KAHRAMANMARAŞ VALİLİĞİ YATIRIM İZLEME VE KOORDİNASYON BAŞKANLIĞI 2018 Yılı Sayıştay Denetim Raporu Kasım 2019
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Personel Yapısı ............................................................................................................ 3 Tablo 2: 2018 Yılı Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Dağılımı .............. 6 Tablo 3: 2018 Yılı Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Dağılımı ............... 6 Tablo 4: Amortisman Hesaplama Tablosu ............................................................................... 11 Tablo 5: İştirak Edilen Kuruluşlara Ait Ortaklık Tablosu ........................................................ 16 Tablo 6: Kahramanmaraş Yikob 2018 Yılı Kültür Varlıkları Payı Ödeme Durumu (TL) ...... 24
KISALTMALAR YİKOB : Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı CD : Compact Disk RG : Resmi Gazete Md : Madde M : Metre EKAP : Elektronik Kamu Alımları Platformu OSB : Organize Sanayi Bölgesi TBK : Türk Borçlar Kanunu KHK : Kanun Hükmünde Kararname YİGŞ : Yapım İşleri Genel Şartnamesi
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanakları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 Mevzuat 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat Kanunu 5018 sayılı Kamu Yönetimi ve Kontrol Kanunu YİKOB Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik 112 Acil Çağrı Merkezleri Kuruluş, Görev Ve Çalışma Yönetmeliği 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu 3213 sayılı Maden Kanunu 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu 5686 sayılı Jeotermal ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği Taşınır Mal Yönetmeliği Şehitlik Yönetmeliği 1.2.Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Valiye bağlı olarak kurulan özel bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkalıklarının teşkilat yapısı 04.04.2014 tarihli ve 28962 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumlulukları İle Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik’te düzenlenmiştir. Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “b) Başkan: Vali veya valinin görevlendirdiği vali yardımcısını ifade eder.” denilerek Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının sevk ve idaresini yapacak makam belirlenmiştir. “Teşkilat, Görev, Yetki ve Sorumluluklar” başlıklı 4’üncü maddesine göre Başkanlık
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 aşağıda belirtilen müdürlüklerden oluşur; “a) Yatırım İzleme Müdürlüğü. b) Rehberlik ve Denetim Müdürlüğü. c) Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü. ç) 112 Acil Çağrı Merkezi Müdürlüğü. d) İdari ve Mali İşler Müdürlüğü. e) Hukuk İşleri Müdürlüğü. f) Doğal Kaynaklar, Ruhsat ve Kültür Varlıkları Müdürlüğü.” Mezkûr Yönetmelik’in 4’üncü maddesinin devamında; “(2) Başkanlık bünyesinde valinin onayıyla geçici birimler kurulabilir. Gerektiğinde valinin onayıyla Başkanlığın görevlerini yerine getirmek üzere ilçelerde de geçici birimler kurulabilir. Başkan geçici birimlerin sevk ve idaresini yürütmek üzere birim sorumlusu görevlendirir. (3) Başkanlığın personel ihtiyacı İçişleri Bakanlığı kadrolarında görev yapan personelden karşılanır. (4) Vali, bu maddede belirtilen müdürlüklerde ve geçici birimlerde görev yapmak üzere uzman, sözleşmeli personel ve memurları kadro, yer ve unvanlarına bakılmaksızın Başkanlıkta görevlendirmeye yetkilidir.” denilmek suretiyle Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarında kurulması gereken birim müdürlüklerine, kurulabilecek geçici birimlere ve personel ihtiyacının karşılanma usulüne ilişkin bilgi verilmiştir. Tablo 1: Personel Yapısı Memur 100 İşçi 38 Geçici Görevli 37 Toplam 175
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı
Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu
4
1.3. Mali Yapı
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları, 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek
Disiplin Kurulu ile İl Yatırım ve Hizmetlerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ile
kurulmuştur.
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve
Kontrol Kanunu kapsamında olmamakla birlikte, bütçelerinin hazırlanması ve uygulanması ile
ilgili hususlar, 30.12.2016 tarih ve 29934 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiş
olup, Yönetmelik’te 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanun’a
dayanılarak hazırlanan ikincil mevzuattaki bütçe, kesin hesap, sorumluluk, hesap ve kayıt
düzeni, muhasebe ve raporlamaya ilişkin benzer hükümlere yer verildiği görülmektedir.
Yönetmeliğin 19’uncu maddesine göre Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 5018 sayılı
Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri kıyasen uygulanır.
Bütçenin hazırlanmasında; Başkanlığın hedef ve planları, birimlerin ödenek talepleri,
bir önceki yıl gelir gerçekleşmeleri çerçevesinde öngörülen gelirler ve devredecek nakit
imkânları dikkate alınır.
Başkanlıklar hazine yardımı taleplerini de içeren bütçe taslaklarına ilişkin çalışmalarını
Mayıs ayının sonuna kadar tamamlar ve bütçe taslaklarını Valinin imzasıyla en geç 15 Haziran
tarihine kadar İçişleri Bakanlığına iletir. Başkanlıkların bütçe taslaklarına ilişkin İçişleri
Bakanlığı ile Başkanlık yetkilileri arasında görüşmeler yapılabilir.
İçişleri Bakanlığınca uygun görülen hazine yardımı teklifleri gerekçelerini de içerecek
şekilde Bakanlık bütçesi ile birlikte Hazine ve Maliye Bakanlığına, yılı yatırım teklifleri ise
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletilir.
İçişleri Bakanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) sunulan yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanunu’nda yer alan toplam hazine yardımı ödeneği çerçevesinde Başkanlıklar
itibarıyla hazine yardımı miktarlarını belirleyerek ilgili Başkanlıklara iletir. TBMM’deki bütçe
görüşmelerinde Başkanlıklara yapılacak hazine yardımı ödeneklerinde değişiklik yapılması
halinde İçişleri Bakanlığınca Başkanlıklar itibarıyla hazine yardımı miktarları yeniden
belirlenerek Başkanlıklara bildirilir. Başkanlıklar bildirilen hazine yardımı miktarlarını dikkate
alarak bütçe tekliflerini hazırlar ve Valinin onayına sunar. Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun
TBMM Genel Kurulunda kabulünü müteakiben bütçeler Vali tarafından imzalanarak yürürlüğe
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 konulur. Bütçe, bir metin ile eki cetvellerden oluşur. Bütçe metninde; gelir tahminleri ve bunların hukuki dayanakları, gider tahminleri, harcama yetkisinin devrine ilişkin esaslar, parasal limitler, ödenek kullanımına ilişkin esaslar ve bütçeye ilişkin diğer hususlara yer verilir. YİKOB bütçesi vali tarafından onaylanmadan uygulanamaz. Kesin hesap; Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü tarafından bütçesine paralel olarak hazırlanarak mali yılın bitimini takip eden mart ayı içerisinde üst yöneticinin incelemesine sunulur. Üst Yönetici kesin hesabı en geç nisan ayının sonuna kadar inceleyip gerekli düzeltmelerin yapılmasını sağlar. Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü tarafından imza edilerek üst yöneticiye sunulan ve üst yönetici tarafından imzalanarak kabul edilen Kesin hesap 15 Hazirana kadar Vali tarafından onaylandıktan sonra kesinleşir. YİKOB tarafından gerçekleştirilen harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeler, bu belgelerin şekil ve türleri 15.08.2007 tarih ve 26614 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde belirlenmiştir. Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının bütçe ve muhasebe işlemlerine ait kayıtlar ile bu kayıtlar esas alınarak üretilen tablo ve raporlar, Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü tarafından üretilmektedir. Muhasebe hizmetleri, Hazine ve Maliye Bakanlığınca sunulan Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi (KBS) kullanılarak kayıt altına alınmaktadır. Diğer işlemler için İçişleri Bakanlığının e- Bakanlık otomasyon sistemi kullanılmaktadır. Başkanlığın 2018 yılı faaliyetlerine ilişkin olarak, 600 Gelirler Hesabı 235.951.314,61 Türk Lirası, 630 Giderler Hesabı ise 36.305.236,88 Türk Lirası şeklinde gerçekleşmiştir. Söz konusu gelirler ile giderler arasındaki 199.646.077,73 Türk Lirası olumlu fark, 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabına kaydedilerek bilançoda yerini almıştır. Bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırmanın birinci düzeyi açısından dağılımı, aşağıda Tablo 1’de yer almaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Tablo 2: 2018 Yılı Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Dağılımı Başkanlığın Bütçe Giderleri 215.476.325,12 Türk Lirası olarak gerçekleşmiştir. Bütçe Giderlerinin % 89,48’i Sermaye Giderleri, %1,86’sı Mal ve Hizmet Alım Giderleri, % 6,87’si ise Personel Giderlerinden oluşmaktadır. Tablo 3: 2018 Yılı Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Dağılımı GELİRİN TÜRÜ 2018 (TL) YÜZDESİ VERGİ GELİRLERİ 0,00 0,00% TEŞEBBÜS VE MÜLKİYET GELİRLERİ 134.935,00 0,05% ALINAN BAĞIŞ VE YARDIMLAR İLE ÖZEL GELİRLER 28.921.104,14 12,31% DİĞER GELİRLER 205.908.504,90 87,64% SERMAYE GELİRLERİ 0,00 0,00% BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMI 234.964.544,04 100,00% BÜTÇE GELİRLERİNDEN RED VE İADELER TOPLAMI 13.272,83 NET BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMI 234.951.271,21 Başkanlığın 2018 yılı Bütçe Gelirleri 234.964.544,04 Türk Lirası, Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler 13.272,83 Türk Lirası, Net Bütçe Gelirleri ise 234.951.271,21 Türk Lirası olarak gerçekleşmiştir. Bütçe gelir kalemlerinin toplam bütçe gelirleri içindeki dağılımına bakıldığında, gelirlerin % 12,31’i “Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler” kalemini içeren Diğer Gelirler, % 87,64’ını YİKOB’lar Tarafından Yürütülecek Hizmetler Karşılığı Elde Edilen Gelirler oluşturmaktadır. GİDER TÜRÜ 2018 (TL) YÜZDES İ PERSONEL GİDERLERİ 14.806.876,38 6,87 % SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA DEVLET PRİMİ GİDERLERİ 3.620.253,04 1,67 % MAL VE HİZMET ALIMLARI 4.017.520,17 1,86 % FAİZ GİDERLERİ 0,00 0,00 % CARİ TRANSFERLER 143.334,63 0,06 % SERMAYE GİDERLERİ 192.828.340,9 0 89,48 % SERMAYE TRANSFERLERİ 0,00 0,00 % BORÇ VERME 60.000,00 0,03 % BÜTÇE GİDER TOPLAMI 215.476.325,1 2 100,00%
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kurumun bütçesi ve muhasebe işlemlerine ilişkin esas ve usuller aynı Kanun’un 28/A maddesinin beşinci fıkrasına dayanılarak hazırlanan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Bununla beraber, bu yönetmelikte hüküm bulunmayan haller için 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu ve ilgili diğer mevzuatının geçerli olacağı belirtilmiştir. Sözü edilen Yönetmelik, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının (YİKOB) ilgili mevzuata ve uluslararası standartlara uygun olarak genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde bütçelerini hazırlanmasını öngörmektedir. Aynı Yönetmelik ayrıca, malî kaynaklarının yönetilmesi ve kontrolü, hesap ve kayıtların tutulması ve raporlanmasında kullanılacak muhasebe standartlarının ilgili kişilerin bilgi ve ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde düzenlenmesi ve raporlanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektedir. Başkanlıklar, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde yer alan hesap planı ve bu hesap planına göre oluşturulan detaylı hesap planını kullanırlar. Hesap planında yer almamakla birlikte Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Çerçeve Hesap Planında yer alan her hangi bir hesabın kullanılması gerekliliği ortaya çıkarsa yönetmelikteki hesap planına hesap eklemeye veya çıkarmaya, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlık yetkilidir. Başkanlıkların muhasebe ve raporlama işlemleri, 3/12/2014 tarihli ve 2014/7052 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve 27/5/2016 tarihli ve 29724 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre yapılır. Bu Yönetmeliğin 485’inci maddesinde YİKOB tarafından hazırlanması gereken mali tabloları belirlenmiştir. Denetim, aşağıda sıralanan mali tablolar üzerinden sonuçlandırılmıştır. a) Mizan cetveli b) Yevmiye Defteri c) Temel mali tablolar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 3) Nakit akış tablosu d) Diğer mali tablolar
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 5018 sayılı Kanuna tabi olmadığından, bu kanunun tanımladığı şekilde bir iç kontrol sistemi bulunmamakta olup herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 2018 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Amortisman Defterinin Tutulmaması ve Amortisman İşlemlerinin Hatalı Yapılması A) Amortisman Defterinin Tutulmaması Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında yapılan inceleme neticesinde amortisman hesaplama işlemlerine esas olan ve tutulması mevzuata göre zorunlu olan Amortisman Defteri’nin tutulmadığı görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi duran varlıklar ile ilgili düzenlemeler getiren “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı, bu yönetmelik kapsamına dâhil kamu idarelerince muhasebe sistemine dâhil edilen maddi duran varlıklardan; hangilerinin amortismana tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranları ile ilgili olarak Maliye Bakanlığınca belirlenen esas ve usullerin uygulanacağı belirtilmiştir. Aynı Yönetmeliğin “Tutulacak Diğer Defterler” başlıklı 18’inci Bölümünün “Duran varlıklar amortisman defteri (Örnek- 65)” başlıklı 491’inci maddesinde de Duran Varlıklar Amortisman Defteri sayılmış ve Duran Varlıklar Amortisman Defterine ilişkin düzenlemeler getirilmiştir. Ayrıca 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren “Amortisman ve Tükenme Paylarına” ilişkin Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 9’uncu maddesinde amortismana tabi her bir varlığın Ek-2’de yer alan Duran Varlıklar Amortisman Defterine kaydedileceği belirtilmiştir. Kurumun aktifinde bulunan duran varlık sayısının ve çeşidinin çokluğu, her birinin aktife giriş tarihlerinin ve amortisman oranlarının farklı olması ve “Duran Varlıklar Amortisman Defterinin” kullanılmıyor olması sebebiyle hatalı muhasebe kayıtları yapılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 Yapılan inceleme neticesinde; Kurumun Duran Varlıklar Amortisman Defteri tutmaması sebebiyle 257 Birikmiş Amortismanlar hesabının alacağında yer alan 680.973,78 Türk Lirası tutarında hatalı kayıt olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Maddi duran varlıklara ilişkin tutarların takibi ve hatalı kayıtların önlenmesi için “Duran Varlıklar Amortisman Defterinin” tutulmasının uygun olacağı düşünülmektedir. B) Maddi Duran Varlıklar Grubunda Yer Alan Bazı Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına ait muhasebe kayıtları ve mali tabloların incelenmesi neticesinde; maddi duran varlıklar grubuna ait bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı görülmüştür. Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin (Sıra No: 47) “Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde; “Amortisman ve tükenme payı süresi, duran varlıkların aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması için “1” rakamı bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre belirlenmiş orana bölünür. (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl)” denilmektedir. Yukarıda yer alan hükme göre varlıkların aktife girdiği yılda Tebliğ eki olan listede yer alan oranlara göre amortisman ayrılması gerekmektir. Yapılan incelemede aşağıda yer alan tabloda yer alan varlıklar için amortisman ayrılmadığı tespit edilmiştir. Tablo 4: Amortisman Hesaplama Tablosu Hesap Kodu Yardımcı Hesap Kodu Hesap Adı Borç Kalanı (TL) Amortisman Oranı (%) Ayrılması Gereken Amortisman (TL) 253 02.01 Tarım ve Ormancılık Makineleri 2.708,10 20 541,62 253 02.03 Atölye Makineleri ve Aletleri 2.702,20 20 540,44
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 253 03.01 Yıkama, Temizleme ve Ütüleme Cihaz ve Araçları 1.274,40 20 254,88 253 03.02 Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri 9.726,41 20 1.945,82 255 01.01 Döşeme Demirbaşları 6.437,49 25 1.609,37 255 02.03 Teksir ve Çoğaltma Makineleri 60.879,00 20 12.175,80 255 02.05 Ses, Görüntü ve Sunum Cihazları 21.924,79 20 4.384,95 255 03.01 Büro Mobilyaları 291.835,52 20 58.367,10 255 03.02 Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar 6.360,20 20 1.272,04 255 03.03 Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları 5.664,00 20 1.132,80 255 10.02 Kontrol ve Güvenlik Sistemleri 277.462,28 100 277.462,28 255 10.03 Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları 81.436,52 100 81.436,52 Toplam 441.123,62 Yukarıdaki tabloda yer alan hesaplamaya göre Kurum mali tablolarında 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabında 441.123,62 Türk Lirası eksik gösterilmiştir. Sonuç olarak Kamu İdaresinde varlıklar için ayrılan amortismanların yıl sonunda hesaplamalarının doğru yapılabilmesi için amortisman defterinin tutulmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, A) Amortisman Defterinin Tutulmaması, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesap grubuna ilişkin işlemler”
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 başlıklı 187/ç Maddesinde; “ Maddi duran varlıkların amortisman işlemleri 1) Bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için aşağıdaki hükümlere göre amortisman ayrılır.” hükmü ile aynı yönetmeliğin “Duran varlıklar amortisman defteri (Örnek- 65)” başlıklı 491. Maddesi gereği "Duran Varlıklar Amortisman Defteri" tutulacağı, B) Maddi Duran Varlıklar Grubunda Yer Alan Bazı Varlıklar İçin Amortisman Ayrılmaması, Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği'nin (Sıra No: 47) "Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları” başlıklı 6'ncı maddesi gereği belirtilen oranda amortisman hesapları çalıştırılacaktır. Ayrıca, 2018 Yılı sonunda çalışmayan/çalıştırılamayan amortisman hesaplarına ilişkin Varlık Muhasebe Modülünde amortisman hesaplarının otomatik olarak çalıştırılması denenmiş ancak amortisman oran bilgileri tanımlı olmadığı için bu hesaplar çalıştırılamadığı, amortisman defteri ve amortisman hesaplarının çalıştırılması işlemi ile ilgili kullanmış olduğumuz muhasebe sisteminde (E-İçişleri Analitik Muhasebe Modülü ve Varlık Muhasebe Modülünde ) gerekli düzeltmelerin ve eklemelerin yapılması için Bakanlığımız Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına 10.05.2019 tarih ve 74808230-840-8182 sayılı yazımız ile yukarıda belirtilen mevzuat kapsamında yıl sonlarında maddi duran varlıklar grubunda yer alan hesaplarda ilgili tebliğ oranları dahilinde amortisman ayrılması ve bu hesapların çalıştırılması ve amortisman defterinin oluşturulması için resmi yazışma da yapıldığı belirtilmiştir. Sonuç olarak İdare tarafımızca belirtilen hususlar doğrultusunda gerekli çalışmanın yapılacağını bildirmekte olup, gelecek yıllarda yürütülecek denetimlerde bu konu izlenecektir. BULGU 2: Kurumun Organize Sanayi Bölgelerine Ortaklığından Doğan Sermaye Paylarının Mali Tablolarda İzlenmemesi Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına ait muhasebe kayıtları ve mali tabloların incelenmesi neticesinde; Başkanlığın kuruluşuna iştirak ettiği Türkoğlu Organize Sanayi Bölgesine yatırdığı sermaye payının ve Elbistan Besi Organize Sanayi Bölgesi ortaklık için taahhüt verdiği sermaye payının mali tablolarda yer almadığı görülmüştür.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’na ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 181’inci maddesinde; “Bu hesap, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. “Hesaba İlişkin İşlemler” başlıklı 182’nci maddesinde; “Mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerekir…” denilmektedir. Aynı yönetmeliğin 247 Sermaye Taahhütleri Hesabı’na ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 183’üncü maddesinde; “(1) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir. a) Borç
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 4) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara verilen sermayenin işletilmesi sonucunda ortaya çıkan ve özel kanunlarında sermayeye eklenmesine yetki verilen karlar, bir taraftan bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835- Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 5) Sermaye taahhüt tutarları bu hesaba alacak, ilgili malî duran varlık hesabına borç kaydedilir. b) Alacak
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 yerine getirilme şekline göre ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 2) Sermaye taahhütlerinden vazgeçilen tutarlar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.” şeklinde düzenlemeler getirilmiştir. Yukarıdaki mevzuat hükümlerince yapılan incelemede Başkanlığın kuruluşuna iştirak ettiği Organize Sanayi Bölgeleri olduğu tespit edilmiştir. Başkanlığın kuruluşuna iştirak ettiği Organize Sanayi Bölgelerine ortaklık katılım payı oranı ve taahhüt ettiği sermaye tutarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo 5: İştirak Edilen Kuruluşlara Ait Ortaklık Tablosu Şirket YİKOB Hisse Oranı (%) Hisse Tutarı (TL) Türkoğlu Organize Sanayi Bölgesi %40 60.000,00 Elbistan Besi Organize Sanayi Bölgesi %35 687.000,00 TOPLAM 747.000,00 Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere Başkanlığın Türkoğlu Organize Sanayi Bölgesine katılım payı oranının % 40 olduğu ve bu kuruluşa toplamda 60.000,00 Türk Lirası sermaye tutarı yatırdığı ve Elbistan Besi Organize Sanayi Bölgesine katılım payı oranının %35 olduğu ve 687.000,00 Türk Lirası tutarında sermaye taahhüt ettiği görülmektedir. Ancak Başkanlığın mali tabloları incelendiğinde kuruluşuna iştirak ettiği Türkoğlu Organize Sanayi Bölgesine yatırdığı sermaye payının ve Elbistan Besi Organize Sanayi Bölgesi ortaklık için taahhüt verdiği sermaye payının 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ve 247 Sermaye Taahhütleri Hesabına kaydedilmediği görülmüştür. Bu durum Kurumun mali tablolarında yer alan varlıkların (241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının 60.000 Türk Lirası, 247 Sermaye Taahhütleri Hesabının ise 687.000,00 Türk Lirası) 747.000,00 Türk Lirası eksik olarak görülmesine neden olmaktadır. Sonuç olarak, Başkanlıkça Türkoğlu OSB ve Elbistan BESİ OSB için yatırılan ve taahhüt edilen sermaye tutarları için belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ve 247 Sermaye Taahhütleri Hesabının kullanılması gerektiği düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'nin “241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 Hesabın Niteliği” başlıklı 181. Maddesi ve 247 Sermaye taahhütleri hesabı, Hesabın Niteliği” başlıklı 184. Maddesi gereği Türkoğlu OSB ve Elbistan Besi OSB ve diğer ortağı olunan OSB’ler için yatırılan ve taahhüt edilen sermaye tutarları için belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca ödeme ve taahhüt aşamalarında "241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı" ve "247 Sermaye Taahhütleri Hesabının" çalıştırılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak bulguda bahsedilen muhasebe kayıt hatalarının Başkanlıkça düzeltileceği ifade edilmekte ise de yapılacak işlemler, 2019 yılı mali tablolarında yer alacak hesapları kapsayacaktır. Bu nedenle "241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı" ve "247 Sermaye Taahhütleri Hesaplarına" kaydedilmesi gereken tutarın kaydedilmemesi nedeniyle Kahramanmaraş Valiliği YİKOB 2018 yılı mali tablolarında yer alan sözü edilen hesap grubunun tam ve doğru bilgi vermediği düşünülmektedir. BULGU 3: Kurumun Uzun Vadeli Alınan Depozito ve Teminatlara İlişkin Muhasebe Kaydının Yapılmaması Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına ait muhasebe kayıtları ve mali tabloların incelenmesi neticesinde; 2018 yılını aşan teminatlar olmasına rağmen 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Temel Kavramlar” başlıklı 5'inci maddesinde: “Genel yönetim muhasebesi, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan ve aşağıda belirtilen kavramlara göre yürütülür: … b) Dönemsellik: Kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır.” denilmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Hesabın Niteliği” başlıklı 320’inci maddesi ve devamındaki maddelerinde, yılı aşan depozito ve teminatların 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına alacak, ilgili hesaba borç kaydedilmesi gerektiği, vadesi bir yılın altına düşenlerin ise ters kayıt ile 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına aktarılması gerektiği belirtilmiştir. Yukarıdaki mevzuat hükümlerince yapılan incelemede, Kahramanmaraş Valiliği
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında nakden veya mahsuben tahsil edilen ve faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan depozito ve teminatların muhasebeleştirilmesi işlemlerinin anılan mevzuata ve dönemsellik ilkesine aykırı olarak yapıldığı görülmüştür. Bunun neticesinde 2018 Aralık ayı itibarı 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında bekletilip iade edilmeyen toplam teminat tutarının 2.719.582,47 Türk Lirası olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, nakden veya mahsuben tahsil edilen ve faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan depozito ve teminatların 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı Hesabın niteliği” başlıklı 320. Maddesi ve Hesabın işleyişi başlıklı 321. Maddesi gereği nakden veya mahsuben tahsil edilen ve bir yıldan uzun vadede iade edilecek olan depozito ve teminatların, faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek depozito ve teminatlar olduğundan 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabından, 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına 14.05.2019 tarih ve 1286 nolu yevmiye numarası 406.583,55 Türk Lirası aktarılarak kaydedilmiş olup, bundan sonraki süreç içerisinde faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan depozito ve teminatlarda 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı çalıştırılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak bulguda bahsedilen muhasebe kayıt hatalarının Başkanlıkça düzeltileceği ifade edilmekte ise de yapılacak işlemler, 2019 yılı mali tablolarında yer alacak hesapları kapsayacaktır. Bu nedenle “430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına” kaydedilmesi gereken tutarın kaydedilmemesi nedeniyle Kahramanmaraş Valiliği YİKOB 2018 yılı mali tablolarında yer alan sözü edilen hesap grubunun tam ve doğru bilgi vermediği düşünülmektedir. BULGU 4: Taşınmaz Kültür Varlıkları Katkı Payının Bütçeye Gelir Kaydedilmemesi Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca taşınmaz kültür varlıkları katkı payı tutarlarının Maliye Bakanlığı yazısına rağmen bütçeye gelir kaydedilmeyip emanet hesaplarda tutulduğu görülmüştür. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunun “Taşınmaz kültür varlıklarının onarımına yardım sağlanması ve katkı payı” başlıklı 12’nci maddesinin
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 dokuzuncu fıkrasında: “Yukarıdaki hükümlere göre, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunan miktarlar tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenir. Tahsil ettikleri katkı payını yukarıda belirtilen süre içinde il özel idarelerine yatırmayan belediyelerden, bu katkı payları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir.” hükmü yer almaktadır. 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un “Çeşitli hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında: “21.07.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 12’nci maddesi kapsamında il özel idarelerince kullanılan haklar ve yetkiler ile yürütülen görevler, il özel idaresi bulunmayan illerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca kullanılır ve yürütülür…” hükmü yer almaktadır. Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, Taşınmaz kültür varlıkları katkı paylarına ilişkin tüm hak ve yetkiler Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarına verilmiştir. Dolayısıyla taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payının, genel bütçenin dışında özel bütçeli kamu tüzel kişisi olan YİKOB tarafından, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilerek YİKOB bütçesine gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Ayrıca İçişleri Bakanlığının uygun mütalaası bulunan Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 03.04.2017 tarih ve 3296 sayılı yazısında da YİKOB'ların 674 sayılı KHK ile tüzel kişiliği haiz özel bütçeli kuruluş oldukları gerekçesiyle kültür varlıkları katkı paylarının emanet hesapta izlenmesi yerine bütçe geliri olarak kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından 2018 yılında belediyelerden tahsil olunan 136.379,74 Türk Lirası taşınmaz kültür varlıkları katkı payı tutarlarının tahakkuk esaslı muhasebe sistemi gereği idare bütçesine emanet hesapları yerine gelir hesaplarında izlenmesi gerektiği düşünülmektedir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 Kamu idaresi cevabında; özetle, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda; Kültür Varlıkları Katkı Paylarına ait tutarların ve nemalarının Yönetmelikte belirtilen amacın dışında Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı giderlerinde kullanılmasının uygun olmayacağı, bu tutarların Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının gelirleri arasında sayılmadığı, katkı payının başka amaçla kullanılması halinde sorumlular hakkında yasal işlem yapılacağı, 22.08.2015 tarihli ve 29453 sayılı Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payına Dair Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesine göre Katkı Payı ile ilgili hesapların Emanet Hesaplarında izlenmesi gerektiği, ayrıca Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen detaylı muhasebe hesap planında da 333 emanet hesaplarında ‘333.99.01-2863 S.k. Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payı’ hesabı olarak ayrıca hesap kodu açıldığı için Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının kullanmış olduğu muhasebe sistemi olan e-İçisleri Analitik Muhasebe Sisteminde Kültür Varlıkları Katkı Payı tutarlarına ilişkin 333.99.01 hesap kodlu “2863 Sayılı Kanunun Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payı” hesabı bulunduğundan Başkanlıkça Kültür Varlıkları Katkı Payına ait tutarların Emanet Hesaplarında izlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında kültür varlıkları katkı paylarının gelir olarak değil emanet olarak izlendiği için tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı ifade edilmişse de 6360 sayılı Kanun ile 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 12’nci maddesi kapsamında il özel idarelerince kullanılan haklar ve yetkiler ile yürütülen görevler YİKOB’lara verilmiştir. Dolayısıyla belediyelerin emlak vergisi gelirlerinden taşınmaz kültür varlıklarının korumasına katkı payı adı altında toplanan tutarların muhasebeleştirilmesi işlemlerinden YİKOB sorumludur. 23.12.2014 tarih 29214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde; tam açıklama, dönemsellik ve tutarlılık kavramları; “Tam açıklama: Mali tablolar, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenir. Dönemsellik: Kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır. Tutarlılık: Muhasebe uygulamalarının, faaliyet ve bütçe uygulama sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların birbirini izleyen dönemlerde tutarlı bir şekilde karşılaştırılabilirliğinin sağlanması esastır. Uygulanan muhasebe politikalarının değişmesi durumunda, değişikliklerin ve mali etkilerinin mali tablo dipnotlarında açıklanması
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 zorunludur.” şeklinde açıklanmıştır. Buna göre mali tablolar yeterli ölçüde açık ve anlaşılır olmalıdır. Kültür katkı paylarının sadece tahsilat aşamasında muhasebe kayıtlarında yer alması tahakkuk esaslı muhasebe sistemine aykırılık teşkil etmektedir. Muhasebenin tahakkuk esası, birden fazla muhasebe dönemini etkileyen işlemlerin kaydedilmesi ve raporlanması için uygun bir ortam oluşturur. Gelir ve giderlerin tahakkuk ettirildikleri yılın hesaplarında gösterilmesi, bütçe işlemlerinin ise nakit esasında muhasebeleştirilmesi tahakkuk esaslı muhasebe sisteminin gereğidir. Dolayısıyla, bulguda ayrıntısıyla belirtildiği üzere belediyelerden bildirimler geldiğinde tahakkuk kaydının yapılması, katkı payı banka hesabına yattığında ise ilgili hesaplara kayıtların yapılması gerekmektedir. 8. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Ertesi Yıl Bütçesinden Karşılanmak Üzere Yapılan Maaş ve Ücret Ödemeleri İçin Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabının Kullanılmaması Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca ödemesi yapılan 15 Aralık-14 Ocak işçi maaşlarına ilişkin olarak, bu ödemelerden 01-14 Ocak kısmına denk gelen kısmının 162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı kullanılmadan doğrudan 630 Giderler Hesabı ile giderleştirildiği görülmüştür. 08.06.2005 tarih ve 25839 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5'inci maddesinde tanımlanan “Temel Kavramlar” arasında yer alan dönemsellik ilkesi; kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanmasını ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasını ifade etmektedir. “162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı” ile ilgili olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Hesabın Niteliği” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Bu hesap, kurumlarca mal ve hizmet alımı karşılığı olmak üzere, maddi duran varlık hesaplarını ilgilendirmeksizin yüklenicilere verilen avanslar; ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen personel avansları ile emanetler hesabına alınan tutarlardan ilgililerine avans olarak ödenen tutarların izlenmesi için kullanılır.”,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 “Hesaba İlişkin İşlemler” başlıklı 131’inci maddesinin (b) fıkrasında ise: “Ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere yapılan maaş ve ücret ödemeleri
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 yaptıkları görülmüştür. 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un “Çeşitli Hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinin 3’üncü fıkrasında yer alan; “21/07/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 12 nci maddesi kapsamında il özel idarelerince kullanılan haklar ve yetkiler ile yürütülen görevler, il özel idaresi bulunmayan illerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca kullanılır ve yürütülür.” hükmü ile 12’nci madde gereğince il özel idaresince kullanılan haklar ve yetkiler YİKOB’lara devredilmiştir. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanun’un 12’nci maddesinde ise; “Belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18 inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin % 10'u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edilir.” ifadesine yer verilerek ilçe belediyelerinin topladığı emlak vergisinin %10’u oranında ayrıca taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunacağı ve bu tahsil olunan miktarların tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar YİKOB’lara bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Aynı maddenin devamında; “… Yukarıdaki hükümlere göre, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunan miktarlar tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenir. Tahsil ettikleri katkı payını yukarıda belirtilen süre içinde il özel idarelerine yatırmayan belediyelerden, bu katkı payları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir. … Belediye başkanları, belediyelerin tahsil ettikleri paylardan il özel idarelerine ödemeleri gereken taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı paylarının, zamanında ve
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 tam olarak ödenmesini sağlamakla yükümlüdür. Ödenmeyen paylar, ilgili il özel idaresinin talebi üzerine ilgili belediyenin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek talep eden özel idareye gönderilir…” hükümleri yer almaktadır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, ilçe belediyeleri topladıkları taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı paylarını takip eden ayın 10’uncu gününe kadar yatırmaları gerekmektedir. Aksi takdirde yatırılmayan paylara ilişkin olarak 6183 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda gecikme zammının uygulanacağı, ilgili maddenin devamında ifade edilmektedir. Ayrıca Belediye Başkanları söz konusu payları zamanında ve tam olarak ödenmesini sağlamakla yükümlüdürler. Aşağıdaki tablolardan da anlaşılacağı üzere Başkanlığın hesabına yatırılması gereken kültür katkı payları toplamı 4.652.666,95 Türk Lirası tutarındadır. Tablo 6: Kahramanmaraş Yikob 2018 Yılı Kültür Varlıkları Payı Ödeme Durumu (TL) No Belediyenin Adı Tahakkuk Tahsilat Kalan 1 Onikişubat Belediyesi 1.356.499,79 116.145,60 1.240.354,19 2 Dulkadiroğlu Belediyesi 1.365.259,83 957.509,24 407.750,59 3 Elbistan Belediyesi 930.620,63 0,00 930.620,63 4 Afşin Belediyesi 538.114,37 0,00 538.114,37 5 Pazarcık Belediyesi 350.485,42 0,00 350.485,42 6 Çağlayancerit Belediyesi 64.056,10 0,00 64.056,10 7 Ekinözü Belediyesi 18.603,09 0,00 18.603,09 8 Türkoğlu Belediyesi 165.407,46 0,00 165.407,46 TOPLAM 4.789.046,69 1.073.654,84 3.715.391,85 Sonuç olarak, bazı belediyelerin kültür varlıkları katkı paylarını hiç ödemediği bazı belediyelerin ise geç ödediği, bu belediyelerin genel bütçe gelirlerinden söz konusu payların kesilerek YİKOB’a gönderilmesinin sağlanması uygun olacaktır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 Kamu idaresi cevabında; özetle, Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunması Katkı Payını yatırmayan belediyelerin İl Banktan aldığı genel bütçe vergi gelirleri paylarından kesinti yapılması suretiyle tahakkuk etmiş katkı payları ile 6183 sayılı Kanunun ilgili maddesi gereğince gecikme zammı dahil tahsilat işlemleri İl Banktan talep edildiği, bu kapsamda 2018 Mali yılında 31.01.2018 tarihinde 666.913,66 Türk Lirası 28.02.2018 tarihinde 123.898,71 Türk Lirası, 31.03.2018 tarihinde 72.948,89 Türk Lirası, 30.04.2018 tarihinde 96.521,51 TL olmak üzere toplam 960.282,77 Türk Lirası katkı payı ile birlikte İl Banka kesinti yapılması için resmi olarak yazılan 2018/3-4-5-6-7-8-9-10 aylarına ait olan ve Başkanlıkca doğrudan Dulkadiroğlu Belediyesinden 11.12.2018 tarihinde 937.275,10 Türk Lirası ile birlikte toplamda 1.897.557,87 Türk Lirası tahsil edildiği, ayrıca bu yöntemle tahsil edilmeye de devam edilmekte olduğu, 2018 yılında genel toplam olarak 3.011.443,53 Türk Lirası kültür varlığı katkı payı tahsilatı gerçekleştirildiği, 30.04.2018 tarih ve 2018/11685 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince 2018 yılının Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında belediyelerin genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylardan İl Bank tarafından kesinti yapılamamış olup; Ayrıca Cumhurbaşkanlığının 22 Kasım 2018 tarih ve 355 sayılı kararı gereğince 2018 yılının Kasım, Aralık ayları ile 2019 yılının Ocak Şubat, Mart aylarında da belediyelerin genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylardan İl Bank tarafından kesinti yapılamamış olduğundan, bu yöntemle Başkanlıkça tahsilat işlemi gerçekleştirilemediği, bu hususta tahsilat için gerekli takip ve alacak işlemleri devam etmekte olduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak İdare tarafımızca belirtilen hususlar doğrultusunda gerekli çalışmanın yapıldığı bildirmekte olup, gelecek yıllarda yürütülecek denetimlerde bu konu izlenecektir. BULGU 3: Bazı Yapım İşlerinde Yüklenicinin İşini Özenle Yapma Borcunu Yerine Getirmemesi Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının yapım işleri ile ilgili olarak yapılan fiili fiziki denetimlerde, bazı yapım işlerinde hatalı ya da kusurlu işçilikler ile projesinde belirtilenden farklı malzemelerin kullanılmış olduğu görülmüş olup yüklenicinin işini özenle yapmadığı tespit edilmiştir. Yüklenicinin özen sorumluluğu 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 471. Maddesinde: “Yüklenici, üstlendiği edimleri iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır.” şeklinde açıklanmıştır. Buna göre, yüklenici o alanda faaliyet gösteren işin uzmanı, makul ve dürüst bir kişinin göstermesi gereken özenli davranışı göstermek zorundadır. Yüklenicinin özen sorumluluğuna ilişkin YİGŞ’ nin 14. Maddesinin 3. Fıkrasında ise : “(3) Yüklenici, üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen projeye ve/veya teknik belgelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat kurallarına uygun olduğunu, ayrıca işin yapılacağı yere, kullanılacak her türlü malzemenin nitelik bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumluluğunu üstlenmiş sayılır. Bununla birlikte yüklenici, kendisine verilen projelerin ve/veya şartnamelerin, teslim edilen işyerinin veya malzemenin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde bulunan hükümlere aykırı olduğunu veya fen ve sanat kurallarına uymadığı hususundaki karşı görüşlerini teslim ediliş veya talimat alış tarihinden başlayarak on beş gün içinde (özelliği bakımından incelenmesi uzun sürebilecek işlerde, yüklenicinin isteği halinde bu süre idarece artırılabilir) idareye yazı ile bildirmek zorundadır. Bu sürenin aşılması halinde yüklenicinin itiraz hakkı kalmaz. Yüklenicinin iddia ve itirazlarına rağmen, idare işi kendi istediği gibi yaptırdığı takdirde yüklenici, bu uygulamanın sonunda doğabilecek sorumluluktan kurtulur.” denilmektedir. Keza işin belli kısımları kalitesiz malzeme kullanılması ya da kötü işçilik nedeniyle bozuk ya da noksan yapılmışsa; Yüklenici tarafından sağlanan malzemelerde ise, TBK madde 472/1 hükmüne göre “… malzemenin ayıplı olması yüzünden iş sahibine karşı, satıcı gibi sorumludur.” Bu hükümle bir taraftan malzemenin bozukluklarına karşı sağlama sorumluluğu düzenlenirken diğer taraftan yüklenicinin malzemeyi tedarik ederken göstereceği özen de söz konusu edilmektedir. Yüklenici ihale dokümanında kararlaştırılan cins ve kaliteden daha aşağı kalitede malzeme kullanamaz. YİGŞ madde 15/6 ‘ da : “(6) Yüklenici tarafından fen ve sanat kurallarına aykırı olarak kusurlu yapıldıkları anlaşılan iş kısımlarını yıktırıp yükleniciye yeniden yaptırmak hususunda yapı denetim görevlisi yetkilidir. Yüklenici, bu konuda kendisine yazılı olarak verilen talimat
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 üzerine, belirlenen süre içinde söz konusu iş kısımlarını ayrıca bir bedel istemeksizin yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bu hususta bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir.” Madde 23’ te : “Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve 11 şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin talimatı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tarafından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyutta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporlarına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyutları, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir.” Madde 25/1 ‘ de : (1) Taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu, kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım işlerinin kusur ve eksiklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onarım ve düzeltmeler ile sürekli bakım işlerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır. Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare, kendisinden bir yazı ile yükümlülüklerini yerine getirmesini isteyecektir. Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, söz konusu onarım, düzeltme ve bakım işlerini, bütün giderleri yükleniciye ait olmak üzere 4734 sayılı Kanunda gösterilen usullerden biri ile yaptırabilir. İdare bu işler için yüklenicinin teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir.” hükümleri yer almaktadır. Ayrıca 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 25’inci maddesinde de; “ … c) Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 …” hükmü getirilmiş, aynı Kanunun 27’nci maddesinde Yüklenicilerin ceza sorumluluğu, 28’inci maddesinde Görevlilerin ceza sorumluluğu ve 31’inci maddesinde de Yapı denetim görevlilerinin sorumluluğu düzenlenmiştir. Tüm bu düzenlemeler yüklenicinin özen borcunu biçimlendiren ve özen sorumluluğunun yerine getirilip getirilmediğinin tespitinde ölçü olarak kabul edilen kurallardır. Yüklenicinin sözleşmeye taraf olarak bu kurallara uygun şekilde yapım işini yürütüp teslim borcunu yerine getirmeyi taahhüt ettiği kabul edilirken, İdarenin ise bu kuralların yerine getirilip getirilmediği hususunda sorumluluğu bulunmaktadır. Konuya ilişkin olarak incelenen yapım işlerinde tespit edilen hatalı ve kusurlu imalatlar aşağıda gösterilmiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 idarenin ise sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapılmasını engelleyecek tedbirleri alarak yüklenicinin sözleşmeden doğan edimlerini tam olarak yerine getirmesini sağlaması gerektiği düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; özetle, yapım işlerinde görülen eksik ve kusurlar için kabul aşamasında, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin Geçici kabul başlıklı 41. maddesinin 12. fıkrasındaki "Geçici kabul için yapılan incelemede, teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen ve işin idareye teslimini ve kullanılmasını ve/veya işletilmesini engellemeyen, giderilmesi de mümkün olmayan veya fazla harcama ve zaman kaybını gerektiren, kusur ve eksiklikler görülecek olursa yüklenicinin varsa hakediş veya teminatından uygun görülecek bir bedel kesilmek şartı ile, iş idare tarafından bu hali ile kabul edilebilir. Bu gibi kusur ve eksikliklerin niteliğinin ve kesilecek bedelin kabul tutanağında gösterilmesi gereklidir. Yüklenici bu işleme razı olmazsa, her türlü gideri kendisine ait olmak üzere, kusur ve eksiklikleri verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorundadır.” Hükümleri doğrultusunda eksik ve kusurların giderilmesinin idareye getireceği yarar ile yapının tesliminde yaşanacak gecikmede oluşan idarenin zararı ve/veya yükleniciye olan masrafı arasındaki orana göre, kabul heyeti tarafından belirlenen ölçülerde nefaset kesilmesi veya eksikliklerin giderilmesi için süre verilmesi gibi seçeneklerin uygulandığı, söz konusu kusur ve eksikliklerin uygulama aşamasında ortadan kaldırılması için denetimlerin artırılması, gerekli uyarıların yapılması ve yaptırımların uygulanması konusunda gerekli özen gösterileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak İdare tarafımızca belirtilen hususlar doğrultusunda gerekli çalışmanın yapılacağını bildirmekte olup, gelecek yıllarda yürütülecek denetimlerde bu konu izlenecektir. BULGU 4: İhale Dokümanı İçinde Yer Alan Belgelerin Uyumsuzluğu Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının anahtar teslim götürü bedel sözleşmeyle düzenlenen bazı yapım işlerinin sözleşmelerinin uygulanması aşamasında, projeler arasında veya projeler ile mahal listeleri arasında çelişkiler olduğu tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (c) bendinde; “Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur.” hükmü yer almaktadır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 6’ncı maddesinde, yapım işlerinde uygulama projelerine istinaden işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslim götürü bedel sözleşme düzenlenmesi, ön-kesin projelere dayalı yapım işlerinde ise birim fiyat sözleşme türünün esas alınması hükmüne yer verilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde ise, “… Anahtar teslimi götürü bedel sözleşme: Uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenicinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden yapılan sözleşmeyi, Birim fiyat sözleşme: Ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak idarelerce hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile yüklenici tarafından bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı üzerinden yapılan sözleşmeyi, … ifade eder” denilmektedir. Anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkılan işlerde Kanun’un genel mantığına göre en önemli süreç uygulama projelerinin hazırlanması aşamasıdır. Öyle ki, yapılacak her bir imalat için ayrı bir fiyat alınmayacak, iş paket halinde toplam tutara yaptırılacaktır. Bu nedenle, projelerin açık, anlaşılabilir olması ve mahal listesi ile proje arasında herhangi bir tutarsızlığın bulunmaması gerekmektedir. Proje ve mahal listesi uyumsuzlukları, ilgili imalatın proje kapsamında mı yoksa iş artışı kapsamında mı yapılacağı konusunda tereddütler meydana getirmektedir. İhale aşamasında, projelerin yetersizliğinin mahal listesi ile kapatılmaya çalışılması ve mahal listesinde yer alıp uygulama projesinde bulunmayan imalatlar nedeniyle, istekliler yapılıp yapılmayacağı belli olmayan iş grupları için gerçekçi teklif verememektedir. Bunun sonucunda da İdare, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerinden olan rekabeti, saydamlığı, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılması şartlarını sağlayamamaktadır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 Bunun yanında İdare, sözleşmenin ifa sürecinde de, yüklenici ile proje yerine mahal listesinde düzenlenen imalatların yapılması konusunda ihtilafa düşmektedir. Uygulama projeleri ile mahal listeleri arasında uyumsuzluk olduğu görüldüğünden bu belgelerin daha gerçekçi ve birbirleriyle uyumlu hazırlanması gerekmektedir. Kahramanmaraş Valiliği YİKOB’da yapılan incelemelerde aşağıdaki çelişkilerin mevcut olduğu görülmüştür;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 personel kapasitesi, bu teknik personellerin müdürlüğümüz bünyesinde aynı anda birçok farklı konuda görev yapması, ihale sürecinin gecikmemesi için gösterilen çaba vb. nedenlerle bahsedilen uyumsuzluklar yaşanmakta olup, başkanlığımızın imkânları ölçüsünde bu uyumsuzlukların giderilmesi için gerekli özen gösterileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak İdare tarafımızca belirtilen hususlar doğrultusunda gerekli çalışmanın yapılacağını bildirmekte olup, gelecek yıllarda yürütülecek denetimlerde bu konu izlenecektir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 9. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ TARAFINDAN SUNULAN MALİ TABLOLAR
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39
T.C. Sayıştay Başkanlığı Kahramanmaraş Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40 EK 2: İZLEME Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Vadeli Hesaplardan Elde Edilen Faiz Gelirinin Vergi Gideri Mahsup Edilmek Suretiyle Kaydedilmesi 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Başkanlığın Tasarrufunda Bulunmayan Bütçenin Kullanımı İçin Banka Hesabı Açılması ve Hesabın Muhasebe Kayıtlarında İzlenmemesi 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Belediyelerden Tahsil Edilemeyen Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Paylarına İlişkin Gerekli İşlemlerin Yapılmaması 2017 Yerine Getirilmedi 2018 yılı Sayıştay Denetim Raporunun "Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler" Bölümünün 6'ıncı maddesinde yeniden bulgu yapılmıştır. Faaliyet Alacaklarına İlişkin Herhangi Bir Kayıt Yapılmaması 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Haklar Hesabı ve Birikmiş Amortismanlar Hesabının Kullanılmaması 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına Yapılan Kayıtların Mevzuata Uygun Olmaması 2017 Tam Olarak Yerine Getirildi