2023 - MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI.pdf

LI MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Eylül 2024

İÇERİK MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 1 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 36 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MESLEKİ VE TEKNİK ÖĞRETİM OKULLARI DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 41 MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖĞRETMENEVİ VE AKŞAM SANAT OKULLARI 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU 50

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ...................................................................................................... 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU .................................................................................................. 8
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 9
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 9
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ...................................................................... 10
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 11
7. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 11

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2023 Yılı Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırması ............................................ 4 Tablo 2: Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırması ............................................................. 5 Tablo 3: Faaliyet Sonuçları Tablosu .......................................................................................... 5

KISALTMALAR AB: Avrupa Birliği AŞ: Anonim Şirketi BM: Birleşmiş Milletler GSM: Mobil İletişim için Küresel Sistem İŞKUR: Türkiye İş Kurumu KHK: Kanun Hükmünde Kararname KDV: Katma Değer Vergisi MEB: Milli Eğitim Bakanlığı MEBBİS: Milli Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemleri OSB: Organize Sanayi Bölgesi TRT: Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu SMS: Kısa Mesaj Servisi UNICEF: Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu YİKOB: Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular

1. Merkez Saymanlık Müdürlüğü Nezdinde Takip Edilmeyen Banka Hesaplarının Bulunması ve Bu Hesaplardan Yapılan Taşınır Alımlarının Bağış Olarak Muhasebeleştirilmesi B. Diğer Bulgular
2. Mesleki ve Teknik Liselerde Örgün Eğitime Devam Eden Öğrenciler için İşletmelere Yapılan Devlet Katkısı Ödemelerinde Hatalı Uygulamaların Bulunması
3. Organize Sanayi Bölgelerine Yapılan Eğitim ve Öğretim Desteği Ödemelerinde Fatura Düzenlenmesi, KDV Hesaplanması ve Tevkifatı Konusunda Uygulama Birliği Bulunmaması
4. Parça Başı Ücret ve Üretim Teşvik Primi Ödemelerinin Kümülatif Gelir Vergisi Matrahına Dahil Edilmemesi
5. İşin Bünyesinde Yer Alan İmalatların Doğru Tespit Edilmemesi Nedeniyle Yaklaşık Maliyetin Hatalı Hesaplanması
6. Yapım İşleri İhalelerinde Uygulama Projesi Olmadan Anahtar Teslim Götürü Bedel Teklif Alınması
7. Bütün Riskler (All Risk) Sigortası Kapsamında Yer Alan Risk Kalemlerinde Muafiyet Oranının Yüksek Belirlenmesi
8. Bakanlık Tarafından Eğitim Harcamaları Planlamasında Dikkate Alınan İl Özel İdaresi Paylarının Hesaplanmasında ve Kullanımında Sorunlar Yaşanması
9. Okulların Çatıları Üzerine Kurulan Güneş Enerji Santrallerinde Üretilen Elektriğin Tüketim Faturalarından Mahsubunda Kontrol Mekanizmasının Bulunmaması
10. Milli Eğitim Bakanlığı ile Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Arasında Yapılan Protokol Çerçevesinde Yapılan Harcamaların Kapsamının Belirlenmemesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Milli Eğitim Bakanlığı görevlerini 10.07.2018 tarihli 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 301’inci ve müteakip maddelerinde yer alan hükümler çerçevesinde sürdürmektedir. Söz konusu Kararname'ye göre Bakanlığın başlıca görev ve yetkileri şunlardır: • Okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlaki, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek, • Eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejileri belirlemek, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek, • Eğitim sistemini yeniliklere açık, dinamik, ekonomik ve toplumsal gelişimin gerekleriyle uyumlu biçimde güncel teknik ve modeller ışığında tasarlamak ve geliştirmek, • Eğitime erişimi kolaylaştıran, her vatandaşın eğitim fırsat ve imkânlarından eşit derecede yararlanabilmesini teminat altına alan politika ve stratejiler geliştirmek, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve koordine etmek, • Kız öğrencilerin, engellilerin ve toplumun özel ilgi bekleyen diğer kesimlerinin eğitime katılımını yaygınlaştıracak politika ve stratejiler geliştirmek, uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek, • Özel yetenek sahibi kişilerin bu niteliklerini koruyucu ve geliştirici özel eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek, • Yükseköğretim kurumları dışındaki eğitim ve öğretim kurumlarını açmak, açılmasına izin vermek ve denetlemek, • Yurt dışında çalışan veya ikamet eden Türk vatandaşlarının eğitim ve öğretim alanındaki ihtiyaç ve sorunlarına yönelik çalışmaları ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği içinde yürütmek, • Yükseköğretim dışında kalan ve diğer kurum ve kuruluşlarca açılan örgün ve yaygın

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 eğitim ve öğretim kurumlarının denklik derecelerini belirlemek, program ve düzenlemelerini hazırlamak, • Yükseköğretimin millî eğitim politikası bütünlüğü içinde yürütülmesini sağlamak için, 4.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bakanlığa verilmiş olan görev ve sorumlulukları yerine getirmek. Bakanlığa ayrıca farklı kanunlar ile verilmiş olan çok sayıda görev, yetki ve sorumluluk bulunmaktadır. 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nda örgün ve yaygın eğitim, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu'nda çırak, kalfa ve ustalık eğitimlerinden okullarda verilecek mesleki eğitimler; 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu'nda ilköğretim, 3423 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermayesi Hakkında Kanun'da okullarda açılacak döner sermayeler ve uygulamalı mesleki eğitim, 6721 sayılı Türkiye Maarif Vakfı Kanunu'nda yurtdışında örgün ve yaygın eğitim hizmetleri, 2133 sayılı Devlet Kitapları Mütedavil Sermayesi Hakkında Kanun'da ders kitapları basım ve dağıtımı, 2684 sayılı İlköğretim ve Ortaöğretimde Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve Bunlara Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin Kanun ve 3580 sayılı Öğretmen ve Eğitim Uzmanı Yetiştiren Yükseköğretim Kurumlarında Parasız Yatılı veya Burslu Öğrenci Okutma ve Bunlara Yapılacak Sosyal Yardımlara İlişkin Kanun'da yatılı ve burslu okutulacak öğrenciler, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun'da yurtdışında burslu okutulacak öğrenciler, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nda yükseköğretimin yapı ve işleyişi, 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'de özel eğitim gerektiren bireylerin eğitimi hakkında düzenlemeler yapılarak Bakanlığa bu alanlara ilişkin çeşitli yetki ve sorumluluklar verilmiştir. Bunlar dışında farklı düzenlemelerle Bakanlığa verilmiş olan görevler de bulunmaktadır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Bakanlık; merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatı olmak üzere geniş bir örgütsel yapıya sahiptir. Milli Eğitim Bakanlığı merkez teşkilatı 23 birimden oluşmaktadır. Bu birimler şunlardır: • Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü • Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği • Bilgi İşlem Genel Müdürlüğü • Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 • Din Öğretimi Genel Müdürlüğü • Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü • Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü • İç Denetim Birimi Başkanlığı • İnşaat ve Emlak Genel Müdürlüğü • Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü • Ortaöğretim Genel Müdürlüğü • Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü • Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü • Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü • Özel Kalem Müdürlüğü • Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü • Personel Genel Müdürlüğü • Strateji Geliştirme Başkanlığı • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı • Teftiş Kurulu Başkanlığı • Temel Eğitim Genel Müdürlüğü • Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü • Yükseköğretim ve Yurtdışı Eğitim Genel Müdürlüğü Taşra teşkilatı, illerde il millî eğitim müdürlükleri, ilçelerde ise ilçe millî eğitim müdürlükleri şeklinde olmak üzere 81 il ve 922 ilçede örgütlenmiştir. Bakanlığa bağlı okul ve kurumlar il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerine bağlı olarak faaliyet göstermektedir. Türk kültürünün yurt dışında tanıtılması, yayılması ve korunmasına dair eğitim ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 öğretim hizmetlerini düzenlemek üzere 63 ülkede yurt dışı teşkilatı oluşturulmuştur. Bakanlık bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi olarak istihdam edilen kadrolu ve sözleşmeli personel çalıştırılmaktadır. Ayrıca Bakanlığa bağlı döner sermayeli kuruluşlarda 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak istihdam edilen işçi statüsündeki personel bulunmaktadır. Kadrolu ve sözleşmeli personel olarak eğitim-öğretim hizmetleri sınıfında 1.033.848, genel idare hizmetleri sınıfında 41.200, yardımcı hizmetler sınıfında 32.677, teknik hizmetler sınıfında 5.333, sağlık hizmetleri sınıfında 703, avukatlık hizmetleri sınıfında 313 ve diğer statülerde 4.359 olmak üzere toplamda 1.118.433 personel istihdam edilmektedir. 1.3. Mali Yapı Millî Eğitim Bakanlığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli I sayılı Cetvelde yer alan genel bütçeli idarelerden olup, temel faaliyetlerini merkezi yönetim bütçe kanunlarıyla verilen ödeneklerle gerçekleştirmektedir. 2023 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile Millî Eğitim Bakanlığına 435.351.082.000 TL ödenek tahsis edilmiş olup, bu tutar merkezi yönetim bütçesinin %9,74'üne tekabül etmektedir. Bakanlığın 2023 mali yılı başlangıç bütçesine yıl içinde eklenen 158.937.294.646,00 TL ödenek ile yılsonu bütçesi 594.288.376.646,00 TL olmuştur. Bununla birlikte yılsonu bütçesinin 584.230.648.485,96 TL'si harcanmıştır. Bütçe Giderleri ve Ödenekler tablosuna göre 2023 yılı bütçe giderleri ve ödenek kullanımı aşağıda belirtilmiştir. Tablo 1: 2023 Yılı Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırması Ekonomik Kod 2023 Başlangıç Ödeneği (TL) 2023 Revize Ödeneği (TL) 31.12.2023 İtibarıyla Harcama (TL) Gerçekleşme Oranı 01 Personel Giderleri 297.420.913.000,00 395.202.989.000,00 392.460.679.806,11 131,95 02 SGK Devlet Primi Giderleri 45.175.633.000,00 55.205.122.000,00 54.676.944.572,17 121,03 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri 38.973.955.000,00 68.959.140.768,00 64.062.061.911,06 164,37 05 Cari Transferler 13.456.059.000,00 16.637.878.900,00 16.530.072.494,89 122,84 06 Sermaye Giderleri 39.964.000.000,00 56.031.205.743,00 54.252.708.960,27 135,75 07 Sermaye Transferleri 360.522.000,00 2.252.040.235,00 2.248.180.741,46 623,59 Genel Toplam 435.351.082.000,00 594.288.376.646,00 584.230.648.485,96 134,19

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 2023 yıl sonu itibariyle bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırması aşağıdaki tablodaki gibidir: Tablo 2: Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırması Ekonomik Kod 2022 2023 Yıl Sonu Gerçekleşme (TL) Gelir Tahmini (TL) Yıl Sonu Gerçekleşme (TL) 01 Vergi Gelirleri 10.643.587.638,25 - 13.092.468.908,58 03 Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 54.360.842,38 - 62.693.084,20 04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler 773.470.457,88 - 1.845.648.415,73 05 Diğer Gelirler 969.863.286,61 - 885.318.374 Genel Toplam 12.441.282.225,12 - 15.886.128.782,51 Faaliyet Sonuçları Tablosuna göre Bakanlığın 2023 yılı faaliyet sonucu aşağıdaki gibidir. Tablo 3: Faaliyet Sonuçları Tablosu Faaliyet Giderleri (A) Faaliyet Gelirleri (B) İndirim İade İskonto Toplamı (C) Net gelir (D=B-C) Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu (D-A) 647.778.499.202,33 71.484.532.839,01 215.403.361,10 71.269.129.477,91 576.509.369.724,42 Bakanlık bünyesinde yer alan 1482 döner sermaye işletmesi ile 539 öğretmenevi ve akşam sanat okuluna ilişkin mali iş ve işlemler bütçe dışında yürütülmekte ve bunlara ilişkin mali bilgiler yukarıdaki tablolarda yer almamaktadır. 2023 mali yılı sonu itibarıyla söz konusu döner sermaye işletmelerinin konsolide brüt gelirleri 8.103.886.225,19 TL, toplam karı 381.232.332,83 TL; öğretmenevi ve akşam sanat okullarının ise konsolide toplam brüt geliri 4.650.832.830,00 TL, toplam karı 806.836.706,00 TL olarak gerçekleşmiştir. 2023 yılında Bütçe Kanunu (E) Cetveli'ne konan hüküm ile Milli Eğitim Bakanlığına Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan ilköğretim öğrencilerine ücretsiz olarak dağıtılacak ders kitapları için 5.060.000.000,00 TL, taşımalı ilköğretim ve ortaöğretim kapsamındaki öğrencilerin öğle yemeği gideri olarak 4.200.000.000,00 TL ve özel eğitim öğrencilerinin taşıma gideri olarak 2.400.000.000,00 TL olmak üzere toplam 11.660.000.000,00 TL kaynak aktarılmış olup 2023 yılı içerisinde yapılan ilavelerle ilköğretim ve ortaöğretim kapsamındaki öğrencilerin öğle yemeği gideri olarak aktarılan kaynak 4.495.214.773,00 TL'ye, özel eğitim öğrencilerinin taşıma gideri olarak aktarılan kaynak 3.303.240.043,00 TL'ye ve ilköğretim öğrencilerine ücretsiz olarak dağıtılacak ders kitapları

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 için aktarılan kaynak 6.218.699.726,45 TL'ye yükseltilerek toplam 14.017.154.542,45 TL tutarında kaynak aktarımı gerçekleştirilmiştir. Taşımalı ilköğretim ve ortaöğretim kapsamındaki öğrencilerin yemek gideri olarak 3.714.096.671,00 TL, özel eğitim öğrencilerinin taşıma giderleri 3.270.511.567,00 TL, ücretsiz ders kitabı için 2.646.789.148,30 TL olmak üzere toplam 9.631.397.386,30 TL harcama yapılmıştır. Bakanlık merkez ve taşra birimlerinde bütçeyle verilen ödenekler dışında, Avrupa Birliği, uluslararası kuruluşlar ve yabancı devletlerden sağlanan fonlarla veya ulusal kaynaklarla finanse edilen projeler bulunmaktadır. Ayrıca çeşitli kaynaklardan elde edilen gelirler Bakanlık bütçesi ile ilişkilendirilmeksizin bankalarda açılan özel hesaplarda takip edilmektedir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Bakanlık mali işlemlerini 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile belirlenmiş muhasebeleştirme ve raporlama kurallarına göre gerçekleştirmektedir. 5018 sayılı Kanun’un 49’uncu maddesinin ilk iki fıkrasında; “Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak ve malî raporların düzenlenmesi ile kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları, kamu idarelerinin gelir, gider ve varlıkları ile malî sonuç doğuran ve öz kaynağın artmasına veya azalmasına neden olan her türlü işlemlerle garantilerin ve yükümlülüklerin belirlenmiş bir düzen içinde hesaplara kaydedilerek, yönetim ve denetim yetkilileriyle kamuoyuna gerekli bilgilerin sağlanması amacıyla tutulur.” denilmektedir. Genel yönetim muhasebesine ilişkin ilke ve kurallar, genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri tarafından kullanılacak çerçeve hesap planı ve düzenlenecek mali raporların hazırlanma ilkeleri, şekil, süre ve türleri, aynı Kanun’un 49 ve 80’inci ve geçici 3’üncü maddeleri ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 221’inci maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Buna göre; muhasebe sistemi tahakkuk esaslıdır. Bir ekonomik değer; yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 olduğunda muhasebeleştirilir. Kamu hesapları mali yıl esasına göre tutulmaktadır. Kamu gelir ve giderleri tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterilir. Kamu İdaresinin bütün varlık ve yükümlülükleri, gelir ve giderleri ile taahhüt ve garantileri gibi tüm mali işlemlerini kapsar. Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi ile mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak ve karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.” hükmü yer almaktadır. Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir. Yönetmeliğin 310’uncu maddesinde kendi adına ekonomik varlık edinebilen, yükümlülük üstlenebilen, diğer kamu idareleri veya üçüncü şahıslarla ekonomik ilişkilere girebilen kapsama dâhil her kamu idaresinin bir kurumsal birim ve her kurumsal birimin bir mali raporlama birimi olduğu; 311’inci maddesinde kapsama dâhil kamu idarelerinin mali hizmetler birim yöneticilerinin, mali raporlama kapsamındaki mali tabloların belirlenen standartlara uygun olarak hazırlanmasından, üst yöneticilerin de bu hususları gözetmekten ve belirlenen süreler içinde yayımlanmasından sorumlu olduğu; 312’nci maddesinde kamu idarelerince, detaylı hesap planlarında yer alan hesaplardan aylık mizan ve yıllık olarak geçici ve kesin mizanların düzenleneceği; 313’üncü maddesinde kamu idarelerince hazırlanacak temel mali tabloların Bilanço, Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Nakit Akış Tablosu olduğu; 314-316’ncı maddelerinde bu tabloların mahiyetleri ve nasıl düzenleneceği; 327’nci maddesinde de mali tabloların hangi dönemlerde hazırlanıp yayımlanacağı belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 Bakanlığın muhasebe hizmetleri çerçeve hesap planına uygun olarak Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde merkezde Merkez Saymanlık Müdürlüğü, taşrada ise defterdarlıklara bağlı muhasebe birimleri tarafından yürütülmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile Usul ve Esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Faaliyet sonuçları tablosu, • Öz kaynak değişim tablosu, • Bütçelenen ve gerçekleşen tutarların karşılaştırma tablosu, • İdare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile idare taşınır mal yönetim hesabı icmal cetveli. Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Kontrol Ortamı Standartları Kurum organizasyon yapısı içerisinde görev, yetki ve sorumluluklar ile yetki devirleri ve sınırları tam ve açık bir şekilde belirlenip yazılı hale getirilmiştir. İdarede "Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri" ile ilgili eğitim ve bilgilendirme çalışmaları yeterlidir. Personelin işe alınması, yer değiştirmesi, görevde yükselmesi, yeterlilik-performans değerlendirmesi ile disiplin hükümlerine yönelik insan kaynakları politikası, tam olarak belirlenmiş ve kurum çalışanlarına duyurulmuştur. Hassas görevlere ilişkin prosedürler belirlenmemiştir. Risk Değerlendirme Standartları Stratejik plan, zamanında yayımlanmış ve içerik açısından mevzuata uygundur. İdare performans programı içerik olarak mevzuata uygun şekilde hazırlanmış ve zamanında yayımlanmıştır. İdare hiçbir iç kontrol riski belirlememiştir. Risklerin değerlendirilmesine yönelik herhangi bir çalışma yapılmamıştır. Kontrol Faaliyetleri Standartları İdare tarafından yetkileri belirlemek amacıyla iş akış süreçleri hazırlanmış ve personele duyurulmuştur, ancak 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile değişen teşkilat yapısına uygun olarak iş akış süreçlerinin yeniden oluşturulması ve güncellenmesi çalışmaları devam etmektedir. İdare tarafından yetki devirleri mevzuata uygun yapılmıştır. İdarede yapılan görevlendirmelerde, bunları farklı kişiler arasında dağıtılarak “görevler ayrılığı” ilkesine uyulmuştur. İdarece belirlenen risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesine yönelik kontrol faaliyetleri belirlenmemiştir. Ön mali kontrol sistemi, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a uygun olarak kurulmuştur. Kamu idaresinin ön mali kontrol yönergesi bulunmamakla birlikte ön mali kontrole ilişkin bir genelge mevcuttur. Bilgi ve İletişim Standartları İdare faaliyet raporu içerik olarak mevzuata uygun hazırlanmıştır. İdarenin Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı mevcuttur ve içerik olarak Kamu İç Kontrol Standartları Tebliği’ne uygundur.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 İzleme Standartları İdarenin tüm birimleri tarafından iç kontrol sistemi, çalışmaların henüz tamamlanmaması nedeniyle değerlendirilmemektedir. Kamu İdaresinde iç denetim birimi kurulmuş olup 40 iç denetçi kadrosu bulunmaktadır. Bu kadrolardan 10’u doludur. İç denetim biriminin iç kontrol sistemine ilişkin denetim ve raporlama çalışmaları mevcuttur. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Milli Eğitim Bakanlığının 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Merkez Saymanlık Müdürlüğü Nezdinde Takip Edilmeyen Banka Hesaplarının Bulunması ve Bu Hesaplardan Yapılan Taşınır Alımlarının Bağış Olarak Muhasebeleştirilmesi Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü kontrolündeki banka hesaplarına ilişkin olarak aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir. a) Merkez saymanlık müdürlüğü nezdinde takip edilmeyen banka hesaplarının bulunması Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün kontrolünde ancak merkez saymanlık müdürlüğü nezdinde takip edilmeyen iki banka hesabı olduğu ve bu hesaplarda tahsil edilen gelirlerden harcamalar yapıldığı görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hazine birliği” başlıklı 6’ncı maddesinde, mezkûr Kanun’a ekli (I) sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin tüm gelirlerinin Hazine veznelerine gireceği, giderlerinin de bu veznelerden ödeneceği, söz konusu idarelerin özel vezne açamayacağı düzenlenmiştir. Diğer taraftan, mezkur Kanun’un ilgili maddelerine dayanılarak çıkartılan “Kamu İdarelerine Ait Özel Hesaplara İlişkin İşlemlerin Muhasebeleştirilmesine Dair Yönetmelik”te belirli faaliyetlerin gerçekleştirilmesi ya da projelerin desteklenmesi amacıyla oluşturulan özel hesaplardan yapılan işlemlerin; “Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Yönetmelik”te ise, Avrupa Birliği, uluslararası kuruluşlar veya uluslararası konsorsiyumlardan kapsam dâhilindeki kamu idarelerine proje karşılığı aktarılan hibe niteliğindeki tutarların izlenmesi, harcanması ve muhasebeleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiş; her iki Yönetmelik’te de muhasebe iş ve işlemlerinin ilgili kamu idaresinin muhasebe hizmetlerini yürüten muhasebe birimleri aracılığı ile yapılacağı belirtilmiştir. Yapılan incelemelerde, Bakanlık Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün kontrolünde “MEB Logolu Kartlar İsim Hakkı” ve “SMS İle Veli Bilgilendirme” rumuzlu iki ayrı banka hesabının bulunduğu; hesapların saymanlık nezdinde açılmadığı; söz konusu hesaplarda yapılan protokoller uyarınca tahsil edilen gelirlerin izlendiği ve bu gelirlerden muhtelif harcamaların yapıldığı tespit edilmiştir. GSM operatörleriyle yapılan “SMS ile Bilgilendirme ve Çift Yönlü SMS İşbirliği” protokolleri Mart 2023 itibarıyla feshedilmiş ancak GSM operatörlerince “SMS İle Veli Bilgilendirme” rumuzlu hesaba yıl boyunca muhtelif tarihlerde para yatırılmaya devam edilmiştir. Genel bütçeli kamu idareleri, hazine birliği ilkesine uygun şekilde gelirlerini ve giderlerini görevli muhasebe birimi aracılığıyla muhasebeleştirmeli; belirli faaliyetlerin gerçekleştirilmesi ya da projelerin desteklenmesi amacıyla oluşturulan özel hesaplar ile proje karşılığı alınan yurtdışı hibelerin muhasebe iş ve işlemlerini de aynı muhasebe birimi aracılığıyla gerçekleştirmelidir. Dolayısıyla, muhasebe birimi nezdinde açılmayan banka hesaplarında toplanan gelirlerle harcama yapılması, hazine birliği ilkesine aykırılık teşkil etmekte ve yapılan işlemler ilgili saymanlıkça muhasebeleştirilemediğinden mali defter ve tablolarda eksik raporlamaya yol açmaktadır. Bu durum ayrıca, 5018 sayılı Kanun ve buna dayanılarak hazırlanan alt mevzuat ile düzenlenen gelir toplama-harcama sistemi dışında yapılan söz konusu işlemlerin, mevzuata uygunluk açısından süreç kontrolü ile süreç sonu denetimlerinin yeterli düzeyde yapılamaması riskini de içermektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin çalışmalara başlandığı ve gerekli düzenlemelerin en kısa sürede yerine getirileceği belirtilmiştir. Sonuç olarak, gerek hazine birliği ilkesinin sağlanması gerekse Bakanlığın mali durumunun mali defter ve tablolardan tam ve eksiksiz izlenebilmesini teminen, merkez saymanlık müdürlüğü dışında tutulan banka hesapları ile bu hesaplarda toplanan gelirler ve bu gelirlerden yapılan harcamaların muhasebe sistemine dahil edilmesi gerekmektedir. b) Bağış mahiyetinde olmayan taşınır edinimlerinin ayni bağış olarak muhasebeleştirilmesi Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü kontrolünde, ancak merkez saymanlık müdürlüğü nezdinde takip edilmeyen banka hesaplarındaki gelirlerden yapılan sarf ve demirbaş alımlarının ayni bağış olarak muhasebeleştirildiği görülmüştür. Ayni olarak yapılan bağış ve yardımlar, faaliyet gelirleri hesap grubunda, “600.04 Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler” ana hesap kodu altında muhasebeleştirilmekte, bütçe hesapları ile ilişkilendirilmemektedir. Genel Bütçe Ortak Detaylı Hesap Planında “600 04” ana hesap kodunun altında, alınan bağışın nereden (yut içi-yurt dışı) ve kimden (kurum- kişi) alındığına, niteliğine (cari-sermaye) ve şartlı olup olmamasına göre çeşitli alt hesaplar açılmıştır. Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin, “600 Gelirler” hesabının işleyişini açıklayan 394’üncü maddesinde ise kamu idarelerinden bedelsiz olarak devir alınan stoklar, maddi duran varlıklar, maddi olmayan duran varlıklar ve diğer duran varlıkların kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili varlık hesabına borç kaydedileceği düzenlenmiştir. Yapılan incelemelerde, muhasebe sistemi dışında açılan banka hesaplarında toplanan paralarla alınan sarf malzemeleri ile demirbaşların, bağış veya başka kamu idaresinden devir mahiyetinde olmamasına rağmen kurumlardan ve/veya kişilerden alınan ayni bağış olarak genel bütçe faaliyet hesaplarında muhasebeleştirildiği görülmüştür. Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu edilen taşınırların 2024 yılı itibarıyla bağış geliri olarak muhasebeleştirilmeyeceği belirtilmiştir. Mali defter ve tabloların Bakanlığın mali durumunu tam ve doğru göstermesini teminen, mahiyeti itibarıyla kişi veya kurumdan alınan ayni bağış ya da başka kamu idaresinden devredilen maddi duran varlık mahiyetinde olmayan taşınırların, faaliyet gelirleri hesap grubu altında bağış geliri olarak muhasebeleştirilmemesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Mesleki ve Teknik Liselerde Örgün Eğitime Devam Eden Öğrenciler için İşletmelere Yapılan Devlet Katkısı Ödemelerinde Hatalı Uygulamaların Bulunması İşletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden örgün eğitim öğrencilerine ödenen ücretlere yönelik olarak işletmelere yapılan devlet katkısı uygulamasında; işletme personel sayılarının gerçeği yansıtmadığı, yirmi personele sahip işletmelere hatalı oranda ödeme yapıldığı, stajını okulda yapan ortaöğretim öğrencileri için bazı özel okullara Devlet katkısı ödendiği, staj yapmayan beklemeli durumundaki bazı öğrenciler için Devlet katkısı ödendiği, kamu kurum ve kuruluşlarına ödeme yapıldığı görülmüştür. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun Geçici 12’nci maddesinde; 2016-2017 eğitim ve öğretim yılı sonuna kadar uygulanmak üzere işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere yapılacak ödemelerin asgari ücretin net tutarının yüzde otuzundan az olamayacağı, mesleki eğitim merkezi programı dışındaki okul ve kurumlarda öğrenim gören öğrencilere ödenebilecek en az ücretin; yirmiden az personel çalıştıran işletmeler için üçte ikisinin, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işletmeler için üçte birinin Devlet katkısı olarak ödeneceği, bu kapsamda yapılacak ödemeleri on eğitim ve öğretim yılına kadar uzatmaya Cumhurbaşkanı’nın yetkili olduğu belirtilmiş ve staj yapacak işletme bulunamaması nedeniyle stajını okulda yapan ortaöğretim öğrencilerinin yaptıkları stajların kapsam dışında olduğu, kamu kurum ve kuruluşlarına Devlet katkısı ödenmeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda Devlet katkısı uygulaması 2016-2017 eğitim ve öğretim yılından itibaren kesintisiz bir şekilde uygulanmakta olup 05.01.2022 tarihli ve 31710 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 5063 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile 2021-2022 eğitim ve öğretim yılından itibaren beş eğitim ve öğretim yılı uzatılmıştır. Devlet katkısı ödemeleri adı geçen Kanun’un Geçici 12’nci maddesine dayanılarak hazırlanan “3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanununa Göre Aday Çırak ve Çıraklar ile İşletmelerde Mesleki Eğitim Gören, Staj veya Tamamlayıcı Eğitime Devam Eden Öğrencilere Ödenecek

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 Ücretlere Yönelik Devlet Katkısı Uygulaması Hakkında Usul ve Esaslar”a göre gerçekleştirilmektedir. Bahsi geçen Usul ve Esaslar’ın “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; mesleki eğitim, staj veya tamamlayıcı eğitimlerini kamu kurum ve kuruluşlarında yapan öğrenciler ile staj yapacak işletme bulunamaması nedeniyle stajını okulda yapan ortaöğretim öğrencilerinin yaptıkları stajların devlet katkısı uygulaması kapsamı dışında olduğu düzenlenmiştir. Aynı Usul ve Esaslar’ın “Devlet katkısı uygulama esasları” başlıklı 4’üncü maddesinde, MEB tarafından aylık olarak ödenecek Devlet katkısı tutarlarının Türkiye İş Kurumundan (İŞKUR) yazılı olarak talep edileceği, söz konusu tutarların İŞKUR tarafından MEB Merkez Saymanlık Müdürlüğü adına açılan banka hesabına, ardından MEB’in ilgili birimlerince okulların muhasebe birimleri nezdinde açılacak banka hesaplarına aktarılacağı ve okullar tarafından işletmelere ödeneceği, özel mesleki ve teknik liselerdeki öğrenciler için işletmelere ödenecek Devlet katkısı tutarlarının ise MEB Merkez Saymanlık Müdürlüğü aracılığıyla il/ilçe milli eğitim müdürlüklerince açılan hesaplara gönderileceği ve ödemelerin il/ilçe harcama yetkilileri sorumluluğunda işletmelere yapılacağı düzenlenmiştir. Söz konusu Usul ve Esaslar’ın “Sorumluluk” başlıklı 5’inci maddesine göre ise; okul müdürlükleri tarafından MEB’e iletilen bilgilerin doğruluğundan ve belirlenen süreler içerisinde bildirilmesinden ilgili okul müdürlükleri, özel okullarda öğrenim gören öğrenciler için yapılacak devlet katkısı ödemelerinin işletme hesaplarına gönderilmesinden ise il/ilçe milli eğitim müdürlükleri sorumludur. Uygulamada; öğrencilerin staj yaptığı işletmelerin personel sayıları ile gerekli diğer bilgileri okullar tarafından e-Okul sistemine girilmektedir. İşletmeler tarafından öğrencilere ödenen ücrete ilişkin belgeler takip eden ayın 8’ine kadar okul müdürlüklerine teslim edilmekte, okul müdürlüklerince kendilerine teslim edilen ödeme belgeleri e-Okul sistemine işlenmektedir. Söz konusu veriler konsolide edilerek, ödenecek toplam Devlet katkısı tutarı Bakanlık tarafından İŞKUR’dan talep edilmektedir. İŞKUR tarafından Devlet katkısı tutarı İşsizlik Sigortası Fonu’ndan Bakanlığa, Bakanlıkça da ilgili özel hesaplara aktarılmakta ve okul müdürlükleri tarafından hazırlanan ödeme emri doğrultusunda işletmelere ödenmektedir. Bu kapsamda 2023 yılında Bakanlık tarafından İŞKUR’dan Devlet katkısı ödemeleri için toplam 1.807.065.040,43 TL talep edilmiş ve bu tutar İŞKUR tarafından Bakanlığa gönderilmiştir. İşletmelere ödenen Devlet katkısı tutarları, işletmede staj gören öğrenci sayısına ve ilgili işletmenin personel sayısına bağlı olarak belirlenmektedir. Buna göre işletmelere her bir

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 öğrenci için; işletme personel sayısı yirminin altında ise net asgari ücretin yüzde otuzunun üçte ikisi, işletme personel sayısı yirmi ve üzerinde ise net asgari ücretin yüzde otuzunun üçte biri oranında ödeme yapılması gerekmektedir. 2023 yılının ilk altı aylık dönemi için net asgari ücretin yüzde otuzu 2.552,04 TL olduğundan bahsi geçen Devlet katkısı tutarları üçte ikilik oran için 1.701,36 TL, üçte birlik oran için 850,68 TL olarak, 2023 yılının ikinci altı aylık dönemi için ise net asgari ücretin yüzde otuzu 3.420,70 TL olduğundan Devlet katkısı tutarları üçte ikilik oran için 2.280,46 TL, üçte birlik oran için 1.140,23 TL olarak uygulanmıştır. Bu kapsamda, Devlet katkısı ödemeleriyle ilgili olarak mevzuata aykırılık teşkil eden tespitlere aşağıda yer verilmiştir. a) E-Okul sistemindeki işletme personel sayılarının gerçeği yansıtmaması İşletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere ödenen ücretlere yönelik olarak işletmelere yapılan devlet katkısı uygulamasında e- Okul sisteminde yer alan işletmelerin personel sayılarının gerçeği yansıtmadığı görülmüştür. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun Geçici 12’nci maddesine göre, işletmelere personel sayısının yirminin altında olması durumunda öğrenci başına asgari ücretin net tutarının yüzde otuzunun üçte ikisi oranında, personel sayısının yirmi ve üzerinde olması durumunda ise öğrenci başına asgari ücretin net tutarının yüzde otuzunun üçte biri oranında katkı ödemesi yapılması gerekmektedir. Yapılan incelemelerde e-Okul sisteminde yer alan işletmelerin personel sayıları ile ilgili olarak; personel sayısı 0 veya 1 olarak görünen çok sayıda işletme olduğu, bu işletmeler arasında çok sayıda limited ve anonim şirketin bulunduğu ve farklı okullar nezdinde destek ödemesi alan işletmelerin personel sayılarının okullar itibarıyla sisteme farklı girilebildiği tespit edilmiştir. Örneğin, e-Okul sisteminde personel sayısı 0 görünmesine rağmen 62 öğrenci, personel sayısı 1 görünmesine rağmen 87 öğrenci için katkı ödemesi yapılan işletmeler bulunmaktadır. Bunun yanı sıra sistemde; bir işletmenin okullardan birinin girdiği verilere göre 0, farklı bir okulun girdiği verilere göre 450 personele, yine bir başka işletmenin okullardan birinin girdiği verilere göre 1, farklı bir okulun girdiği verilere göre 1250 personele sahip göründüğü örnekler mevcuttur. Söz konusu örnekler işletme personel sayılarının okullar tarafından sisteme hatalı girildiğini göstermektedir. E-Okul sisteminde yer alan işletme personel sayıları yapılacak olan Devlet katkısı ödemelerini doğrudan etkilemektedir. İşletme personel sayılarının gerçekte yirminin altında olması durumunda ödenecek Devlet katkısı tutarı değişmemektedir. Buna karşın personel

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 sayısının gerçekte yirmi ve üzerinde olması durumunda ödenecek katkı oranı üçte iki yerine üçte bir olarak hesaplanacağından işletmeler olması gerekenden daha fazla katkı ödemesi almış olmaktadır. Dolayısıyla işletme personel sayılarının okullar tarafından e-Okul sistemine doğru şekilde girilmesi önem arz etmektedir. Mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere ödenen ücretlere yönelik olarak işletmelere Devlet katkısı tutarlarının sağlıklı bir şekilde ödenmesi ve hatalı ödemelerin önüne geçilmesi amacıyla e-Okul sisteminde yer alan personel sayısı verileri gözden geçirilerek doğru şekilde revize edilmeli ve yapılan hatalı ödemelerle ilgili gerekli işlemler yerine getirilmelidir. b) Yirmi personel çalıştıran işletmelere hatalı oranda katkı ödemesi yapılması İşletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere ödenen ücretlere yönelik olarak yirmi personele sahip işletmelere hatalı oranda Devlet katkısı ödemesi yapıldığı görülmüştür. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun geçici 12’nci maddesine göre, işletmelere personel sayısının yirminin altında olması durumunda öğrenci başına asgari ücretin net tutarının yüzde otuzunun üçte ikisi oranında, personel sayısının yirmi ve üzerinde olması durumunda ise öğrenci başına asgari ücretin net tutarının yüzde otuzunun üçte biri oranında katkı ödemesi yapılması gerekmektedir. Yapılan incelemelerde e-Okul sisteminde personel sayısı yirmi olan işletmelere net asgari ücretin yüzde otuzunun üçte biri oranında ödeme yapılması gerekirken üçte ikisi oranında ödeme yapıldığı, dolayısıyla bu işletmelere yararlanması gereken Devlet katkısının iki katı tutarında ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum; 07.07.2022 tarihine kadar yirmi personele sahip işletmelere üçte bir oranında katkı ödemesi yapılırken, bu tarihten itibaren e-Okul sisteminin yirmi personele sahip işletmelere üçte iki oranında ödeme yapılmasına yönelik güncellenmesinden ve değişiklik sonrasında bu işletmelere üçte iki oranında katkı ödemesi yapılmaya başlanmasından kaynaklanmıştır. E-Okul sisteminde gerçekleştirilen söz konusu değişikliğin herhangi bir gerekçesinin bulunmadığı ve mevzuata açıkça aykırılık teşkil ettiği anlaşılmıştır. Personel sayısının yirmi olması durumunda işletmelerin üçte iki oranında değil üçte bir oranında destekten yararlandırılması gerektiğinden e-Okul sisteminde yapılan güncelleme sonrası gerçekleşen hatalı ödemelerle ilgili gerekli işlemler tesis edilmelidir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18 c) Stajını okulda yapan öğrenciler için özel okullara Devlet katkısı ödenmesi İşletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere ödenen ücretlere yönelik olarak stajını okulda yapan ortaöğretim öğrencileri için bazı özel okullara Devlet katkısı ödendiği görülmüştür. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nda, stajını okulda yapan ortaöğretim öğrencilerinin yaptıkları stajların Devlet katkısı uygulaması kapsamında olmadığı düzenlenmiş, uygulamanın usul ve esaslarının yer aldığı düzenlemede de okullarda yapılan stajlar kapsam dışında tutulmuştur. Dolayısıyla stajın işletme yerine okulda yapılması durumunda okula Devlet katkısı ödenmemesi gerekmektedir. Yapılan incelemelerde bazı özel okulların Devlet katkısı talebinde bulunurken kendi okullarını e-Okul sistemine işletme olarak ekleyip katkı talebinde bulunduğu, talep edilen tutarların Bakanlık tarafından ilgili özel hesaplara gönderildiği ve il/ilçe milli eğitim müdürlüklerince ilgili okullara ödemenin gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Devlet katkısı uygulamasında öğrencilerin stajlarını işletmelerde yapması esas olup staj yapacak işletme bulunamaması nedeniyle stajını okulda yapan ortaöğretim öğrencilerinin stajları için Devlet katkısı ödenmemesi gerekmektedir. Özel okullarda öğrenim gören öğrenciler için yapılacak devlet katkısı ödemelerinin işletme hesaplarına gönderilmesinden il/ilçe milli eğitim müdürlükleri sorumlu olduğundan ilgili milli eğitim müdürlükleri okullara Devlet katkısı ödemesi yapılmaması hususunda bilgilendirilmeli, e-Okul sisteminde özel okullara ödeme yapılmasını engelleyecek kontrol mekanizması kurulmalı ve yapılan hatalı ödemelerle ilgili gerekli işlemler tesis edilmelidir. d) E-Okul sistemindeki beklemeli öğrenciler için Devlet katkısı ödenmesi E-Okul sisteminde beklemeli öğrenci durumunda olan dolayısıyla fiilen staj yapmayan bazı öğrenciler için Devlet katkısı ödendiği görülmüştür. 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’na göre Devlet katkısı, staj yapan öğrencilere verilen ücretlere yönelik olarak ilgili işletmelere ödenmektedir. Dolayısıyla uygulamanın ana unsuru öğrencinin işletmede staj yapması olup fiili olarak staj yapmayan bir öğrenci için herhangi bir işletmeye Devlet katkısı ödenmemesi gerekmektedir. Yapılan incelemelerde, 12’nci sınıfı bitirmesine rağmen sorumluluk sınavlarını veremediği için mezun olamayan öğrenciler, fiili olarak staj yapmamasına rağmen önceki dönemlerde e-Okul sistemine bir işletmenin staj öğrencisi olarak kaydedildiğinden işletmelere

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 bu öğrenciler için Devlet katkısı ödenmeye devam edildiği tespit edilmiştir. İşletmelerde staj yapan ancak mezun olamayıp ertesi yıl sorumluluk sınavlarına girmek durumunda olan öğrenciler e-Okul sisteminde “beklemeli öğrenci” olarak görünmektedir. Okullar tarafından Devlet katkısı talep edilirken beklemeli öğrenciler sistemden çıkarılmadığı sürece bu öğrenciler için işletmelere katkı ödenmeye devam edilmektedir. E-Okul sisteminde “beklemeli öğrenci” olarak görünen ve fiili olarak staj yapmayan kişiler için işletmelere Devlet katkısı ödenmemesi adına e-Okul sisteminde bu öğrenciler için işletmelere ödeme yapılmasını engelleyecek kontrol mekanizması kurulmalı ve yapılan hatalı ödemelerle ilgili gerekli işlemler tesis edilmelidir. e) Kamu kurum ve kuruluşlarına Devlet katkısı ödenmesi Mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere ödenen ücretlere yönelik olarak kamu kurum ve kuruluşlarına Devlet katkısı ödendiği görülmüştür. Kamu kurum ve kuruluşlarına Devlet katkısı ödenmeyeceği 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun Geçici 12’nci maddesinde düzenlenmiş olup bu maddeye dayanılarak hazırlanan ve Devlet katkısı uygulamasının usul ve esaslarını belirleyen düzenlemede de mesleki eğitim, staj veya tamamlayıcı eğitimlerini kamu kurum ve kuruluşlarında yapan öğrencilerin yaptıkları stajların kapsam dışında olduğu belirtilmiştir. Yapılan incelemelerde; belediye, su ve kanalizasyon idaresi, kamu sosyal tesisi, kamu iktisadi teşebbüsü gibi kamu kurum ve kuruluşlarına devlet katkısı ödemesi yapıldığı tespit edilmiştir. Okullar tarafından staj yapan öğrenciler için kamu kurum ve kuruluşlarına Devlet katkısı ödemesi yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Dolayısıyla kamu kurum ve kuruluşlarına Devlet katkısı ödemesi yapılmaması için Bakanlıkça gerekli kontrol mekanizmaları işletilmeli ve yapılan hatalı ödemelerle ilgili gerekli işlemler tesis edilmelidir. Kamu idaresi cevabında; e-Okul sistemi modülünün güncellenmesine yönelik gerekli çalışmaların yapılmakta olduğu, sisteme daha sağlıklı veri çekilebilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumu ile yeniden görüşme çalışmalarına başlanmasının planlandığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, Devlet katkısı uygulaması süresi uzatılmış olduğundan, yukarıda açıklanan hatalı uygulamaların düzeltilmesi önem arz etmektedir. Söz konusu hatalı uygulamalar; kamu kaynaklarının mevzuata uygun kullanımına aykırılık teşkil etmekte ve bu tutarların İşsizlik Sigortası Fonu’nda nemalandırılamamasına sebep olmaktadır. Mesleki eğitim

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere ödenen ücretlere yönelik olarak işletmelere yapılan Devlet katkısı uygulamasının etkin bir şekilde yürütülmesi, katkı tutarlarının doğru hesaplanması ve hatalı ödemelere sebebiyet verilmemesi için Bakanlıkça gerekli tedbirlerin alınması, e-Okul sisteminde kontrol mekanizmalarının kurulması ve yapılan hatalı Devlet katkısı ödemelerinin tespit edilerek gerekli işlemlerin tesis edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. BULGU 2: Organize Sanayi Bölgelerine Yapılan Eğitim ve Öğretim Desteği Ödemelerinde Fatura Düzenlenmesi, KDV Hesaplanması ve Tevkifatı Konusunda Uygulama Birliği Bulunmaması Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) tarafından açılan özel mesleki ve teknik eğitim okullarında öğrenim gören öğrenciler için sağlanan eğitim ve öğretim desteği ödemelerine ilişkin olarak; bazı OSB’lerce fatura düzenlenmediği, OSB’lerce ilgili milli eğitim müdürlükleri adına düzenlenen faturalardaki KDV oranlarının farklılık arz ettiği, bazı faturalarda KDV tevkifatı yapılırken bazılarında tevkifat yapılmadığı dolayısıyla bu hususlarda uygulama birliğinin olmadığı görülmüştür. 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun “Mali hükümler” başlıklı 12’nci maddesine göre, bu Kanun kapsamında organize sanayi bölgelerinde açılan mesleki ve teknik eğitim okullarında öğrenim gören Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı her bir öğrenci için, 2012- 2013 eğitim ve öğretim yılından başlamak üzere, resmî okullarda öğrenim gören bir öğrencinin okul türüne göre Devlete maliyetinin bir buçuk katını geçmemek üzere, her eğitim öğretim yılı itibarıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Bakanlık tarafından müştereken belirlenen tutarda, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten eğitim ve öğretim desteği yapılabilir. Söz konusu eğitim ve öğretim desteğinin hangi kural ve kriterlere bağlı olarak yapılacağına ilişkin usul ve esaslar Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin ek 1’inci maddesinde düzenlenmiş olup eğitim ve öğretim desteği verilecek okul tür, alan ve dalları ile her bir öğrenci için verilecek eğitim ve öğretim desteği tutarı, resmî okullarda öğrenim gören bir öğrencinin okul türüne, alanına ve dalına göre Devlete maliyetinin bir buçuk katını geçmemek üzere, bir önceki yılın verileri esas alınarak her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca müştereken hazırlanacak olan tebliğde belirlenmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 Bu kapsamda, 02.09.2023 tarihli ve 32297 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “2023- 2024 Eğitim Öğretim Yılında Organize Sanayi Bölgeleri İçinde ve Organize Sanayi Bölgeleri Dışında Açılan Özel Meslekî ve Teknik Anadolu Liselerinde Öğrenim Gören/Görecek Öğrenciler İçin Eğitim ve Öğretim Desteği Verilmesine İlişkin Tebliğ”de destek tutarları ödemelerine ilişkin usulleri belirlemeye Millî Eğitim Bakanlığının yetkili olduğu belirtilmiştir. Bahsi geçen Tebliğ’de, ödemeye ilişkin usulleri belirlemeye Millî Eğitim Bakanlığının yetkili olduğu düzenlenmiş olmasına rağmen Bakanlık tarafından bu kapsamda herhangi bir usul belirlenmemiştir. Uygulamada, eğitim ve öğretim desteği ödemeleri özel mesleki ve teknik eğitim okulları tarafından e-Okul sistemine girilen öğrenci verileri doğrultusunda düzenlenen faturalara istinaden milli eğitim müdürlüklerince yapılmaktadır. OSB harici tüzel kişiler tarafından düzenlenen faturalarda %10 oranında KDV hesaplanmakta, milli eğitim müdürlüklerince ödeme aşamasında söz konusu KDV tutarları tevkifata tabi tutulmaktadır. Yapılan incelemelerde OSB’lere yapılan eğitim ve öğretim desteği ödemelerinde; bazı OSB’lerce fatura düzenlenmediği ve kendilerine e-Okulda yer alan öğrenci listesine istinaden ödeme yapıldığı, diğer taraftan bazı OSB’lerin düzenledikleri faturalarda KDV hesaplanmazken bazı OSB’lerin düzenledikleri faturalarda KDV oranının %10 olarak hesaplandığı, fatura düzenleyen ve KDV hesaplayan OSB’lerden bazılarına yapılan ödemelerde KDV tevkifatı uygulanırken aynı durumdaki bazı OSB’lere yapılan ödemelerde ise KDV tevkifatının uygulanmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu farklı uygulamaların Bakanlığın konu hakkında OSB’lere ödeme yapan birimleri yönlendirici herhangi bir düzenlemesinin bulunmamasından kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında, Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün yazısıyla Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatına gerekli uyarıların yapıldığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, OSB’lere yapılan eğitim ve öğretim desteği ödemelerinde fatura düzenlenmesi, KDV hesaplanması ve tevkifat yapılması hususlarına ilişkin uygulama birliğini teminen gerekli çalışmaların yürütülmesi ve Bakanlıkça ödemeye ilişkin usullerin belirlenmesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 BULGU 3: Parça Başı Ücret ve Üretim Teşvik Primi Ödemelerinin Kümülatif Gelir Vergisi Matrahına Dahil Edilmemesi Bakanlığa bağlı döner sermaye işletmelerinde personele ödenen parça başı ücret ve üretim teşvik priminin kümülatif gelir vergisi matrahına dahil edilmediği ve uygulama farklılıklarının olduğu görülmüştür. Bakanlığa bağlı meslekî ve teknik öğretim okulları döner sermaye işletmelerinde mal ve hizmet üretilmekte ve satılmaktadır. Yapılan bu mal ve hizmet üretimi karşılığında parça başı ücret ödenmekte ve döner sermaye işletme faaliyetlerinden yıl içinde elde edilecek kârın en çok üçte biri, bu kârın gerçekleşmesini sağlayan personele katkıları oranında üretimi teşvik primi olarak dağıtılmaktadır. Millî Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmelerinde Üretimi Teşvik Primi Dağıtımı, Parça Başı Üretim, Atölye ve Tesislerin Özel Sektörle İşbirliği Yapılarak İşletilmesi Hakkında Yönetmelik’te ödenecek parça başı ücret ve dağıtılacak üretim teşvik primine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir. Aynı Yönetmelik’in “Dağıtılacak kâr ve ödeme zamanı” başlıklı 4’üncü maddesinde malî yıl sonu bilançosunda görülen kârın en çok üçte biri, üretimi teşvik primi olarak dağıtılır. Ancak, her personele verilecek primin yıllık tutarının en yüksek asgari ücretin yıllık tutarından fazla olamayacağı, asgari ücret hesabında, dağıtıma esas kârın elde edildiği yıla ait en yüksek asgari ücret toplam tutarının esas alınacağı ve üretimi teşvik priminin malî yıl sonu bilançosunun düzenlendiği tarihi takip eden iki ay içinde hak sahiplerine ödeneceği düzenlenmiştir. Mesleki ve teknik öğretim okulları döner sermaye işletmeleri malî yıl sonu bilançosunda görülen kârın en çok üçte biri ilgili Yönetmelik’in “Üretimi teşvik primi dağıtım esasları” başlıklı 5’inci maddesinde belirlenen oranlar çerçevesinde personele dağıtılmaktadır. Parça başı ücret ödenmek suretiyle yaptırılacak mal veya hizmet üretiminde ödenecek ücret ilgili Yönetmelik’in “Üretimde çalışma ve ücret esasları” başlıklı 8’inci maddesine göre belirlenmekte ve üretim yapıldıkça ödenmektedir. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Ücretin tarifi” başlıklı 61’inci maddesinde, ücretin işverene tabi belirli bir iş yerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler olduğu ifade edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunmasının onun mahiyetini değiştirmeyeceği ayrıca hüküm altına alınmıştır. Mezkûr Kanun’un “İş verenin tarifi” başlıklı 62’nci maddesinde, iş verenlerin hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler olduğu ifade edilmiştir. Aynı Kanun’un “Vergi tevkifatı” başlıklı 94’üncü maddesinde Kanun’un 61’inci maddesinde sayılan gelirlerin tevkifat yöntemiyle vergilendirileceği belirtilmiştir. 160 No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde ise bakanlıklar, bağlı kuruluşlar ve üniversiteler ile bu kuruluşlar bünyesindeki döner sermaye işletmelerinin tek işveren olarak kabul edilmesi ve kurumlar tarafından bir ay içinde yapılan ücret ödemeleri ile döner sermaye işletmeleri tarafından yapılan ücret ödemelerinin toplanarak vergilendirilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Anılan mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; Bakanlığa bağlı olarak kurulan döner sermaye işletmeleri ile bakanlık tahakkuk birimleri tarafından bir ay içinde yapılan ücret ödemeleri tek işveren tarafından yapılan ödemeler olduğundan, vergilendirilmesi buna göre yapılmalıdır. Yapılan incelemelerde, Bakanlığa bağlı bazı döner sermaye işletmelerinde elde edilen üretim teşvik primi ve parça başı ücret ödemelerinin personelin kümülatif gelir vergisi matrahlarına hiç dahil edilmediği ya da ücretin elde edildiği ay kümülatif gelir vergisi matrahına dahil edilmesi gerekirken sonraki aylarda gelir vergisi matrahına dahil edildiği ve Bakanlık birimlerinde bu konuda bir uygulama birliği olmadığı tespit edilmiştir. Bu durum gelir vergisine tabi gelirlerin vergilendirilmesinde esas alınan tarifenin doğru uygulanamamasına ve vergi kaybına yol açmaktadır. Kamu idaresi cevabında, Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün yazısıyla Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatına gerekli uyarıların yapıldığı belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 Bakanlığa bağlı döner sermaye işletmelerinde ilgili personele ödenen parça başı ücret ve üretim teşvik primi ödemelerinin elde edildiği ay itibarıyla kümülatif gelir vergisi matrahına dahil edilmesi ve bu konuda uygulama birliğinin sağlanması gerekmektedir. BULGU 4: İşin Bünyesinde Yer Alan İmalatların Doğru Tespit Edilmemesi Nedeniyle Yaklaşık Maliyetin Hatalı Hesaplanması İl milli eğitim müdürlüklerince çıkılan yapım işi ihalelerinde yaklaşık maliyet hesaplamasına esas miktarların tespitine yönelik mevzuatta belirtilen çalışmaların tam olarak yapılmadığı ve yaklaşık maliyetin doğru hesaplanmadığı görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5'inci maddesinde; idareler, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu denilmek suretiyle, ihalelerde uyulması gereken temel ilkeler belirlenmiştir. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelik’te belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyetinin hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır. Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle yapılması gereken çalışmalar sıralanmıştır. Buna göre; Bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanacağı ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanacağı, Ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanacağı,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 İhale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenleneceği, Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özelliklerinin belirleneceği, ifade edilmiştir. Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinde de; yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin ne şekilde belirleneceği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinde, anahtar teslim götürü bedel işlerde yaklaşık maliyetin uygulama projesi, mahal listeleri ve metraj listeleri ile belirlenen iş kalemleri/iş gruplarının teknik tarif ve özelliklerine dayanılarak hesaplanması gerektiği belirtilmiş; kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması açısından yapım işinin en uygun fiyatla yaptırılabilmesi için yaklaşık maliyetin doğru ve gerçek piyasa rayicini gösterecek şekilde tespit edilmesinin gerekliliği vurgulanmış, bunun için de kullanılabilecek yöntemler belirlenmiştir. Yapılan incelemelerde, bazı İl milli eğitim müdürlüklerince yapılan yapım işleri ihalelerinde, -Proje zorunluluğu gerektiren işlerde projelerin hazırlanmadığı, -Projelerin hazırlanmamasından kaynaklı mahal listesi ve metraj listelerinin proje dayanaklarının olmadığı, -İhale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla hazırlanması gereken metraj listeleri ile yapılan imalatlar karşılaştırıldığında farklar olduğu, -Projelerinde öngörülmesi gereken imalatların metraj listesi ve mahal listesinde yer almadığı, -Söz konusu eksikliklerden dolayı yaklaşık maliyetin olması gerekenden farklı hesaplandığı,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 görülmüştür. Yaklaşık maliyet kamu ihale mevzuatına göre; açık, belli istekliler arası ve pazarlık ihale usullerinde hangi ilan süresi ve kuralın uygulanacağının belirlenmesinde, yerli isteklilerle ilgili düzenlemelerde, aşırı düşük teklifin tespitinde ve ihalenin sonuçlandırılmasında belirleyici unsurdur. Ayrıca yaklaşık maliyet; itirazen şikayet başvurularındaki başvuru bedelini, yeterliğin tespitine ilişkin belgelerden hangilerinin isteneceğini, iş deneyim belgesi tutarlarını, aşırı düşük teklif durumunda kesin teminat oranını etkilemektedir. Kamu idaresi cevabında, Valiliklere resmi yazı ile gerekli uyarıların yapılacağı belirtilmiştir. Yapım işi ihalelerinde yaklaşık maliyet hesaplamasına esas miktarların tespitine yönelik mevzuatta belirtilen çalışmaların tam olarak yerine getirilmesi ve yaklaşık maliyetin doğru hesaplanması gerekmektedir. BULGU 5: Yapım İşleri İhalelerinde Uygulama Projesi Olmadan Anahtar Teslim Götürü Bedel Teklif Alınması İl milli eğitim müdürlükleri tarafından anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkılan yapım işlerinde uygulama projesi hazırlanmadığı görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (c) fıkrasında; “Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 suretiyle ihale yapılabilir. Arsa temini, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması şartı, baraj ve büyük sulama, içmesuyu isale hattı, enerji nakil hattı, trafo, trafo merkezleri, şalt tesisleri, kaptajlar, su depoları, karayolu, liman ve havaalanı, demiryolu, petrol ve doğalgaz boru hattı projelerinde aranmaz.” 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde, 4734 sayılı Kanun’a göre yapılan ihaleler sonucunda yapım işlerinde; uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre; uygulama projesi olmadan ön ve kesin proje ile ihaleye çıkılabilecek durumlar sayılmış olup bunların dışında yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projesi olmadan ihaleye çıkılamayacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, anahtar teslim götürü bedel teklif alınmasının öngörülmesi halinde uygulama projesi ve buna ilişkin düzenlenen mahal listelerinin hazırlanması gerekmektedir. Yapılan incelemelerde, il milli eğitim müdürlükleri tarafından ihale edilen bakım onarıma ilişkin yapım işlerinde anahtar teslim götürü bedel sözleşme imzalandığı ancak bu sözleşmelere esas olacak uygulama projelerinin ve bunlara ilişkin ayrıntılı mahal listelerinin hazırlanmadığı tespit edilmiştir. Kamu idaresi cevabında, Valiliklere resmi yazı ile gerekli uyarıların yapılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak, anahtar teslim götürü bedel sözleşme imzalanan yapım işlerinde, sözleşmenin tarafları arasında herhangi bir hukuki ihtilafa meydan verilmemesi için uygulama projeleri hazırlanmadan ihaleye çıkılmaması gerekmektedir. BULGU 6: Bütün Riskler (All Risk) Sigortası Kapsamında Yer Alan Risk Kalemlerinde Muafiyet Oranının Yüksek Belirlenmesi İl milli eğitim müdürlükleri tarafından ihale edilen bazı yapım işlerine ait bütün riskler (all risk) sigorta poliçelerinde yer alan risk kalemlerinde muafiyet oranlarının Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde belirtilen uygulanabilecek azami muafiyet oranlarının üzerinde belirlendiği görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme’nin 17’nci maddesinde; işin, iş yerinin korunması ve sigortalanması hususu düzenlenmiştir. Söz konusu madde ile yüklenicilere iş yerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı bütün riskler sigorta yaptırma zorunluluğu getirilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesinde; kıymetlerin sigortalanmasında tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranının azami %2, deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranının da azami %20 olacağı, bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmayacağı, bu oranlara kadar gerçekleşecek hasarların karşılanmasının ise yüklenicinin sorumluluğunda olduğu hükümlerine yer verilmiştir. Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, yüklenici tarafından iş yerlerinin her türlü malzeme ve ekipmanının risklere karşı sigorta yaptırılacağı düzenlenmiş olup, bütün riskler poliçelerinde uygulanacak azami muafiyet oranı %2 olarak belirlenmiştir. Yapılan incelemede, il milli eğitim müdürlükleri tarafından ihale edilen bazı yapım işlerine ait bütün riskler sigorta poliçelerinde yangın, hırsızlık, diğer doğal afetler ve diğer hasarlar kalemlerinde muafiyet oranının % 2’nin üzerinde uygulandığı tespit edilmiştir. Ancak, bütün riskler sigorta poliçelerinde azami muafiyet oranlarının üzerinde oranlar belirlenmiş olması, yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamakla birlikte karşılaşabileceği riski artırmaktadır. Ayrıca, muafiyet oranının yüksek olması, riskin gerçekleşmesi durumunda kamu idaresi ile yüklenici arasında hukuki ihtilafların oluşmasına sebebiyet verebilecektir. Kamu idaresi cevabında, Valiliklere resmi yazı ile gerekli uyarıların yapılacağı belirtilmiştir. Yukarıda yapılan açıklamalar ve anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, yapım işleri bütün riskler (all risk) sigorta poliçelerinde yer alan risk kalemlerinde, %2’den fazla muafiyet uygulanmaması yönünde gerekli tedbirlerin alınması sağlanmalıdır. BULGU 7: Bakanlık Tarafından Eğitim Harcamaları Planlamasında Dikkate Alınan İl Özel İdaresi Paylarının Hesaplanmasında ve Kullanımında Sorunlar Yaşanması İl özel idareleri tarafından ilköğretim giderlerinde kullanılmak üzere kendi gelirlerinin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 en az yüzde 20’si oranında ayırdıkları tutarların tamamının ilköğretim giderleri için kullanılmadığı, bazı il özel idareleri tarafından bu tutarlar ayrılırken bir kısım gelir kalemlerinin matraha dahil edilmemesi nedeniyle olması gerekenden daha düşük tutarların ayrıldığı ve ait oldukları yılda kullanılmadığından yıllar itibariyle devrederek biriken söz konusu tutarların değer kaybına uğradığı görülmüştür. 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu’nun “İlköğretimin Gelir, Giderleri ve Planlama” başlıklı dokuzuncu bölümünün 76’ncı maddesinin (b) bendi gereği her yıl il özel idareleri tarafından kesinleşmiş gelirlerinin paylara esas matrahından, en az yüzde 20 oranında ilköğretim giderleri için ödenek ayrılacağı, 81’inci maddesinde ise 76’ncı ve 77’nci maddelerde ilköğretime tahsis edilen ödenek veya gelirlerin 78’nci maddede belirtilen işlerden başka hiçbir yere sarf edilemeyeceği ve başka fasıllara nakledilemeyeceği belirtilmiştir. İl Özel İdareleri tarafından ilköğretim giderlerinde kullanılmak üzere mevzuatı gereği ayrılan paylara ilişkin Bütçe Gelirleri Kesin Hesap Cetveli ve eki belgeler her yıl Bakanlığa gönderilmektedir. Bakanlık tarafından illerin eğitim ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla yapılacak harcamalar planlanırken, il özel idareleri tarafından ayrılarak Bakanlığa bildirilen cari yıla ait yüzde 20’lik paylar da dikkate alınmaktadır. Ancak il özel idareleri tarafından harcanması gereken söz konusu tutarlar eğitim harcamalarında kullanılmadığında Bakanlık tarafından yapılan yatırım plan ve programlarında aksamalar meydana gelmektedir. Bütçe Gelirleri Kesin Hesap Cetveli ve eki belgeler üzerinden yapılan incelemelerde; il özel idareleri tarafından ayrılan tutarların tamamının ilköğretim giderlerinin karşılanması amacıyla kullanılmadığı, bazı il özel idareleri tarafından söz konusu pay hesabı yapılırken bir kısım gelir kalemleri hesaplamaya dahil edilmediğinden olması gerekenden daha düşük tutarda pay ayrıldığı ve yıllar itibarıyla ayrılan ama harcanmayarak sonraki yıllara devredilen paya ilişkin tutarların enflasyon sebebiyle değerinin yitirilmesine sebebiyet verildiği anlaşılmıştır. Ayrıca, 51 il özel idaresi tarafından ilköğretim giderlerinde kullanılmak üzere önceki yıllarda ayrılan ancak harcanmayarak 2023 yılına devreden toplam tutarın 882.017.846 TL olduğu tespit edilmiştir. Kamu idaresi tarafından bulguya verilen cevapta, İl Özel İdareleri tarafından ilköğretim giderlerinde kullanılmak üzere ilköğretim paylarının gelirlerine göre hesaplanıp ayrıldığı belirtilmiş olsa da söz konusu tutarlar ayrılırken bazı gelir kalemlerinin hesaplamaya dahil edilmediği, ayrılan tutarların tamamının ilköğretim giderleri için kullanılmadığı ve ait oldukları yılda kullanılmadığından yıllar itibarıyla devrederek değer kaybına uğradığı görülmüştür.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 Sonuç olarak, ilköğretim giderlerinde kullanılmak üzere il özel idareleri tarafından gelirlerinin en az yüzde 20’si oranında ayrılan payların sağlıklı ve doğru şekilde hesaplanması, enflasyon karşısında değer kaybına uğramaması için ilgili oldukları mali yılda ve tamamının amacına uygun olarak harcanmasını teminen İçişleri Bakanlığı ile işbirliği yapılarak gerekli tedbirlerin alınması gerekmektedir. BULGU 8: Okulların Çatıları Üzerine Kurulan Güneş Enerji Santrallerinde Üretilen Elektriğin Tüketim Faturalarından Mahsubunda Kontrol Mekanizmasının Bulunmaması Bakanlık tarafından okullarda tüketilen elektriğin karşılanması amacıyla okul binalarının çatılarına güneş enerji santralleri kurulduğu ve bu santrallerde üretilen elektriğin okullar tarafından yapılan tüketimlerden görevli tedarik şirketi tarafından kilowatt saat cinsinden mahsup edildiği ancak bu işlemin gerçekleştirilmesi aşamasında firma tarafından yapılan mahsuplara ilişkin kontrol mekanizmasının bulunmadığı görülmüştür. Elektrik Piyasası Kanunu’nun “Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince; kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf tutulduğu, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesinde mahsuplaşmanın, belirli bir zaman dilimi içinde gerçekleşen üretim ve tüketimin birbirinden düşülmesi sonucu kilowatt saat cinsinden net üretim veya net tüketim değerinin bulunması işlemi olarak tanımlandığı, Aynı Yönetmeliğin “Lisans alma ile şirket kurma muafiyeti” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince kurulu gücü bir megavat veya Kanun’un 14’üncü maddesi çerçevesinde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmiş kurulu güç üst sınırına kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin önlisans ve lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğünden muaf olarak kurulabilecek üretim tesisleri kapsamında olduğu, Anılan Yönetmeliğin “Tüketim ihtiyacına yönelik uygulamalar” başlıklı 30’uncu maddesinin birinci fıkrasında kamu kurum ve kuruluşları tarafından, 5’inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurulabileceği,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 belirtilmiştir. Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşları kullanmakta oldukları elektrik enerjisinin karşılanması amacıyla yenilenebilir enerji kaynakları kurmakta, üretmiş oldukları elektrik enerjisini kendilerine elektrik enerjisini sağlayan görevli tedarik şirketi ile aralarında yaptıkları sözleşmeler uyarınca tüketimlerinden mahsup etmekte ve tüketimlerinden arta kalan miktar diğer tüketim noktası olarak gösterilen kamu kurum ve kuruluşlarının tüketim faturalarından düşülmektedir. Bu kapsamda, Bakanlık tarafından bazı okulların çatılarına güneş enerji santralleri kurulmakta, burada üretilen elektrik enerjisi görevli tedarik şirketleri ile yapılan sözleşmeler uyarınca okulların tükettikleri elektrik enerjisinden mahsup edilmekte ve arta kalan tüketim miktarı bulunduğu takdirde kalan miktarlar üzerinden fatura düzenlenerek ödemeler gerçekleştirilmektedir. Ayrıca, çatılarına güneş enerji santrali kurulan okullarda üretilen elektrik miktarlarının tespitinin yapılabilmesi amacıyla bu santrallerin kurulumlarını gerçekleştiren firmalar tarafından üretim bilgilerini İnşaat Emlak Genel Müdürlüğüne ileten bir sistemin mevcut olduğu ve bu şekilde okullarda üretilen elektrik enerjisinin anlık olarak takibinin yapılabildiği görülmüştür. Bakanlık tarafından anlık olarak üretilen elektrik enerjisi miktarının bilinmesine rağmen üretilen elektriğin tüketim miktarından mahsubunun doğru yapılıp yapılmadığına ilişkin bir kontrol mekanizmasının bulunmadığı, mahsuplaşmanın hesabında dikkate alınacak birçok teknik detay bulunmasının mahsuplaşma işlemini karmaşık hale getirdiği, dolayısıyla üretilenden daha az miktarlarda mahsup yapılması riskinin oluştuğu değerlendirilmektedir. Enerji ihtiyacının doğaya zarar vermeyen kaynaklardan karşılanması ve dışa bağımlılığın azaltılması gibi amaçlarla yürütülen bu tür projelerde, söz konusu üretim ve tüketimin mahsubuna ilişkin kontrollerin okul idarecileri tarafından yapılamayacak derecede teknik işler olması nedeniyle okul idarecileri yerine merkezi birimler tarafından takibinin yapılması projelerden beklenen başarı düzeyinin yükselmesine imkan tanıyacaktır. Kamu idaresi tarafından bulguya verilen cevapta, bulgu konusu hususun yerine getirilmesi amacıyla gerekli çalışmaların başlatıldığı belirtilmiştir. Sonuç olarak, okulların çatılarına kurulan güneş enerji santrallerinden elde edilen elektrik üretimlerinin, okulların tüketim miktarlarından mahsubuna ilişkin anlık veriyi merkezden takip edebilen İnşaat Emlak Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulacak teknik

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 personellerden oluşan bir birim veya merkezden koordine edilebilecek bir sistem üzerinden otomatik olarak takibinin yapılması ve mahsuba ilişkin oluşabilecek kayıp veya kaçak riskinin önlenmesi gerekmektedir. BULGU 9: Milli Eğitim Bakanlığı ile Türkiye Radyo Televizyon Kurumu Arasında Yapılan Protokol Çerçevesinde Yapılan Harcamaların Kapsamının Belirlenmemesi Milli Eğitim Bakanlığı ile Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) arasında imzalanan Eğitimde İş Birliği Düzenlenmesine Dair Protokol kapsamında TRT tarafından yapılacak işlerin niteliği ve bu işler karşılığında ödenecek tutarlar belirlenmeden ödeme yapıldığı görülmüştür. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kanunu’nun 26’ncı maddesinde bütçenin yıllık olma ilkesi doğrultusunda bütçede yeterli ödeneği bulunmayan işler için yüklenmeye girişilemeyeceği ve yüklenme süresinin malî yılla sınırlı olacağı hükmüne yer verilmiştir. Bakanlık ile TRT arasında 2020 yılında imzalanan “Eğitimde İşbirliği Düzenlenmesine Dair Protokol” kapsamında, TRT tarafından hazırlanan veya temin edilen, eğitim alanında kullanılabilecek ve telif hakları yönünde sorun teşkil etmeyecek içerikler MEB'e bağlı eğitim platformlarında yayımlanmakta ve bu içeriklerden tüm kullanıcılar ücretsiz olarak faydalanmaktadır. Söz konusu Protokol’e ek olarak imzalanan Protokol’ün (Bundan sonra Ek Protokol olarak anılacaktır.) 3.1.4 maddesinde, Milli Eğitim Bakanlığının uzaktan eğitim kanallarında yayınlanacak eğitimle ilgili tüm içeriğin oluşturulmasında içeriğin üretimi için katkıda bulunacak TRT çalışanları dışında bulunan kadro, içerik sahibi, tüm icracılar, bağlantılı hak sahipleri, eser sahipleri ve ilgililerden muvafakatname ve hak devirleri alınmasından, bu kişilere ödeme yapılmasından ve bu kapsamda gerekli diğer iş ve işlemlerin yapılmasından tek başına sorumlu olduğu ve yine 3.2.1 maddesinde ise uzaktan eğitim kanallarının kurulum, yapım, yayın ve iletimle ilgili TRT’nin kendi imkanları ile karşılayamadığı tüm hizmetlerin ödemelerinin Bakanlık tarafından karşılanacağı hükmüne yer verilmiştir. Yapılan incelemelerde, Ek Protokol’de TRT’ye yapılacak ödemelere ilişkin harcama kalemlerinin niteliğinin ve tutarının net olarak belirlenmediği, TRT tarafından 2020-2023 yılları arasındaki yayınlar için yapılan muhtelif harcamalara ilişkin 15.395.963,00 TL’nin Bakanlıktan talep edildiği, Bakanlığın ise yapılan hizmetin TRT imkanlarıyla karşılanıp karşılanamayacağı hususunda bir değerlendirme yapmadan geçmişe yönelik tüm ödemeleri tek

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 seferde ödediği tespit edilmiştir. Ayrıca Protokol’de uydu iletim ücretlerinin nasıl ve ne kapsamda ödeneceğine dair net bir hüküm bulunmadığı halde, TRT tarafından söz konusu döneme ait yayınlar için Türksat Uydu Haberleşme ve Kablo TV İşletme A.Ş.'ye ödenen 4.437.561,29 ABD Doları tutarındaki harcamanın da TRT’ye ödendiği görülmüştür. Protokol’de alınacak hizmetin kapsamının, niteliğinin ve tutarının belirlenmemesi ve
birden fazla yılı ilgilendiren harcamaların tek seferde ödenmesi; bir taraftan kamu kaynaklarının mevzuata uygun kullanımına, diğer taraftan Bakanlık tarafından TRT’ye yaptırılan programların bütçesi daha önce belirlenmemiş olduğundan bütçenin yıllık olma ilkesine ve bütçe disiplininin sağlanmasına risk teşkil etmektedir. Kamu idaresi cevabında; TRT ile yapılan yeni protokol ile kanal sayısının üçten bire düşürüldüğü, TURKSAT'a ödenecek frekans bedelinin Bakanlık tarafından karşılanacağı, bunun dışında TRT tarafından yapılacak ve temin edilecek içerikler için herhangi bir ödeme yapılmayacağı belirtilerek daha önceki protokol ve ek protokol kapsamındaki ödemelere yönelik belirsizliklerin giderildiği ifade edilmiş olsa da, yeni Protokol'de de Bakanlığın, EBA kanallarında yayınlanacak hazır içeriklere ilişkin TRT'ye hangi koşullarda ve ne şekilde ödeme yapılacağına ilişkin hükümlere yer verilmediği anlaşılmaktadır. Bakanlık ile TRT arasında imzalanan Eğitimde İş Birliği Düzenlenmesine Dair Protokol çerçevesinde Bakanlık tarafından TRT’ye hazırlatılan her bir içerik ve bu kapsamda yaptırılacak diğer işler hizmet alımı niteliğinde olup TRT’den alınacak hizmetin kapsamına, niteliğine ve bedeline ilişkin hükümlere Protokolde net bir şekilde yer verilmesi ve ödemelerin bu doğrultuda gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ .................................................................................................... 36
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ................................................................................................ 38
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 38
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 38
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 39

KISALTMALAR BKK: Bakanlar Kurulu Kararı DMİS: Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi KHK: Kanun Hükmünde Kararname MEB: Millî Eğitim Bakanlığı VHKİ: Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni YEĞİTEK: Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Milli Eğitim Bakanlığını yeniden yapılandıran 652 sayılı KHK'nın 21'inci maddesinin (e) fıkrası dayanak alınarak 30.11.2012 tarih ve 196124 sayılı Bakanlık Makamı onayı ile Yenilik ve Eğitim Teknolojileri (YEĞİTEK) Döner Sermaye İşletmesi lağvedilerek yerine MEB Döner Sermaye İşletmesi kurulmuştur. 02.01.2013 tarihinde faaliyetlerine başlayan MEB Döner Sermaye İşletmesi, Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı 1 No’lu Kararnamesi'nin 318’inci maddesine göre merkez teşkilatı bünyesinde Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı olarak faaliyetlerini yürütmektedir. İşletmenin yönetimi, faaliyet alanları, bütçe işlemleri, işleyişi, sermaye kaynakları, her türlü idari ve mali işlemleri ile gelir ve giderlerine ilişkin usul ve esasları "Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Yönetmeliği’nde düzenlenmiş olup, tabi olduğu diğer mevzuat şunlardır: • Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar (2012/2723 B.K.K.) • Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği • Milli Eğitim Bakanlığı Eğitim ve Kültür Yayınları Yönetmeliği Döner sermaye işletmesinin görevi esas itibariyle Bakanlığın ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının talepleri doğrultusunda merkezi sistemle yürütülen resmi ve özel sınavlara ait iş ve işlemleri doğrudan veya Bakanlığın diğer birimleri ile işbirliği halinde yapmak veya yaptırmaktır. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Döner sermaye hizmetleri; İşletme müdürü ve diğer kamu görevlileri tarafından yürütülmektedir. 2023 yılsonu itibarıyla işletme bünyesinde; 1 İşletme Müdürü (Sayman), 1 Muhasebe Yetkilisi (Şef), 6 Şef, 2 Bilgisayar İşletmeni, 1 VHKİ, 2 Teknisyen, 1 Programcı, 3 Sözleşmeli Büro Personeli (4/B), 1 Dağıtıcı, 9 Sürekli İşçi, 1 Geçici İşçi olmak üzere 28 kişi görev yapmaktadır. Ayrıca faaliyet alanlarındaki işlerin yürütülebilmesi için 4857 sayılı Kanun'a tabi 194 işçi Bakanlığın diğer hizmet birimlerinde görev yapmakta olup bu kişilerin ücretleri döner sermaye işletmesi bütçesinden karşılanmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 1.3. Mali Yapı İşletme Müdürlüğünün bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması ve muhasebe ile kontrol ve denetimi Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürürlüğe konulan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. İşletmenin ekonomik değer ifade eden işlemlerinin muhasebe kayıtlarına alınması ve bu kayıtların raporlanması sürecinin gerçekleştirilmesi amacıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesindeki Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi ( DMİS) Programı kullanılmaktadır. İşletmenin 2023 yıl sonu itibariyle gelirler toplamı 1.229.883.829,97 TL giderler toplamı ise 1.212.232.099,43 TL’dir. İşletme 2023 yılında 17.651.730,54 TL kâr elde etmiştir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi İşletme Müdürlüğü, mali işlemlerin muhasebeleştirilmesine ilişkin olarak Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’ne tabi olup, uygulanan muhasebe sistemi ilgili mevzuatında öngörülen tahakkuk esaslı muhasebe sistemidir. Söz konusu Yönetmelik hükümleri gereğince bu işletmede tekdüzen hesap planı ve muhasebe sistemi uygulanmaktadır. Yapılan işlemin türüne göre ilgili birimlerce gerçekleştirilen işlemler karşılığı düzenlenen evraklar muhasebe birimine gelmekte, muhasebe biriminde kontrolleri yapıldıktan sonra Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemine giriş yapılmak suretiyle muhasebe işlemleri gerçekleştirilmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlarla birlikte Usul ve Esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri, • Geçici ve kesin mizan, • Bilanço, • Gelir Tablosu, Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesinin 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MESLEKİ VE TEKNİK ÖĞRETİM OKULLARI DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ .................................................................................................... 41
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ................................................................................................ 43
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 44
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 44
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 45
6. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 45

KISALTMALAR DMİS: Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi MEBBİS: Milli Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemleri

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular

1. Parça Başı Ücretlerin Hesaplanmasında Esas Alınan Asgari Ücretin Mevzuatta Belirlenen Tutarın Üzerinde Olması
2. Döner Sermayeli Okullarda Üretim Sonrası Parça Başı Ücret Dağıtımında Uygulama Birliğinin Olmaması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmeleri 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Bakanlığa bağlı mesleki ve teknik öğretim okulları, yaygın eğitim kapsamında halk eğitim merkezleri ve olgunlaşma enstitüleri, hizmet içi eğitim faaliyetlerinin yürütüldüğü hizmet içi eğitim enstitüleri ile engellilerin mesleki eğitimleri kapsamında özel eğitim meslek liseleri bünyesinde 3423 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermayesi Hakkında Kanun kapsamında döner sermayeli işletmeler kurulmuştur. Döner Sermaye İşletmelerinin iş ve işlemlerine ilişkin mevzuat aşağıda belirtilmiştir: − Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, − Millî Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmelerinde Üretimi Teşvik Primi Dağıtımı, Parça Başı Üretim, Atölye ve Tesislerin Özel Sektörle İşbirliği Yapılarak İşletilmesi Hakkında Yönetmelik, − Döner Sermaye İşletmeleri Çalışma Yönergesi, − Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermayesinin İdaresine Mahsus Talimatname, − Genelgeler. Söz konusu döner sermayeli işletmeler öğrenci ve kursiyerlere mesleki alanlarda bilgi ve beceri kazandırmak, uygulama eğitimi ile tecrübelerini geliştirmek amacıyla her türlü hizmet ve mal üretiminde bulunmak ve onları çalışma hayatına hazırlamak görevini yerine getirmektedir. Piyasadan da faaliyet alanları ile ilgili iş almak suretiyle uygulama eğitimini desteklemektedirler. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Milli Eğitim Bakanlığı'nda; 1- Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğüne bağlı 1.160 adet Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi/Çok Programlı Anadolu Lisesi döner sermaye işletmesi, 2- Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı 40 adet Özel

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmeleri 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42 Eğitim Meslek Okulu/Lisesi, 3- Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğüne bağlı Hizmetiçi Eğitim Enstitüsü ve Akşam Sanat Okulları bünyesinde 4 adet döner sermaye işletmesi, 4- Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı 150 adet Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu ve 28 adet Olgunlaşma Enstitüsü bünyesinde olmak üzere 178 adet döner sermaye işletmesi, faaliyetlerine devam etmektedir. Döner sermaye işletmesi açma kapama işlemlerinde süreklilik olduğundan döner sermaye işletmesi sayıları yıl içerisinde değişiklik göstermektedir. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı olarak faaliyet yürüten döner sermayeli işletmelerde; memur statüsünde çalışan idareci, sayman, öğretmen ve memur statüsündeki personelin yanısıra İş Kanunu hükümlerine göre görev yapan işçiler ve geçici statüde çalıştırılan usta öğreticiler, staj kapsamında çalıştırılan öğrenciler gibi farklı tür ve uygulamalarda personel istihdam edilmektedir.
Genel anlamda organizasyon yapılarında görev yapan personel unvanları aşağıdaki gibidir: • Müdür • Teknik Müdür Yardımcısı • Muhasebe Yetkilisi • Alan-Dal Şefleri • Öğretmenler ve Usta Öğreticiler 1.3. Mali Yapı İşletmelerin gelirleri; faaliyet alanları ile ilgili üretilen mal ve hizmet karşılığı alınan ücretlerden ve diğer gelirlerden oluşmaktadır. İşletmelerin bütçe taslağı, faaliyet alanları çerçevesinde hazırlanacak iş programına göre, muhasebe yetkilisinin önerisi alınarak işletme müdürü tarafından hazırlanır. Bütçede öngörülen ödeneklerin yetersiz kalması veya iş programında öngörülmeyen işlerin yapılmasının gerektiği hallerde ek bütçe yapılabilir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmeleri 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43 Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmelerinin konsolide brüt gelirleri 2023 yılı sonunda 5.221.671.720,03 TL, dönem net karı ise 583.931.046,66 TL olarak gerçekleşmiştir. İşletmelere tahsis edilen toplam sermaye tutarı; 95.019.064,46 TL’dir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren döner sermaye işletmeleri, iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar bakımından 01.05.2007 tarih ve 26509 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine tabidir. Söz konusu Yönetmelik hükümleri gereğince bu işletmelerde tekdüzen hesap planı ve muhasebe sistemi uygulanmaktadır. Bakanlık bünyesinde faaliyet gösteren döner sermaye işletmelerinde, Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi (DMİS) Muhasebe programı kullanılmaktadır Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar denetime sunulmuş olup, denetim bunlarla birlikte Usul ve Esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Birleştirilmiş veriler defteri • Geçici ve kesin mizan • Bilanço • Gelir Tablosu Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmeleri 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44 idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmeleri 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmelerinin 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır. BULGU 1: Parça Başı Ücretlerin Hesaplanmasında Esas Alınan Asgari Ücretin Mevzuatta Belirlenen Tutarın Üzerinde Olması Bakanlığa bağlı mesleki ve teknik öğretim okulları döner sermaye işletmelerinde mal veya hizmet üretiminde çalışan personele bir ayda ödenebilecek parça başı ücretin azami tutarı hesaplanırken esas alınan asgari ücretin mevzuatta belirlenen tutarın üzerinde olduğu görülmüştür. Millî Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmelerinde Üretimi Teşvik Primi Dağıtımı, Parça Başı Üretim, Atölye ve Tesislerin Özel Sektörle İşbirliği Yapılarak İşletilmesi Hakkında Yönetmelik’in “Üretimde çalışma ve ücret esasları” başlıklı 8’inci maddesinde; “(1) Parça başı ücret ödenmek suretiyle yaptırılacak mal veya hizmet üretiminde; Yönetmeliğin 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde belirtilen personelden çalışmak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmeleri 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 46 isteyenlerden harcama yetkilisince uygun bulunanlar çalıştırılırlar. Velisince yazılı muvafakat verilen öğrenci veya kursiyerlerden, harcama yetkilisince uygun bulunanlar, beceri eğitimlerini parça başı ücret ödenmek suretiyle gerçekleştirilen mal veya hizmet üretimi üzerinde yapabilirler. Öğrenci veya kursiyerlerin beceri eğitimlerini daha iyi gerçekleştirmelerine katkı sağlamak amacıyla, bazı alanlarda okul dışında da üretmek üzere parça başı üretim işi verilebilir. … (5) Parça başı ücret ödenmek suretiyle yaptırılacak mal veya hizmet üretiminde çalışan; a) Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfındaki her personelin bir ayda alacağı parça başı ücretin toplamı, asgari ücretin iki aylık tutarından, b) Teknik hizmetler sınıfındaki her personelin bir ayda alacağı parça başı ücretin toplamı, asgari ücretin bir buçuk aylık tutarından, c) Diğer hizmet sınıflarındaki her personelin bir ayda alacağı parça başı ücretin toplamı, asgari ücretin bir aylık tutarından, fazla olamaz.” denilmektedir. Asgari Ücret Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde, asgari ücret, işçilere normal bir çalışma günü karşılığı ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgari düzeyde karşılamaya yetecek ücret şeklinde tanımlanmıştır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 39’uncu maddesi ile Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 522’nci maddesi gereğince, iş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanun’un kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin asgari ücretini tespit etmekle görevli Asgari Ücret Tespit Komisyonu kurulmaktadır. Komisyon kararları Resmî Gazete’de yayımlanmaktadır. Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından açıklanan ve Resmî Gazete’de yayımlanan tutar, Sosyal Güvenlik Kurumu işçi payı ve işçi işsizlik fonu kesintisi dahil günlük asgari ücret tutarıdır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmeleri 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47 Buna göre; parça başı ücret ödenmek suretiyle çalıştırılacak personelin bir ayda alabileceği azami parça başı ücret tutarı hesaplanırken, Resmî Gazete’de yayımlanan günlük asgari ücret tutarının 30 gün ile çarpılarak aylık asgari ücret tutarının bulunması ve bu tutarlar üzerinden gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerinin yapılması gerekmektedir. Yapılan incelemede, Bakanlığa bağlı bazı mesleki ve teknik öğretim okulları döner sermaye işletmelerinde personelin bir ayda alabileceği azami parça başı ücret tutarının hesaplanmasında esas alınan asgari ücretin mevzuatta belirlenen tutarın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Örneğin; Eğitim öğretim sınıfında bulunan bir personele 2023 Eylül ayında ödenebilecek azami parça başı ücret tutarı iki asgari ücret tutarı olan 26.829,00 TL (13.414,5 x 2) iken, 29.000,00 TL üzerinden gelir ve damga vergisi kesilmiş ve kalan tutar ödenmiştir. Kamu idaresi cevabında, konu ile ilgili olarak Bakanlığa bağlı okul/kurumlara gerekli uyarıların yapılacağı belirtilmiştir. Bakanlığa bağlı mesleki ve teknik öğretim okulları döner sermaye işletmelerinde parça başı ücretlerin mevzuata uygun olarak hesaplanması ve hatalı uygulamaların düzeltilmesi gerekmektedir. BULGU 2: Döner Sermayeli Okullarda Üretim Sonrası Parça Başı Ücret Dağıtımında Uygulama Birliğinin Olmaması Mesleki ve teknik öğretim okulları döner sermaye işletmelerinde parça başı ücret dağıtımında; mevzuatta belirlenen faaliyet gideri oranının idari işlem ile değiştirilerek farklı uygulandığı ve bu hususa ilişkin uygulama birliğinin olmadığı görülmüştür. 3423 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Meslekî ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermayesi Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde Bakanlıkça uygun bulunan alanlarda, çalışma saati göz önünde bulundurulmaksızın parça başı ücret ödenmek suretiyle mal ve hizmet üretimi yaptırılabileceği ve bu fıkranın uygulanması ile ilgili hususların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği hükmüne yer verilmiştir. Buna ilişkin düzenlenen Millî Eğitim Bakanlığı Döner Sermaye İşletmelerinde Üretimi Teşvik Primi Dağıtımı, Parça Başı Üretim, Atölye ve Tesislerin Özel Sektörle İşbirliği Yapılarak İşletilmesi Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinde parça başı ücret ödenmek suretiyle yapılacak mal veya hizmet üretiminde sipariş (sözleşme) bedelinin en az %5’inin kar, %25’inin ise faaliyet gideri olarak ayrılacağı belirtilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmeleri 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48 Milli Eğitim Bakanlığı Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğünün Bakanlığa bağlı mesleki ve teknik ortaöğretim okulları döner sermaye işletmelerine gönderdiği 21.12.2018 tarih E.24689891 sayılı yazısında, Yönetmelik’te sözleşme bedelinin %25’i olarak ayrılması öngörülen faaliyet gideri oranının %11 olarak uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Yapılan incelemelerde, parça başı ücretlerin hesabında esas alınan üretim maliyeti belirlenirken mevzuata göre sipariş bedeli üzerinden ayrılması gereken faaliyet gideri oranının bazı okullarda %25, bazı okullarda %11 olarak uygulandığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, bazı okullarca bunlardan farklı oranların belirlendiği ve farklı faaliyet gideri oranı uygulandığı görülmüştür. Bu durumun, parça başı ücret dağıtımına ilişkin mevzuatın hali hazırda mesleki ve teknik öğretim okulları döner sermaye işletmelerinin ihtiyaçlarına cevap vermemesinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. Ancak, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda parça başı ücretlerin hesabına ilişkin hususların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenmesi gerekmekte olup, Bakanlık Olur’u ile değiştirilmesi mümkün değildir. Kamu idaresi cevabında, konu ile ilgili olarak Bakanlığa bağlı okul/kurumlara gerekli uyarıların yapılacağı belirtilmiştir. Parça başı ücret dağıtımına ilişkin usul ve esasların mesleki ve teknik okullara bağlı döner sermayeli kuruluşların ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde Yönetmelik hükümleri ile net olarak belirlenmesi gerekmektedir. MEBBİS uygulaması ile birçok başarılı modülü kendi imkanları ile kullanıma sunan Milli Eğitim Bakanlığı Bilgi İşlem Genel Müdürlüğünün döner sermayeli işletmelerdeki parça başı ücret dağıtımına ilişkin geliştireceği bir uygulama ile tüm okulların uygulama birliği içerisinde ve mevzuata uygun hareket etmesinin sağlanabileceği değerlendirilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Öğretim Okulları Döner Sermaye İşletmeleri 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI ÖĞRETMENEVİ VE AKŞAM SANAT OKULLARI 2023 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ .................................................................................................... 50
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU ................................................................................................ 52
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU ............................................................................................................ 52
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI ........................................................ 52
5. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................. 53
6. DENETİM BULGULARI .......................................................................................................................... 53

KISALTMALAR MEBBİS: Milli Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemleri

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. Diğer Bulgular

1. Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları Konsolide Bilançosunun Oluşturulmaması

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okullarının faaliyet alanı ve görevleri “Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları Uygulama Yönetmeliği”nde düzenlenmiştir. Bu kurumlar aynı zamanda Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından her yıl yayımlanan Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ hükümlerine; mal ve hizmet alımları ile yapım ve onarımlarında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili diğer düzenlemelere; konaklama ünitesi dışında kalan tüm hizmet ünitelerinin maliyet unsurları, hizmet kalitesi ve ekonomik olmak ölçütleri göz önünde bulundurularak kiraya verilmesinde ise 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve ilgili diğer düzenlemelere tabidir. Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okullarının kuruluş amacı; misafirlerinin öncelikle konaklama ihtiyacı ile birlikte yiyecek, içecek, toplantı, organizasyon ve diğer sosyal, kültürel ihtiyaçlarını karşılamak, mevzuatı çerçevesinde mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları ile yükseköğretim kurumları öğrencilerinin mesleki eğitim ve staj çalışması yapmalarına ve çırak öğrencilerin beceri eğitimine imkân sağlamaktır. Milli Eğitim Bakanlığına bağlı 539 adet Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulu Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde Sosyal Tesisler ve İşletmeler Daire Başkanlığına bağlı olarak faaliyetlerini sürdürmektedir. 1.2. Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Kurumların yapısı ve işleyişi, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir. Kurum yöneticisi olan müdürler, harcama yetkilisi olarak kurumun idari, mali ve diğer iş ve işlemlerini; mevzuat hükümleri, çalışma programları, bütçe esasları ve Türk millî eğitiminin amaç ve ilkelerine uygun biçimde yürütmekten sorumludur. Bu görevlerin ifasına yardımcı olmak üzere kurum büyüklüğüne göre değişmekle birlikte kurumlarda en az bir müdür yardımcısı görev yapmaktadır. Hizmetler bu yöneticilere bağlı olarak çalışan memur, işçi ve stajyer öğrenciler tarafından yürütülmektedir. 2023 yıl sonu itibariyle Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okullarında; 539 müdür, 725 müdür yardımcısı, 383 memur, 2.470’i belirli veya belirsiz süreli sözleşmeli ve 2.155’i hizmet alımı yoluyla olmak üzere toplam 4.625 işçi görev yapmaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51 1.3. Mali Yapı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okullarının 2023 yılsonu itibarıyla toplam oda kapasitesi 12.078, toplam yatak kapasitesi 24.984, yıllık toplam konaklama kapasitesi ise 8.994.240 kişidir. 2023 yılında 1.519.609 Milli Eğitim Bakanlığı personeli, 1.821.352 diğer kamu kurumu personeli ve 1.534.315 sivil olmak üzere toplam 4.875.076 kişiye konaklama hizmeti verilmiştir. Gerçekleşen doluluk oranı ise ortalama %54 düzeyindedir. MEBBİS Öğretmenevi Faaliyet Modülü üzerinden alınan konsolide gelir tablosu verilerine göre, Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okullarının 2023 mali yılı toplam net geliri 4.634.753.049,00 TL, toplam net kârı ise 806.836.706,00 TL olarak gerçekleşmiştir. Mevcut 539 öğretmenevi ve akşam sanat okulundan 507’si kâr etmiştir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Öğretmenevi ve akşam sanat okulları, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları Yönetmeliği çerçevesinde muhasebe ve mali işlemlerini yürütmektedir. Öğretmenevi ve akşam sanat okulları tekdüzen muhasebe sistemi ve kendilerine özgü özel hesap planına tabi olmakla birlikte, Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Usul ve Esaslar’ın hesapların konsolide edilmesine ilişkin hükümlerine de tabidir. Söz konusu Usul ve Esaslara göre, her biri ayrı bir raporlama birimi olan sosyal tesislerin mali raporlarının (bilanço, gelir tablosu ve işletme hesabı özeti) faaliyet döneminin bitimini takip eden bir ay içerisinde bağlı olunan kamu kurum ve kuruluşunun merkez birimine gönderilerek konsolide edilmesi ve konsolide edilen mali tabloların Mart ayı sonuna kadar Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderilmesi gerekmektedir. Ancak Milli Eğitim Bakanlığında öğretmenevi ve akşam sanat okullarının konaklama, rezervasyon ve giriş çıkış işlemlerinin takip edilmesi için kullanılan MEBBİS (Milli Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemleri) kapsamındaki Öğretmenevleri Faaliyet Modülünden, sistem henüz tamamlanamamış olduğundan konsolide bilanço üretilememekte, sadece konsolide gelir tablosu alınabilmektedir. Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden aşağıda yer alanlar

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 52 denetime sunulmuş olup denetim bunlar ile usul ve esasların 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır. • Yevmiye defteri, • Envanter defteri, • Gelir tablosu. Denetim görüşü, kamu idaresinin temel mali tablolarından sadece (konsolide) gelir tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 53 düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. DENETİM GÖRÜŞÜ Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okullarının 2023 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 6. DENETİM BULGULARI Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir. A. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAĞI BULGULAR Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir. B. DİĞER BULGULAR Bu bölümde, mali rapor ve tablolara verilen görüş ile ilgili olmayan bulgular yer almaktadır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 54 BULGU 1: Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları Konsolide Bilançosunun Oluşturulmaması Öğretmenevi ve akşam sanat okulları tarafından faaliyet döneminin sonunda bilanço düzenlenmesine rağmen Bakanlık merkez birimi tarafından tüm öğretmenevlerinin bilançolarının konsolide edilmediği görülmüştür. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları Yönetmeliği’nin “Muhasebe sistemi” başlıklı 13’üncü maddesinde; öğretmenevlerinin muhasebesinin Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’e göre yürütüleceği belirtilmiştir. Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller’in “Mali Raporların Konsolide Edilmesi” başlıklı 56’ncı maddesinde; sosyal tesislerin faaliyet döneminin bitimini takip eden bir ay içerisinde mali tablolarını bağlı oldukları kurum ve kuruluşların merkez birimlerine gönderecekleri ve merkez birimlerinin kuruma bağlı tüm sosyal tesislerin mali raporlarını konsolide edecekleri düzenlenmiştir. Uygulamada, öğretmenevleri her ay düzenli olarak MEBBİS kapsamındaki Öğretmenevleri Faaliyet Modülü’ne bir önceki aya ilişkin gelir tablosu veri girişlerini yapmaktadır. Sisteme girilen gelir tablosu verilerinden Bakanlık merkez birimi tarafından öğretmenevlerine ilişkin konsolide gelir tablosu üretilmektedir. Buna karşın, öğretmenevleri faaliyet döneminin sonunda işletmelerine ait bilançoları düzenlemesine rağmen Bakanlık merkez birimi tarafından öğretmenevlerinin bilançolarının konsolidasyonuna ilişkin herhangi bir işlem yapılmamakta, bahsi geçen Modül öğretmenevlerinin bilanço verilerini sisteme girmesine imkân vermemektedir. Bakanlık tarafından öğretmenevlerine ilişkin konsolide bilanço oluşturulması; uygulanan mali politikaların etkilerinin görülmesine, ileriye yönelik politika oluşturulmasına ve karar verilmesine katkı sağlayacak olup öğretmenevlerinin mali durumu ve performansı hakkında bilgi verecektir. Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, öğretmenevi ve akşam sanat okullarının yıllık faaliyetlerine ait bilançolarının modül üzerinden veri girişlerinin ve konsolidasyonunun yapılmasına imkan sağlayan yazılım çalışmalarına devam edildiği bildirilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 55 Dolayısıyla mevzuatın bir gereği olarak, Bakanlık tarafından öğretmenevlerinin bilançolarının konsolide edilmesine ilişkin işlemlerin yapılması gerekmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmenevi ve Akşam Sanat Okulları 2023 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 56 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr https://www.sayistay.gov.tr