TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Eylül 2024
İÇERİK TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAPU VE KADASTRO DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 16
TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: Personelin İstihdam Şekline Göre Dağılımı ................................................................ 4 Tablo 2: Bütçe Ödenekleri ve Gerçekleşmeleri ......................................................................... 4 Tablo 3: Bütçe Gelirleri .............................................................................................................. 5
KISALTMALAR İKİYK : İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kurulu KHK : Kanun Hükmünde Kararname TAKBİS : Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi TKMP : Tapu ve Kadastro Modernizasyonu Projesi VEDOP : Vergi Daireleri Tam Otomasyon Projesi
BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 yenilenmesini ve güncellenmesini sağlamak, bunlara ilişkin kontrol ve denetim hizmetlerini yürütmek,
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 Genel Müdür, Genel Müdürlüğün en üst amiri olup, Genel Müdürlüğü temsil eder. Genel Müdüre yardımcı olmak üzere üç genel müdür yardımcısı bulunmaktadır. Merkez teşkilatı hizmet birimleri şunlardır;
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 Tablo 1: Personelin İstihdam Şekline Göre Dağılımı Birim/İstihdam Şekli 657 4/A Memur 657 4/B Sözleşmeli Personel 657 4/D İşçi Kadro Karşılığı Sözleşmeli Personel Döner Ser. Sürekli İşçi (696 KHK) Genel Toplam Genel Müdürlük Birimi 841 19 66 8 185 1.119 Bölge Müdürlüğü 879 9 114 194 1.196 Kadastro Müdürlüğü 3.732 111 496 151 4.490 Tapu Müdürlüğü 9.887 595 486 560 11.528 Genel Toplam: 15.339 734 1.162 8 1.090 18.333 Tabloda görüleceği üzere, Genel Müdürlüğün merkez teşkilatında toplam 1.119 personel; taşra teşkilatında ise 1.196’sı bölge müdürlüklerinde, 4.490’ı kadastro müdürlüklerinde ve 11.528’i de tapu müdürlüklerinde olmak üzere toplam 18.333 personel görev yapmaktadır. 1.3. Mali Yapı Genel Müdürlük, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli I sayılı cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleştirmektedir. 2023 yılı bütçesiyle Genel Müdürlüğe 3.068.236.000 TL tutarında ödenek tahsis edilmiş, yıl içinde yapılan aktarma işlemleri sonrası yıl sonu ödeneği 5.223.467.875 TL olmuştur. Söz konusu ödeneğin 4.686.453.178 TL’si harcanmış ve yıl sonu harcama düzeyi revize ödeneğin %89,71’i olarak gerçekleşmiştir. Genel Müdürlüğün 2023 yılı bütçe gideri ve ödenek kullanımı aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo 2: Bütçe Ödenekleri ve Gerçekleşmeleri Gider Çeşidi 2023 Başlangıç Ödeneği (TL) 2023 Yılı Revize Ödeneği (TL) 31.12.2023 İtibarıyla Harcama Tutarı (TL) Gerçekleşme Oranı (%) 01 Personel Giderleri 2.326.297.000 3.411.792.000 3.278.301.468 96,08 02 SGK Devlet Prim Giderleri 533.688.000 648.193.000 600.157.464 92,58 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 72.725.000 285.694.854 263.317.257 92,16 05 Cari Transferler 16.026.000 28.039.411 28.021.399 99,93 06 Sermaye Giderleri 119.500.000 849.748.610 516.655.590 60,80 -Genel Bütçe 53.500.000 53.000.000 52.319.725 98,71 -Döner Sermaye Kaynağı - 391.508.549 371.003.606 94,76
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 -Orman Genel Müdürlüğünden Aktarılan Kaynaklar - 312.055.211 33.917.576 10,86 -Toplu Konut İdaresinden Aktarılan - 16.684.850 0 0 -Gölbaşı Belediyesinden Aktarılan - 500.000 0 0 -Dış Kredi (Sermaye Giderleri Toplamına Dahildir) 66.000.000 76.000.000 59.414.683 78,17 Genel Toplam 3.068.236.000 5.223.467.875 4.686.453.178 89,71 Tabloda görüleceği üzere, Genel Müdürlük faaliyetlerinin finansmanında, bütçe dışında kalan döner sermaye işletmesinden 391.508.549 TL kaynak temin edilmiş ve bu kaynağın 371.003.606 TL’si kullanılmıştır. Döner Sermaye İşletmesinden temin edilen kaynaklar ve Orman Genel Müdürlüğü ile yapılan protokol kapsamında şartlı bağış ve yardım şeklinde gelen ödenekler ilgisine göre 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri ile 06 Sermaye Giderleri ekonomik koduna kaydedilmiştir. 2023 yılı Yatırım Programı ile Genel Müdürlük tarafından yürütülen Tapu ve Kadastro Modernizasyonu Projesi (TKMP) finansmanında kullanılmak üzere 2023 yılında 66.000.000 TL dış kaynak (Dünya Bankası), 14.000.000 TL iç kaynak (Döner Sermaye İşletmesi) olmak üzere toplam 80.000.000 TL ödenek tahsis edilmiş ve söz konusu ödeneğin 73.414.683 TL’si harcanmıştır. Genel Müdürlüğün, 2023 yılı bütçe gelirleri toplamı ise 4.630.357.659,92 TL tutarında gerçekleşmiş olup, 2023 yılı ekonomik ayrıma göre bütçe gelirleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Tablo 3: Bütçe Gelirleri Ekonomik Kodlar Bütçe Gelirinin Türü 2023 Yılı Tutarı (TL) 800 Bütçe Gelirleri Hesabı 4.630.357.659,92 01 Vergi Gelirleri 3.333.424.027,61 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 721.867,49 04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 801.382.221,23 05 Diğer Gelirler 494.829.543,59 06 Sermaye Gelirleri - 810 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı 22.233.646,78 01 Vergi Gelirlerinden Ret ve İadeler 20.844.956,96 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirlerinden Ret ve İadeler 4.259,38 05 Diğer Gelirlerden Ret ve İadeler 1.384.430,44 Net Bütçe Gelirleri Toplamı: 4.608.124.013,14
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Tabloya göre, 2023 yılı gerçekleşen bütçe gelirleri toplamı olan 4.630.357.659,92 TL tutarın 3.333.424.027,61 TL’si vergi gelirleri, 721.867,49 TL’si teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, 801.382.221,23 TL’si alınan bağış ve yardımlar, 494.829.543,59 TL’si diğer gelirlerinden oluşmaktadır. Yıl sonunda bütçe gelirlerinden ret ve iadeler toplamı 22.233.646,78 TL olup, net gelirler toplamı ise 4.608.124.013,14 TL tutarında gerçekleşmiştir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Genel Müdürlük mali işlemlerini 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur” denilmektedir. Çerçeve hesap planı ile düzenlenecek mali raporların şekil, süre ve türleri aynı Kanun’un 49 ve 80’inci maddelerine dayanılarak düzenlenip Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır, mali yıl esasına göre tutulmaktadır ve kamu idaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile garantileri gibi tüm mali işlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir” hükmü yer almaktadır. Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmelik’in 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu, Nakit Akış Tablosu, Öz Kaynak Değişim Tablosu ve Bütçelenen ve Gerçekleşen Tutarların Karşılaştırma Tablosu olduğu; 314-316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir. Genel Müdürlüğün muhasebe hizmetleri; merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taşrada defterdarlıklar ve mal müdürlüklerine bağlı muhasebe birimleri tarafından yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 11’inci maddesinde, üst yöneticilerin, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana karşı sorumlu oldukları ve bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirecekleri belirtilmektedir. Genel Müdürlüğün 2023 yılı denetimi çerçevesinde, kurum iç kontrol sistemine ilişkin aşağıdaki tespit ve değerlendirmeler yapılmıştır: • Kontrol Ortamı Standartları; Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri" ile ilgili yeterli düzeyde eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yapılmıştır. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası, tam olarak belirlenmiş ve İdare çalışanlarına duyurulmuştur. Hassas görevlere ilişkin prosedürler tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. • Risk Değerlendirme Standartları
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare iç kontrol risklerini tam ve doğru şekilde belirlemiştir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik çalışma (risklerin gerçekleşme ihtimali-olası etkisi belirlenerek önem düzeyine karar verme) yapılmıştır. • Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmıştır ve personele duyurulmuştur. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmelerde, görevlendirmeler farklı kişiler arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri ve sorumluları belirlenmiştir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu idaresinin ön mali kontrol yönergesi, mevcuttur. • Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı mevcuttur ve içerik olarak Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’ne uygundur. • İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, yılda en az bir kez değerlendirilmekte ve değerlendirme sonuçları İç Kontrol İzleme ve Yönlendirme Kuruluna (İKİYK) raporlanmaktadır. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmuş olup 15 iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan 10’u doludur. İç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin denetim ve raporlama çalışmaları mevcuttur. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11
7. DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi
tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.
A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR
Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır.
BULGU 1: Kurumsal Bazda Üretilen Mali Tablolarda “Gelirler” Hesabı İçinde
Yer Alan Tapu Harçları Gelirlerinin Gerçek Durumu Göstermemesi
Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) kayıtlarına göre tahsil edilen Tapu Harçları
gelirlerinin Faaliyet Sonuçları Tablosu verileri ile karşılaştırıldığında gerçek durumu
göstermediği tespit edilmiştir.
Kamu mali yönetiminin genel çerçevesini belirleyen, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi
ve Kontrol Kanunu’nda kamu hesaplarının muhasebeleştirilmesi usulü düzenlenmiş, kamu
idaresi itibariyle mali raporların düzenlenmesine imkân verecek bir muhasebe sistemi kurulması
öngörülmüştür.
Bu doğrultuda, 01.01.2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Yönetim Muhasebe
Yönetmeliği’nin 310’uncu maddesinde “(1)Kendi adına ekonomik varlık edinebilen,
yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere
girebilen kapsama dâhil her kamu idaresi bir kurumsal birimdir. (2) Kapsama dâhil her
kurumsal birim bir mali raporlama birimidir” denilmiş ve 311’inci maddesinde de mali
tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından mali hizmetler birim
yöneticileri ve üst yöneticiler sorumlu tutulmuştur. 313’üncü maddesine göre ise mali
raporlamada her bir kamu idaresi itibariyle düzenlenecek temel mali tablolar, genel bütçeli
idareler için bilanço ve faaliyet sonuçları tablosu olarak sayılmıştır.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet sonuçları tablosu ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;
T.C. Sayıştay Başkanlığı
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12
“(1) Genel yönetim muhasebesinde faaliyet sonuçları tablosu ilkelerinin uygulaması
aşağıda açıklanmıştır:
a) Kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemleri, tahakkuk esasına dayalı
olarak gelir ve gider hesaplarında izlenir. Gelir ve gider hesapları, bütçe ile ilgili olsun veya
olmasın, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri gereği tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin
kaydına mahsustur.
b) Gerçekleşmemiş gelir veya giderler gerçekleşmiş gibi ya da gerçekleşenler gerçek
tutarından farklı gösterilemez. Belli bir dönem ya da dönemlerin gerçeğe uygun faaliyet
sonuçlarını göstermek için, dönem ya da dönemlerin başında ve sonunda hesap kesimi işlemleri
yapılır…” hükümleri yer almaktadır.
Bu kapsamda, Genel Müdürlüğün 2023 yılı için aylık olarak ve hesap dönemi sonunda
üretilen ve denetime sunulan defter ve mali tabloları (birleştirilmiş veriler defteri, bilanço,
faaliyet sonuçları tablosu) incelenmiş ve bu defter ve mali tablolarda tapu harçlarının gerçek
durumu yansıtmadığı görülmüştür.
TAKBİS kayıtlarına göre, 2023 yılında tapu müdürlüklerinde yapılan işlemlere ait
60.059.215.486 TL tutarında harç geliri tahsil edilmiştir. Genel Müdürlüğün 2023 yılı gelirlerin
ekonomik sınıflandırması tablosunda yer alan harçların toplam tutarı ise 3.299.591.606,18
TL’dir. Dolayısıyla, Genel Müdürlüğün mali tablosunda yer alan harçların toplam tutarı, tahsil
edilen tapu harçları tutarının yaklaşık %5,49’u oranındadır.
Uygulamada, tapu müdürlüklerinde yapılan işlemlere ilişkin harç tutarları vergi
daireleri tarafından gerçekleştirilen, düzeltme, ret ve iade işlemleri ve bunlara ilişkin muhasebe
hizmetlerinin yürütüldüğü Vergi Daireleri Tam Otomasyon Projesi (VEDOP) sistemine
herhangi bir kurumsal kod kullanılmadan kaydedilmektedir. VEDOP sisteminde yer alan tapu
harçlarına ilişkin tahakkuk, tahsilat vb kayıtlar Genel Müdürlük tarafından görülememekte
olup, Genel Müdürlüğün defter ve mali tablolarında yer almamaktadır.
Hâlbuki, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 8’inci maddesinin son fıkrasında
“… genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin hesap planında yer verilen tüm hesaplara
kayıt yapılırken kurumsal kod kullanılması zorunludur.” denilmektedir. Ayrıca, Hazine ve
Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün 27.04.2015 tarihli Genel Yazısı’nda da
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği kapsamında kurumsal bazda mali tabloların
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 oluşturulabilmesi için, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin hesap planında yer alan tüm hesaplara kayıt yapılırken kurumsal kod kullanılması ve bu çerçevede tahsil edilen gelirlerin ilgili kamu idaresinin kurumsal koduyla muhasebeleştirilmesi gerektiği kamu idarelerine hatırlatılmıştır. 2017, 2018, 2019, 2020, 2021 ve 2022 yılları Sayıştay Denetim Raporunda da mali tablolarda gelirler hesabı içinde yer alan tapu harç gelirlerinin gerçek durumu göstermediği belirtilmiş olmasına rağmen, kurumsal kod kullanılmadan muhasebeleştirilen tapu harçları Genel Müdürlüğün mali tablolarına yansıtılmamakta ve 600-Gelirler Hesabı ve 800-Bütçe Gelirleri Hesabı olması gerekenden daha düşük görünmektedir. İdare cevabında, Genel Müdürlüğün 27.04.2022 tarih ve 4864127 sayılı yazısında Gelir İdaresi Başkanlığından VEDOP sisteminde yer alan tapu harçlarına ilişkin kayıtların düzeltilerek İdarenin defter ve mali tablolarında yer almasının sağlanması ve sonucundan İdareye bilgi verilmesi, ayrıca bundan böyle tapu müdürlüklerinde yapılan işlemlere ilişkin harç tutarlarının VEDOP sistemine kurumsal kod kullanılarak kaydedilmesi hususu yeniden talep edilmiş olup cevap alınamadığı ifade edilmiştir. Ayrıca Genel Müdürlüğün 10.10.2023 tarih ve 10307658 sayılı yazı ile Hazine ve Maliye Bakanlığından (Muhasebat Genel Müdürlüğü) tapu müdürlüklerince yapılan satış işlemlerinden elde edilen tapu harçlarının Gelir İdaresi Başkanlığı kurumsal koduyla kaydedilmemesi hususu paylaşılmış olup henüz cevap alınamadığı ifade edilmiştir. Bu itibarla, TAKBİS kayıtlarına göre tahsil edilen Tapu Harçları gelirlerinin Faaliyet Sonuçları Tablosu verileri ile uyumlu hale getirilmesi gerekmektedir. B. DİĞER BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 8. EKLER EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare Tarafından Yapılan İşlem Açıklama Kurumsal Bazda Üretilen Mali Tablolarda “Gelirler” Hesabı İçinde Yer Alan Tapu Harçları Gelirlerinin Gerçek Durumu Göstermemesi 2022 Yerine Getirilmedi
TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAPU VE KADASTRO DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: İstihdam Şekline Göre Personel Dağılımı ................................................................. 17 Tablo 2: İşletme Müdürlüğü 2023 Yılı Bütçe Giderleri ........................................................... 18 Tablo 3: İşletme Müdürlüğü 2023 Yılı Bütçe Gelirleri ............................................................ 19
KISALTMALAR HYS: Harcama Yönetim Sistemi KHK: Kanun Hükmünde Kararname MYS: Mali Yönetim Sistemi
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu ve Kadastro Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu ve Kadastro Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 amaçlı kurslar ve seminerler düzenlemek, e) Tanıtma ve yayın hizmetleri vermek. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Döner Sermaye teşkilatı, İşletme Müdürlüğü ve bölge işletme birimlerinden oluşmaktadır. Döner sermaye hizmetleri; Yönetim Kurulu, Genel Müdür, İşletme Müdürü, Harcama Yetkilisi, gerçekleştirme görevlileri, taşınır kayıt ve kontrol yetkilisi, taşınır konsolide görevlisi ile diğer kamu görevlileri tarafından yürütülmektedir. Bölge işletme hizmetleri ise bölge işletme kurulu, bölge müdürü, harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlileri, taşınır kayıt ve kontrol yetkilisi ve diğer kamu görevlileri tarafından yürütülmektedir. Yönetim Kurulu; Genel Müdür veya Genel Müdürün belirleyeceği bir Genel Müdür Yardımcısı başkanlığında, Birinci Hukuk Müşaviri, Strateji Geliştirme Daire Başkanı, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanı, İşletme Müdürü ile teklifi görüşülen Daire Başkanından oluşmaktadır. Kurumda çalışan personelin istihdam şekline göre sayıları aşağıdaki gibidir. Tablo 1: İstihdam Şekline Göre Personel Dağılımı Birim/İstihdam Şekli 657S. Kanun’a göre Kadrolu Memur 657/4-B Döner Sermaye Sözleşmeli Personel 657/4-D Döner Sermaye İşçi Döner Sermaye Sürekli İşçi (696 KHK) Genel Toplam Genel Müdürlük Birimi 111 22 59 185 377 Bölge Müdürlüğü 82 11 49 193 335 Kadastro Müdürlüğü 133 107 144 148 532 Tapu Müdürlüğü 1.924 540 189 562 3.215 Genel Toplam: 2.250 680 441 1.088 4.459 Tabloda görüleceği üzere, İşletme Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatında 2.250 kadrolu memur, 680 sözleşmeli personel (657/4-B kapsamında), 441 İşçi (657/4-D
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu ve Kadastro Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 kapsamında) ve 1.088 Sürekli İşçi (696 KHK kapsamında) olmak üzere toplam 4.459 personel istihdam edilmektedir. İşletme Müdürlüğü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı olan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet göstermekte olup, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile bütçe işlemleri, Muhasebat Genel Müdürlüğü ile muhasebe ve kesin hesap işlemleri, Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile Hazine arazileri, 2B kadastrosu ve yabancıların mülk edinme işlemleri, Gelir İdaresi Başkanlığı ile de tapu harcı tahsilatları konularında ilişki içerisinde bulunmaktadır. 1.3. Mali Yapı İşletme Müdürlüğünün bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması ve muhasebe ile kontrol ve denetimi Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürürlüğe konulan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. İşletmenin ekonomik değer ifade eden işlemlerinin muhasebe kayıtlarına alınması ve bu kayıtların raporlanması sürecinin gerçekleştirilmesi amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesindeki Harcama Yönetim Sistemi (HYS) Programı kullanılmaktadır. Aşağıdaki tablolarda görüleceği üzere, İşletme Müdürlüğünün 2023 yılı gider toplamı 5.622.127.170,83 TL, gelir toplamı da 6.652.576.866,45 TL olarak gerçekleşmiştir. Tablo 2: İşletme Müdürlüğü 2023 Yılı Bütçe Giderleri Giderin Çeşidi 2023 Yılı Ayrılan Ödenek Tutarı (TL) 2023 Yılı Harcama Tutarı (TL) Personel Giderleri 2.919.092.200,00 2.255.442.827,39 Sosyal Güvenlik Prim Giderleri 310.075.000,00 205.263.062,68 Mal ve Hizmet Alım Giderleri ve Diğer Giderler 1.657.651.800,00 847.940.799,34 Cari Transferlere Ait Giderler 2.458.000.000,00 2.250.990.870,00 Sermaye Giderleri 135.181.000,00 62.489.611,42 Toplam 7.480.000.000,00 5.622.127.170,83
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu ve Kadastro Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 Tablo 3: İşletme Müdürlüğü 2023 Yılı Bütçe Gelirleri Gelirin Çeşidi 2022 Yılı (TL) 2023 Yılı (TL) Net Satışlar Hesabı 350.510.575,64 385.159.905,66 Faiz Gelirleri 53.028.037,06 70.099.436,60 Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar 1.636.720,89 13.992.405,53 Olağandışı Gelir ve Karlar 2.834.276.783,79 6.183.325.118,66 Önceki Dönem Gelir ve Karlar 0,00 0,00 Toplam 3.239.452.117,38 6.652.576.866,45 İşletme Müdürlüğünün gelir bütçesinin önemli bir gelir kalemi olan, Genel Müdürlükçe üretilen veya arşivlenen verilerin, bilişim sistemleri üzerinden kurumlar ve kişilerle paylaşılması sonucu elde edilen gelirlerden oluşan tutar 6.183.325.118,66 TL’dir. İşletme Müdürlüğünün gider bütçesinin önemli bir gider kalemi olan ve büyük oranda genel bütçeye verilen kaynaklardan oluşan Cari Transferlere Ait Giderler 2.250.990.870,00 TL’dir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi İşletme Müdürlüğü, mali işlemlerin muhasebeleştirilmesine ilişkin olarak Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’ne tabi olup, uygulanan muhasebe sistemi belirtilen mevzuatlarda da öngörülen tahakkuk esaslı muhasebe sistemidir. Muhasebe işlemleri, 2011 yılına kadar tek düzen hesap planına paralel bir hesap planı ile yürütülürken, 2012 yılından itibaren hesap planına bütçe işlemleri de eklenmiş ve bu sayede işlemlerin bütçe ile de bağlantısı kurulmaya başlanmıştır. Yapılan işlemin türüne göre ilgili birimlerce gerçekleştirilen işlemler karşılığı düzenlenen evraklar, muhasebe birimine gelmekte, muhasebe biriminde ilgili kontrolleri yapıldıktan sonra Mali Yönetim Sistemine (MYS) giriş yapılmak sureti ile muhasebe işlemleri gerçekleştirilmektedir. İşletme bünyesinde bölge müdürlüklerinin bulunduğu yerlerde ve bölge müdürlüklerine bağlı olarak döner sermaye işletme birimleri bulunmaktadır. Taşrada gerçekleştirilen işlemler, bölge müdürlüklerinin bulunduğu illerde kurulan döner sermaye işletme birimlerince yürütülmektedir. Bölge Müdürlüklerine bağlı işletmelerin kendilerine ait gelirleri bulunmamaktadır. Bu işletmelerin muhasebe işlemleri, işletmelerin bulundukları yerlerdeki Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen saymanlıklarca gerçekleştirilmektedir. İlgili
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu ve Kadastro Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 muhasebe birimleri yıl sonlarında yaptıkları faaliyetlere ilişkin tabloları merkeze göndermekte ve bu tablolar merkezde konsolide edilmektedir. Kurumda bütçe işlemlerine ilişkin raporlamalar bütçe servisince, diğer raporlar ise muhasebe birimleri tarafından gerçekleştirilmektedir. “Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın" 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu ve Kadastro Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
T.C. Sayıştay Başkanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu ve Kadastro Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr