 Geleneksel Türk Süslemeleri 255 06 04 Güzel Sanat Eserleri 255 06 05 Kitap, Belge, El Yazmaları ve Nadir Eserler 255 06 06 Para, Pul, Sikke ve Madalyonlar

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 255 06 07 Tabletler 255 06 08 Mühür ve Mühür Baskıları 255 06 09 ArĢiv Vesikaları 255 06 10 Fosiller
Grubuna kaydedileceği Ģeklinde düzenleme yapılmıĢtır. Yerinde denetim sırasında; Ġ.Ü. Rektörlük Binasının içinde bulunan ve tarihi eser niteliğinde olan çok sayıda avize ile Osmanlı padiĢahlarından II. Abdülhamit tarafından yapılan çalıĢma masaları ve kütüphanelerin bu hesap kodunda kayıtlı olmadığı tespit edilmiĢtir. Yine; Ġstanbul Güzel Sanatlar Akademisi emekli profesörlerinden Feyhaman DURAN tarafından Üniversite’ye verilen 20.03.1962 tarihli dilekçe ile ―taĢınır ve taĢınmaz malların muhafazası‖ Ģartıyla bağıĢlanan ―Feyhaman Duran Sanat Evi‖nin tapusu 06.12.1962 tarihinde Üniversite adına çıkarılmıĢ olup, içerisindeki tarihi değer taĢıyan tablo ve eĢyaların, 1996 yılında SayıĢtay tarafından özel olarak görevlendirilen bir denetçi tarafından sayımı yapılmıĢ ve tutanak altına alınmıĢ olmasına karĢın, halen ―envanter çalıĢmalarının tamamlanmadığı‖ öne sürülerek 255.06 hesaba kayıtlarının yapılmadığı görülmüĢtür. Uzun süre önce Üniversitenin sahipliğine bırakılan tarihi eserlerin halen kayıt altına alınmamıĢ olması büyük bir risk olarak algılanmıĢ olup, günümüze kadar gelen eserlerin aslında olması gerekenden az olup olmadığı hususunun ayrıca sorgulanması gereklidir. Diğer taraftan; Üniversitenin çeĢitli birimlerinde bulunan ve ―tarihi eser‖ niteliği taĢımayan matbu kitaplar ile 1998 yılında alınan bazı mühürler ile tabloların hataen 255.06 kodunun ilgili alt kodlarına kaydedildiği anlaĢılmıĢtır. Söz konusu demirbaĢların 255.06 kodunda kayıtlı demirbaĢlardan düĢülmesi gerekmekte olup yukarıda açıklanan nedenlerle 255 DemirbaĢlar Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı, bunun da mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilediği kanaatine varılmıĢtır.
Kamu idaresi cevabında; Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığının 08.02.2016 tarih ve 48269 sayılı tamimiyle bundan böyle tarihi ve sanat değeri olan demirbaĢların 255.06 hesap kodunda takip edilmesi hususunda bilgilendirme yapılmıĢ olup, gerekli düzeltmelerin gerçekleĢtirildiği beyan edilmiĢ ancak düzeltmelere iliĢkin herhangi bir belge gönderilmemiĢtir. Sonuç olarak; Kamu Ġdaresi tarafından gönerilen cevapta, çıkarılan tamim

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 doğrultusunda gerekli düzeltmelerin gerçekleĢtirildiği beyan edilmiĢse de düzeltmelere iliĢkin herhangi bir belge gönderilmemiĢtir. Bulgumuzda ayrıntılarıyla açıklandığı üzere; uzun süre önce Üniversitenin sahipliğine bırakılan tarihi eserlerin halen kayıt altına alınmamıĢ olması tarafımızca büyük bir risk olarak algılanmıĢtır. Bir taraftan 255.06 kodunda takip edilmesi gereken tarihi değer taĢıyan eserlerin bu gruba kaydedilmemiĢ olması, diğer taraftan da; Üniversitenin çeĢitli birimlerinde bulunan ve ―tarihi eser‖ niteliği taĢımayan bazı materyallerin 255.06 kodunun ilgili alt kodlarına kaydedilmesi nedenleriyle 255 DemirbaĢlar Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı, bunun da mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilediği sonucuna varılmıĢtır. Ancak 255.06 kodundaki hata tutarı veri yetersizliği nedeniyle tespit edilememiĢtir. BULGU 3: 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının Mali Tablolarda Yer Almaması Kurumun 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında ―Belediyelere Verilen Depozito ve Teminatlar‖ baĢlığı altında 94.325,00 TL tutarında teminat kayıtlı olup bu rakamın; belediyelere verilen yol yapım vb. iĢler için verilen teminatlardan oluĢtuğu, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin yürürlüğe girdiği tarihten sonra elektrik ve doğalgaz dağıtım Ģirketlerine verilen güvence bedelleri ile belediyelere ödenen su abonelik bedellerinin takip edilmesi gereken 226 hesabın ise kurumun mali tablolarında yer almadığı görülmüĢtür. Üniversite bünyesinde Ġstanbul merkez ve değiĢik ilçelerinde birçok fakülte ve MYO’nun bulunması ve söz konusu binaların su, elektrik vb. abonelikleri için ilgili belediyelere ve elektrik/doğalgaz dağıtım Ģirketlerine yatırılan meblağlar Ġdare tarafından tespit edilip tarafımıza bildirilememiĢtir. 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının iĢleyiĢi Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 142 ve 143 üncü maddelerinde düzenlenmiĢ olup söz konusu maddelerde bu hesabın:

• Kamu idarelerince, bir iĢin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleĢmenin ya da diğer iĢlemlerin karĢılığı olarak diğer kamu idareleri veya kiĢilere bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılacağı,
• Bir yıldan daha uzun bir süre için bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11 depozito ve teminatların bir taraftan bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği,

• Bir yıldan daha uzun bir süre için verilen diğer depozito ve teminatların bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya 325- Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara alacak kaydedileceği,
• Bütçeye gider kaydı suretiyle verilen depozito ve teminatlardan geri alınanlar veya mahsup edilenlerin bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan geri alınan tutarların 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği,
• Verilen depozito ve teminatlar hesabında kayıtlı diğer tutarlardan geri alınanların veya mahsup edilenler bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedileceği ve
• Verilen depozito ve teminatlar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inen tutarların bu hesaba alacak, 126-Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiĢtir. Bu haliyle 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmeyen çok sayıda abonelik bedeli olduğu, bunun da mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliğini etkilediği açıktır. Ancak veri yetersizliği nedeniyle tablolardaki hata tutarı tespit edilememiĢtir. Kamu idaresi cevabında; Üniversite harcama birimleri tarafından verilen depozito ve teminatların, 2015 yılı sonu itibariyle Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenilmeye baĢlanıldığı beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak; Ġdare cevabında 2016 yılından itibaren uygulamanın düzeltildiğini bildirmiĢtir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin yürürlüğe girdiği tarihten bugüne kadar elektrik ve doğalgaz dağıtım Ģirketlerine verilen güvence bedelleri ile belediyelere ödenen su abonelik bedellerinin takip edilmesi gereken 226 hesaba kaydedilmediği açıktır. Bu haliyle 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmeyen çok sayıda abonelik bedeli olduğu, bunun da mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliğini etkilediği değerlendirilmiĢtir. Ancak veri yetersizliği nedeniyle tablolardaki hata tutarı tespit

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12 edilememiĢtir. 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Ġstanbul Üniversitesi’nin 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, ―Denetim GörüĢünün Dayanakları‖ bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı Dönen Varlıklar (126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı), Duran Varlıklar (226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı, 255 DemirbaĢlar Hesabı) ve Faaliyet Hesapları (600 Gelirler Hesabı) hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Kıdem Tazminatları ve KarĢılıklarının Ġzlenmesi Ġçin Kullanılması Gereken 372 ve 472 Hesapların Mali Tablolarda Yer Almaması Üniversitede iĢçi statüsünde çalıĢan (hizmet alımı yoluyla çalıĢtırılanlar dahil) personel için kıdem tazminatları karĢılığı olarak herhangi bir miktar hesaplanıp ayrılmadığı ve yapılan bu hatanın sonucu olarak ta 372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesaplarının mali tablolarda yer almadığı, bunun da mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilediği tespit edilmiĢtir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ―Hesap Planı‖ baĢlıklı 8 inci maddesinde Kurumun uygulamakla yükümlü olduğu hesap planı içinde yer alan ana hesap grupları, hesap grupları ve hesaplar belirtilmiĢtir. Buna göre Ajansların hesap planı içinde:
3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
……………………………. 37 Borç ve Gider KarĢılıkları 372 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabı 4 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
………………………………..
47 Borç ve Gider KarĢılıkları
472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabı Ana hesap/hesap grupları ve hesapları yer almakta olup 372 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabının iĢleyiĢinin düzenlendiği 284 üncü maddesinde Kıdem tazminatı karĢılığı hesabının, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karĢılıklarının izlenmesi için kullanılacağı, uzun vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki kıdem tazminatı karĢılığı hesabında kayıtlı tutarlardan, izleyen dönemde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karĢılıklarının dönem sonunda bu hesaba kaydedileceği belirtilmiĢtir. Yine 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabının iĢleyiĢinin düzenlendiği 330 ve 331 inci maddelerde 47 Borç ve Gider KarĢılıkları hesap grubunun, mevzuatı gereğince belirlenen

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14 esaslar çerçevesinde ayrılacak uzun vadeli her türlü borç ve gider karĢılığının izlenmesi için kullanılacağı açıklanmıĢ olup, 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabının da belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karĢılıklarının izlenmesi için kullanılacağı açıklanmıĢtır. Kurumun 2015 yılı iĢlem ve faaliyetleri ile bunlara iliĢkin muhasebe kayıtları incelendiğinde; kurumda iĢçi statüsünde çalıĢanlar için mevzuatında belirlenen esaslar çerçevesinde ayrılması ve 372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabına kaydedilmesi gereken karĢılıkların hiç ayrılmadığı ve dolayısıyla bu hesapların mali tablolarda yer almadığı, 2015 yılı içerisinde emekli olan iĢçilere ödenen kıdem tazminatlarının doğrudan gider hesaplarında muhasebeleĢtirildiği görülmüĢtür. Kamu idaresi cevabında; Özel Bütçeli Ġdare olarak, bugüne kadar personel gideri (hazine yardımı destekli) ödemelerinde herhangi bir sıkıntı yaĢanmadığından bu hesap kayıtlarının kullanılmadığı, ayrıca konu hakkında, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından Üniversitede iĢçi statüsünde çalıĢan (hizmet alımı ile çalıĢanlar dahil) personele ait kıdem tazminatları için kullanılması öngörülen 372 ve 472 hesapların mali tablolarda yer alması ile ilgili bir düzenleme yapılmasının da beklenildiği beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak; Kurumda iĢçi statüsünde çalıĢanlar için mevzuatında belirlenen esaslar çerçevesinde ayrılması ve 372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabına kaydedilmesi gereken karĢılıkların hiç ayrılmadığı, 2015 yılında emekli olan personele ödenen kıdem tazminatlarının doğrudan gider hesaplarında muhasebeleĢtirildiği görülmüĢtür. BULGU 2: Ġstanbul Üniversitesi’nin Farklı Birimleri Tarafından Aynı Dönemler Ġçin GerçekleĢtirilen Genel Temizlik Ġhalelerinde Bazı Birimlerin Mükerrer Olarak Her Ġki Ġhale Kapsamına da Dahil Edilmesi Ġstanbul Üniversitesi Genel Temizlik Ġhalelerinin dosyaları üzerinden yapılan denetimlerde; Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı ile Ġdari Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığınca aynı dönemler için gerçekleĢtirilen temizlik ihalelerinde, Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı bünyesindeki bazı birimlerin her iki ihaleye de dahil edildiği tespit edilmiĢtir. Yapılan denetimde konuya iliĢkin tespit edilen hususlar aĢağıdaki gibidir: 1- 02.01.2015-30.04.2015 tarihleri arasında uygulanan Genel Temizlik Ġhaleleri Ġstanbul Üniversitesi Ġdari Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığınca 02.12.2013 tarihinde ihalesi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 yapılan 2013/150824 (02.05.2014-30.04.2015) ihale kayıt nolu Malzemeli Genel Temizlik ĠĢine ait ihale dokümanı içerisinde yer alan Ġdari ġartnamenin 2 nci ve Teknik ġartnamenin 1 ve 2 nci maddelerinde genel temizlik hizmetinin yapılacağı yerler ve kiĢi sayısı Ģu Ģekilde belirlenmiĢtir; ―…2. Kısım Rektörlük ve bağlı birimler: 1- Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi 9 kiĢi ile, 2- Ġlahiyat Fakültesi 10 kiĢi ile, 3- Deniz Bilimleri ve ĠĢletmeciliği Enstitüsü 2 kiĢi ile, 4- Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı Spor Birliği Müdürlüğü 1 kiĢi ile, …, 20- Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı 2 kiĢi ile, …, 22- Öğrenci Kültür Merkezi 2 kiĢi ile, …‖ Ġstanbul Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığınca 03.09.2014 tarihinde ihalesi yapılan 2014/86838 Ġhale kayıt nolu (02.01.2015-31.12.2015 tarihleri arasında) Genel Temizlik ĠĢine ait ihale dokümanında yer alan Teknik ġartnamenin muhtelif maddelerinde iĢin yapılacağı yerler ve kiĢi sayısı ile ilgili olarak; ―Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı (7 kiĢi), Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı Spor Birliği Müdürlüğü (2 kiĢi) ile Öğrenci Kültür Merkezi(Spor salonu ile birlikte 8 kiĢi)‖ yer almaktadır. Görüldüğü üzere Ġstanbul Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı, Öğrenci Kültür Merkezi ile Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı Spor Birliği Müdürlüğünün Genel Temizlik iĢi, 02.01.2015-30.04.2015 tarihleri arasında, hem ĠMĠD tarafından ihalesi yapılan (2013/150824 ihale kayıt nolu) iĢin, hem de sonradan SKSDB tarafından ihalesi yapılan (2014/86838 Ġhale kayıt no lu) iĢin kapsamı dahilindedir. 2- 02.01.2015-31.12.2015 tarihleri arasında uygulanan Genel Temizlik Ġhaleleri 03.09.2014 tarihinde SKSDB tarafından ihalesi yapılan (2014/86838 Ġhale kayıt nolu) iĢin kapsamında ―Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı (7 kiĢi) ve Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı Spor Birliği Müdürlüğü (2 kiĢi) ve Kültür Merkezi‖ bulunmaktayken; Ġstanbul Üniversitesi Ġdari Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığınca 06.01.2015 tarihinde ihalesi yapılan 2014/161625 (02.05.2015-31.12.2015) ihale kayıt nolu Genel Temizlik iĢine ait ihale dokümanında yer alan Ġdari ġartnamenin 2 nci ve Teknik ġartnamenin 1 ve 2 nci maddelerinde genel temizlik hizmetinin yapılacağı yerler ve kiĢi sayısı Ģu Ģekilde yer almaktadır; ―c) Yapılacağı yer: …, 18- Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı toplam 5 KiĢi ile

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 (Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı 2 kiĢi ile, Spor Birliği Müdürlüğü 1 kiĢi ile, Öğrenci Kültür Merkezi 2 kiĢi ile ) .. ‖ Görüldüğü üzere Ġstanbul Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı, Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı Spor Birliği Müdürlüğü ile Kültür Merkezinin Genel Temizlik iĢi, 02.01.2015-31.12.2015 tarihleri arasında, hem SKSDB tarafından ihalesi yapılan (2014/86838 Ġhale kayıt no lu) iĢin hem de sonradan ĠMĠD tarafından ihalesi yapılan (2014/161625 ihale kayıt no lu) iĢin kapsamı dahilindedir. 3- Kapsamı çakıĢan Genel Temizlik Ġhalelerinin Malzemeli/Malzemesiz Ģeklinde farklı içeriklere sahip olmasının ihalelerin kontrolünü zorlaĢtırması, Ġstanbul Üniversitesi Genel Temizlik Ġhalelerinden Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı tarafından yapılanlar malzemesiz temizlik ihalesi iken, Ġdari Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığınca aynı dönemler için gerçekleĢtirilen temizlik ihaleleri malzemeli temizlik ihalesidir. Genel Temizlik Ġhalelerinin Malzemeli/Malzemesiz Ģeklinde farklı içeriklere sahip olması ile bu ihalelerin yukarıda ayrıntısına yer verilen üniversitenin bazı birimleri için kapsamının çakıĢmasının; ilgili birimin temizlik malzemesinin kim tarafından alınacağının belli olmamasına ve malzeme dahil ihalenin temizlik malzemeleri yönüyle kontrol teĢkilatı tarafından yapılacak denetimlerin etkinliğinin azalmasına sebep olduğu düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Sağlık, Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığının Üniversite öğrencilerine Beslenme, Sağlık, Spor ve Kültür hizmeti verdiği, bu hizmetler için Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı bütçesinden öğrencilerin hizmet alanlarına yönelik malzemesiz temizlik ihalesi yapıldığı diğer taraftan personelin ve idari hizmet alanlarına iliĢkin temizlik ihalesi ise, Ġdari ve Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığı tarafından malzemeli temizlik ihalesi Ģeklinde yapıldığı, bütçe uygulamaları gereği iki bütçe de ayrı baĢkanlıklarda bütçelendiğinden dolayı temizlik ihalelilerinde mükerrerlik bulunmadığı ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak; Kamu idaresi göndermiĢ olduğu cevapta Sağlık, Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı ile Ġdari ve Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığının ayrı bütçelendiği ve temizlik ihalelerinin farklı nitelikte olduğundan hareketle temizlik ihalelilerinde mükerrerlik bulunmadığı ifade edilmiĢtir. Ġdarenin göndermiĢ olduğu cevapta yer alan Sağlık, Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı ile Ġdari ve Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığının ayrı bütçelendiği ve temizlik ihalelerinin farklı nitelikte olduğu hususu zaten bulgu metninde de detaylı bir Ģekilde

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 vurgulanmıĢ ve açıklanmıĢtır. Ancak bulguda tespite konu husus bu iki harcama biriminin malzemeli-malzemesiz Ģeklinde farklı nitelikte yapmıĢ olduğu iki ihalenin bazı birimler için kapsam yönüyle mükerrerliğe yol açmasıdır. Yani; Ġstanbul Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı, Öğrenci Kültür Merkezi ile Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı Spor Birliği Müdürlüğünün Genel Temizlik iĢi, 02.01.2015-30.04.2015 tarihleri arasında, hem ĠMĠD tarafından ihalesi yapılan (2013/150824 ihale kayıt nolu) iĢin, hem de sonradan SKSDB tarafından ihalesi yapılan (2014/86838 Ġhale kayıt numaralı) iĢin kapsamı dahilindedir. Aynı Ģekilde Ġstanbul Üniversitesi Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı, Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı Spor Birliği Müdürlüğü ile Kültür Merkezinin Genel Temizlik iĢi, 02.01.2015-31.12.2015 tarihleri arasında, hem SKSDB tarafından ihalesi yapılan (2014/86838 Ġhale kayıt no lu) iĢin hem de sonradan ĠMĠD tarafından ihalesi yapılan (2014/161625 ihale kayıt no lu) iĢin kapsamı dahilindedir. Sonuç olarak farklı harcama birimleri tarafından yapılan bu Ģekilde kapsamı çakıĢan Genel Temizlik Ġhalelerinin Malzemeli/Malzemesiz Ģeklinde farklı içeriklere sahip olmasının bulguda belirtilen nedenlerle ihalelerin kontrolünü zorlaĢtıracağı ve kontrol teĢkilatı tarafından yapılacak denetimlerin etkinliğinin azalmasına sebep olacağı, Sağlık Kültür ve Spor Daire BaĢkanlığı ile Ġdari Mali ĠĢler Daire BaĢkanlığı ihalelerinin tek bir ihale yapılarak gerçekleĢtirilmesinin bu olumsuzlukları ortadan kaldıracağı değerlendirilmektedir. BULGU 3: Üniversiteye Ait veya Tahsisli Olan TaĢınmazların Cins Tashihleri Ġle Bu Konuda Gerekli YazıĢmaların Yapılmaması 13.09.2006 Tarih ve 2006/10970 no lu Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kamu Ġdarelerine Ait TaĢınmazların Kaydına ĠliĢkin Yönetmeliğin ―Tanımlar‖ baĢlıklı 4 üncü maddesinde Cins tashihi; ―Binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım Ģekilleri ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının mevcut kullanım Ģekli dikkate alınarak düzeltilmesi iĢlemini ifade eder‖ Ģeklinde tanımlanmıĢ olup cins tashihlerinin yapılması ile ilgili olarak aynı Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde ―Kamu idareleri taĢınmazların cins tashihinin yapılması için gerekli iĢlemleri yaparlar‖ denilmiĢ ve takip eden fıkrada; ―Tahsis edilen ve üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taĢınmazlar açısından bu yükümlülük kullanan idarenin veya gerçek veya tüzel kiĢilerin

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 durumu tespit eden yazısı üzerine taĢınmaz maliki idareye aittir. Ancak cins tashihine iliĢkin gerekli belgeler ile buna iliĢkin malî yükümlülükler kullanıcılar tarafından karĢılanır.‖ denilerek cins tashihi iĢlemlerinin taĢınmaz maliki durumunda olan kurumlar tarafından kullanıcı konumunda olan kurumların yazısı üzerine yapılacağı, eğer taĢınmazı bizzat malik kurumların kendisi kullanıyor ise bu kurumlar tarafından tüm iĢlemlerin yapılacağı hüküm altına alınmıĢtır. Ġstanbul Üniversitesi 2015 yılı Mali Denetimi sırasında; Üniversitenin kendi mülkiyetinde olan taĢınmazlar ve Üniversiteye tahsisli taĢınmazlar ile ilgili envanter çalıĢmalarının devam ettiği, bu envanter çalıĢmaları neticesinde Yönetmelik ekinde yer alan taĢınmaz formlarının doldurulmaya baĢlandığı, ancak, bu formlarda yer alan bilgilere göre pek çok taĢınmazın mevcut kullanım Ģekliyle tapu kayıtlarının farklı olduğu görülmüĢtür. Üniversite taĢınmaz envanterlerinde yer alan ve mevcut kullanım Ģekliyle tapu kayıtları farklı olan bu taĢınmazlar ile ilgili yapılan denetimlerde; üniversitenin kendi mülkiyetinde olan bu durumdaki taĢınmazlara yönelik olarak tapuda cins tashihi iĢlemi ile ilgili her hangi bir iĢlem yapılmadığı; Üniversiteye tahsisli taĢınmazlardan mevcut kullanım Ģekliyle tapu kayıtları farklı olan taĢınmazlar için ise malik konumunda olan idareler ile herhangi bir yazıĢma yapılmadığı tespit edilmiĢtir. Tapu kayıtları üzerinde gerekli düzeltme iĢlemlerinin ivedilikle yapılması, böylece taĢınmazların mevcut kullanım Ģekilleriyle tapu kayıtları ile uyumlu hale getirilmesinin uygun olacağı düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Cins tashihlerinin tamamlanma iĢlemlerinin ilgili yönetmelik gereğince 2016 yıl sonuna kadar devam edeceği, Üniversitenin yapısal büyüklüğü göz önüne alındığında diğer kamu idareleri ile de görüĢülerek mali yükün hesaplanmasının gerektiği, bu mali yükün hesaplanması ve ödeneğin temini ile birlikte kamu idareleri ile yapılan görüĢmeler sonunda ancak cins tashihlerine baĢlanabileceği, Üniversiteye tahsisli taĢınmaz malların mülkiyet sahibi kamu kurum ve kuruluĢlarına cins tashihlerine iliĢkin talep yazılarının gönderildiği ifade edilmiĢtir. Sonuç olarak; Kamu idaresi verilen cevapta ―Üniversiteye tahsisli taĢınmaz malların mülkiyet sahibi kamu kurum ve kuruluĢlarına cins tashihlerine iliĢkin talep yazılarının gönderildiği‖ ifade edilmiĢ olup söz konusu yazıĢma da ayrıca göndermiĢtir. Cins tashihlerinin tamamlanma iĢlemlerinin ilgili yönetmelik gereğince yıl sonuna kadar tamamlanıp tamamlanmadığı 2016 yılı denetimlerinde ayrıca kontrol edilecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 BULGU 4: BiliĢim Sisteminin Değerlendirilmesi BiliĢim sistemiyle ilgili olarak BütünleĢik Kalite Yönetim Sistemi dökümanlarında politika ve prosedürler mevcuttur. Risk değerlendirmeleriyle ilgili olarak BiliĢim Koordinasyon Kurulu kurulmuĢtur. Risk kütüğü proje bazlı büyük çalıĢmalarda tutulmaya baĢlanmıĢtır. Sistem ve sunucu katmanlarında ve uygulamalarda belirlenen rol ve unvanlara göre yetkilendirilmiĢ personelin eriĢimine izin verilmektedir. Birim yöneticilerinin talebi ve üst yönetimin uygun görüĢü doğrultusunda uygulamalarda yetkilendirmeler yapılmaktadır. Rol ve yetki dağılımı kullanıcının ihtiyaç duyduğu kadar yetki ile sınırlanmaktadır. Parola Kullanım Talimatı mevcuttur. Kritik sunucular üzerinde bütünlük kontrolü (integritiy check) yapan yazılımlar mevcuttur. Sunucu Yönetim Prosedürü kapsamında çalıĢmalar yürütülmektedir. Tüm iĢlemlere ait kayıtların yanı sıra bu kayıtların hangi kullanıcı tarafından hangi tarihte hangi kaynak (pc, sunucu vb.) kullanılarak yapıldığına dair günlük kayıtları (log) tutulmaktadır. Ġç denetim birimi tarafından Kamu Bilgi Teknolojileri Denetim Rehberi uyarınca denetim gerçekleĢmiĢtir. ĠÜ Elektronik Belge ve Doküman Yönetim Sistemi (EBYS) BaĢbakanlık Devlet ArĢivleri Genel Müdürlüğü tarafından incelenmiĢtir. Ağ ve Sistem Güvenliği açısından sistemler bağımsız kuruluĢlar tarafından denetlenmektedir.
Sistemlerin ilk kurulumu ve geliĢtirilmesi sırasında yazılım grubu içerisinde testler yerine getirilmekte, sistem yönetim grubunda ise donanımların kurulumu ve bakımı sırasında testler icra edilmektedir. Yazılım geliĢtirme fazlarında yapılan testler raporlanmakta ve arĢivlenebilmekte, sistem kurulumlarına ait mal kabulünde ilgili testler neticelendirilip kayıt altına alınmaktadır. Yönetim, sorunları gidermek için alınan önlemlerin etkin bir Ģekilde uygulanmasını gözetmektedir. Bilgi güvenliğiyle ilgili sorumluluklar Ağ ve Sistem Güvenliği Prosedüründe tanımlanmıĢtır. BiliĢim sistemine iliĢkin güvenlik planları, BütünleĢik Kalite Yönetim Sistemi (BKYS) dökümanları içerisinde bulunan standartlar ve prosedürlerle desteklenmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 Güvenlik planları, BiliĢim Koordinasyon Kurulu tarafından oluĢturulmakta ve duyurulmaktadır. Güvenlik planı uygun aralıklarla güncellenmektedir. Kullanıcılara, organizasyonun bilgi güvenliği konusundaki politikalarını ve kendilerinden beklenen güvenlik önlemlerini açıklayıcı e-postalar gönderilmekte, web sayfasında duyurular yapılmaktadır. Sistemde yer alan veriler üzerinde yapılan değiĢikliklerle ilgili olarak Sistem Yönetim Prosedürü içerinde log yönetim süreci kapsamında kayıtlar tutulmaktadır. BiliĢim sistemlerine iliĢkin oluĢturulan politika ve prosedürler yasalara ve düzenlemelere uygundur. Kullanılan tüm üçüncü parti yazılımlar lisanslandırılarak kullanılmaktadır. Üçüncü kiĢilerden biliĢim sistemleri ile ilgili olarak yapılan hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu ve ikincil mevzuat (yönetmeliklerde) öngörülen düzenlemelere uyulmaktadır. Kurum yazılım geliĢtirme ve değiĢim yönetimine iliĢkin yazılı politika ve prosedürlere sahiptir. Yazılım geliĢtirme ve değiĢim yönetimine iliĢkin projeler üst yönetim tarafından onaylanmaktadır. Kurum bünyesinde geliĢtirilen yazılımlar Yazılım GeliĢtirme Prosedürü çerçevesinde test edilmektedir. Kurumun BS teçhizatı, yazılım ve verilerin fiziksel güvenliği ile ilgili olarak Sistem Odaları Kullanım Talimatı mevcuttur. BS unsurlarının bulunduğu bina ya da odaya eriĢim için kullanılan kapılar kilitli tutulmaktadır. Sistem odalarına Ģu an için anahtarla eriĢim mevcut olup kartla giriĢ için çalıĢmalar devam etmektedir. BS bulunduğu yerlere gelen ziyaretçiler için ziyaretçi kayıt defteri tutulmaktadır. Stratejik noktalara video kameralar konulmuĢtur. Hassas ve kıymetli donanım parçaları kilitlenmek suretiyle muhafaza edilmektedir. BS bulunduğu odaya giriĢ ve çıkıĢlar için güvenlik görevlileri istihdam edilmiĢtir. Yangın alarmı ve uygun yangın söndürme sistemleri kurulmuĢtur. Su baskınına karĢı donanım yerden yüksekte kurulmuĢtur. Elektrik kaynaklı problemler yaĢanmaması için kgk ve jeneratör mevcuttur. Kurum biliĢim sistemlerini etkin Ģekilde koruyacak sürekli güncellenen virüs koruma yazılımları ve firewall kullanılmaktadır. Veriler uygun Ģekilde yedeklenmektedir. Kurumun kullanıcı Ģifreleriyle ilgili bir Parola Kullanım Talimatı mevcuttur. Kullanıcı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 Ģifreleri Ģifre dosyalarında kodlanarak korunmakta, yazılan Ģifreler ekranda görünmemektedir. Belirli bir uygulama içerisinde çalıĢması gereken personelin diğer uygulamalara eriĢimi engellenmekte, kullanıcıların sisteme eriĢimleri yetki ve sorumluluklarına bağlı olarak sınırlandırılmaktadır. Sisteme Ģifre ile giriĢ yapıldıktan sonra, sistem açık bırakılarak belirli bir süre kullanılmadığında otomatik olarak kapanmaktadır. Sisteme yetkisiz giriĢ denemeleri kullanıcı kütüklerine kaydedilip periyodik olarak gözden geçirilmektedir. Saldırı olarak tarif edilebilecek giriĢ denemeleri tutanak ile üst yönetime raporlanmaktadır. Kurumdan ayrılan personelin sisteme eriĢim yetkileri derhal kaldırılmaktadır. Sistem yöneticilerinin ayrıcalıklı yetkilerini nasıl kullandıkları takip edilmemektedir. Eksiklikler: Ağ ve Sistem Güvenlik Prosedürü, Sistem Odaları EriĢim Talimatı, Ağ Kullanım Talimatı, Yurtlar Ağ Kullanım Talimatı, Ġ.Ü. Yerel Alan Ağında 5651 Sayılı Kanun Uyarınca Uyulması Gereken Kurallar Talimatı gibi prosedür ve talimatlar bulunmakla beraber donanım, yazılım, veri ve programlara eriĢimin yetkili kullanıcılarla sınırlandığını güvence altına alan, BS güvenliğini kapsayan ayrıca bir politika dokümanı henüz hazırlanmıĢ değildir. Yeni sistem kullanımda olan sistemden farklı bir ortamda geliĢtirilmekte ancak, aynı anda iki sistem aktif olarak kullandırılmamaktadır. ĠĢten kovulan veya ayrılan personelle ilgili olarak güvenlik görevlilerine yazılı bilgi ulaĢtırılmamaktadır. Mesai dıĢında çalıĢan güvenlik görevlisi ve temizlikçi gibi personelle ilgili olarak özel kontrol mekanizmaları ihdas edilmemiĢtir. Ana bilgisayar odası veya veri depolama birimi gibi hassas bölgelere giriĢ kodu mevcut değildir. Hırsız alarmı yoktur. Olağanüstü durumlara iliĢkin plan hazırlık aĢamasındadır. Veri transferine iliĢkin süreçler belirlenmemiĢtir. Sisteme uzaktan çevirmeli bağlantı kullanılmak suretiyle sağlanabilecek eriĢimlerle ilgili yeterli güvenlik önlemleri yoktur. ĠĢletim sisteminde, ağ altyapısında ve yazılımlarda değiĢiklikler yapıldığında, sistemin güvenliğinin önceden belirlenmiĢ standartlarda tekrar sağlanması için, mantıksal eriĢim yolları analizi güncellenmemektedir. Kullanımına son verilen veya baĢka bir yere gönderilen bilgisayar malzemeleri üzerinde yer alan hassas verilerin ve yazılımların silinmesini öngören yazılı bir süreç bulunmamaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 Kamu idaresi cevabında; EriĢim Kontrol Talimatı hazırlanmaya baĢlanıldığı, talimat hazırlanınca ayrıca sunulacağı, Kurumun büyüklüğü ve fiziksel lokasyon ve birimler arası süreç farklılıkları ile insan gücünün sınırlı oluĢu göz önüne alındığında iki sistemin aynı anda kullandırılması önerisinin/tespitin yerine getirilmesinin kısa vadede mümkün görünmediği, ĠĢten kovulan veya ayrılan personelin isimlerinin güvenlik görevlilerine bildirilmesi gerektiği hususu ile ilgili Personel Daire BaĢkanlığına resmi yazı yazıldığı, Sistem odalarına giriĢlerde kamera kontrollü elektronik kartlar ile giriĢ yapılması için proje hazırlanmakta olduğu, 2016 yılı içinde sistem odalarına eriĢimin elektronik geçiĢler ile sağlanacağı ve kayıt altına alınacağı, Olağanüstü durumlara iliĢkin plan hazırlık aĢamasında olduğu, sel baskını, deprem, terör eylemleri vb. felaketler yaĢandığında üniversitenin bir Felaketten Kurtarma Merkezi bulunmadığı, ancak 2013 yılı itibariyle yapılan sanallaĢtırma altyapısı kapsamında iki datacenter’dan oluĢan ve aralarında 750m mesafe bulunan iki adet sistem odasına metrocluster yapı kurulduğu, bunun tam anlamıyla bir FKM olmasa da dataları binaların baĢına gelebilecek bölgesel olmayan felaketlerden (yangın, su baskını, tesisat kaynaklı elektrik kesintisi vb.) koruyabilecek, veri yedekliliğini ve sürekliliğini devam ettirebilen bir yapı olduğu, veri yedekleme iĢlemleri ile ilgili açıklamaların ĠÜ Bilgi ĠĢlem Daire BaĢkanlığı Sistem Yönetim Hizmetleri Prosedürü içerisinde anlatıldığı, Mantıksal eriĢim yolları analizi olarak tarif edilen çalıĢmanın yapılabilmesi için sistem ve ağ katmanının da sürece dâhil edilerek servis haritalarının çıkarılmasının zorunlu olduğu ve ilgili sürece baĢlanacağı, ĠÜ Bilgi ĠĢlem Daire BaĢkanlığı Bilgisayar Teknik Destek Hizmeti Prosedürü’nün güncellendiği, Prosedürün 5.4. Bilgisayar veya Bilgisayar Donanımlarını Hurdaya Ayırma adımında, sunucu, bilgisayar vb. bilgisayar malzemelerinin kullanımına son verilmesi veya baĢka bir yere gönderilmesi söz konusu olduğunda neler yapılacağı hususunun anlatıldığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; Kamu idaresi tarafından gönderilen cevaptan; biliĢim sisteminde tespit edilerek bulgu konusu yapılan eksikliklerle ilgili çalıĢmaların baĢlatıldığı, bir kısmı ile ilgili gerekli düzenlemelerin yapıldığı, bir kısmı üzerinde ise halen çalıĢıldığı anlaĢılmıĢtır. Kurumun biliĢim sistemindeki çalıĢmalarını tamamlayıp tamamlamadığı hususu 2016

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 yılında izlenecektir. BULGU 5: Ġç Kontrol Sisteminin ÇalıĢmaması 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı RG de yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliği çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda aĢağıdaki hususlar tespit edilmiĢtir:

1. Etik Değerler SözleĢmesi personel tarafından imzalanmamıĢtır.
   Ġç Kontrol Uyum Eylem planında yer almasına karĢın idarenin yöneticileri (iki fakülte hariç) hassas görevlere iliĢkin prosedürleri tanımlamamıĢtır. Ġç kontrol sistemi yönetim tarafından sahiplenilmemiĢtir. Ġç Kontrol Uyum Eylem Planının uygulanmasından sorumlu olan Ġç Kontrol Ġzleme ve Yönlendirme Kurulu ve Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu sadece planın hazırlanması aĢamasında toplanmıĢ ve çalıĢmıĢ, daha sonra fiilen görev yapmamıĢtır. Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığı tarafından mevzuat gereği her 6 ayda bir ―Eylem Planı Raporu‖ hazırlanarak yönetime sunulmuĢ, iç kontrol sisteminin çalıĢması ile ilgili sıkıntılar yönetime iletildiği halde istenilen ilerleme sağlanamamıĢtır. Ġç Kontrol Uyum Eylem Planında iç kontrol sistemi ve iĢleyiĢinin yönetici ve personel tarafından sahiplenilmesi için eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerine devam edileceği belirtilmiĢ, ancak, baĢlangıçta yapılan birkaç toplantıdan sonra eğitim süreci sona erdirilmiĢtir. Ġdarenin yöneticilerinin iç kontrol sisteminin uygulanmasında personele örnek olması konusunda öngörülen eylem olarak Ġç Kontrol Uyum Eylem Planında yapılacak eylem olarak gösterilen; ―En az 1 yıllık periyodik toplantılarda iç kontrol sisteminin kurulması ve uygulanmasının değerlendirileceği‖ eylemi yöneticiler tarafından gerçekleĢtirilmemiĢtir. Planda öngörülen ve personelin performansını ölçmeye yönelik olan kriterler belirlenmemiĢ, konuyla ilgili yönetmelik, yönerge ve/veya genelge çıkarılmamıĢ ve Performans Değerlendirme Raporu hazırlanmamıĢ, Yetki Devri Yönergesi çıkarılmamıĢtır.
2. Ġdare, 2015 yılı için amaç ve hedeflerine yönelik riskleri belirlememiĢ ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 dolayısıyla riskleri bertaraf etmeye yönelik Risk Değerlendirme Raporu hazırlanmamıĢtır. Uyum Eylem Planına parelel olarak Kurumun amaç ve hedeflerine yönelik risklerin belirlenmesi maksadıyla bir risk belirleme ekibi oluĢturulmuĢ, ancak yapısal (doğal) risk kriterlerin göz önüne alınarak yapılacağı bildirilen risk envanteri çıkarılmamıĢ, risklerin gerçekleĢme olasılığı ve muhtemel etkilerinin analiz edildiği Risk Analiz Raporu düzenlenmemiĢtir. Yine planda yer alan ve risklere karĢı alınacak önlemleri içeren Risk Eylem Planı da mevcut değildir. 3. Her bir faaliyet ve riskleri için uygun kontrol strateji ve yöntemleri (düzenli gözden geçirme, örnekleme yoluyla kontrol, karĢılaĢtırma, onaylama, raporlama, koordinasyon, doğrulama, analiz etme, yetkilendirme, gözetim, inceleme, izleme vb) belirlenmemiĢ, diğer bir deyiĢle risk analizleri yapılmamıĢtır. Ġç Kontrol Uyum Eylem Planında öngörülen risklere karĢı alınacak önlemleri belirleyerek, eylem planlarını yapacak çalıĢma grubu oluĢturulmamıĢ ve riskleri önlemeye yönelik eylem planı hazırlanmamıĢtır. Yapılan iĢ ve iĢlemler yöneticiler tarafından mevzuattaki düzenlemeler dikkate alınarak kontrol edilmemektedir. Sürekli olarak (emeklilik, istifa vb. nedenlerle) görevden ayrılan personel yaptığı ve/veya yapacağı iĢleri bir rapor halinde görevlendirilen personele bildirmemektedir. 4. Hata, usulsüzlük ve yolsuzlukların bildirim yöntemleri belirlenmemiĢ ve duyurulmamıĢtır. 5. Ġç kontrol sistemi yıllık olarak değerlendirilmemektedir. Eksik yönlerin bildirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması konusunda süreç ve yöntem belirlenmemiĢtir. Kamu idaresi cevabında; Ġç kontrol sistemindeki eksikliklerin giderilmesi için çalıĢmaların baĢlatıldığı, bu çerçevede Etik Değerler SözleĢmesi’nin üniversite personeli tarafından imzalanması için tüm birimlere bilgilendirme yazısı ile dağıtım yapıldığı, hassas görevlerin tüm birimler tarafından tamamlatılması ile ilgili olarak dağıtım yazısı yazıldığı, diğer konular hakkındaki çalıĢmaların halen devam ettiği, Risk Eylem Planı ve Risk Değerlendirme Raporunun oluĢturulması ile ilgili olarak Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü UyumlaĢtırma Daire

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 BaĢkanlığı’nın çalıĢmasının beklendiği, söz konusu çalıĢma bittikten sonra Üniversite tarafından gerekli hazırlıkların yapılacağı, Kamu Ġç Kontrol Standartları kapsamında belirlenen risk alanı ve risk analizlerinin Üniversite Kalite Koordinatörlüğü birimince yürütülen ĠSO kalite çalıĢmaları çerçevesine dahil edileceği,
Hata, usulsüzlük ve yolsuzlukların bildirim yöntemlerinin tüm birimlerce belirlenmesi için duyuru yapıldığı ve iç kontrol sistemi yıllık olarak değerlendirilmesinin yönetim tarafından gündeme alındığı beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak; Ġdare tarafından gönderilen cevaptan; bulguya konu edilen iç kontrol sistemindeki eksikliklerin tamamlanması için gerekli çalıĢmaların baĢlatıldığı anlaĢılmıĢtır. Bu konudaki geliĢmeler 2016 yılında takip edilecektir. BULGU 6: TaĢeron ĠĢçilerin Kıdem Tazminatı Ödemeleri Kamu Tarafından Üstlenilmesine KarĢın Yüklenicinin Teklif BileĢenleri Ġçinde Yer Alan “SözleĢme ve Genel Giderler” Oranının DüĢürülmemesi Döner Sermaye Merkez ĠĢletme Müdürlüğü tarafından yapılan 2071 kiĢilik Hizmet Alım Ġhalesine ait teknik Ģartnamenin 16 ncı maddesinde “……..Yüklenici, son hakedişini almadan önce personelin yasal tazminatlarını ve haklarını vererek idare ile ilişkilerini kesecek ve bunu idareye banka dekontları, banka kayıtları ve gerekli diğer yazılı evraklarla belgeleyeceklerdir. Çeşitli sebeplerden dolayı işten çıkartılan personelin kanun gereği ödenmesi gereken kıdem, ihbar tazminatı gibi yasal haklarından kaynaklanan tazminatlarını da yüklenici karşılayacaktır ve bunu yukarıda belirtildiği üzere idareye banka dekontları ile belgeleyecektir. Yüklenici ve çalışan personel idareden bu hususta hiçbir şekilde ödeme talebinde bulunamayacaktır.” hükmü yer almaktadır. Bu düzenlemeye karĢın hizmet alımı kapsamında ĠĢletmede çalıĢırken emekliye ayrılan taĢeron iĢçilerin mahkeme kararlarıyla üst iĢveren olan ĠĢletmeden kıdem tazminatlarını aldıkları görülmüĢtür. Bu durum sadece Ġ.Ü. Döner Sermaye Merkez ĠĢletme Müdürlüğü’nde söz konusu olmayıp, Kamunun yaptığı ―Personel çalıĢtırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri‖nin hemen hepsinde uygulama bu Ģekle dönüĢmüĢtür. Kanun koyucu fiili durum ile mevzuatı uyumlaĢtırmak adına 11.09.2014 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı ―ĠĢ Kanunu Ġle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğiĢiklik Yapılması

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26 Ġle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun‖ un 8 inci maddesi ile yaptığı düzenleme kapsamında; 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan ihaleler kapsamında alt iĢverenler tarafından çalıĢtırılan iĢçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluĢları tarafından ödenmesini hükme bağlamıĢ, bu madde kapsamında alt iĢverenler yanında çalıĢan iĢçilerin bu iĢyerlerinde geçen hizmet süresinin hesabı, alt iĢverenden ve alt iĢveren iĢçisinden istenecek belgeler ve ödeme süreci ile ilgili diğer usul ve esasların Maliye Bakanlığı ve Kamu Ġhale Kurumunun görüĢleri alınarak ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği Ģeklinde düzenleme yapılmıĢtır. Söz konusu ―Kamu Ġhale Kanununa Göre Ġhale Edilen Personel ÇalıĢtırılmasına Dayalı Hizmet alımları Kapsamında Ġstihdam Edilen ĠĢçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik‖ 08.02.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiĢtir. Bu düzenlemeler çerçevesinde; kamu kurum ve kuruluĢları 11.09.2014 tarihinden itibaren hizmet alımı yoluyla çalıĢtırdıkları personelin kıdem tazminatlarının ödenmesinden sorumlu hale gelmiĢtir. Hal böyle iken; yani artık yükleniciler kamuda hizmet alımı yoluyla çalıĢtırılan iĢçilerin kıdem tazminatlarını ödeme yükümlülüğünden kurtulmuĢ iken kendilerine halen teklif bileĢenleri arasında sayılan ve iĢçilere ödenecek kıdem tazminatı karĢılıklarını da içeren SözleĢme Giderleri ve Genel Giderler kaleminden % 4 oranında gider karĢılığını tekliflerine eklemelerine izin veren mevzuatta herhangi bir değiĢiklik yapılmamıĢtır. 07.06.2014 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan KĠK Tebliğinin 48 inci maddesinde aynen: Madde 48 – Aynı Tebliğin 78.28 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki maddeler eklenmiştir. “78.29. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, sözleşme gideri ve genel giderler dahil toplam asgari işçilik maliyetinin altında işçilik bedeli sunan isteklilerin teklifleri, ihale dokümanına aykırı teklif sunulduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılır. 78.30. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde isteklilerin teklif bedelleri varsa yüklenici karı ile aşağıdaki bileşenlerden oluşur: a) Asgari İşçilik Maliyeti: İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil), nakdi yemek ve yol bedeli gibi prime esas

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27 kazancın hesabında esas alınan işçiliğe bağlı diğer ödemeler ve işveren sigorta primlerinin toplam tutarı asgari işçilik maliyetini oluşturur. b) İşçilikle Bağlantılı Ayni Giderler: İdari şartnamede işçi sayısıyla bağlantı olarak teklife dahil edilmesi öngörülen ayni giderler teklif bileşeni kabul edilir. c) Hizmetin Yürütülmesine Yardımcı Unsurlar: İhale konusu hizmet işinin yürütülmesinde yardımcı nitelikte olan ve idari şartnamede belirtilen unsurlar teklif bileşeni kabul edilir. ç) Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler: İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem ve ihbar tazminatları, ihale konusu işte kullanılacak giyim gideri, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uyarınca işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanı ücreti ile çalışanlara verilecek eğitim gideri, silahlı atış eğitim gideri, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası gideri, yaka kartı, önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyen ilaçlama gideri, toplu ulaşım kartı bedeli ve bu nitelikteki genel giderleri karşılamak üzere, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik birim fiyatı üzerinden; işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri için ise çalıştırılacak her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden, % 4 oranında hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir.” Denilmektedir. Görüleceği üzere yüklenicilerin, içinde iĢçilere ödenecek ihbar ve kıdem tazminatları da bulunan genel giderlerini karĢılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iĢçilik birim fiyatı üzerinden; iĢçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iĢ kalemi/kalemleri için ise çalıĢtırılacak her bir personelin iĢçilik maliyeti üzerinden, %4 oranında hesaplanan sözleĢme giderleri ve genel giderlerini teklif bileĢeni olarak tekliflerine eklemeleri kabul edilmektedir. 11.09.2014 tarihinden itibaren kamuda hizmet alımı yoluyla çalıĢtırılan personelin kıdem tazminatlarının ödenmesinden yüklenicilerin değil, ilgili kamu kurum ve kuruluĢlarının sorumlu olması nedeniyle yükleniciler tarafından teklife eklenen SözleĢme Gideri ve Genel Giderler oranında bir düĢme olması gerekirken mevzuatta bu yönde bir değiĢiklik yapılmamıĢ olması nedeniyle yüklenicilerin halen tekliflerine %4 oranında sözleĢme gideri ve genel gider eklemelerinin kamuyu zarara uğratıcı nitelik taĢıdığı kanaatine varılmıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Hizmet alımı yoluyla çalıĢtırılan personelin kıdem tazminatlarının yüklenicilerin yerine ilgili kamu kurum ve kuruluĢları tarafından ödenmesi nedeniyle, sözkonusu mevzuatta değiĢiklik beklenildiği bildirilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28 Sonuç olarak; 11.09.2014 tarihinden itibaren kamuda hizmet alımı yoluyla çalıĢtırılan personelin kıdem tazminatlarının ödenmesinden yükleniciler değil ilgili kamu kurum ve kuruluĢlarının sorumlu olması nedeniyle yükleniciler tarafından teklife eklenen SözleĢme Gideri ve Genel Giderler oranında bir düĢme olması gerekirken mevzuatta bu yönde bir değiĢiklik yapılmamıĢ olması nedeniyle yüklenicilerin halen tekliflerine % 4 oranında sözleĢme gideri ve genel gider eklemelerinin kamuyu zarara uğratıcı nitelik taĢıdığı kanaatine varılmıĢtır. BULGU 7: Ġstanbul Üniversitesi Beyazıt YerleĢkesi Ġçerisinde bulunan Bazı Eğitim Binalarının KamulaĢtırma ĠĢlemleri Tamamlanmadan ĠnĢa EdilmiĢ Olması Beyazıt YerleĢkesi içinde yer alan Önlisans Binasının (9 parsel), Fizik Binasının (91 parsel), Su ürünleri Fakültesi’nin 20, 21, 22, 53 ve 81 parsellerinin), Edebiyat Fakültesi’nin (50, 51 ve 80 parsellerinin) ve Açık ve Uzaktan Eğitim Merkezi’nin (42 parsel) üzerinde kurulu olduğu arazilerin Ģahıs arazileri olduğu ve kamulaĢtırma iĢlemleri yapılmadan binaların inĢa edildiği anlaĢılmıĢtır.
4734 sayılı Ġhale Kanunu’nun “Çeşitli Hükümler” baĢlıklı BeĢinci Kısmında yer alan 62 nci maddede idarece uyulması gereken kurallar hükme bağlanmıĢ olup (c) bendinde aynen: “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar
Madde 62- Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur: … c) (Değişik: 18/4/2007-5625/5 md.) Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 ihale yapılabilir. Arsa temini, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması şartı, baraj ve büyük sulama, içmesuyu isale hattı, enerji nakil hattı, trafo, trafo merkezleri, şalt tesisleri, kaptajlar, su depoları, karayolu, liman ve havaalanı, demiryolu, petrol ve doğalgaz boru hattı projelerinde aranmaz.” denilmektedir.
Benzeri düzenlemeler 4734 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kamu ihaleleri için uygulanan 10.09.1983 tarih ve 18161 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanunu’nda da mevcuttur. Söz konusu Yasanın ―Ġlkeler‖ baĢlıklı 2 nci maddesinde "... arsası temin edilmemiş, mülkiyet ve kamulaştırma işlemleri tamamlanmamış olan … yapım işlerinde ihaleye çıkılamayacağı"" hüküm altına alınmıĢtır.
Yukarıdaki düzenlemelerden de görüleceği üzere kamulaĢtırma iĢlemleri tamamlanmamıĢ binaların yapımı için ihaleye çıkılması mümkün değil iken, Üniversitenin Beyazıt YerleĢkesinde bulunan çok sayıda binanın kapsadığı alanlarda yine çok sayıda Ģahsa/Ģahıslara ait parsellerin bulunduğu ve bu haliyle Kamunun söz konusu arsalarda iĢgalci konumunda olduğu, ileride ortaya çıkması muhtemel ihtilaflar sonucunda kamunun zarara uğramasının kaçınılmaz göründüğü açıktır. Kamu idaresi cevabında; Bulgumuza konu edilen hususun; ilgili dönemin Ģartları, bütçe imkanları ve eğitim faaliyetlerinin aksamaması v.b. gibi nedenlerle o zamanki ihtiyacı karĢılamak için o dönemin yönetiminin takdirinde olarak gerçekleĢtiği ve geriye dönük herhangi bir iĢlem yapılamayacağı, 2015 yılında da kamulaĢtırma yapılmadan inĢaat faaliyeti yapılmadığı beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak; bulgumuzda ayrıntıları ile belirtildiği üzere; Üniversitenin Beyazıt YerleĢkesinde bulunan çok sayıda binanın kapsadığı alanlarda yine çok sayıda Ģahsa/Ģahıslara ait parsellerin bulunduğu ve bu haliyle Kamunun söz konusu arsalarda iĢgalci konumunda olduğu, ileride ortaya çıkması muhtemel ihtilaflar ve açılan/açılacak davalar sonucunda kamunun zarara uğramasının kaçınılmaz göründüğü değerlendirilmiĢtir. BULGU 8: Üniversiteye Ait TaĢınmazların BaĢkaları Tarafından Kullanılması

1. Mülkiyeti Üniversiteye ait olan:

• 580 ada 24, 26, 27, 28, 29 ve 30 parsellerin Emniyet Müdürlüğü’nün bahçesi olarak kullanıldığı,
• 581 ada 15 parsel üzerinde Emniyete ait bir bina bulunduğu,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30

• 581 ada 11 parselin 13 m² lik kısmının Emniyet Binası, 39 m² lik kısmının da BEDAġ tarafından yemekhane bahçesi olarak kullanıldığı tespit edilmiĢtir. Yapılan inceleme ve fiili denetim sonucunda; 15.02.1967 yılında istimlak yoluyla edinilen 581/11 parsel numarada bulunan altı 4 dükkan olarak tanzim edilmiĢ kagir binanın, söz konusu ada parsel üzerinde bulunmadığı, bunun yerinde Emniyet Müdürlüğü’ne ait bir binanın olduğu, parsellerin bir kısmının Emniyet tarafından bahçe olarak, bir kısmının da özel bir Ģirket olan BEDAġ tarafından yemekhane olarak kullanıldığı, parsel üzerinde bulunan kargir binanın ne zaman ve ne Ģekilde yıkıldığı hususu belli olmadığı gibi söz konusu alanın Emniyet Müdürlüğü ile BEDAġ’a verildiğine dair herhangi bir izin/tahsis yazısının da bulunmadığı görülmüĢtür. Özellikle tamamı özel Ģirket statüsünde olan BEDAġ tarafından kullanılan kamu arazisi ile ilgili olarak gerekli iĢlemlerin ivedilikle baĢlatılmasının uygun olacağı düĢünülmektedir.

2. Ġstanbul Üniversitesi 2015 yılı hesap ve iĢlemlerinin yerinde incelenmesi sırasında yapılan fiziki denetim sonucunda; 1102 ada ve 3 parselin mülkiyeti Ġstanbul Üniversitesine ait olmasına rağmen söz konusu taĢınmaz üzerinde T.C. Sağlık Bakanlığı Ġstanbul Haseki Eğitim ve AraĢtırma Hastanesi’nin yemekhane mutfağı ve soyunma odalarının bulunduğu, söz konusu kullanım ile ilgili Ġstanbul Üniversitesi ile T.C. Sağlık Bakanlığı Ġstanbul Haseki Eğitim ve AraĢtırma Hastanesi arasında herhangi bir anlaĢma protokol ya da kullanıma iliĢkin bir tahsis olmadığı tespit edilmiĢtir. Kamu idaresi cevabında; Söz konusu mülkiyeti Üniversitemize ait taĢınmaz mallar ile ilgili olarak görevlendirilen komisyonca fiili tespitler yapılarak durumun tutanak altına alındığı, fiili tespitler sonucunda Ecrimisil Komisyonunca ―Fuzuli ġagil‖ olmasından kaynaklı adı geçen kamu kurum ve kuruluĢlarına ecrimisil tahakkuk ettirildiği ve ihbarname gönderildiği, durumun sonuçlanmasına esas iĢlemlerin devam ettiği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; Ġdarenin konu ile ilgili yaptığı iĢlemler ve sonuçları 2016 yılında incelenecektir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31 BULGU 9: Üniversite Bünyesindeki Alanlarda “Otomat (Sıcak-Soğuk-Yiyecek- Ġçecek) Alanları Kiralama ĠĢi” Ile Ilgili Olarak Yapılan Hatalı ĠĢlemler

1. Ġstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yapılan ve aynı firma uhdesinde kalan 2 ayrı ―Otomat (sıcak-soğuk-yiyecek) Alanları Kiralama ĠĢi‖ ile ilgili olarak; sözleĢme ve Ģartnamede yer almasına rağmen gecikme durumunda ihtarname çekilmediği, gecikmenin devam etmesi durumunda ise; kesin teminatın gelir kaydedilip cari yıl kirasının tazminat olarak alınması gerekirken bu iĢlemlerin yapılmadığı tespit edilmiĢtir. Kiralama SözleĢmesi’nin:

• ―Kira Süresi‖ baĢlıklı 2 inci maddesinde aynen; “…Yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren başlar.”
• ―Kira Bedeli‖ baĢlıklı 3 üncü maddesinde aynen; “…Kira bedeli sözleşme öncesinde kira bedelinin ¼ peşin olarak, kalanı 3’er aylık dönemler halinde 3 eşit taksitle peşin olarak tahsil edilecektir... Kira bedelleri tahsil edilecek ayın 10 uncu gününe kadar ödenir…“
• ―Fesih Yetkisi‖ baĢlıklı 12 inci maddesinde de aynen; “…Kiracının, Kira dönemi sona ermeden faaliyetini durdurması, taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi halleri ile kira bedelleri tahsil edilecek ayın 10 uncu gününe kadar ödenmemesi durumunda 2886 sayılı kanunun 62 inci maddesine göre en az on gün süreli nedenleri açıkça belirtilerek İdarenin ihtarnamesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca tebligat yapmaya gerek kalmaksızın fesh edilecek kesin teminat irad kaydedilecek ve son cari yıl kira bedeli tazminat olarak tahsil edilecektir. Sözleşmenin fesh edildiği tarihten sonraki döneme ilişkin varsa cari yıl kira bedeli öncelikle kiracıdan alınacak tazminata mahsup edilir…” denilmektedir. Yine ilgili kiralama iĢi kapsamında düzenlenen Kira ġartnamesi’nin 9 uncu maddesinde de aynen; “…Taşınmazın kiralanmasına ilişkin sözleşmenin imzalanması ile başlayacak 3’er aylık dönem kira bedeli, karar pulu, kesin teminat ile birlikte peşin olarak ilgili hesaba yatırılır. Kira bedelleri yatırılacak ayın 10 uncu gününe kadar ödenir...” Ģeklinde bir düzenleme yer almaktadır. Yapılan inceleme sonucunda; sıcak-soğuk içecek otomat yerlerini kiralayan firmanın kira ödemelerini sözleĢmesinde belirtilen periyotlarla yapmadığı anlaĢılmıĢtır. Bu durumda

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 sözleĢmeye göre en az 10 gün süreli ihtarname çekilmesi ve gecikmenin devam ettiği görülürse kesin teminatın gelir kaydedilip cari yıl kira bedelinin de tazminat olarak tahsil edilmesi gerekirken bu iĢlemin yapılmadığı görülmüĢtür. Kira bedellerinin ödenmesi gereken tarihler, ödendiği tarihler ve gecikilen süreler aĢağıda gösterilmiĢtir: Tablo 3: Otomat (sıcak-soğuk-yiyecek-içecek) Alanları Kiralama ĠĢine Ait Ödemeler Tablosu 16.10.2014 sözleĢme tarihli ve 72.000 TL 3 aylık kira bedelli ve 1 yıllık 1. iĢ için Kiranın Ödenmesi Gereken Tarih Kiranın Ödendiği Tarih Gecikilen Gün 30.01.2015 11.03.2015 40 gün 30.04.2015 12.05.2015 12 gün 30.07.2015 05.08.2015 6 gün 16.02.2015 sözleĢme tarihli ve 225.000 TL 3 aylık kira bedelli 8 ay 23 günlük 2. iĢ için Kiranın Ödenmesi Gereken Tarih Kiranın Ödendiği Tarih (3 aylık peĢin ödenmesi gerekirken 3 parçada ödenmiĢtir.) Gecikilen Gün 23.05.2015 09.07.2015 74 gün 19.06.2015 05.08.2015 23.08.2015 09.10.2015 47 gün Yukarıdaki açıklamalardan anlaĢılacağı üzere ilgili firma 2015 yılı içinde ödemesi gereken 3’er aylık kira bedellerinin tamamını geç yatırmıĢtır. Toplamda 1 inci iĢ için 58, 2 inci iĢ için 121 günlük bir gecikme söz konusudur. Ġdarenin bu gecikmelere iliĢkin bir ihtarname çekip gecikme durumunun devam etmesi halinde de kesin teminatı irat kaydedip 2015 yılı kira toplamını da tazminat olarak alması gerekirken, söz konusu gecikmeler dolayısıyla 6183 sayılı kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanıp tahsil edilen gecikme cezası dıĢında herhangi bir iĢlem tesis edilmediği görülmüĢtür. 2. Ġstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yapılan ve aynı firma uhdesinde kalan 4 ayrı ―Otomat (sıcak-soğuk-yiyecek) Alanları Kiralama ĠĢi‖ ile ilgili olarak; sözleĢme ve Ģartname hükümleri arasında esaslı farklılıklar olduğu görülmüĢtür. Kira sözleĢmesi ve Ģartname incelendiğinde ikisi arasında birçok uyumsuzluğa

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 rastlanmıĢtır. Ayrıca sözleĢme ve Ģartname kendi içerisinde de tekrar eden hükümler, yanlıĢ yapılan atıflar ve tanımlanamayan ifadeler içermektedir. Söz konusu uyumsuzlukların çoğu esaslı hata niteliğindedir. Örneğin; sözleĢmede kira süresinin yer teslimi ile baĢlayacağı, ödemelerin de bu tarih esas alınarak 3’er aylık dönemlerde peĢin olarak yapılacağı belirtilmiĢ olmasına karĢın Ġdari ġartnamede kiralamanın sözleĢmenin imzalanması ile baĢlayacağı ve ödemelerin 3’er aylık dönemlerde yapılacağı belirtilmiĢtir. Bu durumda tahsilatın sözleĢme tarihine göre mi, yoksa iĢ yeri teslim tarihine göre mi yapılacağı belirsizdir. Buna ilave olarak sözleĢme ve Ģartnamede kira bedellerinin yatırılacak ayın 10 uncu gününe kadar yapılması öngörülmüĢtür. Söz konusu hüküm 3 üncü farklı bir ödeme tarihini daha iĢaret etmektedir. Özetle ilgili kiralamaya iliĢkin sözleĢme ve Ġdari ġartnamenin özensiz bir Ģekilde hazırlandığı açık olup bundan böyle benzer kiralama iĢlerine ait sözleĢme ve Ģartnamelerin görevlendirilen personel tarafından gerekli dikkat ve özenin gösterilerek hazırlanmasının uygun olacağı düĢünülmektedir. 3. Ġstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından yapılan ve aynı firma uhdesinde kalan 4 ayrı ―Otomat (sıcak-soğuk-yiyecek) Alanları Kiralama ĠĢi‖ ile ilgili olarak; yüklenicinin edimini Ģartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmediği, bu durumda uygulanacak ve birbiri ile uyumlu olmayan iki ayrı Ģartname maddesi olduğu ve idarenin de herhangi bir iĢlem tesis etmediği tespit edilmiĢtir. Söz konusu kiralamalara ait Ģartnamelerin:

• 19 uncu/20 inci maddesinde aynen; “Kiracının kira dönemi sona ermeden faaliyetini durdurması, taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işletme ruhsatının her ne sebeple olursa olsun iptal edilmesi hallerinde kira sözleşmesi 2886 sayılı Kanunun 62. maddesine göre tebligat yapmaya gerek kalmaksızın feshedilecek, kesin teminatı irad kaydedilecek ve son cari yıl kira bedeli tazminat olarak tahsil edilecektir…”
• 34 üncü/35 inci maddesinde aynen; “Taahhüdün yapılmaması; Sözleşme yapıldıktan sonra 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 63. Maddesinde yazılı hükümler dışında müşterinin, taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdün şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi üzerine idarenin en az 10 gün süreli ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilir ve sözleşme fesh edilerek hesabı gene hükümlere göre tasfiye edilir. Ayrıca 2886 sayılı kanunun 84. maddesi uygulanır. Gelir kaydedilen kesin teminat

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34 müşterinin borcundan mahsup edilemez.” ve

• 57 inci/58 inci maddesinde ise aynen; “Otomatlarda satılan yiyecek içecek fiyatları Yerleşkelerde bulunan kantinlerde satılan ürünlerin ve piyasa fiyatlarının üzerinde satılamayacaktır.” denilmektedir. Bulguya eklenmiĢ olan 2 adet tutanakta bulunan fiyatlar ile Ġstanbul Üniversitesi Sosyal Tesisleri’ne ait 2015 yılı satıĢ fiyatı listeleri birbiriyle karĢılaĢtırıldığında; 9 kalem tüketim malzemesinin otomat fiyatlarının kantin fiyatlarından yüksek olduğu, bunun da yukarıda anılan Ģartnamelerin 57/58 inci maddesine aykırılık teĢkil ettiği açıktır. Bu durumda uygulanabilecek ve yukarıda anılan 2 ayrı Ģartname hükmü bulunmaktadır. Görüleceği üzere iki hüküm de birbirinden bağımsız iĢlem tesisini iĢaret etmektedir ki bu durum Ģartnamenin dikkatsizce hazırlandığının bir göstergesidir. Bu sebeple Ģartnamelerde aynı konu için farklı müeyyide getiren hükümlere yer verilmemesinin uygun olacağı düĢünülmektedir.

4. Ġstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından üçüncü kiĢilere kiralanan taĢınmazların 2886-51/g’ye göre ihalesiz olarak kiralandığı ve söz konusu yerler için kira tespiti yapılırken herhangi nesnel bir ölçütün ortaya konmadığı görülmüĢtür. Üniversiteye ait taĢınmazların ihalesiz olarak kiralanmasının ve kira tespiti yapılırken nesnel ölçüt kullanılmamasının kamu zararına sebebiyet verebileceği açıktır. Örneğin; yüklenici Ģirket uhdesinde kalan 4 ayrı ―Otomat (sıcak-soğuk-yiyecek) Alanları Kiralama ĠĢi‖ incelendiğinde aĢağıdaki tablo ortaya çıkmaktadır: Tablo 4: Kiraya Verilen Otomat Alanlarının SözleĢmelerine ĠliĢkin Veriler Tablosu SözleĢme Tarihi Kiraya Verilecek Otomat Yeri Sayısı 3 Aylık Kira Bedeli Otomat Yeri Birim Aylık Kira Bedeli 24.01.2014 31 152.000,00 TL 1.634,41 TL 16.10.2014 58 72.000,00 TL 1.241,38 TL 16.02.2015 40 225.000,00 TL 1.875,00 TL 16.12.2015 181 304.080,00 TL 560,00 TL Yukarıda da görüleceği üzere birim fiyat tespitinin nesnel ölçütler kullanılmadan yapıldığı açıktır. Zira birim fiyatlarla ne yıl arasında ne de kiralanan yer sayısı arasında bir bağlantı bulunmamaktadır. 16.02.2015 yılında birim kira tutarı 1.875,00 TL iken bu tutar 10 ay sonrasında 560,00 TL olmuĢtur. Birim kira tutarının artması gerekirken aksine bir durum

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 yaĢanmıĢtır. Son iki kiralama üzerinden hesaplama yapılarak nesnel ölçütlerle birim fiyat tespiti yapılmıĢ olsaydı 16.12.2015 yılında yapılmıĢ olan kiralamanın 3 aylık gelirinin 304.080,00 TL yerine 1.018.125,00 TL olması gerekirdi. Yıllık olarak düĢünüldüğünde; Ġstanbul Üniversitesi’nin sadece bu iĢin son sözleĢmesi üzerinden muhtemel gelir kaybının 2.856.180,00 TL olduğu sonucuna ulaĢılmaktadır. Kamu idaresi cevabında; Bulgunun ilk 3 maddesiyle ilgili olarak; fesih iĢlemi uygulaması ve ihalenin yenilenerek tekrar kiralama iĢleminin yapılması sürecinin uzun olduğu, kurumun gelirlerinde düĢüĢ olacağı sebepleriyle geç yatırılan kira bedellerinden gecikme bedeli tahsil edilerek kiralama iĢlemine devam edildiği, kira süresinin yer teslimi ile baĢladığı, kiralama sözleĢmelerinde mevzuatına uygun gerekli düzeltmelerin kiracılar davet edilerek sulhen çözüm yoluna gidilerek yapılacağını beyan etmiĢtir. Bulgunun 4 üncü maddesi için ise; Kamu Ġdaresi yapılan alan kiralamaları ile ilgili olarak nesnel ölçüt kullanarak birim fiyatlara ulaĢıldığını, bulguya konu edilen birim fiyat tespitinin yanlıĢ olduğunu, ―Otomat (sıcak-soğuk-yiyecek) Alanları Kiralama ĠĢi‖ nin iki tanesinin makine üzerinden iki tanesinin de grup üzerinden yapıldığını, grupların da 3 makinadan oluĢtuğunu ve birim fiyat tespitinin buna göre yapılması gerektiğini beyan etmiĢtir. Sonuç olarak; bulgunun 1 inci maddesinde; ―Otomat (sıcak-soğuk-yiyecek) Alanları Kiralama ĠĢi‖ ile ilgili olarak yüklenici firmanın 2015 takvim yılı içerisinde 2 kiralama iĢi için toplamda 179 gün geç ödeme yaptığı tespiti yapılmıĢ olup sözleĢmenin ilgili madde hükümlerinin uygulanmaması gerekçeleri sorulmuĢtur. Kamu Ġdaresi cevabında fesih iĢlemi uygulaması ve ihalenin yenilenerek tekrar kiralama iĢleminin yapılması sürecinin uzun olduğu, kurumun gelirlerinde düĢüĢ olacağı sebepleri ile sözleĢme hükümlerinin uygulanmadığını beyan etmiĢtir. Bulgunun 2 nci maddesinde ise; sözleĢme ve Ģartname hükümleri arasında esaslı farklılıklar olduğu tespiti yapılmıĢ özellikle ödeme zamanı ve kira süresi baĢlangıcı ile ilgili 3 farklı tarihin olduğu, bu belirsizliğin de ihale dokümanının hazırlanmasında özenli ve dikkatli davranılmadığı sonucunu çıkardığı belirtilmiĢtir. Kamu Ġdaresi cevabında kira süresinin yer teslimi ile baĢladığını belirtmiĢtir. Ancak bu tespitin nasıl yapıldığı konusuna açıklık getirilmemiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 Bulgunun 3 üncü maddesinde; yüklenicinin edimini Ģartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmediği, bu durumda uygulanacak ve birbiri ile uyumlu olmayan iki ayrı Ģartname maddesi olduğu ve idarenin de herhangi bir iĢlem tesis etmediği tespiti yapılmıĢtır. Bulguya eklenmiĢ olan 2 adet tutanakta bulunan fiyatlar ile Ġstanbul Üniversitesi Sosyal Tesisleri’ne ait 2015 yılı satıĢ fiyatı listeleri birbiriyle karĢılaĢtırıldığında; 9 kalem tüketim malzemesinin otomat fiyatlarının kantin fiyatlarından yüksek olduğu, bunun da kiralama iĢlerine ait Ģartnamelerin 57/58 inci maddesine aykırılık teĢkil ettiği idarenin de herhangi bir iĢlem tesis etmediği belirtilmiĢtir. Bu tespit ile ilgili olarak Ġdare bir açıklamada bulunmamıĢtır. Ġdare cevabında; kiralama sözleĢmelerinde mevzuatına uygun gerekli düzeltmelerin kiracılar davet edilerek sulhen çözüm yoluna gidilerek yapılacağını belirtmiĢtir. Ancak kiralamayı yapan firmanın sulhen çözüm yoluna gitmek gibi bir zorunluluğu yoktur. Ayrıca yukarıda da açıklandığı üzere Ġdare 179 günlük geç ödemeye iliĢkin sözleĢme hükümlerini uygulamamıĢ, yüklenicinin sözleĢme hükümlerine uygun olarak iĢi yapmadığı tespiti olmasına karĢın herhangi bir iĢlem de tesis etmemiĢtir. Son olarak bulgunun 4 üncü maddesinde ise; ihalesiz yapılan kiralama iĢlerine ait birim fiyatlar incelendiğinde nesnel bir ölçütün kullanılmadığı açıktır. Bulguya konu edilen ―Otomat (sıcak-soğuk-yiyecek) Alanları Kiralama ĠĢi‖ ne ait 4 ayrı kiralama bulunmaktadır. Bu kiralamaların 2 tanesi makine üzerinden 2 tanesi de grup üzerinden yapılmıĢtır. Bulguda hazırlanan tabloda tüm ihalelerde Ģartnamede verilen otomat yeri sayısına göre hesap yapılmıĢtır. AĢağıda hazırlanan yeni tabloda grup olarak ihalesi yapılan yerler için revize birim fiyatlar hesaplanmıĢtır. Ancak hesaplamada Ġdarenin cevabında belirttiği üzere gruplar 3 makine üzerinden değil 2 makine üzerinden hesaplanmıĢtır. Çünkü idarenin cevabında belirttiği üzere 3 çeĢit makine değil 2 çeĢit makine bulunmaktadır. Makinelerin biri sıcak içecek otomatı diğeri de soğuk yiyecek-içecek otomatıdır. Bu durum yerinde tespit yapılırken görüldüğü gibi aynı zamanda tüm kiralama dokümanında da bulunmaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37 Tablo 5: Kiralama ĠĢlerine Ait Birim Fiyat Tablosu SözleĢme Tarihi Kiraya Verilecek Otomat Yeri Sayısı 3 Aylık Kira Bedeli Makine BaĢına Tekabül Eden Otomat Yeri Birim Aylık Kira Bedeli 24.01.2014 31 grup/62 makine 152.000,00 TL 817,20 TL 16.10.2014 58 makine 72.000,00 TL 413,79 TL 16.02.2015 40 grup/80 makine 225.000,00 TL 937,50 TL 16.12.2015 181 makine 304.080,00 TL 560,00 TL Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere Ġdarenin cevabında beyan ettiğinin aksine birim fiyatların belirlenmesinde nesnel bir ölçüt bulunmamaktadır. Son yapılan ihale fiyatı 560,00 TL dir. Ondan önce yapılan 3 ihalenin birim fiyatlarının aritmetik ortalaması 722,83 TL dir. Görüldüğü üzere birim fiyat farkı 162,83 TL dir. 162,83 TL lik birim fiyat farkı 181 adet makine üzerinden yıllık olarak hesaplandığında muhtemel gelir kaybının 353.666,76 TL olduğu görülmektedir. Bu fiyata Ġdarenin cevabında eklendiğini beyan ettiği ÜFE artıĢı da eklendiğinde fark daha da artacaktır. Sonuç olarak 2886 sayılı Devlet Ġhale Kanununun 51’inci maddesinin (g) fıkrası hükmünün söz konusu kiralamalarda uygulanmasının uygun olmadığı düĢünülmektedir. Bu ve benzeri uygulamalar için mevzuat hükümlerinin yetersiz olduğu kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları TABLO 1.12 BĠLANÇO

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40 TABLO 1.13 FAALĠYET SONUÇLARI TABLOSU (ĠCMAL)

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 41

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 42

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 43 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

ĠSTANBUL ÜNĠVERSĠTESĠ DÖNER SERMAYE ĠġLETMESĠ 2015 YILI DÜZENLĠLĠK DENETĠM RAPORU

ĠÇĠNDEKĠLER

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ ....................... 45
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU ............................................. 45
3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................. 46
4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI ........................................................ 46
5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI ......................................................................................... 48
6. DENETĠM GÖRÜġÜ ................................................................................................................................. 51
7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER ......................... 52
8. EKLER ........................................................................................................................................................ 93

KISALTMALAR BAP : Bilimsel AraĢtırma Projesi BS : BiliĢim Sistemleri C.T.F : CerrahpaĢa Tıp Fakültesi Ġ.Ü. : Ġstanbul Üniversitesi Ġ.T.F. : Ġstanbul Tıp Fakültesi KHK : Kanun Hükmünde Kararname POS : Point Of Sale SGK : Sosyal Güvenlik Kurumu SUT : Sağlık Uygulama Tebliği TĠF : TaĢınır ĠĢlem FiĢi

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 45

1. KAMU ĠDARESĠNĠN MALĠ YAPISI VE MALĠ TABLOLARI HAKKINDA BĠLGĠ Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü 2015 yılı muhasebe, hesap ve iĢlemleri Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Bu bağlamda döner sermeye iĢlemlerinin sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 565 ve 573’üncü maddelerinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Döner sermayenin muhasebe kayıt iĢlemleri, Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe yetkilisince Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerinden yürütülmektedir. 2015 yılı bilançosunda sermayesi 99,83-TL olup, toplam aktif büyüklüğü 317.754.475,14-TL’dir. Döner sermaye gelir toplamı 557.952.781,03-TL, gider toplamı 649.360.408,88-TL olup, gelir tablosunda yıl sonu itibariyle tahakkuk eden zarar toplamı 91.407.627,86-TL gerçekleĢmiĢtir. Kamu Ġdaresi Hesaplarının SayıĢtaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda SayıĢtaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aĢağıda yer alanlar denetime sunulmuĢ olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıĢtır.  Yevmiye Defteri,  Geçici ve Kesin Mizan,  Bilanço,  Envanter Defteri  Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu,  Bütçe Gelirleri Ekonomik Sınıflandırılması Tablosu,  Gelir Tablosu Denetim görüĢü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiĢtir.
2. DENETLENEN KAMU ĠDARESĠ YÖNETĠMĠNĠN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmıĢ olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 46 Ģekilde zamanında SayıĢtaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlıĢ beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluĢturulmasından, etkin olarak iĢletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluĢturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIġTAYIN SORUMLULUĞU SayıĢtay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara iliĢkin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna iliĢkin görüĢ bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETĠMĠN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMĠ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı SayıĢtay Kanunu, genel kabul görmüĢ uluslararası denetim standartları, SayıĢtay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve iĢlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve iĢlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına iliĢkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüĢtür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluĢturan hesap ve iĢlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna iliĢkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleĢtirilmiĢtir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 47 Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına iliĢkin tüm mali faaliyet, karar ve iĢlemleri ve bunlara iliĢkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluĢturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüĢü oluĢturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 48 5. DENETĠM GÖRÜġÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Kira Giderlerinin Dönemsellik Ġlkesine Aykırı MuhasebeleĢtirilmesi
681 Önceki Dönem Gider ve Zararları Hesabı
770 Genel Yönetim Giderleri Hesabı
Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin Temel muhasebe kavramları baĢlıklı 29 uncu maddesinde dönemsellik ilkesi "ĠĢletmelerin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır." Ģeklinde tanımlanmıĢtır. Yine aynı Yönetmelik’in "681 Önceki dönem gider ve zararları hesabı (-)" ana baĢlıklı 451 inci maddesinde aynen; "Önceki dönem gider ve zararları hesabı, cari dönemden önceki dönemlere ait olan ve bu dönemlerin malî tablolarına hata ya da başka nedenlerle yansıtılamayan veya sonradan ortaya çıkan gider ve zararların izlenmesi için kullanılır." 452 inci maddesinde de aynen; "Önceki dönem gider ve zararları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç

1. Önceki döneme ait gider ve zararlar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
2. Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri yapan işletmelerde kesin kabul sırasında ortaya çıkan giderlerden önceki döneme ait olanlar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir. b) Alacak
3. Dönem sonlarında hesabın borç kalanı bu hesaba alacak, 690 Dönem Kârı veya Zararı Hesabına borç kaydedilir." denilmektedir. Yukarıdaki hükümlerden de anlaĢılacağı üzere bir önceki mali yıla ait olan giderlerin muhasebeleĢtirmesi 681 kodlu hesapta yapılacak ve dönem sonunda bu hesap 690 kodlu hesapla karĢılıklı çalıĢtırılarak kapatılacaktır. Böylece tüm gider kalemleri için dönemsellik ilkesi sağlanmıĢ olacaktır. Ancak uygulamada 681 Önceki Dönem Gider ve Zararları Hesabının kullanılmadığı görülmüĢtür. Örneğin Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Döner Sermaye ĠĢletmesi tarafından kiralanan hizmet binasına ait 2014 Aralık ayına ait kira bedelinin 2015 Ocak ayında ödendiği ve 770 Genel yönetim giderleri hesabında muhasebeleĢtirildiği görülmüĢtür.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 49 681 Önceki Dönem Gider ve Zararları Hesabının kullanılmamasının mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilediği kanaatine varılmıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Döner Sermeye ĠĢletme Müdürlüğüne bağlı iĢletmelerde kira giderleri olan çok az birim olduğu, bunlara yazılı bilgilendirmelerin yapıldığı, kira giderleri dıĢındaki diğer giderlerin de dönemsellik ilkesine göre muhasebeleĢtirilmesine azami özen gösterileceği beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak; bulgumuzda belirtildiği üzere bir önceki mali yıla ait olan giderlerin muhasebeleĢtirmesi 681 kodlu hesapta yapılacak ve dönem sonunda bu hesap 690 kodlu hesapla karĢılıklı çalıĢtırılarak kapatılacaktır. Böylece tüm gider kalemleri için dönemsellik ilkesi sağlanmıĢ olacaktır. Ancak uygulamada 681 Önceki Dönem Gider ve Zararları Hesabının kullanılmadığı görülmüĢ Ġdare tarafından gönderilen cevapta da uygulama yanlıĢlığı kabul edilmiĢtir. BULGU 2: 426 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının ĠĢletmenin Mali Tablolarında Yer Almaması Depozito ve teminat karşılığı nakit olarak tahsil edilen ve faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan tutarların 426 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerekirken hatalı olarak 326 hesaba kaydedildiği, bu hatanın sistematik olduğu tespit edilmiştir. 326 kodlu hesap alındığı faaliyet döneminde iade edilecek depozito ve teminatların kaydedildiği bir hesaptır. İşletmenin muhasebe işlemlerinde uygulamakla yükümlü olduğu Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “426 Alınan depozito ve teminatlar hesabı” nın işleyişini açıklayan 340 ıncı maddesinde:

• Depozito ve teminat olarak tahsil edilen ve faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan tutarların; bu hesaba alacak, 100 Kasa Hesabı veya 102 Bankalar Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedileceği,
• Bu hesapta kayıtlı tutarlardan izleyen faaliyet dönemi için iade edilecek depozito ve teminatların dönem sonunda bu hesaba borç, 326 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına alacak kaydedileceği ve

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 50

• Gelir kaydedilmesi gereken depozito ve teminatlar bu hesaba borç, 679 Diğer OlağandıĢı Gelir ve Kârlar Hesabına alacak kaydedileceği BelirtilmiĢtir. Bu düzenlemeler çerçevesinde, izleyen faaliyet döneminde iade edilecek depozito ve teminatların 426 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesinin gerekli olduğu açık iken 326 hesaba kaydedilmesi mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilemiĢtir. Kamu idaresi cevabında; bundan böyle bulgu doğrultusunda iĢlem yapılacağı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; Kamu Ġdaresi bulgumuzdaki tespite katılarak söz konusu hatalı uygulamanın 2016 yılında düzeltileceğini beyan etmiĢtir. 2015 yılı mali tablolarında ise yapılan hatalı iĢlem düzeltilememiĢ olup; nakit olarak alınan ve izleyen faaliyet döneminde iade edilecek depozito ve teminatların 426 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesinin gerekli olduğu açık iken 326 hesaba kaydedilmesi mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilemiĢtir. BULGU 3: 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ile 152 Mamuller Hesabının Mali Tablolarda Yer Almaması Su Ürünleri Fakültesi’nin Sapanca’da bir balık üretme tesisinin bulunduğu ve burada üretilen balıkların satılarak gelir elde edildiği, yine Veteriner Fakültesi’nde küçükbaĢ ve büyükbaĢ hayvan yetiĢtirildiği ve satıldığı anda gelir hesaplarına kaydedildiği, üretim aĢamasının muhasebe kayıtlarına yansıtılmadığı tespit edilmiĢtir. ĠĢletmenin muhasebe iĢlemlerinde uygulamakla yükümlü olduğu Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 129, 130, 131 ve 132 nci maddelerinde 151 ve 152 hesapların nitelikleri ve iĢleyiĢleri düzenlenmiĢtir. Buna göre;
• Yarı mamuller-üretim hesabı, henüz tam mamul haline gelmemiĢ ancak ilk madde ve malzeme ile iĢçilik ve genel üretim giderlerinden belli oranlarda pay almıĢ üretim aĢamasındaki mamullerin izlenmesi için kullanılır. Henüz iĢlem hâlinde olduklarından ambara alınma söz konusu olamayacağı için, bu hesapta sadece üretimdeki ―yarı mamul stokları‖ izlenir. Hesabın kalanı yarı mamullerin değerini göstereceğinden maliyet dönemi sonlarında bu hesap üzerinde baĢka bir iĢlem yapılmaz.
• Mamuller hesabı ise, üretim çalıĢmaları sonunda elde edilen ve satıĢa hazır hâle

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 51 gelmiĢ bulunan mamullerin izlenmesi için kullanılır. Söz konusu hesaplar yapılan iĢlemin özelliğine göre, 710 Direkt Ġlk Madde ve Malzeme Giderleri, 720 Direkt ĠĢçilik Giderleri ve 730 Genel Üretim Giderleri, 157 Diğer Stoklar, 711 Direkt Ġlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma, 721 Direkt ĠĢçilik Giderleri Yansıtma, 731 Genel Üretim Giderleri Yansıtma, 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları, 620 Satılan Mamuller Maliyeti, 610 SatıĢtan Ġadeler, 191 Ġndirilecek Katma Değer Vergisi ve 600 Yurtiçi SatıĢlar Hesapları ile karĢılıklı olarak çalıĢmaktadır. Ancak her iki fakültede de balık ve küçükbaĢ-büyükbaĢ hayvan yetiĢtirilmekte ve satıĢı yapılmakta olduğu halde hem ilgili fakültelerin döner sermaye iĢletmelerine ait mali tablolarında hem de Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğünün konsolide mali tablolarında 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ile 152 Mamuller Hesabının yer almamasının mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilediği kanaatine varılmıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Bulgu doğrultusunda 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ile 152 Mamuller Hesabının mali tablolarda yer almasına iliĢkin iĢlemlerin baĢlatıldığı, bundan sonra bulgu da önerilen doğrultuda iĢlem yapılacağı beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak; Ġdare; her ne kadar uygulamanın bundan böyle düzeltileceğini bildirmiĢse de; hem ilgili fakültelerin döner sermaye iĢletmelerine ait 2015 yılı mali tablolarında hem de Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğünün aynı yıl konsolide mali tablolarında 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı ile 152 Mamuller Hesabının yer almamasının mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilediği kanaatine varılmıĢtır. 6. DENETĠM GÖRÜġÜ Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi’nin 2015 yılına iliĢkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, ―Denetim GörüĢünün Dayanakları‖ bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı Dönen Varlıklar (151 Yarı Mamuller - Üretim Hesabı), Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar ( 326 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı), Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar (426 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı,), Gelir Tablosu Hesapları (681 Önceki Dönem Gider ve Zararları Hesabı, 690 Dönem Kârı veya Zararı Hesabı) hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 52 7. DENETĠM GÖRÜġÜNÜ ETKĠLEMEYEN TESPĠT VE DEĞERLENDĠRMELER BULGU 1: Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Ek 1 Bina Yapım ĠĢine Ait Ödemeler Ġle Bu Ödemelere ĠliĢkin KDV’nin Muhasebe Kayıtlarının, TaĢınmaz Kaydının Bulunduğu Üniversite Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığı Yerine Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Döner Sermaye ĠĢletmesi Tarafından GerçekleĢtirilmesi 1.561.000,00 TL sözleĢme bedelli Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Ek 1 Bina Yapım ĠĢinin ihalesi Üniversite Özel Bütçe içerisinde bulunan Yapı ĠĢleri ve Teknik Daire BaĢkanlığı tarafından yapılmıĢ olup ve kontrolü de yine aynı daire baĢkanlığı tarafında yerine getirilmektedir. Bununla birlikte söz konusu yapım iĢinin hakediĢ ödemeleri ise Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Döner Sermaye ĠĢletmesi tarafından gerçekleĢtirilmektedir.
5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Malî hizmetler birimi” baĢlıklı 60 ıncı maddesinde; “ …. Alım, satım, yapım, kiralama, kiraya verme, bakım-onarım ve benzeri malî işlemlerden; idarenin tamamını ilgilendirenler destek hizmetlerini yürüten birim, sadece harcama birimlerini ilgilendirenler ise harcama birimleri tarafından gerçekleştirilir. Ancak, harcama yetkililiği görevi uhdesinde kalmak şartıyla, harcama birimlerinin talebi ve üst yöneticinin onayıyla bu işlemler destek hizmetlerini yürüten birim tarafından yapılabilir.” denilmektedir. Söz konusu maddede belirtilen uygulama aynı idare ve bütçe içerisinde yer alan birimlerin ortak ihtiyaçlarının teminine yönelik bir imkandır.
Üniversite özel bütçesi ile Üniversiteye bağlı olmakla birlikte bir fakültenin Döner Sermaye ĠĢletmesi bütçesi gerek tabi oldukları muhasebe usulleri yönüyle gerekse düzenlenen mali tablolar itibariyle bir birinden farklı olup mali iĢlemlerde yetki ve sorumluluğun değerlendirilmesinde bu farklılığın göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Diğer taraftan Döner Sermaye ĠĢletmelerinin KDV mükellefiyeti bulunduğundan söz konusu ödemelerle ilgili KDV’leri 191 Ġndirilecek KDV hesabına kaydederek indirim konusu yapabilirlerken; Üniversite özel bütçesinin KDV mükellefiyeti olmadığı için bu tip ödemelere iliĢkin KDV’leri ya taĢınmazın maliyetine eklemekteler ya da iz bedeli ile takip edilen taĢınmaz olması durumunda doğrudan giderleĢtirmektedirler. Döner Sermaye ĠĢletmelerinin taĢınmazlarıyla ilgili bu Ģekildeki ödemelerini 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında kaydedip bu ödemelere iliĢkin KDV’lerini 191 Ġndirilecek KDV hesabına kaydedebilmesi ve indirim konusu yapabilmesi için ilgili taĢınmazın Döner Sermaye ĠĢletmelerinde kayıtlı olması

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 53 gerekmektedir. 2015 yılında yapılan denetimlerimizde üzerinde bina yapılan söz konusu taĢınmaza ait kaydın Üniversite Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığında tutulmuĢ olmasına rağmen, hakediĢ ödemelerine iliĢkin muhasebe kayıtlarının Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Döner Sermaye ĠĢletmesi tarafından yapılması neticesinde Döner Sermaye ĠĢletmesinde 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında kayıtlı 1.263.698,35 TL olduğu, Söz konusu yapım iĢine ait ödemelerin ihaleyi yapan Üniversite özel bütçesi tarafından yapılması ve KDV’lerinin de ilgili taĢınmaz hesabının maliyetine kaydedilmesi gerekirken, ödemelerin Döner Sermaye ĠĢletmesinden yapılması neticesinde ĠĢletmenin 191 Ġndirilecek KDV hesabına kaydedilerek indirim konusu yapılan KDV tutarının 227.465,70 TL olduğu, Tespit edilmiĢ olup, bu Ģekilde iĢletmeye kayıtlı olmayan taĢınmazlarla ilgili yapılan ödemelere ait KDV’nin indirim konusu yapılması KDV mevzuatına aykırıdır. Diğer taraftan Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Ek 1 Bina Yapım ĠĢine ait ihalenin Üniversite özel bütçe içerisinde bulunan Yapım ĠĢleri ve Teknik Daire Bakanlığı ve yine kontrol vazifesinin aynı Daire BaĢkanlığı tarafından yapılmıĢ olmasına rağmen kendisine ait olmayan taĢınmaz ile ilgili ödemelerin Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü bütçesinden yapılmasının ve bu ödemelere iliĢkin muhasebe kayıtlarının Döner Sermaye ĠĢletmesi tarafından tutulmasının, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun genel gerekçesinde vurgulanan sağlıklı bir hesap verme mekanizması ile yetki-sorumluluk dengesinin kurulması amacına da aykırı olduğu düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Ek Bina Yapım ĠĢine ait hakediĢ ödemelerinin 16.06.2015 tarihli 183333 sayılı Yapı ĠĢleri ve Teknik Daire BaĢkanlığı’nın teklifi ve Üst Yönetici Oluru ile Döner Sermaye gelirlerinin yüksek olarak gerçekleĢen Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Döner Sermayesi tarafından gerçekleĢtirildiği, böylece, ilgili yatırımın döner sermaye hesabından finanse edilmesi ile kullanılmayacak olan özel bütçe yatırım ödeneklerinin acil diğer yatırım harcamalarında kullanılmasının öngörüldüğü, yapılan yeni bina yerinin üniversite envanterinde kayıtlı taĢınmaz olması ve Döner Sermaye ĠĢletmesinin tek bir KDV mükellefiyeti bulunması ile tüm harcama birimlerine ait ödemelerde bulunan KDV’nin, indirilecek KDV hesabına kaydedilerek, indirim konusu yapıldığı ifade edilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 54 Sonuç olarak; Kurum cevabından Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Döner Sermaye gelirlerinin yüksek olarak gerçekleĢmesi nedeniyle özel bütçe ödeneği yerine söz konusu yatırımın finansmanında döner sermaye gelirleri kullanıldığı anlaĢılmaktadır. Ancak bulgumuzda da detaylı açıklandığı üzere; Üniversite özel bütçesi ile Üniversiteye bağlı olmakla birlikte bir fakültenin döner sermayesinin bütçesi gerek tabi oldukları muhasebe usulleri yönüyle gerekse düzenlenen mali tablolar itibariyle bir birinden farklı olup mali iĢlemlerde yetki ve sorumluluğun değerlendirilmesinde bu farklılığın göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Diğer taraftan kurum cevabında ―Döner Sermaye ĠĢletmesinin tek bir KDV mükellefiyeti bulunması ile tüm harcama birimlerine ait ödemelerde bulunan KDV, indirilecek KDV hesabına kaydedilerek, indirim konusu yapılmakta‖ denilmekteyse de bahsedilen mükellefiyet birliği döner sermayeler arasında geçerlidir. Aynı durum farklı bütçeleri olan döner sermaye ile özel bütçe arasında geçerli değildir. Yine bulguda detaylı olarak açıklandığı üzere Döner Sermaye ĠĢletmelerinin KDV mükellefiyeti bulunduğundan söz konusu ödemelerle ilgili KDV’leri 191 Ġndirilecek KDV hesabına kaydederek indirim konusu yapabilirlerken; Üniversite özel bütçesinin KDV mükellefiyeti olmadığı için bu tip ödemelere iliĢkin KDV’leri ya taĢınmazın maliyetine eklemekteler ya da iz bedeli ile takip edilen taĢınmaz olması durumunda doğrudan giderleĢtirmektedirler. Döner Sermaye ĠĢletmelerinin taĢınmazlarıyla ilgili bu Ģekildeki ödemelerini 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında kaydedip bu ödemelere iliĢkin KDV’lerini 191 Ġndirilecek KDV hesabına kaydedebilmesi ve indirim konusu yapabilmesi için ilgili taĢınmazın Döner Sermaye ĠĢletmelerinde kayıtlı olması gerekmektedir. Sonuç olarak bu Ģekilde iĢletmeye kayıtlı olmayan taĢınmazlarla ilgili yapılan ödemelere ait KDV’nin döner sermaye kayıtlarına alınması iĢlemleri ve KDV’nin indirim konusu yapılmasının mevzuata aykırı olduğu değerlendirilmektedir. Diğer taraftan Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Ek 1 Bina Yapım ĠĢine ait ihalenin Üniversite özel bütçe içerisinde bulunan Yapım ĠĢleri ve Teknik Daire Bakanlığı ve yine kontrol vazifesinin aynı Daire BaĢkanlığı tarafından yapılmıĢ olmasına rağmen kendisine ait olmayan taĢınmaz ile ilgili ödemelerin Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü bütçesinden yapılmasının ve bu ödemelere iliĢkin muhasebe kayıtlarının Döner Sermaye ĠĢletmesi tarafından tutulmasının, 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun genel gerekçesinde vurgulanan sağlıklı bir hesap verme mekanizması ile yetki-sorumluluk dengesinin kurulması amacına da aykırı olduğu düĢünülmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 55 BULGU 2: Kıdem Tazminatları ve KarĢılıklarının Ġzlenmesi Ġçin Kullanılması Gereken 372 ve 472 Hesapların Mali Tablolarda Yer Almaması Döner Sermaye ĠĢletmelerinde hizmet alımı yöntemiyle çalıĢtırılan taĢeron iĢçiler için kıdem tazminatları karĢılığı olarak herhangi bir miktar hesaplanıp ayrılmadığı ve yapılan bu hatanın sonucu olarak ta 372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesaplarının mali tablolarda yer almadığı, bunun da mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini etkilediği tespit edilmiĢtir. 4857 sayılı ĠĢ Kanununun 112 nci maddesine dayanılarak çıkarılan ve 08.02.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren ―Kamu Ġhale Kanununa Göre Ġhale Edilen Personel ÇalıĢtırılmasına Dayalı Hizmet alımları Kapsamında Ġstihdam Edilen ĠĢçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik‖ ile 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan ihaleler kapsamında alt iĢverenler tarafından çalıĢtırılan iĢçilerin kıdem tazminatlarının ödenmesinde; kamu kurum ve kuruluĢlarında geçen hizmet sürelerinin hesaplanması, alt iĢveren ile alt iĢveren iĢçisinden istenecek belgeler, merkezi yönetim kapsamı dıĢındaki kurum veya kuruluĢları arasındaki hizmet sürelerine tekabül eden tutarların tahsil ve ödeme iĢlemleri ile diğer hususlara iliĢkin usul ve esaslar düzenlenmiĢtir. Adı geçen Yönetmeliğin 5 inci maddesinin 2 nci fıkrasında; son alt iĢverenleri ile yapılmıĢ olan iĢ sözleĢmeleri kıdem tazminatına hak kazanacak Ģekilde sona eren iĢçilerin 1 inci fıkraya göre tespit edilen sürelere iliĢkin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum veya kuruluĢu tarafından ödeneceği hükme bağlanmıĢ, 6 ncı maddesinde de;

• Aynı alt iĢveren tarafından aynı iĢ sözleĢmesine tabi olarak farklı kamu kurum veya kuruluĢlarında çalıĢtırılan iĢçilerin kıdem tazminatına esas sürelerinin, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum veya kuruluĢuna ait iĢyerlerinde geçen toplam hizmet sürelerinin toplamının esas alınarak tespit edileceği,
• Farklı kamu kurum veya kuruluĢlarında çalıĢtırılan iĢçilerden son alt iĢvereni ile yapılmıĢ olan iĢ sözleĢmelerinin kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek Ģekilde sona erenlerin birinci fıkraya göre tespit edilen sürelerine iliĢkin kıdem tazminatlarının, çalıĢtırıldıkları son kamu kurum veya kuruluĢu tarafından ödeneceği, Ģeklinde düzenlemeler yapılmıĢtır. Çıkarılan yönetmelik çerçevesinde taĢeron olarak kamu kurum ve kuruluĢlarında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 56 çalıĢan iĢçilerin emekliye ayrılacakları zaman hakettikleri kıdem tazminatlarının bundan böyle kamu tarafından üstlenilmesi gerektiği açıktır. Bu nedenle de Kamu Ġhale Kanununa göre ihale edilen personel çalıĢtırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında iĢçi istihdam eden kamu kurum ve kuruluĢları söz konusu muhtemel kıdem tazminatı ödemeleri için karĢılık ayırmakla yükümlüdür. Hizmet alımı kapsamında çok sayıda personel istihdam eden Ġ.Ü. Döner Sermaye ĠĢletmesinin uygulamakla yükümlü olduğu Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin ―Çerçeve Hesap Planı‖ baĢlıklı 63 üncü maddesinde: 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
……………………………. 37 Borç ve Gider Karşılıkları 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı 4 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
………………………………..
47 Borç ve Gider Karşılıkları
472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı Ana hesap/hesap grupları ve hesapları yer almakta olup 372 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabının iĢleyiĢinin düzenlendiği 311 inci maddesinde Kıdem tazminatı karĢılığı hesabının, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve bir yıl içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karĢılıklarının izlenmesi için kullanılacağı, ayrılan karĢılık tutarlarının bu hesaba alacak, ilgili gider hesaplarına borç kaydedileceği, ödenen tazminatların ise bu hesaba borç, ödemenin Ģekline göre ilgili hesaplara alacak kaydedileceği belirtilmiĢtir. Yine 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabının iĢleyiĢinin düzenlendiği 354 ve 355 inci maddelerde 47 Borç ve Gider KarĢılıkları hesap grubunun, mevzuatı gereğince belirlenen esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli her türlü borç ve gider karĢılığının izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiĢ olup, 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabının da belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan bir yıldan uzun vadeli kıdem tazminatları karĢılıklarının izlenmesi için kullanılacağı açıklanmıĢtır. Faaliyet dönemini aĢan bir süreyle ayrılan kıdem tazminatı karĢılıkları bu hesaba alacak, 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına borç kaydedilecek, yine bu hesapta kayıtlı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 57 tutarlardan dönem sonunda, izleyen dönemde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karĢılıkları bu hesaba borç, 372 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabına alacak kaydedilmek suretiyle muhasebe kayıtlarına intikal ettirilecektir. Kurumun 2015 yılı iĢlem ve faaliyetleri ile bunlara iliĢkin muhasebe kayıtları incelendiğinde; kurumda taĢeron iĢçi olarak çalıĢanlar için ilgili mevzuatında belirlenen esaslar çerçevesinde ayrılması ve 372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabına kaydedilmesi gereken karĢılıkların hiç ayrılmadığı ve dolayısıyla hesabın muhasebe hesap planında yer almadığı görülmüĢ olup bu durum ĠĢletmelerin tablolarında yer alan bilgilerin doğruluğunu etkilemiĢtir. Kamu idaresi cevabında; 14 harcama biriminde hizmet alım yolu çalıĢan kiĢiler için kıdem tazminatlarının hesaplanarak, karĢılığı olan 372 ve 472 Kıdem Tazminatı KarĢılığı Hesabında yer verilerek ayrılması ve muhasebe hesap planında yer almasının sağlanacağı beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak; Kurumun hatalı uygulamasını değiĢtirip değiĢtirmediği hususu 2016 yılında izlenecektir. BULGU 3: Döner Sermaye ĠĢletmelerinde Yıl Ġçerisinde Edinilen TaĢınırların Her Yıl Sonunda Tamamının Üniversiteye Bedelsiz Devredilmesi Neticesinde TaĢınır Hesaplarının Gerçek Durumu Yansıtmaması 01/05/2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ―Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ―TaĢınır iĢlemleri‖ baĢlıklı 27 inci maddesine göre döner sermaye iĢletmelerince edinilen taĢınırların kayıtlara alınmasında, verilmesinde ve izlenmesinde, 28.12.2006 tarihli ve 2006/11545 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan TaĢınır Mal Yönetmeliği hükümleri uygulanacaktır. TaĢınır Mal Yönetmeliğinde taĢınırların devirleri ile ilgili: ―- Aynı harcama biriminde bulunan ambarların taĢınır kayıt ve kontrol yetkililerinin kendi aralarındaki devirleri halinde; TaĢınır Mal Yönetmeliği’nin ―Belge ve cetveller‖ baĢlıklı 10 uncu maddesinde sayım da öngörülerek Yönetmelik Eki Örnek 11 no lu Ambar Devir ve Teslim Tutanağı’nın düzenleneceği,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 58

• Bir ambarla ilgili taĢınır kayıt ve kontrol yetkilisinin değiĢmesi halinde; TaĢınır Mal Yönetmeliğinin 6/4 ve 33 üncü maddeleri gereği; taĢınır kayıt ve kontrol yetkilileri, sorumlulukları altındaki ambarlarda bulunan taĢınırları ve bunlara iliĢkin kayıt ve belgeleri, yerlerine görevlendirilenlere devretmeden görevlerinden ayrılamayacağı,
• Farklı kamu idareleri arasında taĢınır devri halinde; TaĢınır Mal Yönetmeliğinin ―Kamu idareleri arasında bedelsiz devir ve tahsis‖ baĢlıklı 31 inci maddesine göre bu Ģekilde devir yapılabilmesi için,

1. Kayıtlara alınıĢ tarihi itibarıyla beĢ yılını tamamlamıĢ olması
2. Ġdarece kullanılmasına ihtiyaç duyulmaması Ģartlarının birlikte gerçekleĢmesi gerekmekte olup, bu durumda ve maddede sayılan diğer hallerde ancak diğer kamu idarelerine bedelsiz devredilebilmektedir. Bu Ģekilde gerçekleĢen devirlerde ise, Devralan kurumun TaĢınır Mal Yönetmeliğinin 19 uncu maddesi gereği TĠF giriĢ kaydı; devreden kurumun ise TaĢınır Mal Yönetmeliğinin 24 üncü maddesi gereği TĠF çıkıĢ kaydı düzenleyerek devirleri gerçekleĢtireceği, Ġfade edilmektedir. TaĢınır Mal Yönetmeliğinde yukarıda belirtilen taĢınır devir usulleri dıĢında yıl sonunda taĢınırların bir baĢka bütçeye doğrudan ve bedelsiz devrine imkan sağlayan bir düzenleme bulunmamaktadır. Üniversite Döner Sermaye ĠĢletmelerinde 2015 yılı denetimlerimizde;
3. TaĢınır Mal Yönetmeliğinde yukarıda belirtilen taĢınır devir usulleri dıĢında yıl sonu taĢınırların bir baĢka bütçeye doğrudan ve bedelsiz devrine imkan sağlayan bir düzenleme olmamasına rağmen; yıl içinde Döner Sermaye ĠĢletmelerinde edinilen taĢınırların yıl sonlarında 05.07.1983 tarih ve 18098 Sayılı resmi gazetede yayımlanan 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58. Maddesine Göre Döner Sermaye ĠĢletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara ĠliĢkin Yönetmeliğin 6 ncı maddesindeki ―Öğretim üyelerinin katkılarına dayanmayan döner sermaye işletmeleri dışındaki döner sermaye gelirleri ile alınan araç, gereç ve öteki demirbaş eşya (Canlı demirbaş hariç) her mali yılın sonunda üniversite ayniyat saymanlığına devredilir.‖ hükmüne istinaden Üniversite Özel Bütçe içerisinde bulunan Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığına bedelsiz olarak devredildiği,
4. Devir prosedürlerinin ise TaĢınır Mal Yönetmeliğinin ―Kamu idareleri arasında

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 59 bedelsiz devir ve tahsis‖ baĢlıklı 31 inci maddesi çerçevesinde gerçekleĢtirildiği, böylece taĢınırları bedelsiz devralan Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığının TaĢınır Mal Yönetmeliğinin 19 uncu maddesi gereği TĠF giriĢ kaydı; devreden DSĠ’nin ise TaĢınır Mal Yönetmeliğinin 24 üncü maddesi gereği TĠF çıkıĢ kaydı düzenleyerek devirleri gerçekleĢtirildiği, 3) Bu Ģekildeki uygulama esnasında devir yapılırken Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlükleri tarafından veya Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığı tarafından sayım yapılmadığı, 4) Araç, gereç ve öteki demirbaĢ eĢyanın alımında kullanılan gelirin kaynağı yönüyle öğretim üyelerinin katkılarına dayanıp dayanmadığı ayrımı yapılmaksızın demirbaĢ ve cihaz mahiyetindeki tüm taĢınırların bedelsiz olarak devre konu edildiği, 5) Uygulama sonucunda böylece yıl sonlarında Döner Sermaye ĠĢletme birimlerine ait kayıtlı (canlı demirbaĢ haricinde) herhangi bir demirbaĢ veya cihaz bulunmadığı, 6) Döner Sermaye ĠĢletmelerinde bulunan dayanıklı taĢınırların tamamının farklı harcama ve hatta farklı bütçeler içerisinde olmasına rağmen Üniversite Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığı kayıtlarında ve sorumluluğunda bulunduğu, 7) 2014 yılı sonunda Üniversite Özel bütçesine devredilen ve Döner Sermaye ĠĢletmeleri taĢınır hesaplarında bulunmamasına rağmen bu iĢletmelerin kullanımındaki toplam 9.210.850,74 TL değerindeki taĢınırların dağılımı aĢağıdaki tabloda görüldüğü gibi olduğu, Tablo 1: 2014 Yılı Sonunda Üniversite Özel Bütçesine Devredilen TaĢınırlar Tablosu Hesap Adı Borç Alacak Borç Bakiye Alacak Bakiye 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı 6.370.977,03 6.370.977,03 00 00 254 TaĢıtlar Hesabı 15.800,00 15.800,00 00 00 255 DemirbaĢlar Hesabı 3.014.573,71 2.824.073,71 190.500,00 00 Toplam (TL) 9.210.850,74
8) 2015 yılı sonunda Üniversite Özel bütçesine devredilen ve Döner Sermaye ĠĢletmeleri taĢınır hesaplarında bulunmamasına rağmen bu iĢletmelerin kullanımındaki toplam 6.996.644,36 TL değerindeki taĢınırların dağılımı aĢağıdaki tabloda görüldüğü gibi olduğu,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 60 Tablo 2: 2015 Yılı Sonunda Üniversite Özel Bütçesine Devredilen TaĢınırlar Tablosu Hesap Adı Borç Alacak Borç Bakiye Alacak Bakiye 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı 3.875.062,98 3.875.062,98 - - 255 DemirbaĢlar Hesabı 3.275.581,38 3.275.581,38 154.000,00 - Toplam (TL) 6.996.644,36
Tespitleri yapılmıĢ olup bu Ģekilde taĢınırların kullanım yerleri ile taĢınırlardan sorumlulukların farklı harcama birimlerinde hatta farklı bütçelerde dağıtılması uygulamasının 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun genel gerekçesinde vurgulanan sağlıklı bir hesap verme mekanizması ile yetki-sorumluluk dengesinin kurulması amacına da aykırı olduğu düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle; bulguda belirtildiği Ģekliyle Yönetmelikte ilgili hükmün bulunduğu, ancak mevcut uygulamayla her yıl içinde veya sonunda yapılan taĢınır devir iĢlemlerinde alım kaynağı farklı olan tüm taĢınırları tek bir bütçe hesabı altında toplayarak kontrolü, denetimi ve hesap verilebilirliği kolaylaĢtırılmasının amaçlandığı, yapılan tüm iĢlemlerin bir bütünlük arz ettiği, kamu zararı oluĢmadığı gibi herhangi bir keyfiyete de meydan verilmediği, bu arada yine bulguda belirtildiği üzere devirden önce taĢınır sayımlarının da yapılacağı ifade edilmektedir. Sonuç olarak; Kamu idaresi cevabında Yönetmelikteki hükmün varlığını kabul etmekle birlikte ilgili hükmün uygulanmasının zorluklarından bahsedilmiĢ devamında uygulamada alım kaynağı farklı olan tüm taĢınırları tek bir bütçe hesabı altında toplayarak kontrolü, denetimi ve hesap verilebilirliği kolaylaĢtırılmasının amaçlandığı, yapılan tüm iĢlemlerin bir bütünlük arz ettiği, kamu zararı oluĢmadığı gibi herhangi bir keyfiyete de meydan verilmediği ifade edilmiĢtir. Ancak bulguda detaylı olarak açıklandığı üzere mevcut uygulamanın öncelikle hem 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 58 inci Maddesine Göre Döner Sermaye ĠĢletmelerinin Kurulmasında Uyulacak Esaslara ĠliĢkin Yönetmeliğin 6’ıncı maddesi hükmüne hem de TaĢınır Mal Yönetmeliğine aykırı olduğu, bu Ģekilde taĢınırların kullanım yerleri ile taĢınırlardan sorumlulukların farklı harcama birimlerinde hatta farklı bütçelerde dağıtılması uygulamasının 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun genel gerekçesinde vurgulanan sağlıklı bir hesap verme mekanizması ile yetki- sorumluluk dengesinin kurulması amacına da aykırı olduğu değerlendirilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 61 BULGU 4: Üniversite Bünyesinde Kullanılan POS Cihazları Ġçin Ġhale Yapılmaması Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmeleri’nde kullanılan POS Cihazlarının Halkbank’tan temin edildiği ancak bu teminin herhangi bir protokole ya da muteber bir sözleĢmeye dayandırılmadan yapıldığı görülmüĢtür. Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmeleri bünyesinde 10 ayrı birimde toplam 32 adet POS Cihazı kullanılmaktadır. Bu 10 birime ait 01.01.2015 ve 15.08.2015 tarihleri arası toplam iĢlem hacmi aĢağıdaki tabloda gösterilmektedir. Tablo 3: Birim bazında 01.01.2015-15.08.2015 tarihleri arası POS cihazları verileri Döner Sermaye Birim Adı Toplam ĠĢlem Ġ.Ü. CerrahpaĢa Tıp Fakültesi 2.427.079,64 TL Ġ.Ü. Deneysel Tıp AraĢ. Ens. 57.743,00 TL Ġ.Ü. Dil Merkezi BaĢkanlığı 96.525,00 TL Ġ.Ü. DiĢ Hekimliği Fakültesi 496.930,14 TL Ġ.Ü. Ġstanbul Tıp Fakültesi 1.894.060,11 TL Ġ.Ü. Kardiyoloji Ens. 190.004,05 TL Ġ.Ü. Onkoloji Ens. 136.199,67 TL Ġ.Ü. Su Ürünleri Fakültesi 10.665,85 TL Ġ.Ü. Sürekli Eğ. Uyg. ve ArĢ. Merk. 387.701,36 TL Ġ.Ü. Veteriner Fakültesi 687.394,38 TL TOPLAM 6.384.303,20 TL Yukarıda belirtildiği üzere 10 ayrı birimde kullanılan 32 adet POS Cihazının kullanımına iliĢkin Banka Protokolü ve SözleĢmeleri sorumlulardan istenmiĢ, tarafımıza protokolün olmadığı ancak sözleĢmelerin bulunduğu belirtilmiĢtir. Bahse konu olan sözleĢmeler incelendiğinde banka tarafından hazırlanmıĢ matbu sözleĢmeler olduğu üzerinde de ne idareye ne de banka yönetimine ait bir imza ya da mühür bulunmadığı görülmüĢtür. Muhasebe kayıtlarından anlaĢıldığı üzere banka herhangi bir faiz uygulamasına gitmemiĢ ancak POS Cihazları kanalıyla tahsilatı gerçekleĢen tutarları 25 gün geçtikten sonra iĢletme hesaplarına aktardığı tespit edilmiĢtir. Adı geçen banka; iĢletmeye ait paraları 25 gün

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 62 kullanmıĢ, ancak, karĢılığında iĢletme herhangi bir ödemede bulunmamıĢtır. ĠĢletme bünyesinde kullanılacak POS Cihazlarının hangi bankaya ait olacağı hususunun ihale yoluyla belirlenmesi ve elde edilen gelirin iĢletme hesaplarına kaydedilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Üniversite ve Türkiye Halk Bankası arasında yapılmıĢ bir protokol bulunduğu, kredi kartı ile yapılan tahsilatların Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢlemleri 17 no’lu Genel Tebliğine uygun olarak gerçekleĢtirildiği beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak; Kamu Ġdaresi tarafından verilen cevapta; Halk Bankası ile protokol yapıldığı ve yapılan tahsilatlara ait iĢlemlerin Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Döner Sermaye ĠĢlemleri 17 no’lu Genel Tebliğine uygun olarak gerçekleĢtirildiği belirtilmiĢtir. Ancak bulguda da belirtildiği üzere yapılan protokoller üzerinde ne idareye ne de banka yönetimine ait bir imza ya da mühür bulunmadığı görülmüĢtür. Ayrıca POS cihazlarının hangi bankadan alınacağının nasıl belirlendiği ile ilgili herhangi bir açıklama da getirilmemiĢtir. BULGU 5: Ġç Kontrol Sisteminin ÇalıĢmaması 26.12.2007 tarih ve 26738 sayılı RG de yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu Ġç Kontrol Standartları Tebliği çerçevesinde yapılan inceleme sonucunda aĢağıdaki hususlar tespit edilmiĢtir:

1. Etik Değerler SözleĢmesi personel tarafından imzalanmamıĢtır.
   Ġç kontrol sistemi yönetim tarafından sahiplenilmemiĢtir. Ġç Kontrol Uyum Eylem Planının uygulanmasından sorumlu olan Ġç Kontrol Ġzleme ve Yönlendirme Kurulu ve Ġç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Hazırlama Grubu sadece planın hazırlanması aĢamasında toplanmıĢ ve çalıĢmıĢ, daha sonra fiilen görev yapmamıĢtır. Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığı tarafından mevzuat gereği her 6 ayda bir ―Eylem Planı Raporu‖ hazırlanarak yönetime sunulmuĢ, iç kontrol sisteminin çalıĢması ile ilgili sıkıntılar yönetime iletildiği halde istenilen ilerleme sağlanamamıĢtır. Ġç Kontrol Uyum Eylem Planında iç kontrol sistemi ve iĢleyiĢinin yönetici ve personel tarafından sahiplenilmesi için eğitim ve bilgilendirme faaliyetlerine devam

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 63 edileceği belirtilmiĢ, ancak, baĢlangıçta yapılan birkaç toplantıdan sonra eğitim süreci sona erdirilmiĢtir. Ġdarenin yöneticilerinin iç kontrol sisteminin uygulanmasında personele örnek olması konusunda öngörülen eylem olarak Ġç Kontrol Uyum Eylem Planında yapılacak eylem olarak gösterilen; ―En az 1 yıllık periyodik toplantılarda iç kontrol sisteminin kurulması ve uygulanmasının değerlendirileceği‖ eylemi yöneticiler tarafından gerçekleĢtirilmemiĢtir. Planda öngörülen ve personelin performansını ölçmeye yönelik olan kriterler belirlenmemiĢ, konuyla ilgili yönetmelik, yönerge ve/veya genelge çıkarılmamıĢ ve Performans Değerlendirme Raporu hazırlanmamıĢ, Yetki Devri Yönergesi çıkarılmamıĢtır. 2. Ġdare, 2015 yılı için amaç ve hedeflerine yönelik riskleri belirlememiĢ ve dolayısıyla riskleri bertaraf etmeye yönelik Risk Değerlendirme Raporu hazırlanmamıĢtır. Uyum Eylem Planına parelel olarak Kurumun amaç ve hedeflerine yönelik risklerin belirlenmesi maksadıyla bir risk belirleme ekibi oluĢturulmuĢ, ancak yapısal (doğal) risk kriterlerin göz önüne alınarak yapılacağı bildirilen risk envanteri çıkarılmamıĢ, risklerin gerçekleĢme olasılığı ve muhtemel etkilerinin analiz edildiği Risk Analiz Raporu düzenlenmemiĢtir. Yine planda yer alan ve risklere karĢı alınacak önlemleri içeren Risk Eylem Planı da mevcut değildir. 3. Her bir faaliyet ve riskleri için uygun kontrol strateji ve yöntemleri (düzenli gözden geçirme, örnekleme yoluyla kontrol, karĢılaĢtırma, onaylama, raporlama, koordinasyon, doğrulama, analiz etme, yetkilendirme, gözetim, inceleme, izleme vb) belirlenmemiĢ, diğer bir deyiĢle risk analizleri yapılmamıĢtır. Ġç Kontrol Uyum Eylem Planında öngörülen risklere karĢı alınacak önlemleri belirleyerek, eylem planlarını yapacak çalıĢma grubu oluĢturulmamıĢ ve riskleri önlemeye yönelik eylem planı hazırlanmamıĢtır. Yapılan iĢ ve iĢlemler yöneticiler tarafından mevzuattaki düzenlemeler dikkate alınarak kontrol edilmemektedir. Sürekli olarak (emeklilik, istifa vb. nedenlerle) görevden ayrılan personel yaptığı ve/veya yapacağı iĢleri bir rapor halinde görevlendirilen personele bildirmemektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 64 4. Hata, usulsüzlük ve yolsuzlukların bildirim yöntemleri belirlenmemiĢ ve duyurulmamıĢtır. 5. Ġç kontrol sistemi yıllık olarak değerlendirilmemektedir. Eksik yönlerin bildirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması konusunda süreç ve yöntem belirlenmemiĢtir. Kamu idaresi cevabında; Ġç kontrol sistemindeki eksikliklerin giderilmesi için çalıĢmaların baĢlatıldığı, bu çerçevede Etik Değerler SözleĢmesi’nin üniversite personeli tarafından imzalandığı, personel için toplam 7 değiĢik konuda eğitim düzenlendiği, Ġç Kontrol Sistemi uygulamaları ile ilgili değerlendirilmelerin 2016 yılından itibaren bulgu doğrultusunda yapılacağı, planda öngörülen ve personelin performansının ölçülmesine yönelik kriterlerle ilgili olarak ― ĠÜ Etik Yönergesi‖ nin aynen benimsendiği ve Eylem Planı içine dahil edilerek personel ile paylaĢıldığı, Performans Değerlendirme Raporu’nun 2016 yılı içerisinde hazırlanacağı, yetki devri iĢlemlerinin ise; görev tanımlarında belirtilen hususlar çerçevesinde Elektronik Belge Yönetim Sistemi’nde (EBYS) gerçekleĢtirildiği, 2014 yılı Faaliyet Raporunda, amaç ve hedeflere yönelik risklerin belirlendiği, ancak, Risk Değerlendirme Raporu’nun hazırlanamadığı, bu nedenle her bir faaliyet ve riskleri için uygun kontrol ve yöntemlerinin belirlenip kontrol edilemediği, 2016 yılı içinde gerekli çalıĢmaların yapılarak söz konusu raporların düzenleneceği ve yapılan iĢ ve iĢlemlerin kontrol edilmesinin sağlanacağı, Emeklilik, istifa, görev değiĢikliği vb nedenlerle görevden ayırılan personel yerine görevlendirilen personelin yapacağı iĢler görev tanımlarında belirtildiği için yeni göreve baĢlayan personele baĢkaca bir bildirim yapılmadığı, Hata, usulsüzlük ve yolsuzlukların bildirim yöntemlerinin belirlendiği ve personel ile paylaĢıldığı, Ġç Kontrol Sisteminin yıllık olarak konusu ile eksik yönlerin bildirilmesi ve gerekli önlemlerin alınması konusundaki süreç ve yöntemlerin 2016 yılı çalıĢmalarında tamamlanmasının sağlanacağı bildirilmiĢtir. Ġç kontrol sistemindeki eksikliklerin giderilmesi için çalıĢmaların baĢlatıldığı, bu çerçevede Etik Değerler SözleĢmesi’nin üniversite personeli tarafından imzalandığı Risk Eylem Planı ve Risk Değerlendirme Raporunun oluĢturulması ile ilgili olarak

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 65 Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü UyumlaĢtırma Daire BaĢkanlığı’nın çalıĢmasının beklendiği, söz konusu çalıĢma bittikten sonra Üniversite tarafından gerekli hazırlıkların yapılacağı, Kamu Ġç Kontrol Standartları kapsamında belirlenen risk alanı ve risk analizlerinin Üniversite Kalite Koordinatörlüğü birimince yürütülen ĠSO kalite çalıĢmaları çerçevesine dahil edileceği,
Hata, usulsüzlük ve yolsuzlukların bildirim yöntemlerinin tüm birimlerce belirlenmesi için duyuru yapıldığı ve iç kontrol sistemi yıllık olarak değerlendirilmesinin yönetim tarafından gündeme alındığı beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak; Ġdare tarafından gönderilen cevaptan; bulguya konu edilen iç kontrol sistemindeki eksikliklerin tamamlanması için gerekli çalıĢmaların baĢlatıldığı anlaĢılmıĢtır. Bu konudaki geliĢmeler 2016 yılında takip edilecektir. BULGU 6: BiliĢim Sisteminin Değerlendirilmesi BiliĢim sistemiyle ilgili olarak BütünleĢik Kalite Yönetim Sistemi (BKYS) dökümanlarında politika ve prosedürler mevcuttur. Risk değerlendirmeleriyle ilgili olarak BiliĢim Koordinasyon Kurulu kurulmuĢtur. Risk kütüğü proje bazlı büyük çalıĢmalarda tutulmaya baĢlanmıĢtır. Sistem ve sunucu katmanlarında ve uygulamalarda belirlenen rol ve unvanlara göre yetkilendirilmiĢ personelin eriĢimine izin verilmektedir. Birim yöneticilerinin talebi ve üst yönetimin uygun görüĢü doğrultusunda uygulamalarda yetkilendirmeler yapılmaktadır. Rol ve yetki dağılımı kullanıcının ihtiyaç duyduğu kadar yetki ile sınırlanmaktadır. Parola Kullanım Talimatı mevcuttur. Kritik sunucular üzerinde bütünlük kontrolü (integritiy check) yapan yazılımlar mevcuttur. Sunucu Yönetim Prosedürü kapsamında çalıĢmalar yürütülmektedir. Tüm iĢlemlere ait kayıtların yanı sıra bu kayıtların hangi kullanıcı tarafından hangi tarihte hangi kaynak (pc, sunucu vb.) kullanılarak yapıldığına dair günlük kayıtları (log) tutulmaktadır. Ġç denetim birimi tarafından Kamu Bilgi Teknolojileri Denetim Rehberi uyarınca denetim gerçekleĢmiĢtir. ĠÜ Elektronik Belge ve Doküman Yönetim Sistemi (EBYS) BaĢbakanlık Devlet ArĢivleri Genel Müdürlüğü tarafından incelenmiĢtir. Ağ ve Sistem

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 66 Güvenliği açısından sistemler bağımsız kuruluĢlar tarafından denetlenmektedir.
Sistemlerin ilk kurulumu ve geliĢtirilmesi sırasında yazılım grubu içerisinde testler yerine getirilmekte, sistem yönetim grubunda ise donanımların kurulumu ve bakımı sırasında testler icra edilmektedir. Yazılım geliĢtirme fazlarında yapılan testler raporlanmakta ve arĢivlenebilmekte, sistem kurulumlarına ait mal kabulünde ilgili testler neticelendirilip kayıt altına alınmaktadır. Yönetim, sorunları gidermek için alınan önlemlerin etkin bir Ģekilde uygulanmasını gözetmektedir. Bilgi güvenliğiyle ilgili sorumluluklar Ağ ve Sistem Güvenliği Prosedüründe tanımlanmıĢtır. BiliĢim sistemine iliĢkin güvenlik planları, BütünleĢik Kalite Yönetim Sistemi (BKYS) dökümanları içerisinde bulunan standartlar ve prosedürlerle desteklenmektedir. Güvenlik planları, BiliĢim Koordinasyon Kurulu tarafından oluĢturulmakta ve duyurulmaktadır. Güvenlik planı uygun aralıklarla güncellenmektedir. Kullanıcılara, organizasyonun bilgi güvenliği konusundaki politikalarını ve kendilerinden beklenen güvenlik önlemlerini açıklayıcı e-postalar gönderilmekte, web sayfasında duyurular yapılmaktadır. Sistemde yer alan veriler üzerinde yapılan değiĢikliklerle ilgili olarak Sistem Yönetim Prosedürü içerinde log yönetim süreci kapsamında kayıtlar tutulmaktadır. BiliĢim sistemlerine iliĢkin oluĢturulan politika ve prosedürler yasalara ve düzenlemelere uygundur. Kullanılan tüm üçüncü parti yazılımlar lisanslandırılarak kullanılmaktadır. Üçüncü kiĢilerden biliĢim sistemleri ile ilgili olarak yapılan hizmet alımlarında 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanunu ve ikincil mevzuat (yönetmeliklerde) öngörülen düzenlemelere uyulmaktadır. Kurum yazılım geliĢtirme ve değiĢim yönetimine iliĢkin yazılı politika ve prosedürlere sahiptir. Yazılım geliĢtirme ve değiĢim yönetimine iliĢkin projeler üst yönetim tarafından onaylanmaktadır. Kurum bünyesinde geliĢtirilen yazılımlar Yazılım GeliĢtirme Prosedürü çerçevesinde test edilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 67 Kurumun BS teçhizatı, yazılım ve verilerin fiziksel güvenliği ile ilgili olarak Sistem Odaları Kullanım Talimatı mevcuttur. BS unsurlarının bulunduğu bina ya da odaya eriĢim için kullanılan kapılar kilitli tutulmaktadır. Sistem odalarına Ģu an için anahtarla eriĢim mevcut olup kartla giriĢ için çalıĢmalar devam etmektedir. BS bulunduğu yerlere gelen ziyaretçiler için ziyaretçi kayıt defteri tutulmaktadır. Stratejik noktalara video kameralar konulmuĢtur. Hassas ve kıymetli donanım parçaları kilitlenmek suretiyle muhafaza edilmektedir. BS bulunduğu odaya giriĢ ve çıkıĢlar için güvenlik görevlileri istihdam edilmiĢtir. Yangın alarmı ve uygun yangın söndürme sistemleri kurulmuĢtur. Su baskınına karĢı donanım yerden yüksekte kurulmuĢtur. Elektrik kaynaklı problemler yaĢanmaması için kgk ve jeneratör mevcuttur. Kurum biliĢim sistemlerini etkin Ģekilde koruyacak sürekli güncellenen virüs koruma yazılımları ve firewall kullanılmaktadır. Veriler uygun Ģekilde yedeklenmektedir. Kurumun kullanıcı Ģifreleriyle ilgili bir Parola Kullanım Talimatı mevcuttur. Kullanıcı Ģifreleri Ģifre dosyalarında kodlanarak korunmakta, yazılan Ģifreler ekranda görünmemektedir. Belirli bir uygulama içerisinde çalıĢması gereken personelin diğer uygulamalara eriĢimi engellenmekte, kullanıcıların sisteme eriĢimleri yetki ve sorumluluklarına bağlı olarak sınırlandırılmaktadır. Sisteme Ģifre ile giriĢ yapıldıktan sonra, sistem açık bırakılarak belirli bir süre kullanılmadığında otomatik olarak kapanmaktadır. Sisteme yetkisiz giriĢ denemeleri kullanıcı kütüklerine kaydedilip periyodik olarak gözden geçirilmektedir. Saldırı olarak tarif edilebilecek giriĢ denemeleri tutanak ile üst yönetime raporlanmaktadır. Kurumdan ayrılan personelin sisteme eriĢim yetkileri derhal kaldırılmaktadır. Sistem yöneticilerinin ayrıcalıklı yetkilerini nasıl kullandıkları takip edilmemektedir. Eksiklikler: Ağ ve Sistem Güvenlik Prosedürü, Sistem Odaları EriĢim Talimatı, Ağ Kullanım Talimatı, Yurtlar Ağ Kullanım Talimatı, ĠÜ Yerel Alan Ağında 5651 Sayılı Kanun Uyarınca Uyulması Gereken Kurallar Talimatı gibi prosedür ve talimatlar bulunmakla beraber donanım, yazılım, veri ve programlara eriĢimin yetkili kullanıcılarla sınırlandığını güvence altına alan, BS güvenliğini kapsayan ayrıca bir politika dokümanı henüz hazırlanmıĢ değildir. Yeni sistem kullanımda olan sistemden farklı bir ortamda geliĢtirilmekte ancak, aynı anda iki sistem aktif olarak kullandırılmamaktadır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 68 ĠĢten kovulan veya ayrılan personelle ilgili olarak güvenlik görevlilerine yazılı bilgi ulaĢtırılmamaktadır. Mesai dıĢında çalıĢan güvenlik görevlisi ve temizlikçi gibi personelle ilgili olarak özel kontrol mekanizmaları ihdas edilmemiĢtir. Ana bilgisayar odası veya veri depolama birimi gibi hassas bölgelere giriĢ kodu mevcut değildir. Hırsız alarmı yoktur. Olağanüstü durumlara iliĢkin plan hazırlık aĢamasındadır. Veri transferine iliĢkin süreçler belirlenmemiĢtir. Sisteme uzaktan çevirmeli bağlantı kullanılmak suretiyle sağlanabilecek eriĢimlerle ilgili yeterli güvenlik önlemleri yoktur. ĠĢletim sisteminde, ağ altyapısında ve yazılımlarda değiĢiklikler yapıldığında, sistemin güvenliğinin önceden belirlenmiĢ standartlarda tekrar sağlanması için, mantıksal eriĢim yolları analizi güncellenmemektedir. Kullanımına son verilen veya baĢka bir yere gönderilen bilgisayar malzemeleri üzerinde yer alan hassas verilerin ve yazılımların silinmesini öngören yazılı bir süreç bulunmamaktadır. Kamu idaresi cevabında; EriĢim Kontrol Talimatının hazırlanmaya baĢlanıldığı, talimat hazırlanınca ayrıca sunulacağı, Kurumun büyüklüğü ve fiziksel lokasyon ve birimler arası süreç farklılıkları ile insan gücünün sınırlı oluĢu göz önüne alındığında iki sistemin aynı anda kullandırılması önerisinin/tespitin yerine getirilmesinin kısa vadede mümkün görünmediği, ĠĢten kovulan veya ayrılan personelin isimlerinin güvenlik görevlilerine bildirilmesi gerektiği hususu ile ilgili Personel Daire BaĢkanlığına resmi yazı yazıldığı, Sistem odalarına giriĢlerde kamera kontrollü elektronik kartlar ile giriĢ yapılması için proje hazırlanmakta olduğu, 2016 yılı içinde sistem odalarına eriĢimin elektronik geçiĢler ile sağlanacağı ve kayıt altına alınacağı, Olağanüstü durumlara iliĢkin plan hazırlık aĢamasında olduğu, sel baskını, deprem, terör eylemleri vb. felaketler yaĢandığında üniversitenin bir Felaketten Kurtarma Merkezi bulunmadığı, ancak 2013 yılı itibariyle yapılan sanallaĢtırma altyapısı kapsamında iki datacenter’dan oluĢan ve aralarında 750m mesafe bulunan iki adet sistem odasına metrocluster yapı kurulduğu, bunun tam anlamıyla bir FKM olmasa da dataları binaların baĢına gelebilecek bölgesel olmayan felaketlerden (yangın, su baskını, tesisat kaynaklı elektrik kesintisi vb.) koruyabilecek, veri yedekliliğini ve sürekliliğini devam ettirebilen bir yapı olduğu, veri yedekleme iĢlemleri ile ilgili açıklamaların ĠÜ Bilgi ĠĢlem Daire BaĢkanlığı

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 69 Sistem Yönetim Hizmetleri Prosedürü içerisinde anlatıldığı, Mantıksal eriĢim yolları analizi olarak tarif edilen çalıĢmanın yapılabilmesi için sistem ve ağ katmanının da sürece dâhil edilerek servis haritalarının çıkarılmasının zorunlu olduğu ve ilgili sürece baĢlanacağı, ĠÜ Bilgi ĠĢlem Daire BaĢkanlığı Bilgisayar Teknik Destek Hizmeti Prosedürü’nün güncellendiği, Prosedürün 5.4. Bilgisayar veya Bilgisayar Donanımlarını Hurdaya Ayırma adımında, sunucu, bilgisayar vb. bilgisayar malzemelerinin kullanımına son verilmesi veya baĢka bir yere gönderilmesi söz konusu olduğunda neler yapılacağı hususunun anlatıldığı bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; Kamu idaresi tarafından gönderilen cevaptan; biliĢim sisteminde tespit edilerek bulgu konusu yapılan eksikliklerle ilgili çalıĢmaların baĢlatıldığı, bir kısmı ile ilgili gerekli düzenlemelerin yapıldığı, bir kısmı üzerinde ise halen çalıĢıldığı anlaĢılmıĢtır. Kurumun biliĢim sistemindeki çalıĢmalarını tamamlayıp tamamlamadığı hususu 2016 yılında izlenecektir. BULGU 7: Ġ.Ü. Döner Sermaye ĠĢletmesinin Mali Yeterliliğini KaybetmiĢ Olması Döner Sermaye ĠĢletmesinin 2015 yılı mali tabloları incelenmiĢ ve özkaynaklarının negatif (-) olduğu ve iĢletmenin kısa vadeli borçlarını ödeme kapasitesini kaybettiği tespit edilmiĢtir. ĠĢletmelerin geleceğini plânlamak, kararlar alabilmek için mevcut durum ve gelecek ile ilgili bir takım analiz ve verilere ihtiyaç vardır. ĠĢletmenin mali durumu mali tabloları üzerinde Rasyo (oran) analizi yapılarak değerlendirilmiĢ olup değerlendirme sonuçları aĢağıda belirtilmiĢtir: 1- Likidite Oranları: Bu oranlar, iĢletmenin kısa sürede ödenmesi gereken borçlarını ödeme gücünü, iĢletme sermayesinin yeterliliğinin tespit edilebilmesi için kullanılır. Dönen varlıklar ile kısa süreli borçlar arasındaki iliĢki, iĢletmenin kısa süreli borçlarını ödeme gücünü göstermektedir. Önemli likidite oranları: a) Cari oran: Bu oran iĢletme dönen varlıklarının, kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle hesaplanır ve bu oran iĢletmenin kısa süreli borçlarını ödeme gücü ile net

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 70 iĢletme sermayesinin yeterliliği hakkında fikir verir. Bu oranın en az 1 ve 1’in üzerinde olması gerekir. Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
= 316.336.776,79 / 486.982.394,38
= 0,6496 ( %64,96) Görüleceği üzere iĢletmede bu oran 0,6496 olup iĢletmenin kısa süreli borçlarını ödeme gücü olmadığını göstermektedir. ĠĢletme faaliyetleri neticesinde zarar ettiği için bu oran 1’in altına düĢmüĢtür. b) Asit test oranı: Bu oranın hesaplanmasında, likiditesi diğerlerine göre düĢük olan stoklar, gelecek aylara ait peĢin ödenmiĢ giderler, gelir tahakkukları ve diğer dönen varlıklar gibi kalemler toplam dönen varlıklar tutarından düĢülür. Böylece paraya daha kolay çevrilen hazır değerler ve kısa surely alacaklar toplamı dikkate alınır. Dolayısıyla cari orana göre daha anlamlı bir oran olup genel kabullere göre 1 olması yeterli kabul edilmektedir. Asit Test Oranı = (Hazır Değerler + Menkul Kıymetler + Alacaklar) / Kısa Vadeli
Yabancı Kaynaklar
= 44.510.195,46 + 0,00 + 224.402.784,59 / 486.982.394,38
= 0,5522 ( % 55,22) Görüleceği üzere; iĢletme kısa vadeli borçlarını ödeyemez duruma düĢmüĢtür. 2. Finansal Durum Oranları: Bu oranlar iĢletmenin mevcut durumu itibariyle, faaliyetleri neticesinde zarar etmesi ve gelecek dönemlerde de yeterli fon yaratma kabiliyetini yitirmesi durumunda, orta ve uzun vadeli borçlarını ödeyip ödemeyeceği hakkında fikir verir. Önemli finansal durum oranları: a) Kaldıraç Oranı: ĠĢletme aktiflerinin oransal olarak ne kadarının, kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar ile karĢılandığını gösterir. Bu oranının 0,50 (%50) üstünde olmasına genellikle olumsuz bakılır, bir uyarı iĢareti olarak değerlendirilir. Kaldıraç oranı = Toplam Yabancı Kaynaklar / Aktif Toplamı
= 486.982.394,38 / 317.754.475,14
= 1,5326 Görüleceği üzere % 50’nin üzerinde olmaması gereken oran iĢletmede % 153,26 seviyesindedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 71 b) Öz sermaye oranı: Öz kaynakların, aktif toplamına bölünmesi ile hesaplanan bu oranın yüksek olması, iĢletmenin mali gücünün yüksekliğine iĢaret olarak değerlendirilir. Öz sermaye oranı = Öz Kaynaklar / Aktif Toplamı Ancak iĢletmenin özsermayesi (-) olduğundan ( -77.820.291,38 TL) bu oran (-) değerdedir ve bu da iĢletmenin mali gücünün olmadığını göstermektedir. c) Borçlanma katsayısı oranı: Bu oran, iĢletmenin borçlanarak sağladığı kaynak ile iĢletme ortaklarının getirdiği ve iĢletmenin oluĢturduğu öz kaynak arasındaki iliĢkiyi gösterir. Yabancı kaynakların toplam tutarının, iĢletme öz kaynaklarına (öz sermaye) bölünmesi ile hesaplanır. Borçlanma katsayısının yüksek oluĢundan, iĢletmeye borç verenlerin iĢletme ortaklarından daha fazla kaynak sağladığı anlaĢılır. Bu oranın 1 olması öz kaynağın yeterliliğini gösterir, 2’ye çıkması iĢletmeler için olumsuz yönde bir alarm olarak düĢünülebilir. Borçlanma Katsayısı oranı = Toplam Yabancı Kaynaklar / Öz Kaynaklar ĠĢletmenin özkaynakları negative (-) bir değer olduğundan ( -77.820.291,38 TL) bu oran çok yüksektir ve son derece vahim bir durum olarak gözükmektedir.
d) Kısa vadeli yabancı kaynağın aktif toplamına oranı: Bu oran iĢletmenin aktif toplamının yüzde kaçının kısa vadeli kaynak ile finanse edildiği hakkında fikir verir. Kısa vadeli yabancı kaynakla kısa sürede paraya çevrilebilen varlıkların finanse edilmesi gerekir. Kısa vadeli borç ile uzun vadede paraya çevrilebilen duran varlıkların fonlanması iĢletmeyi kısa vadeli borçlarını ödemede sıkıntıya sokabilecektir. Bu oranının 0,33 (%33)’ü aĢmaması genel olarak kabul edilebilir. Kısa vadeli yabancı kaynak oranı = Kısa Vadeli Yabancı Kaynak/ Aktif Toplamı
= 486.982.394,38 / 317.754.475,14
= 1, 5326 (% 153,26) Görüleceği üzere; iĢletmenin aktif toplamının % 153,26’sı kısa vadeli kaynaklarla finanse edilmektedir. Özetle; iĢletmenin temel muhasebe ilkeleri karĢısında mali yeterliliğini kaybettiği açıktır. ĠĢletme zararının büyük kısmının tıbbi hizmet veren döner sermaye iĢletmelerinden

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 72 kaynaklandığı anlaĢılmaktadır. 2015 yıl sonu itibariyle ĠTF, CTP, Kardiyoloji ve Onkoloji Döner Sermaye ĠĢletmelerinin finansal durumlarına [(toplam borç – (alacak + stok)] bakıldığında:

• Toplam borçlarının 486.982.394,38 TL,
• Toplam alacaklarının+stoklarının (224.402.784,59+38.741.396,12)= 263.144.180,71 TL olduğu
• 223.838.213,67 TL tutarında borç artığı bulunduğu görülmüĢtür. Diğer bir deyiĢle; 2015 yıl sonu itibariyle iĢletme 223.838.213,67 TL tutarındaki borcunu ödeyememiĢ ve bu borç 2015 yılına aktarılmıĢtır. Yerinde yapılan denetim sırasında yapılan alımların ödemelerinin 10-15 ay sonrası olarak belirlendiği, bu nedenle ihalelere katılım olmadığı, ihale yapılamadığı için alımların çoğunun ―acil alım‖ kapsamında olmamasına rağmen 4734 sk./22-f maddesi kullanılarak temin edildiği, bunun da rekabet oluĢmadığı için yüksek fiyatlarla alım yapılmasına sebep olduğu ve zararın katlanarak çoğaldığı, yine ihale ile yapılabilen alımlarda da yüklenicilerin sattıkları malın bedelini 10-15 ay sonra alabileceklerini göz önüne alarak yüksek fiyatlar teklif ettikleri anlaĢılmıĢtır. Diğer taraftan; sözleĢmelerinde sattıkları malın bedelini 270 gün içinde alacakları yönünde hüküm bulunan birçok firma, aradan bu sürenin iki katından fazla zaman geçtiği halde kendilerine ödeme yapılmadığından iĢletme aleyhine icra davaları açmaya baĢlamıĢ olup, alacaklarına faiz de talep etmekte, icra masraflarıyla birlikte borç katlanarak artmakta ve bu husus olayı daha da vahim hale getirmektedir. ĠĢletmenin neredeyse iflas etme durumuna gelmesinin nedenleri araĢtırılmıĢ ve yukarıda belirtilen yüksek fiyatlarla alım nedeninin dıĢında;
• Hastanelerde çalıĢtırılmasına ihtiyaç duyulan personel için kadro alınamadığından hizmet alımı yoluyla çalıĢtırılmalarının, bu kapsamda 2014/95814 ihale kayıt numaralı ―12 Aylık Personel Hizmeti Temini‖ ihalesi kapsamında 2.071 kiĢinin çalıĢtırıldığı ve bu ihale kapsamında çalıĢtırılan personel için yüklenicilere yıllık olarak 66.514.497,82 TL (KDV hariç) tutarında ödeme yapılmasının,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 73

• Üniversite hastanelerinde görevli olan ve 657 sayılı Kanuna tabi olarak çalıĢan personele 375 sayılı KHK kapsamında verilen denge tazminatı ile üniversite hastanelerinde 657 sk./4-A ve 4-B kapsamında çalıĢan personelin maaĢlarının döner sermaye bütçesinden ödenmesinin ve
• SGK fiyatlarında 9 yıldır artıĢ yapılmaması ve SUT fiyatlarının maliyetlerin altında kalmasının Mali yapıyı giderek daha da çıkmaza soktuğu anlaĢılmıĢtır. Mali yapıyı bozan ve ĠĢletmenin borçlarını ödeyemez hale gelmesine sebep olan ve yukarıda sayılan hususlar çözümlenmeden Üniversite hastanelerinin yaĢamlarını sürdürebilmesi mümkün gözükmemektedir. Kamu idaresi cevabında; Ġ.Ü. Döner Sermaye ĠĢletmesinin mali yeterliliğini kaybetmiĢ olmasının 2010 yılından günümüze kadar olan sürecin bir sonucu olduğu, Üniversite Tıp Fakülteleri Eğitim AraĢtırma hastanelerinde hizmetin devamlılığı için çalıĢtırılmasına ihtiyaç duyulan personele kadro alınamadığından, gerekli personelin hizmet alımı yoluyla çalıĢtırılmak zorunda kalındığı, personel, temizlik ve güvenlik hizmet alımlarının iĢletme gelirlerden yapıldığı, 657 sayılı Kanuna tabi olarak çalıĢan personele 375 sayılı KHK kapsamında verilen denge tazminatının yükseköğretim kurumlarında devlet bütçesinden ödenirken, üniversite hastanelerinde 657 sk./4-A ve 4-B kapsamında çalıĢan personelin maaĢlarının bile döner sermaye bütçesinden ödendiği,
  Sosyal Güvenlik Kurumuna fatura edilen hizmetler karĢılığında, SGK fiyatlarında 9 yıldır artıĢ yapılmadığı ve SUT fiyatlarının verilen sağlık hizmeti maliyetlerinin altında kaldığı, Eğitim AraĢtırma hastanelerinin son baĢvuru merkezi olmasının gereği olarak nitelikli sağlık hizmetleri verdiği, ancak, üretilen hizmetlerin yaklaĢık %20-25'i Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) kapsamına alınmadığından ücretlendirilmediği, Üniversite hastanelerine çok özellikli vakaların baĢvurduğu ve bu vakalara yapılan müdahalelerde kullanılan malzemelerin ayrıca ücretlendirilemediği, çoğu iĢlemlerin tanımlanan paket fiyat kapsamında kaldığı, bu nedenle gelir artsa da maliyetlerin (giderlerin) daha da fazla arttığı,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 74 Yukarıda özetlenen nedenler ile sadece kendi hastanelerinde değil, tüm üniversite hastanelerinde mali yapının bozulduğu ve iĢletmelerin borçlarını uzun vadeler ile ödeyebilir duruma geldikleri, geri ödemelerde oluĢan uzun sürenin ise, gerekli tıbbi malzemelerin daha yüksek fiyatla (SUT tarafından belirlenen fiyatların üzerinde) alınmasına neden olduğu, daha sağlık hizmeti verilmeden maddi bir kaybın gerçekleĢtiği, nitelikli satıcı yerine niteliksiz tedarikçi ile muhatap kalındığı, 2010-2011 yıllarında 22 Üniversite hastanesi için toplam 377 milyon TL finansal destek sağlandığı,  2010 yılında 209 milyon TL  2011 yılında 168 milyon TL Ġstanbul Üniversitesinin ise anılan yıllarda borç/gelir oranı düĢük olduğu için herhangi bir ödenek alamadığı, tüm bu sebeplerden dolayı iĢletmenin mali tablosunun 2010 yılından itibaren bozulmaya baĢladığı, Üniversite hastanelerinin eğitim, araĢtırma, hizmet açısından sürdürebilir olması, nitelikli sağlık hizmetlerini verebilmelerinin ancak birtakım iyileĢtirilmelerin yapılması ile mümkün olabileceği, Söz konusu olumsuzlukların ortadan kalkması için birtakım yasal düzenlemelerin yapılmasının gerekmekte olduğu, bu kapsamda;  Hizmet alımı kapsamında çalıĢan personel için kadro temin edilerek maaĢlarının özel bütçeden ödenmesinin sağlanması,  Bilimsel AraĢtırma Projeleri (BAP) Payının özel bütçeden karĢılanması,  Üniversite Hastanelerine Tıbbi cihaz alımları için Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğünde bütçe ayrılması. (Sağlık bakanlığı hastanelerinde var olan Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü desteği Üniversite Hastanelerinde bulunmadığı,)  Hastanelerde 4/A ve 4/B’li olarak çalıĢan personelin maaĢ ve denge tazminatı ödemelerinin özel bütçeye aktarılması, döner sermaye üzerindeki yükün azaltılması,  SUT fiyatlarının SGK tarafından yeniden gözden geçirilerek Üniversite hastanelerinde verilen hizmetlere ayrı bir ücretlendirmenin yapılması, gibi iyileĢtirilmelerin yapılmasının mali yapının düzelmesine olanak sağlayacağı bildirilmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 75 Sonuç olarak; Ġdare tarafından gönderilen cevapta; bulgumuzda öne sürülen ve mali yapıyı bozan tüm olumsuzluklar kabul edilmiĢtir. Mali yapıyı bozarak ĠĢletmenin borçlarını ödeyemez hale gelmesine sebep olan hususlar çözümlenmeden Üniversite hastanelerinin yaĢamlarını sürdürebilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıĢtır. BULGU 8: TaĢeron ĠĢçilerin Kıdem Tazminatı Ödemeleri Kamu Tarafından Üstlenilmesine KarĢın Yüklenicinin Teklif BileĢenleri Ġçinde Yer Alan “SözleĢme ve Genel Giderler” Oranının DüĢürülmemesi Döner Sermaye Merkez ĠĢletme Müdürlüğü tarafından yapılan 2071 kiĢilik Hizmet Alım Ġhalesine ait teknik Ģartnamenin 16 ncı maddesinde “……..Yüklenici, son hakkedişini almadan önce personelin yasal tazminatlarını ve haklarını vererek idare ile ilişkilerini kesecek ve bunu idareye banka dekontları, banka kayıtları ve ggerekli diğer yazılı evraklarla belgeleyeceklerdir. Çeşitli sebeplerden dolayı işten çıkartılan personelin kanun gereği ödenmesi gereken kıdem, ihbar tazminatı gibi yasal haklarından kaynaklanan tazminatlarını da yüklenici karşılayacaktır ve bunu yukarıda belirtildiği üzere idareye banka dekontları ile belgeleyecektir. Yüklenici ve çalışan personel idareden bu hususta hiçbir şekilde ödeme talebinde bulunamayacaktır.” hükmü yer almaktadır. Bu düzenlemeye karĢın hizmet alımı kapsamında ĠĢletmede çalıĢırken emekliye ayrılan taĢeron iĢçilerin mahkeme kararlarıyla üst iĢveren olan ĠĢletmeden kıdem tazminatlarını aldıkları görülmüĢtür. Bu durum sadece Ġ.Ü. Döner Sermaye Merkez ĠĢletme Müdürlüğü’nde söz konusu olmayıp, Kamunun yaptığı ―Personel çalıĢtırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri‖nin hemen hepsinde uygulama bu Ģekle dönüĢmüĢtür. Kanun koyucu fiili durum ile mevzuatı uyumlaĢtırmak adına 6552 sayılı ―ĠĢ Kanunu Ġle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde DeğiĢiklik Yapılması Ġle Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun‖ un 8 inci maddesi ile yaptığı düzenleme ile; 4734 sayılı Kamu Ġhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca yapılan ihaleler kapsamında alt iĢverenler tarafından çalıĢtırılan iĢçilerin kıdem tazminatlarının ilgili kamu kurum ve kuruluĢları tarafından ödenmesini hükme bağlamıĢ, bu madde kapsamında alt iĢverenler yanında çalıĢan iĢçilerin bu iĢyerlerinde geçen hizmet süresinin hesabı, alt iĢverenden ve alt iĢveren iĢçisinden istenecek belgeler ve ödeme süreci ile ilgili diğer usul ve esasların Maliye Bakanlığı ve Kamu Ġhale Kurumunun görüĢleri alınarak ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği Ģeklinde düzenleme yapılmıĢtır. Söz konusu ―Kamu Ġhale

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 76 Kanununa Göre Ġhale Edilen Personel ÇalıĢtırılmasına Dayalı Hizmet alımları Kapsamında Ġstihdam Edilen ĠĢçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik‖ 08.02.2015 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiĢtir. Bu düzenlemeler çerçevesinde; itibaren kamu kurum ve kuruluĢları 11.09.2014 tarihinden hizmet alımı yoluyla çalıĢtırdıkları personelin kıdem tazminatlarının ödenmesinden sorumlu hale gelmiĢtir. Hal böyle iken; yani artık yükleniciler kamuda hizmet alımı yoluyla çalıĢtırılan iĢçilerin kıdem tazminatlarını ödeme yükümlülüğünden kurtulmuĢ iken kendilerine halen teklif bileĢenleri arasında sayılan ve iĢçilere ödenecek kıdem tazminatı karĢılıklarını da içeren SözleĢme Giderleri ve Genel Giderler kaleminden % 4 oranında gider karĢılığını tekliflerine eklemelerine izin veren mevzuatta herhangi bir değiĢiklik yapılmamıĢtır. 11.09.2014 tarihinden itibaren kamuda hizmet alımı yoluyla çalıĢtırılan personelin kıdem tazminatlarının ödenmesinden yükleniciler değil ilgili kamu kurum ve kuruluĢlarının sorumlu olması nedeniyle yükleniciler tarafından teklife eklenen SözleĢme Gideri ve Genel Giderler oranında bir düĢme olması gerekirken mevzuatta bu yönde bir değiĢiklik yapılmamıĢ olması nedeniyle yüklenicilerin halen tekliflerine % 4 oranında sözleĢme gideri ve genel gider eklemelerinin kamuyu zarara uğratıcı nitelik taĢıdığı kanaatine varılmıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Konuyla ilgili olarak yasal düzenleme yapılması gerektiği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; 11.09.2014 tarihinden itibaren kamuda hizmet alımı yoluyla çalıĢtırılan personelin kıdem tazminatlarının ödenmesinden yükleniciler değil ilgili kamu kurum ve kuruluĢlarının sorumlu olması nedeniyle yükleniciler tarafından teklife eklenen SözleĢme Gideri ve Genel Giderler oranında bir düĢme olması gerekirken mevzuatta bu yönde bir değiĢiklik yapılmamıĢ olması nedeniyle yüklenicilerin halen tekliflerine % 4 oranında sözleĢme gideri ve genel gider eklemelerinin kamuyu zarara uğratıcı nitelik taĢıdığı kanaatine varılmıĢtır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 77 BULGU 9: Zamanında Takip ve Tahsil Edilmeyen Döner Sermaye Alacaklarının “ġüpheli Alacak” Haline DönüĢmüĢ Olması ĠTF ve CTF Hastaneleri’nin SSK hak sahiplerine sundukları hizmetler neticesinde 2003-2004 yıllarına ait faturaların, sevki yapan SSK Hastaneleri tarafından ödenmesi gereken %25’lik kısmını oluĢturan 19.028.826,92 TL.nin, fatura tarihlerinden itibaren iĢleyecek yasal faizi, yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte tahsili için Ġstanbul 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nde 2012/641 esas numaralı alacak davası açıldığı görülmüĢtür. Konu incelendiğinde; SSK hak sahiplerine verilen tedavi hizmeti karĢılığında oluĢan 19.028.826,92 TL tutarındaki alacağın:

• 9.950.682,30 TL.lik kısmının ĠTF’ye
• Kalan 9.078.144,62 TL.sinin ise CTF’ye ait olduğu anlaĢılmıĢtır. 06.01.2005 tarihinde çıkarılan 5283 sayılı ―Bazı Kamu KuruluĢlarına Ait Sağlık Birimlerinin Sağlık Bakanlığına Devredilmesine Dair Kanun‖ ile ĠTF ve CTF Hastanelerinin alacaklı olduğu SSK Hastaneleri Sağlık Bakanlığı’na devredilmiĢ, 5615 GV Kanunu ve Bazı Kanunlarda DeğiĢiklik Yapılmasına Dair Kanunun Geçici 3.md. ve SGK’nın yayınladığı 02.05.2007/4118 sayılı 2007/32 nolu Genelge ile Üniversite Hastanelerinin SGK Kurumu ile kuruma devredilen diğer kurumlara 31.12.2006 tarihine kadar verdikleri tedavi hizmetleri karĢılığı düzenledikleri ilgili döneme ait toplam fatura bedellerinden kalan miktarların ödeme ve terkin iĢlemleri ile ilgili usul ve esaslar belirlenmiĢ, bu düzenlemeler doğrultusunda her iki hastanenin baĢhekimleri ve Ġ.Ü. Döner Sermaye Saymanı ile Ġstanbul Sağlık ĠĢleri Ġl Mdl. arasında 2005-2007 yılları arasına ait borç-alacak tutarları ile ilgili olarak bir Mutabakat Tutanağı imzalanmıĢtır. Söz konusu Tutanakta Üniversite hastaneleri yetkilileri tarafından ―2003-2004 yılları alacak haklarımız ödenmemiĢ olup bu haklarımız saklı kalmak kaydıyla‖ notunun düĢülerek imza atıldığı görülmüĢtür. 5283 sk. hükümleri çerçevesinde borç ve alacakları ile birlikte Sağlık Bakanlığına devredilen eski SSK hastanelerince, devir öncesinde ĠÜ hastanelerine sevk edilen hastalara ĠTF ve CTF bünyesinde verilen sağlık hizmetleri için düzenlenen faturaların % 75’ine tekabül eden kısmı avans olarak ilgili dönemde tahsil edilmiĢ, bakiye %25’e tekabül eden kısmın ise ödenmeyerek mutabakat konusu olduğu anlaĢılmıĢtır. 2003-2004 yıllarında SSK hastanelerine verilen sağlık hizmeti karĢılığında oluĢan alacakların neden 2007 yılına kadar istenmediği ve takip edilmediği izaha muhtaçtır. Yine söz

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 78 konusu Mutabakat Tutanağı’nın imzalandığı 2007 tarihinden 2012 yılına kadar geçen 5 yıllık süre zarfında gelir gerçekleĢtirme görevlileri tarafından herhangi bir iĢlem yapılmamıĢ, Sağlık Bakanlığı ve SGK ile yazıĢmalar yapılmamıĢtır. Hastane alacaklarının zaman aĢımına uğramasına az bir süre kala harekete geçilmiĢ, dönemin Rektörü tarafından 02.05.2012 tarihinde Sağlık Bakanlığına bir yazı yazılarak, 5283 sk. hükümleri çerçevesinde borç ve alacakları ile birlikte Sağlık Bakanlığına devredilen eski SSK hastanelerince, devir öncesinde ĠÜ hastanelerine sevk edilen hastalara ĠTF ve CTF bünyesinde verilen sağlık hizmetleri için düzenlenen faturaların % 75’ine tekabül eden kısmının avans olarak ilgili dönemde tahsil edildiği, bakiye %25’e tekabül eden ve Sağlık Bakanlığı’na devredilen eski SSK hastanelerince ödenecek olan alacaklarının, SGK’dan (SSK Ġst. Sağl. ĠĢl. Ġl Mdl. den) talep edildiği, ancak söz konusu müdürlüğün, zikredilen borçlu hastanelerin borç ve alacakları ile birlikte Sağlık Bakanlığı’na devredildiğini bildirmesi üzerine 2003-2004 yıllarında, Sağlık Bakanlığı’na devredilen hastanelerce sevki yapılan hastaların tedavi bedellerinin % 25’inin Sağlık Bakanlığı tarafından ödenmesini talep ettiği, ancak, bu yazısına 2015 yılına kadar cevap alamadığı görülmüĢtür. Bu arada alacakların zamanaĢımına uğramaması için en geç 31.12.2012 tarihine kadar dava açılması gerektiğinden ĠÜ Rektörlüğü Hukuk MüĢavirliği tarafından Ġstanbul 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nde 2012/641 esas numaralı alacak davası açılmıĢtır. Dava süreci baĢladıktan sonra; Türkiye Kamu Hastaneler Birliği Rektörlüğe hitaben yazdığı 16.03.2015 tarihli yazıda; konuya istinaden Ġstanbul Sağlık Müdürlüğü ve taraflarınca bahsi geçen hastanelerden kayıtlarını incelemeleri ve borç kaydına rastlanıldığı takdirde ödemelerinin yapılmasının istendiği, bahsi geçen hastanelerin kayıtlarında borç kaydına rastlamadıklarını bildirdiklerini görülmüĢ olup, yine aynı yazıda; CĠBALĠ Sağlık Sosyal Güvenlik Merkezi Muhasebe Servisinin 2003-2004 yıllarına ait kat’i mizanlarda avans hesapları ile alacak hesaplarının dökümü ile SSK hastanelerinin devir itibariyle düzenledikleri kat’i mizanlarda Ġstanbul Üniversitesi hastanelerine ödenmesi gereken bir borç gözükmediği ve devredilen hastanelerden alınan % 75 avans ödemeleri sonrası kalan fatura tutarlarının ödenmiĢ ve kapatılmıĢ olduğuna dair belgelerin Ġdareye sunulduğu belirtilmiĢ, kısaca; söz konusu borç kabul edilmemiĢtir. Sonuç olarak; kaynağı 2003-2004 yıllarına dayanan alacakların zamanında takip edilmemesi neticesinde, ülkede oluĢan mevzuat değiĢiklikleri nedeniyle Döner Sermaye

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 79 ĠĢletmesinin muhatap bulamaz hale geldiği ve zamanaĢımına az bir süre kala alacağın dava yoluyla tahsilinin sağlanmaya çalıĢıldığı açıktır. 2003-2004 yıllarında SSK tarafından sevkedilen hastalara verilen sağlık hizmeti karĢılığında tahakkuk eden alacakları takip etmeyerek ilgili hastanelerden tahsili için gerekli iĢlemleri baĢlatmayan ĠTF ve CTF Hastaneleri gelir gerçekleĢtirme görevlileri ve üst yöneticiler ile, 2007 yılında imzalanan Mutabakat Tutanağından sonra alacakları hakkında 5 yıl herhangi bir giriĢimde bulunmayan ve iĢlem yapmayan gelir gerçekleĢtirme görevlileri ve üst yöneticiler ĠĢletmenin 19.028.826,92 TL tutarındaki alacağının Ģüpheli hale gelmesine sebep olmuĢlardır. Kamu idaresi cevabında; 2003-2004 yıllarında MEDULA sistemine benzer sistemin olmayıĢı, faturaların manuel olarak gönderilmesi ve birçok hastaneye sağlık hizmeti verilmesi nedeniyle alacak bakiyelerinin takibinde gecikme yaĢandığı, 2005 yılında SSK Hastanelerinin Sağlık Bakanlığına devredilmesinden sonra alacaklarla ilgili olarak yapılacak mutabakata iliĢkin geriye dönük inceleme esnasında 2003-2004 yılına ait bakiyelerin tespit edildiği, konu hakkında dönemin Saymanlık Müdürünün 18.01.2006 tarihinde SSK Sağlık ĠĢleri Müdürlüğüne yazı yazdığı, ilgili kurumun devrinden sonra 2007 yılında 2005-2006 yıllarına ait alacakların mutabakatının yapılmıĢ olup; düĢülen Ģerhe (2003-2004 yıllarına ait alacakların ödenmesi) istinaden Döner Sermaye Saymanlığı tarafından SGK Sağlık ĠĢleri Ġl Müdürlüğüne 19.10.2007 tarih ve 1045 sayılı yazıyı yazıldığı, mevzuat değiĢikliği ve SSK'nın devredilmesi sebebiyle takip iĢlemlerinin tamamen zorlaĢtığı ve devralan kurumla konu hakkında anlaĢma sağlanamaması sebebiyle Hukuk MüĢavirliğince Ġstanbul 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde 2012/641 esas numaralı davanın açıldığı ve sürecin halen devem ettiği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; Kamu Ġdaresi; ĠĢletmenin 2003-2004 yıllarına ait alacaklarının SGK ile bir mutabakat yapılmasına karar verildikten sonra yapılan çalıĢma sırasında ortaya çıktığını kabul etmekte, söz konusu alacaklar için 2006 yılında ĠĢletme Saymanlık Müdürü tarafından SSK Sağlık ĠĢleri Müdürlüğüne yazı yazıldığını (sadece bir kez), mutabakat imzalandıktan sonra 2007 tarihinde bir kez daha aynı Kuruma yazı çıkıldığını belirterek, 2012 yılında tahsili sağlanamayan alacakla ilgili olarak dava açılarak takip yoluna gidildiğini beyan etmiĢtir. Görüleceği üzere Ġdare cevabında bulguda belirtilen tespiti adeta onaylamıĢtır. Aradaki tek fark, 2003-2004 yıllarına ait alacaklar için 2006 yılında bir kez, 2007 yılında da bir kez olmak üzere toplam iki kez ilgili kuruma yazı yazılmıĢ olmasının, söz konusu alacakların

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 80 takibi için yeterli görülmesidir. Söz konusu yazılar denetim sırasında tarafımızca da görülmüĢ olup, bu yazıların hiçbirisine cevap alamayan Ġdarenin; o tarihte eyleme geçmeyerek durumu akıĢına bırakma nedenleri anlaĢılamamıĢ ve aslen bulguda bu durum tenkit konusu yapılmıĢtır. Yine Ġdare cevabında; 2007 yılından 2012 yılına kadar aradan geçen 5 yıllık süre zarfında neden herhangi bir iĢlem yapılmadığına dair bir açıklama mevcut değildir. 2003-2004 yıllarında SSK hastanelerine verilen sağlık hizmeti karĢılığında oluĢan alacakların neden 2007 yılına kadar istenmediği ve takip edilmediği izaha muhtaçtır. Yine söz konusu Mutabakat Tutanağı’nın imzalandığı 2007 tarihinden 2012 yılına kadar geçen 5 yıllık süre zarfında Sağlık Bakanlığı ve SGK ile herhangi bir yazıĢma yapılmamıĢtır. Hastane alacaklarının zaman aĢımına uğramasına az bir süre kala harekete geçilmiĢ, Sağlık Bakanlığı'na bir yazı yazılarak, ĠĢletmenin Bakanlığa devredilen eski SSK hastanelerince ödenecek olan alacaklarının Sağlık Bakanlığı tarafından ödenmesi talep edilmiĢ, ancak, bu yazısına da 2015 yılına kadar cevap alamamıĢ, dava süreci baĢladıktan sonra Türkiye Kamu Hastaneler Birliği Rektörlüğe bir yazı yazarak böyle bir borçlarının olmadığını bildirmiĢtir. Gelinen noktada; kaynağı 2003-2004 yıllarına dayanan alacakların zamanında takip edilmemesi neticesinde alacağın tahsilatı Ģüpheli hale gelmiĢ, bu durum muhasebe kayıtlarına da intikal etmiĢ ve 2003-2004 yıllarına ait toplam 19.028.826,92 TL tutarındaki alacak 129 ġüpheli Ticari Alacaklar Hesabında muhasebeleĢtirilmiĢtir. 2003-2004 yıllarında SSK tarafından sevk edilen hastalara verilen sağlık hizmeti karĢılığında tahakkuk eden alacakları takip etmeyerek ilgili hastanelerden tahsili için gerekli iĢlemleri baĢlatmayan ĠTF ve CTF Hastaneleri gelir gerçekleĢtirme görevlileri ve üst yöneticiler ile, 2007 yılında imzalanan Mutabakat Tutanağından sonra alacakları hakkında 5 yıl herhangi bir giriĢimde bulunmayan ve iĢlem yapmayan gelir gerçekleĢtirme görevlileri ve üst yöneticiler ĠĢletmenin 19.028.826,92 TL tutarındaki alacağının Ģüpheli hale gelmesine sebep olmuĢlardır.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 81 BULGU 10: ĠĢletmenin 120 Alıcılar Hesabı ile 135 Personelden Alacaklar Hesabında Kayıtlı Tutarların Borçlular Bazında Takip Edilmemesi ve Tahsilatın Ġmkansız Hale Gelmesi Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü’nün konsolide mali tablolarında yer alan ve Kurum alacaklarını oluĢturan 120 ve 135 hesapta kayıtlı toplam 115.415.663,85 TL tutarındaki alacağının borçlularının bilinmediği, her alacak için alacak takip dosyası tutulmadığı tespit edilmiĢtir. 120 hesabın alt kalemleri incelendiğinde Kurum alacaklarının:

• Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu Ġdarelerinden Alacaklar
• Özel Bütçe Kapsamındaki Ġdarelerden Alacaklar
• Mahalli Ġdarelerden Alacaklar
• Sosyal Güvenlik Kurumlarından Alacaklar
• Diğer Kamu Tüzel KiĢilerinden Alacaklar
• Sigorta ġirketlerinden Alacaklar ve
• Özel Sektör ġirketlerinden Alacaklar kalemlerinden oluĢtuğu görülmüĢtür. Kurum tarafından bu alt kalemlerde kayıtlı toplam tutarlar bilinmekte, ancak, hangi kurumdan/Ģahıstan ne kadar alacaklı olunduğu hususu bilinmemektedir. Hastane otomasyon yazılımında yapılan tahsilatlar toplam olarak görünmekte, sistem hangi kurumdan ne kadar tahsilat yapıldığı, kalan borcun kime ait olduğu konusunda raporlama yapmamaktadır. Dolayısıyla; mali tablolarda yer alan ve önceki yıllara ait olan alacak tutarının borçlularının kim olduğu bilinmemekte, bu durum tahsilatın takibini ve gerçekleĢtirilmesini olanaksız hale getirmektedir. Döner Sermaye Merkez ĠĢletme Müdürlüğünü oluĢturan döner sermaye iĢletmelerinin bazılarında alacak takip dosyası hiç tutulmadığı, bazılarında da alacağın sadece bir bölümü için takip dosyalarının mevcut olduğu anlaĢılmıĢtır. Bu durumda mali tablolarda 120 hesabın alacağında kayıtlı olan 115.415.663,85 TL’nin bir kısmı fiilen Ģüpheli alacak haline dönüĢmüĢtür. Aynı Ģekilde ĠĢletmenin 2015 konsolide mali tablolarında yer alan 135 Personelden Alacaklar hesabında kayıtlı 2012 yılı kaynaklı kayıtların kaynağı ve borçluların kimliği ile ilgili olarak iĢletmenin elinde herhangi bir bilgi bulunmadığı tespit edilmiĢtir. 120 hesapta olduğu gibi borçlusunun bilinmediği bir alacağın takibi ve tahsili imkansızdır. Bu nedenle 135 hesapta kayıtlı alacaklar da Ģüpheli alacak konumundadır. ĠĢletmenin 120 ve 135 hesapta

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 82 kayıtlı alacak tutarlarından ne kadarının tahsilinin imkansız hale geldiği hususunun ancak özel bir çalıĢma ile saptanabileceği düĢünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; Bulgudaki tespit kabul edilerek Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğünün harcama birimlerini sürekli olarak yazılı Ģekilde uyardığı, bulguda yer alan hususa azami özen gösterilmeye devam edileceği beyan edilmiĢtir. Sonuç olarak; Ġdarenin cevabı 120 ve 135 hesaplardaki olumsuzluğu giderecek mahiyette değildir. ĠĢletmenin mali tablolarında yer alan ve önceki yıllara ait olan alacak tutarının borçlularının kim olduğu bilinmemekte, bu durum tahsilatın takibini ve gerçekleĢtirilmesini olanaksız hale getirmektedir. Bu durumda mali tablolarda 120 hesabın alacağında kayıtlı olan 115.415.663,85 TL’nin bir kısmı fiilen Ģüpheli alacak haline dönüĢmüĢtür. Aynı Ģekilde ĠĢletmenin 2015 konsolide mali tablolarında yer alan 135 Personelden Alacaklar hesabında kayıtlı 2012 yılı kaynaklı kayıtların kaynağı ve borçluların kimliği bilinmediğinden 120 hesapta olduğu gibi 135 hesapta kayıtlı alacaklar da Ģüpheli alacak konumundadır. ĠĢletmenin 120 ve 135 hesapta kayıtlı alacak tutarlarından ne kadarının tahsilinin imkansız hale geldiği hususunun ancak özel bir çalıĢma ile saptanabileceği düĢünülmektedir. BULGU 11: Zeyilnamelerde Tebligat Sürelerine Uyulmaması ĠTF tarafından ihalelere iliĢkin olarak düzenlenen zeyilnamelerin birçoğunun ihale dokümanı satın alan isteklilere bildirilmesinde mevzuatta öngörülen tebligat sürelerinin dikkate alınmadığı tespit edilmiĢtir.
4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanunun "Ġhale dokümanında değiĢiklik veya açıklama yapılması" baĢlıklı 29.maddesinde; "Ġlân yapıldıktan sonra ihale dokümanında değiĢiklik yapılmaması esastır. DeğiĢiklik yapılması zorunlu olursa, bunu gerektiren sebep ve zorunluluklar bir tutanakla tespit edilerek önceki ilânlar geçersiz sayılır ve iĢ yeniden aynı Ģekilde ilân olunur. Ancak, ilân yapıldıktan sonra, tekliflerin hazırlanmasını veya iĢin gerçekleĢtirilmesini etkileyebilecek maddi veya teknik hatalar veya eksikliklerin idarece tespit edilmesi veya isteklilerce yazılı olarak bildirilmesi halinde, ihale dokümanında değiĢiklikler yapılabilir. Yapılan bu değiĢikliklere iliĢkin ihale dokümanının bağlayıcı bir parçası olan zeyilname, son teklif verme gününden en az on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 83 edecek Ģekilde ihale dokümanı alanların tamamına gönderilir. Zeyilname ile yapılan değiĢiklikler nedeniyle tekliflerin hazırlanabilmesi için ek süreye ihtiyaç duyulması halinde, ihale tarihi bir defaya mahsus olmak üzere en fazla yirmi gün zeyilname ile ertelenebilir. Zeyilname düzenlenmesi halinde, teklifini bu düzenlemeden önce vermiĢ olan isteklilere tekliflerini geri çekerek, yeniden teklif verme imkanı sağlanır." hükmü yer almaktadır. a) 2014/63900 Ġhale Kayıt Numaralı ―108 Kalem Tıbbi Malzeme Temini‖ ihalesiyle ilgili olarak 22.07.2014 tarihinde idarece düzenlenen Zeyilname;

• Bursa Medikal Teknik Servis Elektronik tıbbi Malzeme San. Tic. Ltd. ġti. adlı istekliye 06.08.2014 tarihinde (ihale tarihinden iki gün önce),
• Mega Teknik Kağıt Sanayi ve Gıda Ürünleri Tic. Ltd. ġti. adlı istekliye postayla 02.08.2014 tarihinde (ihale tarihinden dört gün önce) ve
• Mertsel Ecza Depoları San. ve Tic. A.ġ. adlı istekliye de 02.08.2014 tarihinde (ihale tarihinden dört gün önce) iadeli taahhütlü olarak postayla tebliğ edildiği tespit edilmiĢtir. b) Yine 2014/27005 Ġhale Kayıt Numaralı ve 11.04.2014 tarihinde ihalesi yapılan ―39 Kalem Tıbbi Malzeme Temini‖ alımı iĢine ait ihale dokümanında (teknik Ģartnamede) yapılan değiĢiklikle ilgili olarak düzenlenen 03.04.2014 tarihli Zeyilnamenin; değiĢiklikten önce ihale dokümanını EKAP’tan indiren isteklilerden:
• Tempo Teknik Medikal Paz. Org. Ġth. Müm. ve ĠĢl. Tic. San. A.ġ, Alvimedica Sağlık Ekip.Paz.SatıĢ Dağ.A.ġ.’ye 03.04.2014 tarihinde ((ihale tarihinden sekiz gün önce)
• Ayra Medikal Yat. Ltd. ġti, Boston Scientific Ltd. ġti.’ye 04.04.2014 tarihinde (ihale tarihinden yedi gün önce) Faks yoluyla tebliğ edildiği anlaĢılmıĢtır. Görüleceği üzere; 08.08.2014 tarihinde yapılacak ihaleye ait ihale dokümanında (teknik Ģartnamede) yapılan değiĢiklik (zeyilname) doküman satın alan üç istekliye ihale tarihinden 10 (on) gün önce tebliğ edilmemiĢ, bu istekliler 10 (on) gün öncesinde bilgi sahibi olamamıĢ, nitekim 2014/63900 Ġhale kayıt numaralı ihalede kendisine geç bildirimde bulunulan isteklilerden bir tanesi de ihaleye teklif verememiĢ ve bu suretle Kanunun 29 uncu madde hükmü geçersiz kılınmıĢtır. Yukarıda zeyilnamelerde tebligat süresine uyulmaması hususu ile ilgili olarak sadece

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 84 iki örnek verilmiĢ olup; zeyilname düzenlenen ĠTF ihalelerinden birçoğunda mevzuata aykırı bu durum gözlenmiĢtir. Kamu idaresi cevabında; a) 2014/63900 Ġhale Kayıt Numaralı 108 Kalem Tıbbi Malzeme Temini ihalesi ile ilgili olarak 22.07.2014 tarihinde düzenlenen Zeyilnamenin aynı gün iadeli taahhütlü olarak postaya verildiği, ihale tarihinin 08.08.2014 olduğu, ihale tarihinin ötelenmesini gerektirecek durum olmadığından ihale tarihinde ertelemeye gidilmediği,
Bursa Medikal Teknik Servis Elektronik Tıbbi Malzeme SatıĢ San. Tic. Ltd. ġti., Mega Teknik Kağıt San. Ve Gıda Ürünleri Tic. Ltd. ġti. ve Mertsel Ecza Depoları San. Ve Tic. A.Ģ. firmaları tarafından Zeyilnamenin taraflarına geç ulaĢması hakkında olumsuz bir dönüĢ yapılmadığı, b) 2014/27005 Ġhale Kayıt Numaralı 39 Kalem Tıbbi Malzeme Temini ihalesi ile ilgili olarak 03.04.2014 tarihinde düzenlenen Zeyilnamenin aynı gün 03.04.2014 tarihinde faks ile tebliğ edildiği, ihale tarihinin 11.04.2014 olduğu ve hasta mağduriyetinin oluĢmaması adına ihale tarihinde ertelemeye gidilmediği, Ayrıca Tempo Teknik Medikal Paz. Org. Ġth. Müm. ve ĠĢl. Tic. San. A.ġ., Alvimedica Sağlık Ekip. Paz. SatıĢ Dağ. A.ġ., Ayra Medikal Yat. Ltd. ġti. ve Boston Scientific Ltd. ġti. firmaları tarafından Zeyilnamenin taraflarına geç ulaĢması hakkında olumsuz bir dönüĢ yapılmadığı, bu konuda oluĢabilecek hatalara karĢı daha dikkatli olunmasına yönelik gerekli hassasiyetin gösterileceği bildirilmiĢtir. Sonuç olarak; Kamu Ġdaresi cevabında; Zeyilnamelerin postaya verildiği tarih ile ihale tarihi arasında kıyaslama yaparak ihalenin ertelenmesine gerek duyulmadığı Ģeklinde beyanda bulunmuĢtur. Oysa; 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanunun "Ġhale dokümanında değiĢiklik veya açıklama yapılması" baĢlıklı 29 uncu maddesinde; düzenlenen Zeyilnamelerin, son teklif verme gününden en az on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek Ģekilde ihale dokümanı alanların tamamına gönderileceği‖ hükmünde yer alan ―son teklif verme gününden en az on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek Ģekilde‖ ibaresinden; tebligatın ihale tarihinden en az 10 gün önce isteklilerin eline geçmiĢ olmasının amaçlandığı, diğer bir deyiĢle

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 85 değiĢiklikle ilgili bildirimin istekliler tarafından tebliğ edildiği tarihin anlaĢılması gereklidir. Ġdare tarafından tebliğ için postaya verildiği tarihin kabul edilmesi ve bunun ihale tarihinden 10 gün öncesine ait olmasının yeterli olduğunun kabul edilmesi halinde; postada gecikilen süreler ve tebligatın yerine ulaĢmasında yaĢanabilecek muhtemel sıkıntılar göz önüne alındığında; bazı tebligatların ihale tarihi geçtikten sonra bile istekliye ulaĢabilme ihtimalinin de mevcut olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Söz konusu süre; isteklilere, Zeyilname ile yapılan değiĢiklikler nedeniyle yeni tekliflerini hazırlayabilmeleri için bir ek zaman tanınması ve ihalede rekabetin sağlanması açısından önem taĢımaktadır. Bulgumuz incelendiğinde; 2014/63900 Ġhale Kayıt Numaralı ve 08.08.2014 tarihinde yapılan ―108 Kalem Tıbbi Malzeme Temini‖ ihalesiyle ilgili olarak 22.07.2014 tarihinde idarece düzenlenen Zeyilnamenin 3 istekliye ihale tarihinden sadece iki ve dört gün önce tebligatının sağlandığı görülecektir. Kaldı ki; bazı ihalelerde Ġdare tarafından düzenlenen Zeyilnamelerin istekliler tarafından öğrenilmesini teminen postaya veriliĢ/faks yoluyla bildirim tarihleri ile ihale tarihi arasında bile 10 günden az sürenin bulunması, Ġdarenin konu ile ilgili olarak gereken hassasiyeti göstermediğinin kanıtı olarak algılanmıĢtır. Örneğin; 2014/27005 Ġhale Kayıt Numaralı ve 11.04.2014 tarihinde ihalesi yapılan ―39 Kalem Tıbbi Malzeme Temini‖ alımı iĢine ait ihale dokümanında (teknik Ģartnamede) yapılan değiĢiklikle ilgili olarak düzenlenen Zeyilname; değiĢiklikten önce ihale dokümanını EKAP’tan indiren isteklilerden ikisine ihale tarihinden sekiz gün önce, ikisine de ihale tarihinden yedi gün önce faks yoluyla tebliğ edilmiĢtir. Görüleceği üzere; 08.08.2014 ve 11.04.2014 tarihlerinde yapılacak ihalelere ait ihale dokümanlarında (teknik Ģartnamelerde) yapılan değiĢiklikler (zeyilnameler) doküman satın alan isteklilerden bir kısmına ihale tarihinden 10 (on) gün önce tebliğ edilmemiĢ, bu istekliler 10 (on) gün öncesinde bilgi sahibi olamamıĢ ve bu suretle Kanunun 29 uncu madde hükmü geçersiz kılınmıĢtır. Yukarıda zeyilnamelerde tebligat süresine uyulmaması hususu ile ilgili olarak sadece iki örnek verilmiĢ olup; zeyilname düzenlenen ĠTF ihalelerinden birçoğunda mevzuata aykırı bu durum gözlenmiĢtir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 86 BULGU 12: Özel Bütçenin Ġhtiyaç Duyduğu Araçların Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü Tarafından Kiralanması ve Bedellerinin ĠĢletme Bütçesinden Ödenmesi Döner Sermaye ĠĢletmesi tarafından 2015/25618 Ġhale kayıt numaralı ―Ġstanbul Üniversitesi 36 Aylık Sürücülü Hizmet Aracı Kiralanması‖ iĢi kapsamında kiralanan 41 aracın 10 tanesinin hizmet aracı olarak özel bütçeye verildiği tespit edilmiĢtir. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Malî hizmetler birimi” baĢlıklı 60 ıncı maddesinde; “ …. Alım, satım, yapım, kiralama, kiraya verme, bakım-onarım ve benzeri malî işlemlerden; idarenin tamamını ilgilendirenler destek hizmetlerini yürüten birim, sadece harcama birimlerini ilgilendirenler ise harcama birimleri tarafından gerçekleştirilir. Ancak, harcama yetkililiği görevi uhdesinde kalmak şartıyla, harcama birimlerinin talebi ve üst yöneticinin onayıyla bu işlemler destek hizmetlerini yürüten birim tarafından yapılabilir.” denilmektedir. Söz konusu maddede belirtilen uygulama aynı idare ve bütçe içerisinde yer alan birimlerin ortak ihtiyaçlarının teminine yönelik bir imkandır. Buna göre; Üniversite özel bütçesi ile Üniversiteye bağlı olmakla birlikte bir Döner Sermaye ĠĢletmesinin bütçesi gerek tabi oldukları muhasebe usulleri yönüyle gerekse düzenlenen mali tablolar itibariyle bir birinden farklı olup mali iĢlemlerde yetki ve sorumluluğun değerlendirilmesinde bu farklılığın göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinde bütçe, iĢletmelerin belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına iliĢkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belge olarak tanımlanmıĢ, bütçelerin yılı içinde yapılacak giderler ile gelirlerden oluĢacağı, bütçeyle verilen harcama yetkisinin, mevzuatla düzenlenen görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılacağı, ĠĢletme hizmetleri, bütçelere konulacak ödeneklerle, mevzuatla belirlenmiĢ yöntem, ilke ve amaçlara uygun olarak gerçekleĢtirileceği hüküm altına alınmıĢ, devam eden maddelerde ve Yönetmeliğin tamamında iĢletmenin gider ve gelirleri ile ilgili düzenlemeler yapılmıĢtır. Görüleceği üzere; Döner Sermaye ĠĢletmeleri ayrı bütçeleri ve ayrı harcama kuralları olan birimler olup, tüm bütçelerini kendileri için gerekli olan mal ve hizmetleri temin etmek ve ürettikleri hizmetlerin maliyetini karĢılamak amacıyla kullanmaları esastır. Ġ.Ü. Döner Sermaye ĠĢletmesinin bağlı olduğu genel yönetim kapsamındaki kamu idaresinin (Ġstanbul Üniversitesi’nin) kendi bütçesi mevcut olup kendisine verilen görevleri yerine getirirken ihtiyaç duydukları harcamaları buradan karĢılamakta olup, 2015 yılında Döner Sermaye

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 87 ĠĢletmesine kaynak aktarımında bulunmamıĢtır. Hal böyle iken; Döner Sermaye ĠĢletmesinin ihtiyacına binaen kiraladığı 41 adet aracın 10 tanesini hizmet aracı olarak kullanılmak üzere özel bütçeye vermesi, diğer bir deyiĢle, özel bütçenin ihtiyaç duyduğu bir hizmet alımını kendi bütçesinden karĢılaması ve kaynak aktarmasının mevzuata uygun olmadığı kanaatine varılmıĢtır. Kamu idaresi cevabında; Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğünce ihalesi yapılan ―Üniversitenin Muhtelif Birimlerinin Ġhtiyacı Olan 41 adet Araç Kiralama Hizmeti‖ iĢinde hizmet aracı olarak özel bütçeye tahsis edildiği iddia edilen 10 adet aracın denetim, sevk ve idaresinin Merkez Garaj Amirliğinde bulunduğu, araçları kullandırma yetkisinin ĠĢletme Müdürlüğü Harcama Yetkilisi olan Rektöre ait olduğu, Özel Bütçe üst yöneticiliği rolü de Rektörlük makamında bulunduğundan araçların özel bütçe iĢlerinde kullanılıyor gibi algılanmasına sebep olduğu, oysa araçların Rektör talimatıyla iĢletme bünyesindeki birimlerin döner sermaye bütçesinden gerçekleĢtirdiği iĢlerde kullanılmak üzere görev yaptıkları, baĢ Ģoförlük yetkilisinin merkez garajda olması, döner sermaye birimleri ve alanı ile ilgili faaliyetlerde araç gereksinimi doğduğunda sevk ve idarenin bu merkezden yürütülmesinin uygun görüldüğü, bu araçların yönetiminin merkez garaj tarafından yapılması ve araçların fiilen burada bulunmasının özel bütçeye tahsis edildiği anlamına gelmediğinin düĢünüldüğü Ģeklinde beyanda bulunmuĢtur. Sonuç olarak; Kamu Ġdaresi her ne kadar cevabında; ĠĢletme tarafından kiralanarak Merkez Garaj Amirliğine gönderilen araçların iĢletmeye bağlı birimlerin iĢ ve iĢlemleri için kullanıldığını beyan etse de; yerinde yapılan denetimde; ĠĢletmeye bağlı 49 birimin yarısının hiç faaliyetinin olmadığı, kalanlara ise ĠĢletme tarafından kiralanan 31 adet aracın hizmet aracı olarak verildiği, hatta (raporumuzdaki baĢka bir bulguda da bahsedildiği üzere) ĠĢletme Müdürlüğüne bağlı birimlere hizmetlerinde kullanılmak üzere kiralanarak verilen araçların birim yöneticileri tarafından özel araç gibi kullanıldığı hususları tespit edilmiĢ, özel bütçeye verilen 10 araca ait ―taĢıt görev kağıtları‖ da mevcut olmadığından ve Ġdarenin öne sürdüğü hususu kanıtlayacak baĢkaca bir belge de bulunmadığından Ġdare cevabı kabul edilebilir mahiyette görülmemiĢtir.
Bulgumuzda da belirtildiği üzere; Döner Sermaye ĠĢletmeleri ayrı bütçeleri ve ayrı harcama kuralları olan birimler olup, tüm bütçelerini kendileri için gerekli olan mal ve hizmetleri temin etmek ve ürettikleri hizmetlerin maliyetini karĢılamak amacıyla kullanmaları esastır. Döner Sermaye ĠĢletmesinin ihtiyacına binaen kiraladığı 41 adet aracın 10 tanesini

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 88 hizmet aracı olarak kullanılmak üzere özel bütçeye vermesi, diğer bir deyiĢle, özel bütçenin ihtiyaç duyduğu bir hizmet alımını kendi bütçesinden karĢılaması ve kaynak aktarmasının mevzuata uygun olmadığı kanaatine varılmıĢtır. BULGU 13: Döner Sermaye ĠĢletmelerinde Ön Mali Kontrol ĠĢlemlerinin Yapılmaması
10.12.2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 55, 56, 57 ve 58 inci maddelerine dayanılarak hazırlanan Ġç Kontrol ve Ön Malî Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslar’da; Ön Malî Kontrol ―İdarelerin gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerine ilişkin malî karar ve işlemlerinin; idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, harcama programı, finansman programı, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer malî mevzuat hükümlerine uygunluğu ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması yönlerinden yapılan kontrolünü ifade eder‖ Ģeklinde tanımlanmıĢ olup, Esaslar’ın ―Amaç ve kapsam‖ baĢlıklı 1 inci Maddesinde; ―Bu Usul ve Esasların amacı, düzenleyici ve denetleyici kurumlar hariç olmak üzere, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde iç kontrol ve ön malî kontrol faaliyetlerinin yürütülmesine ilişkin ilke, iş, işlem ve süreçleri belirlemektir.‖ denilmektedir. Kapsam maddesinden de anlaĢılacağı üzere genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden olan Döner Sermaye ĠĢletmeleri de ön mali kontrol yapacak kurumlar arasında kabul edilmektedir. Esaslarda Malî Hizmetler birimi ―Kamu idarelerinde 5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinde belirtilen görevleri yürüten birimi ifade eder‖ denilmektedir. Ġç kontrole iliĢkin yetki ve sorumlulukların belirlendiği Esasların 8 inci Maddesinde; ―Üst yöneticiler, iç kontrol sisteminin kurulması ve gözetilmesinden, harcama yetkilileri ise görev ve yetki alanları çerçevesinde, idari ve malî karar ve işlemlere ilişkin olarak iç kontrolün işleyişinden sorumludur. İdarelerin malî hizmetler birimi, iç kontrol sisteminin kurulması, standartlarının uygulanması ve geliştirilmesi konularında çalışmalar yapar ve ön malî kontrol faaliyetini yürütür…‖ ifadesi yer almaktadır. Esasların ―Ön malî kontrolün kapsamı‖ baĢlıklı 10 uncu Maddesinde; ―Ön malî kontrol görevi, idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından yerine getirilir. Ön malî kontrol, harcama birimleri tarafından yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrollerden oluşur. Malî hizmetler birimi tarafından yapılacak ön malî kontrol, Usul ve Esaslarda belirtilen kontroller ile idarelerce yapılacak düzenlemeler çerçevesinde bu birim

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 89 tarafından yapılması öngörülen kontrollerden meydana gelir. Gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin malî karar ve işlemler, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, ayrıntılı harcama veya finansman programları, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer malî mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden kontrol edilir. Malî karar ve işlemler harcama birimleri tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması açısından da kontrol edilir.‖ denilmektedir. Esasların ―Ön malî kontrol süreci‖ nin anlatıldığı 12 nci Maddesinde; ―Malî hizmetler biriminin ön malî kontrolüne tâbi malî karar ve işlemler, kontrol edilmek üzere malî hizmetler birimine gönderilir. Malî hizmetler birimince kontrol edilen işlemler hakkında görüş yazısı düzenlenir ve ilgili birime gönderilir. Ön malî kontrol sonucunda yazılı görüş düzenlenmesi halinde bu yazılı görüşler ayrıntılı, açık ve gerekçeli olmak zorundadır. Malî hizmetler biriminin görüş yazısı ilgili işlem dosyasında saklanır ve bir örneği de ödeme emri belgesine eklenir…‖ denilmektedir. Esaslarda Ön mali Kontrole Tabi Tutulacak ĠĢlemler olarak; ―Kanun tasarılarının malî yükünün hesaplanması (Md.16), Taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları (Md.17), Ödenek gönderme belgeleri (Md.18), Ödenek aktarma işlemleri (Md.19), Kadro dağılım cetvelleri (Md.20), Seyahat kartı listeleri (Md.21), Seyyar görev tazminatı cetvelleri (Md.22), Geçici işçi pozisyonları (Md.23), Yan ödeme cetvelleri (Md.24), Sözleşmeli personel sayı ve sözleşmeleri (Md.25),Yurtdışı kira katkısı (Md.26)‖ Ģeklinde sayılmıĢtır.
Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmelerinde yapılan 2015 yılı denetimlerinde ilgili Döner Sermaye ĠĢletmelerinde;
—Harcama Öncesi Ön Mali Kontrolün yapılması için Mali Hizmetler Biriminin kurulmadığı,
—Mevcut Ġç Kontrol Biriminin Ön Mali Kontrol kapsamındaki iĢlerle ilgili Ön Mali Kontrol görevi yapmadığı,
— Ön Mali Kontrole tabi tutulması gereken Ġhale dokümanlarının Ön Mali Kontrole tabi tutulmadığı için dosyalarda Ön Mali Kontrole iliĢkin herhangi bir görüĢ yazısının yer almadığı,
tespitleri yapılmıĢ olup söz konusu uygulama 5018 Sayılı Kanun’un ― Ön malî kontrol‖ baĢlıklı 58 inci maddesi, Kanun’un 60 ıncı maddesi (l) bendi ile 5018 sayılı Kanun’un 55, 56, 57 ve 58 inci maddelerine dayanılarak Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Ġç Kontrol Ve Ön Malî Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslar’ın 3, 13, 17, 26, 28 inci maddelerine aykırılık teĢkil

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 90 etmektedir. Kamu idaresi cevabında; Döner Sermayeli ĠĢletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin Ön Mali Kontrol baĢlıklı 12. Maddesinde ön malî kontrol görevinin idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri tarafından yerine getirilmesi gerektiği, Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye Harcama Birimlerinin 51 birimden oluĢtuğu, döner sermaye iĢlemlerinin tek merkezden Mali Hizmetler birimi gibi algılanması ve bu merkezden tüm mali kontrolün Stratejik bir birim gibi düĢünülerek yürütülmesinin nerdeyse imkânsız olduğu, 5018 sayılı yasadan oluĢturulan, Ġç Kontrol ve Ön mali kontrole ĠliĢkin usul ve Esasları 10. Maddesinde geçen ―Ön malî kontrol görevi, idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve malî hizmetler birimi tarafından yerine getirilir‖
hükmünün, Üniversitelerin Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlıklarının faaliyet alanlarını kapsadığı, diğer birçok kamu kurum ve kuruluĢlarının döner sermaye alımlarının Ön Mali kontrol kapsamı dıĢında tutulduğu, Buna göre, Döner Sermaye faaliyetlerinin neredeyse % 95’inin Sağlık Merkezleri olan Ġstanbul Tıp Fakültesi, CerrahpaĢa Tıp Fakültesi, DiĢ Hekimliği Fakültesi, Onkoloji Enstitüsü, Kardiyoloji, Enstitüsünden oluĢtuğu, toplu alımlarla standart özelliklere göre alınmıĢ olan ortopedi, giriĢimsel radyoloji gibi iĢlemlerde, bazen standart ölçülerin dıĢında gelen bir vakaya alınan malzeme uymadığından veya acil vaka gereksinimlerinde, idare anlık (acil) olarak temin için karar verip alım yaptığı, buna istinaden, Üniversite Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığının önceden planlanmıĢ ve bütçesinde ödenek açmıĢ yıl içi yapacağı alımların, yıl içindeki programlı ve düzenli bir kontrol mekanizması kurgusunun, hastanelerin Döner Sermaye alımları için uygulamanın çoğu zaman mümkün görünmediği, yani, Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlığının yapmıĢ olduğu Ön Mali kontrolün; hastanelerde yapılan hizmetin türünden dolayı Döner Sermaye iĢlemlerinde uygulamanın zor olduğu, bu sebeple yukarıda belirtilen Tıp Fakülteleri ve Enstitü hastanelerinde, ön mali kontrolün yapılabilmesi için Departmanlar açıldığı (gider idareleri), onlarca kiĢi bu departmanlarda istihdam edildiği, hal böyle iken, Ġstanbul Üniversitesi gibi devasa kurumları (hastaneleri) olan ve faaliyetlerinin geneli sağlık hizmeti gerektiren kurumlarda, tek merkezden (Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü) Ön Mali Kontrol yapılmasının uygulama açısından hem zaman kaybı hem de bürokratik engel oluĢturacağı,

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 91 Sonuç olarak, Ġdare tarafından, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamındaki kamu idarelerinde (Strateji GeliĢtirme BaĢkanlıklarında) olduğu gibi Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü tarafından Ön Mali Kontrol yapılmadığı, Harcama Birimlerinde uygulamada farklılık oluĢmaması ve eksikliklerin giderilmesi için 2015 yılı Denetiminde dikkati çekilen Ön Mali Kontrol Süreci konulu birimlere yazı yazıldığı, Ġfade edilmiĢtir. Sonuç olarak; Kurum cevabında özetle bulguda da belirtildiği Ģekliyle Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermayelerinde ön mali kontrol yapılanmasının bulunmadığı konusu kabul edilmekle birlikte, ön mali kontrolün bulunmamasının nedenleri mevzuat ve fiili dayanakları ile izah edilmeye çalıĢılmıĢtır. Öncelikle bulguda da vurgulandığı üzere 5018 Sayılı Kanun’un ― Ön malî kontrol‖ baĢlıklı 58 inci maddesi, Kanun’un 60 ıncı maddesi (l) bendi ile 5018 sayılı Kanun’un 55, 56, 57 ve 58 inci maddelerine dayanılarak Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan Ġç Kontrol Ve Ön Malî Kontrole ĠliĢkin Usul ve Esaslar’ın 3, 13, 17, 26, 28 inci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde üniversite döner sermayeleri ön mali kontrolün kurulma zorunluluğu dıĢında bırakılmıĢ birimler değillerdir. Yine kurum cevabında ön mali kontrolün harcama birimleri ve mali hizmetler birimleri tarafından yerine getirileceği, her bir döner sermayenin ayrı bir harcama yetkisi bulunduğu, Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğünün diğer döner sermayelerin merkezi yapılanması Ģeklinde konumlanmakla birlikte, kendi bütçesi dıĢında harcama yetkisi bulunmadığı, dolayıyla mali hizmetler birimi de bulunmayan Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğünün ön mali kontrol yapamayacağı ifade edilmiĢtir. Ancak benzer durum üniversite özel bütçesinde de olmasına rağmen üniversitelerde ön mali kontrol yapılanması bulunmakta ve iĢlemler Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlıkları tarafından yerine getirilmektedir. Üniversitelerde Strateji GeliĢtirme Daire BaĢkanlıkları özel bütçe içerisinde diğer Daire BaĢkanlıkları gibi ayrı bir harcama birimi olmasına rağmen diğer Daire BaĢkanlıklarının ön mali kontrol kapsamında olan tüm iĢlemlerini ön mali kontrole tabi tutmaktadırlar. Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Malî hizmetler birimi” baĢlıklı 60 ıncı maddesinde yer alan; “ …. Alım, satım, yapım, kiralama, kiraya verme, bakım-onarım ve benzeri malî işlemlerden; idarenin tamamını ilgilendirenler destek hizmetlerini yürüten birim, sadece harcama birimlerini ilgilendirenler ise harcama birimleri tarafından gerçekleştirilir. Ancak, harcama yetkililiği görevi uhdesinde

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 92 kalmak şartıyla, harcama birimlerinin talebi ve üst yöneticinin onayıyla bu işlemler destek hizmetlerini yürüten birim tarafından yapılabilir.” Hükmüne istinaden diğer döner sermayeleri de kapsayan ortak ihalelerini gerçekleĢtirmektedir. Esaslarda Malî Hizmetler birimi ―Kamu idarelerinde 5018 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinde belirtilen görevleri yürüten birimi ifade eder‖ denilmektedir. Sonuç olarak Üniversite Özel bütçesinde bulunan benzer bir yapılanmanın Üniversite Döner Sermayeleri adına Döner Sermaye ĠĢletme Müdürlüğü bünyesinde kurulmasının önünde mevzuat açısından herhangi bir engel olmadığı, tam tersi bulguda detaylı olarak yer verilen mevzuat ıĢığında zorunlu olduğu değerlendirilmektedir.

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 93 8. EKLER Ek 1: Kamu Ġdaresi Mali Tabloları BĠLANÇO 2015

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 94

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 95

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 96

T.C. SayıĢtay BaĢkanlığı Ġstanbul Üniversitesi Döner Sermaye ĠĢletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 97 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr