2015 - EGE ÜNİVERSİTESİ.pdf
EGE ÜNİVERSİTESİ 2015 YILI SAYIŞTAY DENETİM RAPORU Temmuz 2016
İÇERİK EGE ÜNİVERSİTESİ 2015 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 EGE ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2015 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 31
EGE ÜNİVERSİTESİ 2015 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ......................... 1
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ............................................... 3
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU............................................................................................................... 3
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 3
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 5
- DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 10
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 11
- EKLER ........................................................................................................................................................ 25
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 1
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Ege Üniversitesi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli “II sayılı Cetvel” de yer alan bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, özel bütçeli yükseköğretim kurumudur. Ege Üniversitesi bütçesi, Analitik Bütçe Hazırlama Rehberi çerçevesinde hazırlanmaktadır. Uygulama sonuçları ve muhasebe işlemleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'ne göre yapılmaktadır. Bu bağlamda bütçe uygulama sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 539’uncu maddesinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Muhasebe hizmetleri Maliye Bakanlığının Say2000i saymanlık otomasyon sistemi üzerinden yürütülmektedir. Üniversitenin 2015 yılında bütçe ile verilen toplam ödeneği 513.593.000,00 TL’dir. Yıl içerisinde 87.144.703,00 TL ekleme yapılmış ve 9.728.321,00 TL düşülmüştür. Neticede kullanılabilir bütçe ödeneği 591.009.382,00 TL olmuştur. Bu tutarın 577.624.699,00 TL si harcanmıştır. Kullanılabilir ödeneğe göre bütçe gerçekleşme oranı %97,73 olmuştur. Bütçede 513.593.000,00 TL gelir tahmini yapılmıştır. Bütçe uygulama sonucunda 571.479.395,00 TL gelir elde edilmiştir. Bütçe gelir tahminine göre gerçekleşme oranı % 111,27 olmuştur. Ege Üniversitesinin 2015 mali tablolarına göre gelir ve gider durumu aşağıda gösterilmiştir. Tablo 1: 2015 YILI BÜTÇE GİDER GERÇEKLEŞMELERİ AÇIKLAMA Başlangıç Ödeneği Toplam Ödenek Toplam Harcanan Bütçe Gerçekleşme Oranı ( % ) BÜTÇE GİDERLERİ TOPLAMI 513.593.000,00 591.009.382,00 577.624.699,00 97,73
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 2 Tablo 2: 2015 YILI BÜTÇE GELİR GERÇEKLEŞMELERİ AÇIKLAMA Bütçe Tahmini Gerçekleşen Gelir Toplamı Gerçekleşme Oranı(%) BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMI 513.593.000,00 571.479.395,00 111,27 Kurumun 2015 yılı gerçekleşen Faaliyet Gelirleri toplamı 620.057.014,92 TL, Faaliyet Giderleri toplamı 639.176.715,94 TL’dir. "Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esaslar'ın 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Birleştirilmiş veriler defteri. Geçici ve kesin mizan, Bilanço, Kasa sayım tutanağı, Banka mevcudu tespit tutanağı, Alınan çekler sayım tutanağı, Menkul kıymet ve varlıklar sayım tutanağı, Teminat mektupları sayım tutanağı, Değerli kağıtlar sayım tutanağı, Taşınır kesin hesap cetveli ile taşınır hesabı icmal cetveli, Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu, Bütçe gelirleri ekonomik sınıflandırılması tablosu, Faaliyet Sonuçları Tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 3 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 4 yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 5 5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Üniversite Taşınmazlarına İlişkin Taşınmaz Form ve İcmal Cetvelleri ile Mali Tabloların Fiili Durumu Tam Olarak Yansıtmaması Ege Üniversitesi’nin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar ile “tahsis/kira/irtifak hakkı tesisi” suretiyle kullandığı taşınmazlara ilişkin bilgileri içeren Taşınmaz Kayıt Form ve İcmal Cetvellerinin fiili durumu tam olarak yansıtmadığı tespit edilmiştir. 01.01.2006 tarihinde yürürlüğe giren “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” in “Kayıt şekli” başlıklı 7'nci maddesine göre; kamu idarelerinin, tapu kütüğünde kendi adlarına kayıtlı olan taşınmazları, “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu” na (Ek-2), kendilerine tahsisli taşınmazları ise “Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu” na (Ek-6) değerleriyle birlikte kaydetmeleri gerekmektedir. Kayda esas olacak değerde temel kriter maliyet değeri ya da rayiç değer olmakla birlikte Yönetmeliğin Geçici 1 inci maddesinde yer alan hüküm gereği taşınmazların Emlak Vergi Değeri üzerinden kayıt altına alınması da mümkündür. Harcama birimlerince doldurulacak söz konusu formlar, mali hizmetler birimince konsolide edilecek, böylece kuruma ait taşınmaz envanteri ile mali tabloların karşılaştırılmasına imkan sağlayan icmal cetvelleri (Ek-7) oluşturulacaktır. Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yapılan bu envanter işlemlerinin, 01.01.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre de mali tablolara yansıtılması gerekmektedir. Buna göre kamu idareleri, malik oldukları taşınmazlar ile tahsis suretiyle kullanmakta oldukları taşınmazları ilgili maddi duran varlık hesaplarına kaydedecek olup mülkiyetindeki taşınmazlar için “1” tahsisli taşınmazlar için ise “3” birinci düzey ekonomik kodunu kullanacaklardır. Bu minvalde Ege Üniversitenin malik olduğu taşınmazlar ile tahsisen kullandığı taşınmazlara yönelik olarak yapılan inceleme neticesinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 6
- Tapu kayıtlarına göre 2015 yılı sonu itibariyle Ege Üniversitesinin mülkiyetinde bulunan toplam 39.132,90 m2 yüzölçümüne sahip 8 adet taşınmaz, Ek-2 nolu “Tapuda Kayıtlı Taşınmazlar Formu”na ve Ek-7A sayılı “Tapuda Kayıtlı Taşınmazlar İçin İcmal Cetveli”ne yansıtılmamıştır.
- Üniversite mülkiyetinde olmasına rağmen envanterde görünmeyen söz konusu 8 adet taşınmazdan 10.356.763,00 TL emlak vergi değerine sahip arazi niteliğindeki 5 adet taşınmaz ile 7.424.041,61 TL emlak vergi değerine sahip bina niteliğindeki 3 adet taşınmaz, muhasebe kayıtlarında ve dolayısıyla Üniversitenin mali tablolarında da yer almamaktadır. Bu nedenle 250.1-Araziler Hesabı ve 252.1-Binalar Hesabı yılsonu itibariyle sırasıyla 10.356.763,00 TL ve 7.424.041,61 TL eksik olarak mali tablolara yansıtılmıştır.
- Milli Emlak kayıtlarına göre Üniversiteye tahsisli bulunan toplam 33.454 m2 yüzölçümüne sahip 2 adet Hazine taşınmazı, Ek-6 nolu “Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu”nda gösterilmemiştir.
- Üniversiteye tahsisli olmasına rağmen envanter kayıtlarında yer almayan ve toplam 5.572.107,24 TL emlak vergi değerine sahip arazi niteliğindeki söz konusu 2 adet Hazine taşınmazı, muhasebe kayıtlarında ve dolayısıyla Üniversitenin mali tablolarında da yer almamaktadır. Bu nedenle 250.3.1 Araziler Hesabı yılsonu itibariyle 5.572.107,24 TL eksik olarak mali tablolara yansıtılmıştır.
- 19.902.009,09 m2 büyüklüğündeki 43 adet arazi niteliğindeki taşınmaz ile 1.978.371,72 m2 yüzölçümüne sahip bina niteliğindeki 39 adet taşınmaz, Ege Üniversitesine tahsisli olduğu ifade edilerek Ek-6 nolu “Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu”na kaydedilmiştir. Tahsis suretiyle kullanılan bu taşınmazların, “3” birinci düzey ekonomik kodu kullanılarak (250.3 ve 252.3) muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Ancak 990.742.589,50 TL değerindeki arazilerin 250.1-Araziler Hesabı’na, 430.580.842,55 TL değerindeki binaların ise 252.1-Binalar Hesabı’na kaydedilmesi nedeniyle mali tablolarda bu taşınmazlar, idarenin mülkiyetindeki taşınmazlar gibi görünmektedir.
- Ek-6 nolu “Sınırlı Ayni Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu”nda kayıtlı taşınmazlardan toplam 189.126,05 m2 yüzölçümüne sahip 20 adet Hazine taşınmazı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 7 için Milli Emlak Genel Müdürlüğü kayıtlarına göre Üniversite lehine yapılmış herhangi bir tahsis işlemi bulunmamaktadır. Üniversite tarafından da söz konusu tahsis işlemlerinin gerçekleştiğine yönelik olarak herhangi bir evrak ibraz edilememiştir. Sonuç olarak Ege Üniversitesi’nin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar ile tahsis suretiyle kullandığı taşınmazlara ilişkin bilgileri ihtiva eden Taşınmaz Kayıt Form ve İcmal Cetvellerinin ilgili birimlerce sağlıklı bir şekilde düzenlenmediği, gerek envanter gerekse de değer açısından eksik bilgiler içerdiği bu nedenle de taşınmazlara ilişkin olarak mali tabloların tam ve doğru bilgi içermediği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; "Taşınmazların değerleriyle birlikte kaydedilmesi sırasında sehven eksik girilen veriler bulguda bahsedildiği üzere değiştirilmiştir. Buna ilişkin 7 adet muhasebe işlem fişi sunulmuştur. Tahsis suretiyle kullanılan taşınmazların “3” birinci düzey ekonomik kodu kullanılarak (250.3 ve 252.3) muhasebeleştirilmesi gerekirken; arazilerin 250.1-Araziler Hesabına, binaların ise 252.1 Binalar Hesabına kaydedilmesi hususunda say2000i sistemindeki sorun nedeniyle bu işlemler tekamül ettirilememiştir. Bu durum Maliye Bakanlığının otomasyon birimine (Muhasebat / Muhasebe Uygulamaları Birimi) bildirilmiştir. Gelen cevaba göre 2016 yılı içerisinde söz konusu hesaplar işletilecektir. 20 adet Hazine taşınmazının Üniversitemize tahsisi ile ilgili Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile gerekli yazışmalar başlatılmıştır." denilmektedir. Sonuç olarak İdarenin mülkiyetinde bulunan taşınmazlar ile tahsis suretiyle kullandığı taşınmazlara ilişkin bilgileri ihtiva eden Taşınmaz Kayıt Form ve İcmal Cetvellerinin ilgili birimlerce sağlıklı bir şekilde düzenlenmemesi ve gerek envanter gerekse de değer açısından eksik bilgiler içermesi nedeniyle 250-Arazi ve Arsalar Hesabı ile 252-Binalar Hesabı, 2015 yılı mali tablolarına tam ve doğru şekilde yansıtılmamıştır. İdare tarafından, bulguya konu eksikliklerin giderilmesi hususunda gerekli çalışmalara başlanıldığı belirtilmiş olup izleyen yıl denetimlerinde dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 8 BULGU 2: Mal Alım Sözleşmelerine Dayanılarak Girişilen Taahhütlerin 920- Gider Taahhütleri Hesabı / 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına Kaydedilmemesi ve Taahhüt Kartlarının Düzenlenmemesi Sözleşmelere dayanılarak yapılan mal alımları dolayısıyla girişilen taahhüt tutarlarının 920/ 921Gider Taahhütleri Hesabı / Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı kayıtlarının yapılmadığı ve söz konusu taahhütlere ilişkin taahhüt kartlarının düzenlenmediği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin taahhüt hesapları hesap grubuna ilişkin işlemleri düzenleyen 472'nci maddesinde, “Gerek yılı için geçerli, gerekse ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen gider taahhütleri, bunlara yapılan ilaveler ve fiyat farkı tutarları ile taahhüdün yerine getirilmesi dolayısıyla nakden veya mahsuben yapılan hakediş ödemeleri ve bu ödemelerden yapılan kesintiler, taahhüt tutarından yapılan eksiltmeler, kısmen veya tamamen bozulan sözleşmelere ilişkin taahhütler ve diğer bilgiler “Taahhüt Kartı”na (Örnek: 44) kaydedilir. (2) Girişilen gider taahhütlerine ilişkin bilgiler, sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç üç iş günü içinde ilgili kamu idaresi tarafından muhasebe birimine bildirilir. İdarece yapılan bildirim üzerine taahhüt kartı düzenlenir ve gerekli kayıtlar yapılır. Gider taahhütleri kayıtlarının yapıldığı muhasebe işlem fişine taahhüt kartının onaylı bir örneği eklenir.” Denilmektedir. Söz konusu taahhüt işlemlerine ilişkin 920-Gider Taahhütleri Hesabı ve bu hesabın karşılık hesabı 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı kayıtları ise Yönetmeliğin 473-476’ncı maddelerinde düzenlenmiştir. Taahhüt hesapları, kurumun giriştiği taahhütleri görmesi ve buna göre bütçe hazırlanması sırasında dikkate alması ile yıl içinde taahhüt ettiği ödemelere karşı ödenek bulundurması ve bu ödeneği saklaması açısından gereklidir. Kurum harcamaları içerisinde önemli yer tutan mal alımlarına ilişkin taahhütler için taahhüt kartı düzenlenmemesi ve taahhütlerin Gider Taahhütleri Hesaplarına kaydedilmemesi, yukarıda belirtilen değerlendirmelerin yapılması açısından risk oluşturduğu gibi, kurum mali tabloları söz konusu hesaplar dolayısıyla doğru veri üretmemiş olmaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 9 Kamu idaresi cevabında; Mal alımları ile ilgili olarak 2016 yılından itibaren gereken taahhüt hesapları kayıtlarının yapılacağı bildirilmiştir. Sonuç olarak Mal alım sözleşmelerine dayanılarak girişilen taahhütlerin gerektirdiği muhasebe kayıtlarının yapılacağı bildirildiğinden, konunun izleyen yıl denetimlerinde dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 10 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Ege Üniversitesinin 2015 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı maddi duran varlıklar ( 250 Arsa ve Araziler Hesabı ile 252 Binalar Hesabı ) hesap alanı ile gider taahhütleri (920 Gider Taahhütleri Hesabı ile 921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı) hesap alanı hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 11
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE
DEĞERLENDİRMELER
BULGU 1: Kiraya Verilen Taşınmazların Kayıtlı Değerleri Üzerinden Muhasebe
Kayıtlarının Yapılmaması
Kiraya verilen taşınmazlara ilişkin muhasebe kayıtları incelendiğinde, taşınmazların
kayıtlı değerleri üzerinden 26.11.2014 tarihli Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü
Tebliği ile ihdas edilen 990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran
Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 26.11.2014 tarih ve
90192509.210.05.02-13278 sayılı Tebliği ile taşınmazlardan kiraya verilenler için 990-Kiraya
Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı ihdas
edilmiş ve bu hesapların yardımcı hesap kayıtları Tebliğ Eki 2’de açıklanmıştır.
Tebliğ’de;
1-Kiraya verilen taşınmazlar ile üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlara ilişkin
belgeler muhasebe birimlerine verildiğinde, kayıtlı değerleri üzerinden 990-Kiraya Verilen,
İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabının ilgili
yardımcı hesabına borç, 999- Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak,
kaydedilecektir.
2- …
3- …Kira sözleşmesi ya da irtifak hakkı tesisi süresi sona erdiğinde 999- Diğer Nazım
Hesaplar Karşılığı Hesabına borç, 990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi
Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabına alacak kaydedilecektir.
4…” Denilmektedir.
Kurum tarafından kiraya verilen taşınmazlardan elde edilen kira gelirlerine ilişkin
kayıtlar incelendiğinde, Tebliğ’in 2’nci maddesi hükmüne uygun olarak kira gelirlerinin tahsil
edilecekleri yıllara göre muhasebeleştirildiği, ancak 1’inci maddesinde düzenlenen kiraya
verilen taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden 990-Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis
Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı/ 999- Diğer Nazım Hesaplar
Karşılığı Hesabı kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 12
Yukarıda açıklanan nedenlerle, kiraya verilen taşınmazların kayıtlı değerleri ile 990-
Kiraya Verilen, İrtifak Hakkı Tesis Edilen Maddi Duran Varlıkların Kayıtlı Değerleri Hesabı/
999- Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabı kayıtlarının yapılmaması dolayısıyla, kurum
mali tabloları doğru veri üretmemiştir.
Kamu idaresi cevabında; Bulguda belirtilen hususlar dikkate alınarak, mevzuat
hükümlerine göre gereken işlemlerin yapılacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak Kiraya verilen taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden muhasebe
kayıtlarının yapılacağı kurum tarafından kabul edilmiş olup, konunun izleyen yıl
denetimlerinde dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
BULGU 2: Bir Yıldan Uzun Sürede İade Edilecek Teminatlar İçin 430 Alınan
Depozito ve Teminatlar Hesabının Kullanılmaması
Teminat işlemlerinin muhasebeleştirilmesinde, sözleşme süresinin bir yılı aştığı
durumlarda Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre, 430 Alınan Depozito
ve Teminatlar Hesabına kayıt yapılması gerekirken, teminat işlemlerinin tamamının 330
Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlendiği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 430 Alınan Depozito ve Teminatlar
Hesabının niteliğine ilişkin 330’uncu maddesinde; “Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı,
mevzuatları gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatlardan bir yıldan
daha uzun bir süre içinde iade edilecek olanların izlenmesi için kullanılır.” Hükmü yer
almaktadır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci
maddesinde ise: “…
b) Dönemsellik: Kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her
dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır.” Denilmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince, yapılan ihalelere ilişkin olarak
alınan ve faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan depozito ve teminatların
430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 330 Alınan Depozito ve Teminatlar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 13 Hesabına kaydedilmesi hem muhasebenin temel ilkelerinden olan “Dönemsellik” ilkesine hem de Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili hesapların işleyişine ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, söz konusu hesabın kullanılmaması, kurumun tahsil ettiği teminatlarla ilgili izleme ve değerlendirme yapması açısından da önem taşımaktadır. Kamu idaresi cevabında; Bir yıldan uzun sürede iade edilecek teminatlar için gereken muhasebe kayıtlarının yapılacağı bildirilmiştir. Sonuç olarak Kurum tarafından bir yıldan uzun süreli teminatların 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerektiği kabul edildiğinden, konunun izleyen yıl denetimlerinde dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir. BULGU 3: Vadeli Mevduat Faizi Gelirlerinin Tahakkuk ve Bankanın Uyguladığı Gelir Vergisi Stopaj Tutarlarının Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması Üniversite tarafından vadeli hesapta değerlendirilen mevduata ilişkin toplam 5.000,686 TL faiz tutarının tahakkuk ve mevduat faizine banka tarafından uygulanan gelir vergisi stopajının muhasebe kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 119,120 ve 121’inci maddelerinde 181 Gelir Tahakkukları Hesabına kaydedilmesi gereken işlemler açıklanmıştır. Gelir Tahakkukları Hesabının; faaliyet alacakları, kurum alacakları ve diğer alacaklar hesap gruplarında izlenmeyen ve tahakkuk etmekle birlikte, gelecek aylarda istenebilir duruma gelecek olan alacaklar ile duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir tahakkukları hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi takip eden faaliyet döneminde dolanların izlenmesi için kullanılması gerekmekte olup, tahakkuk ettirilmiş gelirlerden kaynaklanan ancak içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemde istenebilir duruma gelecek olan alacaklar, ilgili oldukları dönemde tahsil edilmek üzere bu hesapta izlenecek ve Gelir Tahakkukları Hesabında yer alan tutarlardan vadesinde tahsil edilemeyenler, takipteki kurum alacakları hesabına aktarılarak takibe alınacaktır. Diğer taraftan, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 102 Banka Hesabının işleyişini düzenleyen 19’uncu maddesinin (8) nolu bendinde, “Muhasebe birimlerinin
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 14
hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz
tutarları bu hesaba, tevkifat tutarları 630- Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde
bulunulan aya ait kısmı 600- Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmı 181- Gelir
Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.”
Hükmü öngörülmüştür.
Yukarıdaki düzenlemelere rağmen, Kurumun elde ettiği mevduat faizlerinin tahakkuk
ve tevkifat tutarları ile ilgili gereken muhasebe kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiş olup,
Kurum mali tabloları 181 Gelir Tahakkukları Hesabı, 600 Gelirler Hesabı ve 630 Giderler
Hesabı bakımından doğru veri üretmemiştir.
Kamu idaresi cevabında; Bulgu konusu hususlara ilişkin olarak gerekli kayıtların
yapılmaya başlandığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak Vadeli mevduat faizinin gelir tahakkuk kaydı ve gelir vergisi stopaj
tutarlarının muhasebe kayıtlarının yapılacağı bildirilmiş olup, konunun izleyen yıl
denetimlerinde dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
BULGU 4: Üniversite Tarafından Gerçekleştirilen İntifa Hakkı Tesisi ve
Kiralama İşlemlerinde Mevzuata Aykırı Uygulamalar Yapılması
Üniversite tarafından hipermarket yaptırılması amacıyla tesis edilen intifa hakkı ve
sonrasında gerçekleştirilen kiralama işlemlerinde mevzuata aykırı uygulamalar tespit
edilmiştir.
Ege Üniversitesi Yönetim Kurulu tarafından 24.11.1992 tarihinde bir hipermarket
yaptırılması için Ege Üniversitesi Güçlendirme Vakfı (Vakıf) lehine yıllık 1.800.000 TL bedel
karşılığında 45 yıllığına intifa hakkı tesis edilmesine karar verilmiştir.
İntifa hakkının (mülkiyetin gayri ayni hak tesisi) temel dayanağı, Medeni Kanun
olmakla birlikte kurulma şekli ve ihale usulü 2886 sayılı Devlet İhale Kanun’da
düzenlenmektedir. Buna göre 2886 sayılı Kanun’un 9'uncu maddesi gereği öncelikle tahmin
edilen bedel tespiti yapılması daha sonra da bu bedel esas alınarak çıkılacak ihaleye göre
oluşacak uygun bedel üzerinden intifa hakkı tesis edilmesi gerekmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 15 Buna karşın Üniversite idaresi tarafından herhangi bir ihale süreci işletilmeksizin söz konusu Yönetim Kurulu Kararı’na istinaden mülkiyeti Üniversiteye ait, toplam yüzölçümü 43.339,25 m2 olan 187/14, 191/4, 191/16 ve 191/17 nolu parseller üzerinde 13.01.1993 tarihinde Vakıf lehine “bedelsiz” intifa hakkı tesis edilmiştir. Dolayısıyla söz konusu işlem, hem bahse konu Yönetim Kurulu Kararı'na hem de 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na açıkça aykırılık teşkil etmekte olup, kanuni dayanaktan yoksundur. Ancak hukuken geçerliliği ihtilaf mevzuu olan bu intifa hakkına istinaden 03.02.1993 tarihinde Vakıf ile Kitle Pazarlama Tic. Ve Gıda San. AŞ. (KİPA) arasında 40 yıllık bir kira sözleşmesi imzalanmıştır. 01.06.1994 tarihinde ise yukarıda bahsedilen kira sözleşmesinin de dayanağını oluşturan intifa hakkı, Üniversite Yönetim Kurulu Kararı’na istinaden tapudan terkin edilerek kaldırılmıştır. Ayni bir hak olan intifa hakkının kaldırılması, ona istinaden kurulan tüm şahsi hakların da sona ermesi anlamına geldiğinden, bu işlem neticesinde Vakıf ile KİPA arasında bağıtlanan şahsi hak niteliğindeki kira sözleşmesi de hükümsüz hale gelmiştir. Terkin işlemi sonrasında Vakfın taşınmazlar üzerinde herhangi bir tasarruf yetkisi kalmadığından, 2886 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde 15.02.1995 tarihinde Üniversite ile Vakıf arasında 10 yıllık bir kira sözleşmesi imzalanmıştır. Kiralamaya ilişkin şartnamenin, 12’nci maddesinde; “kiracı, kiraya verilen yerin idarenin izni olmadıkça genişletemez”, Sözleşmenin 8 inci maddesinde, “Müstecir … kira müddetini aşmamak şartı ile Hipermarketi, üçüncü şahıslara kiralayabilir” 9’uncu maddesinde ise “mukavelenin belirlediği hükümlere müstecir uymadığı taktirde … İhtar edilir. … aynı durumun devam etmesi halinde … mukavele fesh edilir ve teminatı irat kaydedilir” denilmektedir. Ancak intifa hakkının terkini sonucunda hükümsüz kalan, Vakıf ile KİPA arasındaki 40 yıllık kira sözleşmesi, herhangi bir şekilde yenilenmemiş ve yukarıdaki madde hükmüne aykırı olarak devam ettirilmiştir. Gerek kurulduğu an itibariyle ve gerekse de daha sonradan yapıla işlemler neticesinde hukuki hiçbir geçerliliği olmayan söz konusu (alt) kira sözleşmesi, Üniversitenin de muvafakatiyle 27.10.1997 tarihinde 40 yıl müddetle tapuya şerh edilmiştir. Ancak Medeni Kanun hükümleri gereğince; malikin muvafakatiyle de olsa ayni hak sahibinin kiracıyla yapmış olduğu sözleşmenin, tapuya şerhi mümkün değildir. Zira kira şerhi,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 16 sadece malik ile kiracı arasında tesis edilebilir. Kaldı ki intifa hakkının kaldırılmış olması nedeniyle Vakfın herhangi bir ayni hakkı da söz konusu değildir. Ayrıca kiracı (Vakıf) ile malik arasındaki kira sözleşmesi tapuya şerh edilmiş olsaydı dahi ancak 10 yıllığına tesis edilebilirdi ve her kira şerhi gibi malike karşı değil sadece 3. kişilere karşı ileri sürülebilirdi. Dolayısıyla söz konusu şerhin özellikle de malike karşı hiçbir geçerliliği yoktur ve sözleşme sonunda tahliyenin engellenmesi için bir gerekçe olarak ileri sürülemeyecektir. Üniversite ile Vakıf arasında imzalanan 10 yıllık kira sözleşmesi 15.02.2005 tarihinde sona ermiştir. İdare, sözleşmenin 3'üncü maddesinde yer alan “… bu mukavelenin bitim tarihinden 2 ay önce kiraya verilen yerlerin boşaltılmaları ile ilgili taraflarca tebligat yapılmadığı taktirde Kira Yasası hükümleri doğrultusunda mukavele şartları aynen uzar” hükmüne istinaden 22.11.2005 tarihinde Vakfa bir yazı yazarak, 1 yıllık uzatmanın 15.02.2006 tarihinde sona ereceğini belirterek taşınmazın tahliye edilmesini talep etmiştir. Vakfın tahliye işlemini geçekleştirilmemesi üzerine, Üniversite tarafından 09.03.2006 tarihinde tahliye davası açılmıştır. İzmir 1. Sulh Hukuk Mahkemesi vermiş olduğu kararda; “davaya konu kira işlemi için 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği ifade edilerek, bu Kanunda yer alan tahliye nedenlerinden birisine dayanılmadığından istemin reddine karar verilmiştir.” Denilmektedir. İş bu karar, temyiz ve karar düzeltilmesi aşamalarından sonra 08.11.2007 tarihinde kesinleşmiştir. 09.02.2009 tarihinde Ege Üniversitesi teknik ekibince yerinde yapılan incelemede, İdarenin izni ve bilgisi dışında KİPA tarafından hipermarket alanının genişletildiği tespit edilmiştir. 25.08.2009 tarihinde Üniversite tarafından aylık 20.452,90 TL olan kira bedelinin 42.083,33 TL’ye yükseltilmesi için kira tespiti dava açılmıştır. Bilirkişi heyetince yapılan incelemede neticesinde aylık kira bedelinin 214.371,90 TL olabileceği belirtilmiştir. Ancak Mahkeme tarafından verilen kararda; “her ne kadar söz konusu yerin kira rayici 214.371,90 TL olsa da kira bedeli Vakfın alt kiracıdan aldığı kira tutarını aşmamalıdır” denilmek suretiyle aylık kira tutarı 34.375,00 TL olarak belirlenmiştir. Bu artışa mukabil Vakıf ile KİPA arasındaki sözleşmenin bedele ilişkin hükmü tekrar değiştirilerek, artışa gidilmiştir. Ancak bu artış Üniversite ile Vakıf arasındaki sözleşmesinin bedeline yansıtılmamıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 17 Ayrıca son 10 yılda yapılan kira tahsilatlarının da yaklaşık %60’ı gecikmeli olarak tahsil edilebilmiştir. Mahkeme kararında da atıf yapılan 6570 sayılı Kanun’un 7 nci maddesinde; “Kira şartlarına ve Borçlar Kanununun bu kanuna aykırı olmayan hükümlerine riayet edilse bile aşağıdaki yazılı hallerde kiralayan, e) Kira bedelini vaktinde ödememelerinden dolayı haklı olarak bir yıl içinde kendilerine iki defa yazılı ihtar yapılan kiracılar aleyhine, ayrıca ihtara hacet kalmaksızın, kira müddetinin hitamında, … Tahliye davası açabilirler.” 8'inci maddesinde; “Bu kanunla Borçlar Kanununda gösterilen haller dışındaki sebeplerle açılacak tahliye davaları, mukavelelerde aksine şart bulunsa dahi mesmu olmaz.” 11'inci maddesinde ise; “Kiracı kira müddetinin bitmesinden en az on beş gün evvel mecuru tahliye edeceğini yazı ile bildirmediği takdirde sözleşme aynı şartlarla bir yıl uzatılmış sayılır.” Denilmektedir. Söz konusu madde hükmüne istinaden zımnen sözleşmenin her yıl aynı şartlarda bir yıl daha uzatıldığı kabul edilerek bugüne kadar gelinmiştir. Sonuç olarak;
- Kiracı (Vakıf) tarafından kira müddetini aşan süreyle alt kira sözleşmesi yapılması, idarenin izni dışında hipermarketin genişletilmesi gibi sözleşmeye aykırılıkların mevcudiyeti nedeniyle İdarece, Borçlar Kanunu hükümleri çerçevesinde sözleşmenin feshedilmesi gerekirken bu yola başvurulmadığı,
- İdare tarafından farklı zamanlarda açılan tahliye davaları için verilen dilekçelerde ve yapılan savunmalarda; yukarıda yer verilen haklı fesih nedenlerinden birisine dayanılmadığı gibi 6570 sayılı Kanun’da tahliye nedeni sayılan “kiraların zamanında ödenmemesi” durumunun da bir gerekçe olarak ifade edilmediği,
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 347’nci maddesinde; sözleşmenin bitimini takiben yapılan birer yıllık uzatmaların en fazla 10 yıl yapılabileceği ve 10 yılsonunda idarenin fesih yetkisinin doğacağı ifade ediliyor olmasına rağmen, söz konusu sürenin dolduğu 15.02.2015 tarihinden bugüne kadar İdare tarafından herhangi bir tahliye talebinde bulunulmadığı,
- 29.1.2004 tarihinde yürürlüğe giren 5072 sayılı “Dernek ve Vakıfların Kamu
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 18 Kurum ve Kuruluşları ile İlişkilerine Dair Kanun” un 2’nci maddesi gereği Vakfın, artık Üniversite tarafından açılacak kiralama ihalelerine katılması mümkün olmadığından sözleşmenin iradi olarak sonlandırılmadığı,
- 2009 yılında hazırlanan bilirkişi raporunda taşınmazın rayiç kira bedelinin, mevcut kira tutarının yaklaşık on katı olduğu tespit edilmesine karşın, Vakfın tahliye edilmemesi ve bu nedenle de yeniden ihaleye çıkılamaması sonucunda önemli bir kira gelirinden mahrum kalındığı, Değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; Olayın bugüne kadarki süreci ve şu ana kadar açılmış olan davalar detaylı olarak açıklanmış, 2016 yılında taşınmazların tahliyesi talebiyle yeniden yargı yoluna başvurulduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak Söz konusu taşınmaz üzerinde ilk işlemin tesis edildiği 1992 yılından bugüne kadar İdare tarafından gerçekleştirilen mevzuata aykırı uygulamalar ve bu uygulamaların denetim yılına etkileri, bulgu metninde detaylı şekilde açıklanmış olmasına karşın; idare tarafından verilen cevap, bulguda bahsedilen hususların tekrarı mahiyetindedir ve yapılan tespit ve değerlendirmelere ilişkin açıklayıcı bir nitelik taşımamaktadır. İdarece, 2016 yılında Ege Üniversitesi Güçlendirme Vakfı ve KİPA AŞ. aleyhine tahliye davası açıldığı ifade edilmiş olup izleyen yıl denetimlerinde konunun takip edilmesinin gerekli olduğu düşünülmektedir. BULGU 5: Üniversite Mülkiyetindeki Taşınmazların Mevzuata Aykırı Olarak Pazarlık Usulü İle İhale Edilmesi Ege Üniversitesi merkez kampüsü ve çeşitli yerleşkelerinde bulunan muhtelif büyüklüklerdeki çay ocağı, kafeterya, kantin, fotokopi odası, kuaför, büro, ATM, otopark gibi kiralanabilir ünitelerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesine göre, pazarlık usulü ile kiraya verildiği tespit edilmiştir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütüleceği, 36’ncı maddesinde ise, bu Kanunun 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 19 usulünün esas olduğu, ancak 44’üncü maddede gösterilen işlerin belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddede gösterilen işlerin açık teklif usulüyle, 51’inci maddede sayılan işlerin pazarlık, 52’nci maddede gösterilen işlerin de yarışma usulüyle yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır. Kanun’un “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı mezkur 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde hangi işlerin bu kapsamda ihale edilebileceği şu şekilde belirlenmiştir; “g) Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,” Madde hükmünde belirtildiği üzere taşınmazların kiralanması hususunda bu fıkra kapsamında pazarlık usulünün uygulanabilmesi için şu iki şartın birlikte mevcudiyeti gerekmektedir; 1- Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olması. 2- İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı yada açık teklif yöntemlerinin kullanılamıyor olması. Dolayısıyla 51/g yöntemine göre pazarlık usulünün; Devlet ait taşınmazlar kavramının karşılığı olan, genel bütçeli kuruluşlara ait taşınmazlar yani tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı taşınmazlar dışında uygulanması mümkün değildir. Nitekim bu durum Belediyeye ait bir taşınmaza (Hazine taşınmazı olmayan) yönelik olarak Antalya 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 31.10.2006 tarih ve 2006/1861 sayılı Kararı onayan Danıştay 13. Dairesi’nin vermiş olduğu 21.10.2008 tarih ve 2008/6874 sayılı Kararda da şu şekilde açıkça ifade edilmiştir: “Mülkiyeti belediyelere ait taşınmazların "Devletin özel mülkü" ve "Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer”lerden (kayalar, tepeler, dağlar, kaynaklar, sahipsiz şeyler, akarsular, kıyılar vb.) olmadığının tartışmasız olduğu, bu nedenle belediyelere ait taşınmazların 2886 sayılı Yasa'nın 51. maddesinin (g) bendi kapsamında kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi yoluyla devrinin olanaklı olmadığı … na oy çokluğuyla karar verildi.” Sonuç olarak yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan gerekçelerle; üniversitelerin mülkiyetlerinde bulunan taşınmazların kiralama işlemlerinin, 2886 sayılı Kanun’un 51/g bendine göre ihale edilmesi mümkün olmayıp, tahmin edilen bedelin dikkate alınması
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 20 kaydıyla kapalı veya açık ihale yöntemine göre sonuçlandırılması gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; Bilindiği üzere Üniversiteler diğer kamu kuruluşlarına göre özellik ve özgünlük arz eden kurumlardır. Üniversitemizin günlük nüfusu 70.000 kişi civarındadır. Öğrenci, personel ve vatandaş hareketliliğinin ve yoğunluğunun bulunduğu kampüs mekanlarımızda; özellikle öğrencilerin beslenme, barınma, sosyal, sportif ve kültürel faaliyet ve ihtiyaçlarını, herhangi bir sorun ve aksaklığa meydan vermeden gerçekleştirmek temel görevimizdir. Bu kapsamda kampüs içerisindeki kiracıların sunduğu mal ve hizmet kalitesinin uygunluğu, öğrencilere karşı tutum ve davranışları konusunda Üniversite olarak sorumluluğuz yadsınamaz. Bu bağlamda; kiracı seçiminde bahsi geçen hususlar göz önüne alınarak seçici olabilmek adına kiralamalarda 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 51/g maddesi kullanılmaktadır. Öte yandan üniversitelerin neredeyse tamamı izah etmeye çalıştığımız nedenlerle taşınmazları 2886 sayılı 51/g maddesi uyarınca Pazarlık usulü ile kiralama yoluna gitmektedir. Bu kapsamda yukarıda bahse konu tüm hususlar dikkate alınarak 2886 sayılı yasanın gerek "Pazarlık usulüyle yapılacak işler" başlıklı 51/g maddesi gerekse "Ecrimisil ve tahliye" başlıklı 75.maddesi kapsamında ilgili hükümlerin, üniversitelerin özel mülkiyetindeki taşınmazlar hakkında da uygulanacağına ilişkin maddelere atıfta bulunmak suretiyle özel düzenleme yapılması halinde anılan yasa hükümlerinin lafzı ve ruhuyla üniversiteler açısından da bir bütünlük arz edeceği kanaatiyle uygulamalarımız gerçekleştirilmiştir. Denilmiştir. Sonuç olarak Meri mevzuatta, “Devlete ait taşınmazlar” kavramının somut bir tanımı bulunmamaktadır. Ancak bulguda atıf yapılan yargı kararları ve idare hukuku bağlamında “Devlet” kavramı dikkate alındığında; 2286 sayılı Kanun’un 51/g maddesinde yer alan ifadeden anlaşılması gerekenin "Genel Bütçeli İdareler" olduğu görülmektedir. Bununla birlikte idare tarafından gönderilen cevapta da vurgu yapıldığı üzere; Üniversite kampüsü gibi özellikli alanlarda kaliteli ve güvenilir hizmet alımının da temin edilmesi gerekmektedir. Ancak anılan Kanun’un “Pazarlık Usulüyle Yapılabilecek İşler” başlıklı 51' inci maddesi bu ihtiyaca cevap verebilecek nitelikte değildir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 21 Bu nedenle Genel Bütçe kapsamı dışındaki kamu idarelerince 51/g fıkrasına göre pazarlık usulünün, kullanılıp kullanılamayacağı, kullanılacaksa hangi şartlar altında kullanabileceğine yönelik mevzuat düzenlemesi yapılmasının uygun olacağı düşünülmektedir. BULGU 6: Yüklenici Firmanın Mevzuata Aykırı Olarak “Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi”nden Faydalandırılması 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun Pazarlık (21-b) usulüyle ihale edilen Derslikler ve Merkezi Birimler İnşaatı yapım işinde yabancı bir istekli davet edilmediği halde, yüklenici firmanın döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyet kapsamında “Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi” nden faydalandırıldığı tespit edilmiştir. “Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi”nin dayanağını oluşturan ve 05.12.2008 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2008/6 sayılı “İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ’in, “Belgeli işlemler” başlıklı 6'ncı maddesinde; “(1) Aşağıda belirtilen ihracat, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler çerçevesinde vergi, resim ve harç istisnasından yararlanmak isteyen firmalar, Müsteşarlığa müracaat ederek dahilde işleme izin belgesi ve/veya vergi resim harç istisnası belgesi almak zorundadırlar. … (3) İhracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetler; a) Kalkınma Bakanlığınca yayımlanan cari yıl yatırım programında yer alan yatırımlardan … uluslararası ihaleye çıkarılanların (Yerli ve yabancı firmaların ayrı ayrı veya birlikte iştirakine açık olmak üzere)… ihalesini kazanan veya yabancı para ile finanse edilenlerin yapımını üstlenen firmaların,
- Yerli firma olması halinde, uluslararası ihalelerde tamamı üzerinden, … yapacakları hizmet ve faaliyetler …” Denilmektedir. Söz konusu madde hükmüne istinaden yüklenici bir firmaya, döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında vergi istisna belgesi verilebilmesi için gerçekleştirilen yatırım faaliyeti Tebliğ’de
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 22 iki temel şarta bağlanmıştır; 1- İşin, cari yıl yatırım programında yer alması, 2- İhalenin uluslararası bir ihale olması. Ege Üniversitesi tarafından 2014 yılında ihale edilen ve 2015 yılında hakediş ödemesi yapılan “2005H030910” proje nolu Derslikler ve Merkezi Birimler İnşaatı yapım işi yılı yatırım programlarında yer almakta ve ihaleye ilişkin idari şartnamede de ihalenin yerli ve yabancı tüm isteklilere açık olduğu ifade edilmektedir. Ancak herhangi bir şekilde ilana çıkılmaksızın, pazarlık usulüyle (21-b) ihale edilen söz konusu iş için İdare tarafından davet edilen firmaların tamamı yerli firmalar olup, herhangi bir yabancı isteklinin ihaleye katılma imkanı oluşturulmamıştır. 64.475.277,15 TL yaklaşık maliyet tespiti yapılan bahse konu iş için yukarıda da ifade edildiği gibi ihale ilanı yapılmadığı için, davet edilmeyen bir isteklinin de mevzuat gereği ihaleye teklif vermesi mümkün değildir. Dolayısıyla her ne kadar idari şartnamede ihalenin yerli ve yabancı isteklilere açık olduğu belirtilse de fiilen böyle bir imkan mevcut olmadığından 59.340.000,00 TL bedel üzerinden imzalanan sözleşme dolayısıyla söz konusu yüklenicinin “Vergi, Resim, Harç İstisnası Belgesi”nden faydalandırılmasında mevzuata uyarlık bulunmadığı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; İhaleyi kazanarak sözleşme imzalayan yüklenici firmanın, Ekonomi Bakanlığından almış olduğu “vergi, resim, harç istisnası belgesi”ni İdare'nin işleme koymama yetki ve tasarrufunun bulunmadığı ifade edilmektedir. Sonuç olarak İdare tarafından verilen cevapta belgenin işleme konulup konulmaması hususunda herhangi bir tasarruf yetkilerinin bulunmadığı ifade edilmektedir. Ancak istisna belgesinin verilmesi konusunda yetkili olan Ekonomi Bakanlığına yüklenici firmanın sunduğu "ihalenin yerli ve yabancı isteklilere açık olduğuna ilişkin belge", Üniversite tarafından idari şartnameye istinaden düzenlenerek firmaya verilmiştir. Dolayısıyla söz konusu istisna belgesinin dayanağını İdarenin bu beyanı oluşturmaktadır. (4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 63'üncü maddesinin (a) fıkrasında yer alan; "Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabileceğine ilişkin düzenleme yapılabilir.” hükmü dikkate alınarak, eşik değerin üzerinde kalan söz konusu yapım işine
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 23 ilişkin idari şartnamede ihalenin yerli ve yabancı isteklilere açık olduğu belirtilmiştir.) Bulgu metninde de ifade edildiği üzere İhale, her ne kadar şekli olarak yabancı isteklilere açık görünse de fiili olarak yabancı isteklilerin katılımına imkan tanınmamıştır. Dolayısıyla sonuçta yabancı firmaların katılmadığı bir ihalenin uluslararası ihale olarak kabulünün ve gerçekleştirilen faaliyetin döviz kazandırıcı bir faaliyet olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı düşünülmektedir. Diğer taraftan,“İhracat, Transit Ticaret, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında Tebliğ" de yatırım faaliyetlerinin döviz kazandırıcı faaliyet sayılabilmesi için, çıkılan ihalenin uluslararası nitelikte olması gerektiği belirtilmiş, ancak ihale usulleri arasındaki farklılıklara göre düzenleme yapılmamıştır. Tebliğde ihale usulleri arasındaki farklılıklar dikkate alınmadığı için, ilan yapılmadan idare tarafından belirlenen yerli isteklilere davet yapılarak pazarlık usulüyle çıkılan ihalelerde olduğu gibi, yabancı istekli katılmadığı halde, ihalelerin yerli ve yabancı isteklilere açık olması nedeniyle, Tebliğ hükümlerine göre firmaların vergi, resim ve harç istisnasından faydalanma imkanı bulunmaktadır. Bu durumun Tebliğin düzenlenme amacına aykırı olduğu değerlendirildiğinden, konunun ilgili mevzuatta düzenlenerek açıklığa kavuşturulmasının uygun olacağı düşünülmektedir. BULGU 7: Üniversitesi Tarafından Kullanılmakta Olan Taşınmazların Cins Tashihlerinin Yapılmaması Ege Üniversitesi tarafından kullanılmakta olan taşınmazların cins tashihlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Cins tashihi: Binalar, arazi ve arsalar ile yer altı ve yer üstü düzenlerinin mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının farklılık göstermesi durumunda tapu kayıtlarının mevcut kullanım şekli dikkate alınarak düzeltilmesi işlemini, … ifade eder” Denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 24 Cins tashihlerinin ne şekilde sağlanacağı ise Yönetmeliğin “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10'uncu maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; Cins tashihi gerektiren bir durumun mevcudiyeti halinde, Kamu İdaresi tarafından Tapu Müdürlüğü’ne başvurulmak suretiyle, tapu kayıtlarının fiile duruma uygun hale getirilmesi sağlanmalıdır. Kamu idarelerinin bu başvuru işlemini; kendi mülkiyetlerindeki taşınmazlar için bizzat gerçekleştirmeleri gerekirken, tahsis suretiyle kullanmakta oldukları taşınmazlar için ise malik idare eliyle gerçekleştirmeleri gerekmektedir. Ancak Ege Üniversitesi tarafından kullanılmakta taşınmazların büyük bir kısmının mevcut kullanım şekilleri ile tapu kayıtlarının uyumlu olmadığı; fakülte binası, hizmet binası, kütüphane vs. olarak kullanılmakta olan çok sayıda taşınmazın tapuda arazi ya da tarla olarak göründüğü tespit edilmiştir. Bu nedenle, gerek Üniversite mülkiyetinde bulunan ve gerekse de Üniversite tarafından tahsisen kullanılan taşınmazların cins tashihlerinin yapılması için gerekli işlemlerin başlatılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; Tapu kayıtlarının fiili duruma uygun hale getirilmesi için ilgili Tapu Müdürlüğü'nde gerekli işlemlere başlanıldığı ifade edilmektedir. Sonuç olarak Cins tashihlerinin gerçekleştirilmesine yönelik olarak gerekli işlemlere başlanıldığı belirtilmiş olup, konunun izleyen yıl denetimlerinde dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 25 8. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 26
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 27
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 28
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 29 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 30
EGE ÜNİVERSİTESİ DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2015 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ ........................31
- DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU ..............................................32
- SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................32
- DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .........................................................32
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ..........................................................................................34
- DENETİM GÖRÜŞÜ ..................................................................................................................................35
- DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ..........................36
- EKLER .........................................................................................................................................................41
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 31
- KAMU İDARESİNİN MALİ YAPISI VE MALİ TABLOLARI HAKKINDA BİLGİ Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü 2015 yılı muhasebe, hesap ve işlemleri, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir. Bu bağlamda döner sermaye işlemlerinin sonuçlarını göstermek üzere anılan Yönetmeliğin 565 ve 573’üncü maddelerinde sayılan mali tablolar düzenlenmektedir. Döner sermayenin muhasebe kayıt işlemleri, Maliye Bakanlığına bağlı muhasebe yetkilisince Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerinden yürütülmektedir. 2015 yılı bilançosunda sermayesi 374,80 TL olup, toplam aktif büyüklüğü 141.274.593,42 TL’dir. Döner sermaye gelir toplamı 398.193.039,20 TL, gider toplamı 482.335.629,29 TL olup, gelir tablosunda yılsonu itibariyle tahakkuk eden zarar toplamı 84.142.590,09 TL’dir. “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar” ın 5'inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esaslar'ın 8'inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. Yevmiye defteri Geçici ve kesin mizan Bilanço Envanter defteri Gelir tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 32 2. DENETLENEN KAMU İDARESİ YÖNETİMİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 33 güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 34
5. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI
BULGU 1: Sözleşmelere Dayanılarak Girişilen Taahhütlerin, Sözleşme Bedelleri
Üzerinden 980-Gider Taahhütleri Hesabı / 981-Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabında
İzlenmemesi
Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün 2015 yılı muhasebe işlemlerinin
incelenmesinde, kurum tarafından sözleşmelere dayanılarak girişilen taahhütlerin 980/981
Gider Taahhütleri Hesabı/ Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun Geçici 11’inci maddesi ve
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 597’nci maddesine istinaden
hazırlanan 29 Eylül 2010 tarih ve 27714 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Döner Sermayeli
İşletmeler Genel Tebliği’nin (Döner Sermayeli İşletmeler Detaylı Hesap Planı) (Sıra No: 1)
“Yeni Açılan Nazım Hesaplar” başlıklı 5’inci maddesine göre; yılı için geçerli sözleşmeler ile
ertesi mali yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen
taahhütler, mevzuatı gereğince bu tutarlara ilave edilenler ile bunlardan yerine getirilenler
veya feshedilenlerin sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi için 980-Gider Taahhütleri Hesabı ile
981-Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabının kullanılması gerekmektedir. Söz konusu hesaplar,
kurumun giriştiği taahhütleri görmesi ve buna göre bütçe hazırlanması sırasında dikkate
alması ile yıl içinde taahhüt ettiği ödemelere karşı ödenek bulundurması ve bu ödeneği
saklaması açısından gereklidir.
Kurum harcamaları içerisinde önemli yer tutan mal ve hizmet alımlarına ilişkin
taahhütlerin Gider Taahhütleri Hesaplarına kaydedilmemesi, yukarıda belirtilen
değerlendirmelerin yapılması açısından risk oluşturduğu gibi, kurum mali tabloları 980/981
Gider Taahhütleri Hesabı/ Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabı dolayısıyla doğru veri
üretmemiş olmaktadır.
Kamu idaresi cevabında; Kurum tarafından girişilen taahhütlerin, 2016 yılından
itibaren gider taahhütleri hesaplarına kaydedildiği bildirilmiştir.
Sonuç olarak Sözleşmelere dayanılarak girişilen taahhütlerin gider taahhütleri
hesaplarına kaydedilmeye başlandığı bildirilmiş olup, izleyen yıl denetimlerinde dikkate
alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 35 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesinin 2015 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde açıklanan nedenlerden dolayı gider taahhütleri (920 Gider Taahhütleri Hesabı ile 921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı) hesap alanı hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 36 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Döner Sermayeden Yapılan Ek Ödemelerin Tamamının 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabında İzlenmesi Gerekirken Bazı Ödemelerin 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına Kaydedilmesi Döner Sermaye İşletmesi tarafından personele yapılan ek ödemelere ilişkin muhasebe kayıtlarının incelenmesinde, personele yapılan toplam 110.855.910 TL ek ödeme tutarının 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedilmesi gerekirken, 13.356.152 TL sının 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabını düzenleyen 518'inci maddesinin ( 3) nolu fıkrasında; "Personele her ne ad altında olursa olsun katkı payı olarak yapılan ödemeler bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenmesi gereken tutar 363 Ödenecek Döner Sermaye Katkı Payları Hesabına alacak kaydedilir." denilmektedir. Ancak, Maliye Bakanlığınca çıkarılan Döner Sermayeli İşletmeler Genel Tebliği ( Döner Sermayeli İşletmeler Detaylı Hesap Planı Sıra No:1) Ekinde yer alan Detaylı Hesap Planı Ortak Yardımcı Hesaplar Tablosunda ise, ek ödeme, sabit ek ödeme ve diğer ek ödemeler için 770.08 Genel Yönetim Giderleri Yardımcı hesap kodları yanında 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı içinde yardımcı hesap kodları düzenlenmiştir. Yönetmeliğin “Gelir Tablosu Hesaplarına İlişkin İşlemler” başlıklı Onuncu Bölümünde de, işletmenin esas faaliyetleri ile ilgili olarak sağlanan hasılat ile işletmenin esas faaliyetleri dışında kalan tüm gelir ve giderlerini tasnifli bir şekilde izlemesi ve dönemin kesin sonuçlarını belirlemesi için kullanacağı gelir tablosu hesapları düzenlenmiştir. Bu bölümde, yılsonunda 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabının 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı ve 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabına, 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabının 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı ile 622 Satılan Hizmet Maliyeti hesabına aktarılmasına ilişkin hesap kayıtları yer almaktadır. Döner sermayeden yapılan toplam 13.356.152 TL ek ödeme tutarının 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedilmesi gerektiği halde, 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına dahil edilmesi dolayısıyla, 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı ve 770 Genel
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 37
Yönetim Giderleri Hesabı ile bu hesaplara bağlı olarak yılsonunda aktarılan 622 Satılan
Hizmet Maliyeti Hesabı, 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma Hesabı ile 632 Genel
Yönetim Giderleri Hesabı ve 771 Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hesabı kayıtları,
doğru veri üretmemiş ve kurum gelir tablosu gerçek durumu yansıtmamıştır.
Kamu idaresi cevabında; Döner sermayeden yapılan ek ödemelerin tamamının 770
Genel Yönetim Giderleri Hesabına alınarak tahakkuk ettirilmeye başlandığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak Döner sermayeden yapılan 13.356.152 TL tutarlı ek ödemenin,740
Hizmet Üretim Maliyeti Hesabı yerine 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedilmesi
gerektiği hususu kurum tarafından kabul edilmiş olup, konunun izleyen yıl denetimlerinde
dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
Diğer taraftan, bulgumuzda da açıklandığı gibi, Döner Sermayeli İşletmeler Detaylı
Hesap Planı ve buna bağlı olarak yine Maliye Bakanlığınca hazırlanan Döner Sermaye Mali
Yönetim Sisteminde (DMIS), ek ödemelerin 770 Genel Yönetim Giderleri dışında 740
Hizmet Üretim Maliyeti Hesabına kaydedilmesine imkan verecek şekilde, her iki hesap kodu
altında “(1)ek ödeme, (2)sabit ek ödeme ve (3)diğer ek ödemeler” için ayrı ayrı yardımcı
hesap kodlarına yer verilmiştir.
Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin Hizmet Üretim
Maliyeti Hesabını düzenleyen 496’ncı maddesinde;
“ Hizmet üretim maliyeti hesabı, hizmet işletmelerinde üretilen hizmetler için yapılan
giderlerin izlenmesi için kullanılır.”
Hesabın İşleyişine ilişkin 497’nci maddesinde de;
“…
a) Borç
- Hizmet üretimi için yapılan giderler bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir. … Denilmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 38 Söz konusu hükümler gereğince, Döner sermayeden yapılan ek ödemelerden performansa dayalı olanlar, hizmet üretimine dahil olan giderlerden olmakla birlikte, bulgumuzda da belirtildiği üzere, Yönetmelik gereğince her ne ad altında olursa olsun personele yapılan katkı paylarının (ek ödemelerin) 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, performansa dayanan ek ödemlerde dahil olmak üzere bütün ek ödemelerin 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına kaydedilmesi gerekirken, Döner Sermayeli İşletmeler Detaylı Hesap Planı ile DMIS' de, 770 Genel Yönetim Giderleri ve 740 Hizmet Üretim Maliyeti Hesap kodlarında, "ek ödeme, sabit ek ödeme ve diğer ek ödemeler" adları altında yardımcı hesap kodlarına yer verilmesi, döner sermaye işletmelerinin ek ödemelere ilişkin muhasebe kayıtlarında farklı uygulamalara sebebiyet vermektedir. Söz konusu hesaplar yılsonunda döner sermaye işletmelerinin gelir tablolarında farklı gelir tablosu hesaplarına aktarıldığı için ( 622 Satılan Hizmet Maliyeti Hesabı ve 632 Genel Yönetim Giderleri Hesabı) kurumların mali tabloları aynı nitelikte giderler için farklı veri üretmiş olmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Döner Sermayeli İşletmeler Detaylı Hesap Planı ile Döner Sermaye Mali Yönetim Sisteminde ( DMIS) ek ödemelerle ilgili hesap kodlarının Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak düzenlenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. BULGU 2: Faaliyet Dönemini Takip Eden Dönemlerde İade Edilecek Depozito ve Teminatların 426 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına Kaydedilmemesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün muhasebe işlemleri incelendiğinde, kurum tarafından nakit alınan depozito ve teminatların tamamının 326 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlendiği, uzun vadeli depozito ve teminatlar için 426 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının kullanılmadığı görülmüştür. Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 339 ve 340’ıncı maddelerinde depozito ve teminat olarak tahsil edilen ve faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olanların 426 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmesi gerektiği düzenlenmiştir. Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünün tahsil ettiği depozito ve teminatları izleyebilmesi açısından faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan depozito ve teminatlar için öngörülen muhasebe kayıtlarının yapılmaması nedeniyle kurum mali tabloları gerçek veri üretmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 39 Kamu idaresi cevabında; Takip eden dönemlerde iade edilecek depozito ve teminatların 426 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedileceği bildirilmiştir. Sonuç olarak Faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek depozito ve teminatların 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedileceği bildirilmiş olup, izleyen yıl denetimlerinde dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir. BULGU 3: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının İzlenmesi İçin 372/472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarının Kullanılmaması Kurum mali tabloları incelendiğinde, kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi amacıyla 372/472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarının kullanılmadığı tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde; “Genel yönetim muhasebesi, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan ve aşağıda belirtilen kavramlara göre yürütülür: … i) İhtiyatlılık: Muhasebe uygulamasında muhtemel risklere ve olaylara karşı bu Yönetmelikte belirtilen durumlarda karşılık ayrılır. Faaliyet sonucunu değiştirmeye yönelik olarak gizli yedekler ya da gereğinden fazla karşılık ayrılamaz.…” denilmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 291'inci maddesinde; ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesinde 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının, 342'inci maddesinde de; uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarında 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının kullanılacağı düzenlenmiştir. 01.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun ile kamu kurum ve kuruluşlarında taşeron firmalar aracılığı ile çalışan personelin kıdem tazminatlarının asıl işveren olan kamu kurumlarınca ödenmesi için yasal düzenleme yapılmıştır. Bu nedenle Eylül 2014 tarihinden itibaren kamu kurumlarında bu şekilde çalışan personelin kıdem tazminatları ödeme yükümlülüğü de kamu kurumlarına aittir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 40 Kıdem tazminatı için karşılık ayrılması, ihtiyatlılık ilkesi ve kurumun kıdem tazminatı yükümlülüğün bilmesi açısından gerekli olup, ayrıca kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılarak kurum hesaplarında yer almaması dolayısıyla mali tabloları doğru veri üretmemiş olmaktadır. Kamu idaresi cevabında; Kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için harcama birimleri ile gerekli koordinasyon sağlanarak gereken işlem ve kayıtların yapılacağı bildirilmiştir. Sonuç olarak Kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için gereken kayıtların yapılacağı bildirilmiş olup, izleyen yıl denetimlerinde dikkate alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 41 8. EKLER Ek 1: Kamu İdaresi Mali Tabloları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 42
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 43
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 44
T.C. Sayıştay Başkanlığı Ege Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2015 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu 45 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr