2018 - BALIKESİR VALİLİĞİ YATIRIM İZLEME VE KOORDİNASYON BAŞKANLIĞI.pdf

BALIKESİR VALİLİĞİ YATIRIM İZLEME VE KOORDİNASYON BAŞKANLIĞI 2018 Yılı Sayıştay Denetim Raporu Kasım 2019

İÇİNDEKİLER

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ ...................................................................................................... 1
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU .................................................................................................. 8
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU .............................................................................................................. 8
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI .......................................................... 8
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ........................................................................ 9
6. DENETİM GÖRÜŞÜ ................................................................................................................................... 9
7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI ........................................................................................... 9
8. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER ......................... 25
9. EKLER ........................................................................................................................................................ 48

TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1: 2018 Yılı Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Dağılımı .............. 5 Tablo 2: 2018 Yılı Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Dağılımı ............... 6 Tablo 3: 2018 Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler ...................................................................... 6 Tablo 4: Taşınmaz ve Kültür Varlıklarına Katkı Payı Tahsilat................................................ 34 Tablo 5: 2018 Yılı Trafo İmalatı Yapılan İşler ........................................................................ 40

KISALTMALAR KHK : Kanun Hükmünde Kararname TÜFE : Tüketici Fiyat Endeksi TBMM : Türkiye Büyük Millet Meclisi YİKOB: Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı KBS :Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi

BULGU LİSTESİ A. Denetim Görüşünün Dayanakları

1. Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının Kullanılmaması

2. Aralık Ayı Maaş ve Ücret Ödemeleri İçin Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabının Kullanılmaması

3. Bir Yıldan Daha Uzun Süreli Verilen Depozito ve Teminat Niteliğindeki Değerlerin İzlenmesinde Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının Kullanılmaması

4. Emanet Olarak Tutulan Paraların İzlendiği Bazı Banka Hesaplarının Muhasebe Sisteminde İzlenmemesi

5. Haklar Hesabı ve Birikmiş Amortismanlar Hesabının Kullanılmaması

6. Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması ve Kıdem Tazminatları Karşılıkları Hesabının Kullanılmaması

7. Yapımı Süren Maddi Duran Varlıkların Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Yapılması

8. Kültür Varlıkları Katkı Payının Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması B. Denetim Görüşünü Etkilemeyen Tespit ve Değerlendirmeler

9. Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabının ve Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabının Kullanılmaması

10. Vadeli Hesaplardan Elde Edilen Faiz Gelirlerinin Bankalarca Yapılan Tevkifat Düşülerek Net Tutarlar Üzerinden Muhasebeleştirilmesi

11. 3213 Sayılı Maden Kanunu Kapsamındaki Devlet Haklarının Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığına Yatırılmaması

12. Belediyelerden Tahsil Edilemeyen Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Paylarıyla İlgili Gerekli İşlemlerin Yapılmaması

13. Enerji Müsaadesi Alınabilmesi İçin Elektrik Dağıtım Şirketince Yapılması Gereken Trafo Kurulumları ve Diğer İlk Yatırım Giderlerinin İdare Bütçesinden Karşılanması ve Söz Konusu Giderlerin Dağıtım Firmasından Talep Edilmemesi

14. İhale Düzenlenmek Suretiyle Yaptırılması Gereken İhtiyaçların Doğrudan Temin Yöntemi ile Gerçekleştirilmesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 1

1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 1.1. Mevzuat ve Görevler 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu ile İl Yatırım ve Hizmetlerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’a 6360 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesi ile eklenen “Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı” başlıklı 28/A maddesi ile Büyükşehir Belediyelerinin bulunduğu illerde genel bütçeli idare olarak Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları kurulmuştur. 674 sayılı KHK'nın 35’inci maddesiyle 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu ile İl Yatırım ve Hizmetlerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un 28/A maddesinde yapılan değişiklikle Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları, 01.09.2016 tarihinden itibaren genel bütçe kapsamındaki idare olmaktan çıkarılarak, kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli idareye dönüştürülmüştür. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçiş ile birlikte 3152 sayılı Kanun’da 703 sayılı KHK ile değişiklik yapılmış, bazı maddeler ilga edilmiştir. 10.07.2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı” başlıklı 273’üncü maddesi ile Büyükşehir belediyelerinin bulunduğu illerde kamu kurum ve kuruluşlarının yatırım ve hizmetlerinin etkin olarak yapılması, izlenmesi ve koordinasyonu, acil çağrı, afet ve acil yardım hizmetlerinin koordinasyonu ve yürütülmesi, ilin tanıtımı, gerektiğinde merkezi idarenin taşrada yapacağı yatırımların yapılması ve koordine edilmesi, temsil, tören, ödüllendirme ve protokol hizmetlerinin yürütülmesi, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarına rehberlik edilmesi ve bunların denetlenmesini gerçekleştirmek üzere valiye bağlı olarak kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı kurulmuştur. 4 Nisan 2014 ve tarihli 28962 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik’in “Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 5’inci maddesinde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının görev, yetki ve sorumlulukları düzenlenmiştir. Mevzuat

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 2 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat Kanunu 5018 sayılı Kamu Yönetimi ve Kontrol Kanunu YİKOB Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik 112 Acil Çağrı Merkezleri Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu 3213 sayılı Maden Kanunu 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu 5686 sayılı Jeotermal ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği Taşınır Mal Yönetmeliği Şehitlik Yönetmeliği 1.2.Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları Valiye bağlı olarak kurulan özel bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının teşkilat yapısı 04.04.2014 tarih ve 28962 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik’te düzenlenmiştir. Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “b) Başkan: Vali veya valinin görevlendirdiği vali yardımcısını ifade eder.” denilerek Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının sevk ve idaresini yapacak makam belirlenmiştir. “Teşkilat, Görev, Yetki ve Sorumluluklar” başlıklı 4’üncü maddesine göre Başkanlık aşağıda belirtilen müdürlüklerden oluşur;

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 3 “a) Yatırım İzleme Müdürlüğü. b) Rehberlik ve Denetim Müdürlüğü. c) Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü. ç) 112 Acil Çağrı Merkezi Müdürlüğü. d) İdari ve Mali İşler Müdürlüğü. e) Hukuk İşleri Müdürlüğü. f) Doğal Kaynaklar, Ruhsat ve Kültür Varlıkları Müdürlüğü. Mezkûr Yönetmelik’in 4’üncü maddesinin devamında; “(2) Başkanlık bünyesinde valinin onayıyla geçici birimler kurulabilir. Gerektiğinde valinin onayıyla Başkanlığın görevlerini yerine getirmek üzere ilçelerde de geçici birimler kurulabilir. Başkan geçici birimlerin sevk ve idaresini yürütmek üzere birim sorumlusu görevlendirir. (3) Başkanlığın personel ihtiyacı İçişleri Bakanlığı kadrolarında görev yapan personelden karşılanır. (4) Vali, bu maddede belirtilen müdürlüklerde ve geçici birimlerde görev yapmak üzere uzman, sözleşmeli personel ve memurları kadro, yer ve unvanlarına bakılmaksızın Başkanlıkta görevlendirmeye yetkilidir.” denilmek suretiyle Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarında kurulması gereken birim müdürlüklerine, kurulabilecek geçici birimlere ve personel ihtiyacının karşılanma usulüne ilişkin bilgi verilmiştir. Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı’nda 23’ü geçici görevli olmak üzere 63 memur ve 22 taşerondan kadroya geçen işçi bulunmaktadır. 1.3. Mali Yapı Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları, 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu ile İl Yatırım ve Hizmetlerine İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun ile kurulmuştur. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında olmamakla birlikte, bütçelerinin hazırlanması ve uygulanması ile

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 4 ilgili hususlar, 30.12.2016 tarih ve 29934 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiş olup, Yönetmelik’te 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan ikincil mevzuattaki bütçe, kesin hesap, sorumluluk, hesap ve kayıt düzeni, muhasebe ve raporlamaya ilişkin benzer hükümlere yer verildiği görülmektedir. Yönetmeliğin 19’uncu maddesine göre Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve ilgili diğer mevzuat hükümleri kıyasen uygulanır. Bütçenin hazırlanmasında; Başkanlığın hedef ve planları, birimlerin ödenek talepleri, bir önceki yıl gelir gerçekleşmeleri çerçevesinde öngörülen gelirler ve devredecek nakit imkânları dikkate alınır. Başkanlıklar hazine yardımı taleplerini de içeren bütçe taslaklarına ilişkin çalışmalarını Mayıs ayının sonuna kadar tamamlar ve bütçe taslaklarını Valinin imzasıyla en geç 15 Haziran tarihine kadar İçişleri Bakanlığına iletir. Başkanlıkların bütçe taslaklarına ilişkin İçişleri Bakanlığı ile Başkanlık yetkilileri arasında görüşmeler yapılabilir. İçişleri Bakanlığınca uygun görülen hazine yardımı teklifleri gerekçelerini de içerecek şekilde Bakanlık bütçesi ile birlikte Hazine ve Maliye Bakanlığına, yılı yatırım teklifleri ise Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletilir. İçişleri Bakanlığı, Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) sunulan yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nda yer alan toplam hazine yardımı ödeneği çerçevesinde Başkanlıklar itibarıyla hazine yardımı miktarlarını belirleyerek ilgili Başkanlıklara iletir. TBMM’deki bütçe görüşmelerinde Başkanlıklara yapılacak hazine yardımı ödeneklerinde değişiklik yapılması halinde İçişleri Bakanlığınca Başkanlıklar itibarıyla hazine yardımı miktarları yeniden belirlenerek Başkanlıklara bildirilir. Başkanlıklar bildirilen hazine yardımı miktarlarını dikkate alarak bütçe tekliflerini hazırlar ve Valinin onayına sunar. Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun TBMM Genel Kurulunda kabulünü müteakiben bütçeler Vali tarafından imzalanarak yürürlüğe konulur. Bütçe, bir metin ile eki cetvellerden oluşur. Bütçe metninde; gelir tahminleri ve bunların hukuki dayanakları, gider tahminleri, harcama yetkisinin devrine ilişkin esaslar, parasal limitler, ödenek kullanımına ilişkin esaslar ve bütçeye ilişkin diğer hususlara yer verilir. YİKOB bütçesi vali tarafından onaylanmadan uygulanamaz.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 5 Kesin hesap; Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü tarafından bütçesine paralel olarak hazırlanarak mali yılın bitimini takip eden mart ayı içerisinde üst yöneticinin incelemesine sunulur. Üst Yönetici kesin hesabı en geç nisan ayının sonuna kadar inceleyip gerekli düzeltmelerin yapılmasını sağlar. Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü tarafından imza edilerek üst yöneticiye sunulan ve üst yönetici tarafından imzalanarak kabul edilen Kesin hesap 15 Hazirana kadar Vali tarafından onaylandıktan sonra kesinleşir. YİKOB tarafından gerçekleştirilen harcamalarda ödeme belgesine bağlanacak kanıtlayıcı belgeler, bu belgelerin şekil ve türleri 15.08.2007 tarih ve 26614 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinde belirlenmiştir. Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının bütçe ve muhasebe işlemlerine ait kayıtlar ile bu kayıtlar esas alınarak üretilen tablo ve raporlar, Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü tarafından üretilmektedir. Muhasebe hizmetleri, Hazine ve Maliye Bakanlığınca sunulan Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi (KBS) kullanılarak kayıt altına alınmaktadır. Diğer işlemler için İçişleri Bakanlığının e- Bakanlık otomasyon sistemi kullanılmaktadır. Bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırmanın birinci düzeyi açısından dağılımı, aşağıda Tablo 1’de yer almaktadır. Tablo 1: 2018 Yılı Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Dağılımı GİDER TÜRÜ 2018 YÜZDESİ PERSONEL GİDERLERİ 23.544.583,11 14% SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA DEVLET PRİMİ GİDERLERİ 4.497.814,35 2,8% MAL VE HİZMET ALIMLARI 4.569,805,04 2,8% CARİ TRANSFERLER 7.110.149,07 4,2% SERMAYE TRANSFERLERİ 44.556,80 0,02% DEĞER VE MİKTAR DEĞİŞİMLERİ GİDERLERİ 1.699.282,59 1% AMORTİSMAN GİDERLERİ 3.617.447,57 2,2% İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ 1.166.038,49 0,7% KAMU İDARELERİNE BEDELSİZ OLARAK DEVREDİLEN MALİ OLMAYAN VARLIKLARDAN KAYNAKLANAN GİDERLER 63.487.285,10 38% PROJE KAPSAMINDA YAPILAN CARİ GİDERLER 57.258.162,30 34% DİĞER GİDERLER 479.671,68 0,28% BÜTÇE GİDER TOPLAMI 167.474.796,10 100,00%

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 6 Başkanlığın Bütçe Giderleri 167.474.796,10 TL olarak gerçekleşmiştir. Bütçe Giderlerinin; %2,8’si Sosyal Güvenlik Kurumuna Devlet Primi Giderleri, %2,8’si Mal ve Hizmet Alım Giderleri %4,2’si Cari Transferler, %1’i Değer ve Miktar Değişimleri Giderleri, %2,2’si Amortisman Giderleri, %0,7’si İlk Madde ve Malzeme Giderleri, %38’i Kamu İdarelerine Bedelsiz Olarak Devredilen Mali Olmayan Varlıklardan Kaynaklanan Giderler, %34’ü Proje Kapsamında Yapılan Cari Giderler, %14’ü Personel Giderleri ve %0.3’ü de Diğer Giderlerden oluşmaktadır. Tablo 2: 2018 Yılı Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırma Açısından Dağılımı GELİRİN TÜRÜ 2018 YÜZDESİ TEŞEBBÜS VE MÜLKİYET GELİRLERİ 6.360.371,07 3,84% ALINAN BAĞIŞ VE YARDIMLAR İLE ÖZEL GELİRLER 53.320.534,97 32,23% DİĞER GELİRLER 105.788.230,92 63,93% BÜTÇE GELİRLERİ TOPLAMI 165.469.136,96 100,00% Başkanlığın 2018 yılı Net Bütçe Gelirleri 165.469.136,96 TL olarak gerçekleşmiştir. Bütçe gelir kalemlerinin toplam bütçe gelirleri içindeki dağılımına bakıldığında; gelirlerin %63,93’ünü “YİKOB’lar Tarafından Yürütülecek Hizmetler Karşılığı Elde Edilen Gelirler” kalemini içeren Diğer Gelirler, %32,23’ünü Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel Gelirler ve %3,84’ününü de Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri oluşturmaktadır. Tablo 3: 2018 Yılı Bütçe Giderleri ve Ödenekler ÖDEME EMİRLERİ (TL) ÖDEMELER (TL) 2018 Yılı İçinde Alınan Ödenekler Yapılan Tenkisler KALAN 2018 Yılı İçindeki Ödemeler Mahsup Dönemi İçindeki Ödemeler TOPLAM 164.876.751,51 9.594.693,70 155.282.057,81 155.282.057,81 0,00 155.282.057,81 Yukarıdaki tabloda belirtildiği üzere, Bütçe Giderleri ve Ödenekler Tablosu verilerine göre 2018 yılı içinde alınan ödeme emirleri 164.876.751,51 TL, 2018 yılı içindeki ödemeler ise 155.282.057,81 TL olarak gerçekleşmiştir. 1.4. Muhasebe ve Raporlama Sistemi Kurumun bütçesi ve muhasebe işlemlerine ilişkin esas ve usuller 3152 sayılı Kanun’un 28/A maddesinin beşinci fıkrasına dayanılarak hazırlanan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Bununla beraber, bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller için 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 7 Kanunu ve ilgili diğer mevzuatının geçerli olacağı belirtilmiştir. Sözü edilen Yönetmelik, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının (YİKOB) bütçelerini, ilgili mevzuata ve uluslararası standartlara uygun olarak genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde hazırlamalarını öngörmektedir. Ayrıca, malî kaynaklarının yönetilmesi ve kontrolü, hesap ve kayıtların tutulması ve raporlanmasında kullanılacak muhasebe standartlarının ilgili kişilerin bilgi ve ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde düzenlenmesi ve raporlanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Başkanlıklar, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hesap planı ve bu hesap planına göre oluşturulan detaylı hesap planını kullanırlar. Hesap Planında yer almamakla birlikte Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Çerçeve Hesap Planında yer alan her hangi bir hesabın kullanılması gerekliliği ortaya çıkarsa Yönetmelikteki hesap planına hesap eklemeye veya çıkarmaya, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakanlık yetkilidir. Başkanlıkların muhasebe ve raporlama işlemleri, 3/12/2014 tarihli ve 2014/7052 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve 27/5/2016 tarihli ve 29724 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre yapılır. Bu Yönetmelik’in 485’inci maddesinde YİKOB tarafından hazırlanması gereken mali tablolar belirlenmiştir. Ayrıca Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların 5 inci maddesinin (4) numaralı fıkrasında da; “5018 sayılı Kanun kapsamında olmayan kamu idarelerinden birleştirilmiş veriler defterini gönderemeyenler, tutmakla yükümlü oldukları yevmiye defterini gönderirler. ..." düzenlemesi bulunmaktadır. Buna göre Denetim, aşağıda sıralanan mali tablolar, cetveller ve defterler üzerinden sonuçlandırılmıştır. a) Mizan cetveli b) Temel mali tablolar

1. Bilanço
2. Faaliyet sonuçları tablosu c) Diğer mali tablolar
3. Bütçe uygulama sonuçları tablosu
4. Gelirlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu
5. Giderlerin ekonomik sınıflandırılması tablosu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 8 4) Bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu 5) Bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırılması tablosu 6) Bütçe giderleri ve ödenekler tablosu. d) Yevmiye Defteri Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve faaliyet sonuçları tablosuna verilmiştir. 2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur. 3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmekle sorumludur. 4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir. Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 9 faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Kamu idaresinin mali tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürünün belirlenmesine esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir. Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır. Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir. 5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları 5018 sayılı kanuna tabi olmadığından, Balıkesir YİKOB'da da bu Kanunun tanımladığı şekilde bir iç kontrol sistemi bulunmamakta olup herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. 6. DENETİM GÖRÜŞÜ Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 2018 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve ekte yer alan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanakları” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır. 7. DENETİM GÖRÜŞÜNÜN DAYANAKLARI BULGU 1: Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının Kullanılmaması Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı muhasebe kayıtlarında yılı aşan teminatlar olmasına rağmen 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 10 Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin “Temel Kavramlar” başlıklı 5'inci maddesinde: “Genel yönetim muhasebesi, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan ve aşağıda belirtilen kavramlara göre yürütülür: … b) Dönemsellik: Kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır.” denilmektedir. Teminatlar Hesabına ilişkin düzenlemeler getiren “Hesabın Niteliği” başlıklı 320’nci maddesi ve devamındaki maddelerinde, yılı aşan depozito ve teminatların 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına alacak, ilgili hesaba borç kaydedilmesi gerektiği, vadesi bir yılın altına düşenlerin ise ters kayıt ile 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına aktarılması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında nakden veya mahsuben tahsil edilen ve faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan depozito ve teminatların 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabında izlendiği görülmüştür. Sonuç olarak, nakden veya mahsuben tahsil edilen ve faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan depozito ve teminatların 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; nakden veya mahsuben tahsil edilen ve faaliyet dönemini takip eden dönemlerde iade edilecek olan depozito ve teminatlar için 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının kullanılacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında, söz konusu depozito ve teminatların 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmek suretiyle takip edileceği belirtilmiş olmakla birlikte, doğru hesaba kayıt işlemi 2019 yılından itibaren yapılacağından, 2018 yılında bu kayıtların yapılmamış olması sebebiyle, 2018 yılı mali tabloları bu hesaplar yönünden tam ve doğru bilgi vermemektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 11 BULGU 2: Aralık Ayı Maaş ve Ücret Ödemeleri İçin Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabının Kullanılmaması Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca ödemesi yapılan 15 Aralık-14 Ocak muhtar maaşlarına ilişkin olarak, bu ödemelerden 01-14 Ocak tarih aralığına denk gelen kısmının 162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı kullanılmaksızın doğrudan 630 Giderler Hesabı ile giderleştirildiği görülmüştür. 08.06.2005 tarih ve 25839 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde tanımlanan “Temel Kavramlar” arasında yer alan dönemsellik ilkesi; kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanmasını ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasını ifade etmektedir. 162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı ile ilgili olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesabın Niteliği” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Bu hesap, kurumlarca mal ve hizmet alımı karşılığı olmak üzere, maddi duran varlık hesaplarını ilgilendirmeksizin yüklenicilere verilen avanslar; ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere verilen personel avansları ile emanetler hesabına alınan tutarlardan ilgililerine avans olarak ödenen tutarların izlenmesi için kullanılır.” “Hesaba İlişkin İşlemler” başlıklı 131’inci maddesinin (b) fıkrasında ise; “Ertesi yıl bütçesinden karşılanmak üzere yapılan maaş ve ücret ödemeleri

1. Aralık ayının 15 inde yapılan maaş ve ücret ödemelerinin ertesi yıl 01-14 Ocak dönemine karşılık gelen tutarları bu hesapta izlenir. Yeni mali yılda bu tutarlar, düzenlenecek ödeme emri ile bütçe giderleri hesabına aktarılır. Bu tutarlar yeni yıl bütçesi ödeneklerinden karşılanacağından, avans olarak verildiği yıldan herhangi bir ödenek devri yapılmaz.” hükümlerine yer verilmiştir. Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca 2018 yılının Aralık ayının on beşinde yapılan maaş ve ücret ödemelerinin 2019 yılının 01-14 Ocak dönemine karşılık gelen kısmının 162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabında izlenmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; 15 Aralık-14 Ocak muhtar maaşlarının ödenmesine ilişkin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 12 olarak, bu ödemelerden 01-14 Ocak tarih aralığına denk gelen tutarın 2020 hesap döneminden itibaren 162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabında işlem yapılmak suretiyle muhasebeleştirileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak 2020 hesap döneminden itibaren 162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabının kullanılması suretiyle hatalı uygulamanın önüne geçileceğini ifade edilmiş olmakla birlikte, hatalı uygulamanın 2020 yılında düzeltileceği belirtilmiş olduğundan, Başkanlığın 2018 yılı mali tabloları 16 Ön Ödemeler hesap grubuna ilişkin tam ve doğru bilgi vermemektedir. BULGU 3: Bir Yıldan Daha Uzun Süreli Verilen Depozito ve Teminat Niteliğindeki Değerlerin İzlenmesinde Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının Kullanılmaması Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına ait muhasebe kayıtları ve mali tabloların incelenmesi neticesinde; elektrik, su ve doğalgaz gibi abonelikler için ilgili firmalara bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesinde 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı kullanıldığı görülmüştür. 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı ile ilgili olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesabın Niteliği” başlıklı 95’inci maddesinde; “Bu hesap, kurumca bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak geri alınmak üzere diğer kamu idareleri veya kişilere bir yıldan daha az süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılır.” 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı ile ilgili olarak Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesabın Niteliği” başlıklı 168’inci maddesinde; “Verilen depozito ve teminatlar hesabı, kamu idarelerince, bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idareleri veya kişilere bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesinde 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 13 yerine 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı kullanılmalıdır. Ancak Başkanlığa ait mali tabloların incelenmesinde bir yıldan daha az süreli verilen depozito ve teminat niteliğinde olmayan ve 2017 yılından devreden toplam 429,19 TL +213,42 TL +1.960,20 TL = 2.602,81 TL’nin 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında 2019 yılına devrettiği görülmüştür. Yukarıdaki açıklamalar gereğince; bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki bu değerlerin izlenmesinde 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmesi gerektiği düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; elektrik, su ve doğalgaz gibi abonelikler için ilgili firmalara bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesinde 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının kullanılmaya başlanacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında, bulguda bahsedilen muhasebe kayıt hatalarının Başkanlıkça düzeltileceği ifade edilmekte ise de, yapılacak işlemler, 2019 ve müteakip yılı mali tablolarında yer alacak hesapları kapsayacaktır. Bu nedenle, 2018 yılında bu kayıtlarının yapılmamış olması sebebiyle, 2018 yılı mali tabloları mevcut haliyle söz konusu hesaplar bakımından tam ve doğru bilgi içermemektedir.
BULGU 4: Emanet Olarak Tutulan Paraların İzlendiği Bazı Banka Hesaplarının Muhasebe Sisteminde İzlenmemesi Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 2018 yılı mali tablo ve muhasebe işlemlerinin incelenmesinde, mevcut doğal gaz dağıtım bölgeleri lisans kapsamı dışında kalan merkez nüfusu 10.000'in üzerindeki ilçelere doğal gaz ulaştırılmasına ilişkin 2013/4347 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında İl Özel İdarelerince açılıp sonradan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına devredilen banka hesaplarının Başkanlık mali tablolarında yer verilmediği görülmüştür. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; söz konusu Yönetmelik hükümlerinin Başkanlıkların bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, tüm mali işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve raporlanması ile mali kontrolünü kapsadığı, “Tanımlar” başlıklı 4/i maddesinde; söz konusu Yönetmelikte geçen muhasebe biriminin gelir ve alacakların tahsili, gider ve borçların hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 14 gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanmasına ilişkin muhasebe hizmetlerinin yapıldığı birimi, 4/j maddesinde; muhasebe yetkilisinin muhasebe biriminin yönetiminden ve yetkili mercilere hesap vermekten sorumlu görevliyi, ifade ettiği, “Muhasebe ve raporlama işlemleri” başlıklı 15’inci maddesinde; Başkanlıkların muhasebe ve raporlama işlemlerinin Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre yapılacağı ve Başkanlıkların, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde yer alan hesap planı ve bu hesap planına göre oluşturulan detaylı hesap planını kullanacakları, düzenlenmiştir. Genel Yönetim Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5/g maddesinde genel yönetim muhasebesi, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlardan olan tam açıklama kavramı gereğince, mali tabloların bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenleneceği kayıt altına alınmıştır. Öte yandan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 333 Emanetler Hesabı ile ilgili düzenlemeler getiren “Hesabın niteliği” başlıklı 260’ıncı maddesinde bu hesabın, emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı; “Hesabın işleyişi” başlıklı 262’nci maddesinde emanet olarak nakden tahsil edilen tutarların bu hesaba alacak, 100 Kasa Hesabı, 102 Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedileceği, ifade edilmiştir. Buna göre ilçelere doğalgaz ulaştırılmasına ilişkin 2013/4347 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında İl Özel İdaresince açılıp sonradan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına devredilen abone bağlantı bedellerinin emanet olarak tutulduğu banka hesaplarının Başkanlık muhasebe sisteminde yukarıda belirtilen ilgili hesaplarda izlenmesi ve raporlanması gerekmektedir. Ancak uygulamada bahse konu banka hesaplarının Başkanlık muhasebe sistemi dışında İdari ve Mali İşler Müdürlüğünce takibinin yapıldığı görülmüştür. Sonuç olarak Başkanlığa ait tüm mali işlemlerin muhasebeleştirilmesi, raporlanması ve mali kontrolün sağlanmasını teminen bahse konu banka hesaplarının Başkanlık muhasebe birimince muhasebe sisteminde izlenerek mali tablolarda gösterilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; 2013/4347 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında İl Özel İdaresince açılıp sonradan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına devredilen abone

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 15 bağlantı bedellerinin izlendiği banka hesaplarının tespiti amacıyla Balıkesir iline bağlı Ayvalık, Edremit, Bigadiç, Burhaniye, Erdek, Dursunbey ve Sındırgı ilçelerinde bulunan bankalardan dokümanlar istenildiği ve mevcut dosyalarla karşılaştırılmak suretiyle aboneler tarafından yapılan ödemelerin kontrol edildiği ve abonelik bedellerini almayan kişilere ait hesaplarda kalan bakiyelerin de tespit ve teyit edilmesi suretiyle (668 kişiye ait toplam 245.359,59 TL) Başkanlık muhasebe sistemi dışında İdari ve Mali İşler Müdürlüğünce takibi yapılan banka hesaplarının belirlendiği ve söz konusu banka hesaplarının liste halinde savunma ekinde sunulduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresinin vermiş olduğu cevapta, Başkanlık muhasebe sistemi dışında takibi yapılan banka hesapları belirtilmiş olmakla birlikte, bahse konu banka hesaplarının Başkanlık muhasebe birimi sisteminde izlenmeye başlandığı ya da izlenmeye başlanacağı hususunda herhangi bir ifade kullanılmamıştır. Buna göre ilçelere doğalgaz ulaştırılmasına ilişkin 2013/4347 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında İl Özel İdaresince açılıp sonradan Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına devredilen abone bağlantı bedellerinin emanet olarak tutulduğu banka hesaplarının Başkanlık muhasebe sisteminde yukarıda belirtilen ilgili hesaplarda izlenmesi ve raporlanması gerekmektedir. BULGU 5: Haklar Hesabı ve Birikmiş Amortismanlar Hesabının Kullanılmaması Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından yıl içerisinde yapılan bilgisayar yazılım alımlarının 630 Giderler Hesabına kaydedildiği, 260 Haklar Hesabı ve dolayısıyla 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılmadığı görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “260 Haklar Hesabı” başlıklı 210’uncu maddesinde; “Bu hesap, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılır.”, “268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı” başlıklı 214’üncü maddesinde: “Bu hesap, maddi olmayan duran varlık bedellerinin, kullanılabilecekleri süre içerisinde yok edilmesini izlemek için kullanılır.” denilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 16 Ayrıca 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde 260 Haklar Hesabında yer alan varlıkların yılsonunda %100 amortismana tabi olacağı hükmü mevcuttur. Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca, bilgisayar yazılımları ve programlarının 260 Haklar Hesabında takip edilmesi ve bu hesapta takip edilen maddi olmayan duran varlıklar için yıl sonunda %100 oranında amortisman ayrılması gerekmektedir. Ancak yapılan incelemede, yıl içerisinde Başkanlık tarafından yapılan bilgisayar yazılım alımlarının 630 Giderler Hesabına kaydedildiği ve 630.03.07.02.01 Bilgisayar Yazılım Alımları ve Yapımları Hesabında toplam 111.805,00 TL tutarında kayıt olduğu; 260 Haklar Hesabında ise 2017 yılından devreden 82.202,82 60 TL’nin olduğu ve söz konusu alımlar için 260 Haklar Hesabı ve dolayısıyla yıl sonunda 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılmadığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, Başkanlık tarafından yapılan bilgisayar yazılım alımlarının ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda, 260 Haklar Hesabı ile 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabında takip edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; tüm bilgisayar yazılımları ve programları alımlarında mevzuat hükümleri doğrultusunda 260 Haklar Hesabının kullanılmaya başlandığı ve yıl sonunda da 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabının kullanılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında, 260 Haklar Hesabının kullanılmaya başlanılması suretiyle hatalı uygulamanın düzeltildiği belirtilmiş olmakla birlikte, hatalı uygulamanın 2019 yılında düzeltilmiş olduğu belirtildiğinden, Başkanlığın 2018 yılı mali tabloları 26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar hesap grubuna ilişkin tam ve doğru bilgi vermemektedir. BULGU 6: Kıdem Tazminatı Karşılıklarının Ayrılmaması ve Kıdem Tazminatları Karşılıkları Hesabının Kullanılmaması Balıkesir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 yılı hesaplarının incelenmesi neticesinde; Başkanlık kadrolarında bulunan işçiler adına, gerek 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında alt işveren işçisi olarak çalıştıkları süreler için, gerek ise aynı işçilerin 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 20/11/2017 tarih ve 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 127’nci maddesi ile eklenen Geçici 23’üncü maddesi hükmü gereğince, sürekli işçi kadrolarına geçirilmelerinden sonra sürekli işçi kadrosunda çalıştıkları süreler için kıdem

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 17 tazminatı karşılığı ayrılmadığı ve Kıdem Tazminatları Karşılıkları Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir. Mülga 1475 sayılı i İş Kanunu’nun halen yürürlükte olan 14’üncü maddesi gereğince kamu kurumlarının sürekli işçi kadrolarında çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları söz konusu işçilerin çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından ödenmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, 10/09/2014 tarihinde kabul edilen 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanun’un 8’inci maddesiyle, 4857 sayılı İş Kanunun 112’nci maddesine ek getirilmiş olup, bu düzenlemeyle 4734 sayılı Kanunun 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından, işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi uygulamasına geçilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde; “İhtiyatlılık ilkesi, muhasebe uygulamasında muhtemel riskler ve olaylar için karşılık ayrılması gerektiği, Dönemsellik ilkesi ise, kamu idarelerinin faaliyetlerini belirli dönemlerde raporlaması ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması gerektiği,” denilmektedir. Bu mevzuat hükmünde bahsi geçen ilkelerin gereği olarak 27.05.2016 tarih 29724 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabını düzenleyen “Hesabın niteliği” başlıklı 281’inci maddesinde; “Bu hesap, belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılır.”, “Hesabın işleyişi” başlıklı 282’nci maddesinde; “1) Hesaba ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir. a) Alacak

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 18

1. Vadeleri bir yılın altına düşen ve faaliyet dönemi içerisinde ödenmesi öngörülen kıdem tazminatı tutarları bu hesaba alacak, 472- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına borç kaydedilir. b) Borç
2. Ödenen tazminatlar bu hesaba borç, ödemenin şekline göre ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.”, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına ilişkin düzenleme getiren ”Hesabın niteliği” başlıklı 330’uncu maddesinde; “(1) Bu hesap, ilgili mevzuatı uyarınca belirlenecek esaslar çerçevesinde ayrılan uzun vadeli kıdem tazminatları karşılıklarının izlenmesi için kullanılır.” “Hesabın işleyişi” başlıklı 331’inci maddesinde; “ (1) Hesaba ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir. a) Alacak
3. Hesaplanan kıdem tazminatı karşılık tutarları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. b) Borç
4. Vadeleri bir yılın altına düşen kıdem tazminatı karşılıkları bu hesaba borç, 372- Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır. Bu hükümler uyarınca, 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının, belirlenecek esaslar dâhilinde ayrılan ve bir yıldan uzun vadeli kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için; 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabının ise, belirlenecek esaslar dâhilinde ayrılan ve faaliyet dönemi içinde ödeneceği öngörülen kıdem tazminatı karşılıklarının izlenmesi için kullanılması gerekmektedir. Yapılan incelemelerde, Başkanlık tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları kapsamında istihdam edilen işçilerin kıdem tazminatları için karşılık ayrılmadığı görülmüştür. Diğer taraftan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında alt işveren işçisi olarak Başkanlık emrinde çalışan söz konusu

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 19 işçiler, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen Geçici 23’üncü madde hükmü gereğince, 01.02.2018 tarihinde başlayan başvurular ile sürekli işçi kadrolarına geçirilmişlerdir. Ancak, bahsi geçen işçiler için, sürekli işçi kadrolarına geçirilmelerinden sonra da kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı anlaşılmıştır. İşçilerin kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmaması hususu muhasebe uygulamalarında ihtiyatlılık ve dönemsellik ilkelerine uyulmamasına ve 2018 yılı Bilanço ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda hataya neden olmaktadır. Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanunun 62’inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında istihdam edilen işçilerin taşeron işçisi olarak çalıştıkları süreler için ve bu işçilerin sürekli işçi kadrolarına geçirilmelerinden sonraki çalıştıkları dönemler için, ihtiyatlılık ilkesi gereği olarak, faaliyet döneminde tahakkuk eden kıdem tazminatlarının hesaplanarak 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı aracılığıyla karşılık ayrılması gerektiği düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; 01.01.2020 tarihi baz alınarak hizmet sürelerine göre Başkanlık kadrolarında çalışan ve 1-5 yıl arası hizmet süresi bulunan 2 personel için 27.800.00 TL, 5-10 yıl arası hizmet süresi bulunan 15 personel için 495.000.00 TL, 10-20 yıl arası hizmet süresi bulunan 3 personel için 177.000.00 TL ve 20 yıl üzeri hizmet süresi bulunan 1 personel için de 102.400 TL olmak üzere toplam 802.200.00 TL kıdem tazminatı karşılığının ayrıldığı ve 2020 yılı için kıdem tazminatı karşılık hesaplarının kullanılmasının planlandığı belirtilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresinin vermiş olduğu cevapta, kıdem tazminatı karşılıklarının belirlendiği, ancak 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı ve 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesaplarına kayıt yapılmak suretiyle muhasebe sistemine alınmasının 2020 mali yılından itibaren gerçekleştirileceği belirtilmiştir. Bu durumda, 2018 yılında kıdem tazminatı karşılıklarının ayrılmaması ve kıdem tazminatları karşılıkları hesabının kullanılmaması sebebiyle Başkanlığın 2018 yılı mali tabloları tam ve doğru bilgi vermemektedir. BULGU 7: Yapımı Süren Maddi Duran Varlıkların Muhasebe Kayıtlarının Hatalı Yapılması Balıkesir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca yapım işlerine ait hakediş ödemelerinin muhasebeleştirilmesinde 630 Giderler Hesabının kullanıldığı, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının kullanılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 630 Giderler Hesabının isleyişini açıklayan 372 inci maddesi gereğince; 630 Giderler Hesabı, bütçe ile ilgili olarak tahakkuk

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 20 ettirilen ancak, bilanço hesabını ilgilendirmeyen giderlerin kaydında kullanılır. Duran varlıklar hesap grubu içerisinde yer alan 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı bilanço hesabını ilgilendirdiğinden yapımı süren maddi duran varlıklara ilişkin muhasebe kayıtlarında 630 Giderler hesabının kullanılması mümkün değildir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı başlıklı 204 üncü maddesi gereğince; Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı; kamu idarelerine ait yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hâllerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hâllerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır. Bu hüküm gereğince, Başkanlıkca gerçekleştirilen maddi duran varlık yapımı sürecindeki hakediş ödemelerinin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Başkanlık tarafından yapılan uygulamada ise, başlangıçta hakediş ödemelerinin bazıları 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilirken geçici kabul henüz yapılmadığı halde daha sonraki hakediş ödemelerinin 630 Giderler Hesabının kullanılmak suretiyle muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Oysa, başlangıçtaki muhasebe uygulaması mevzuata uygun olduğundan, geçici kabulden önce ödemesi yapılan diğer hakedişlerin de 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilmesi uygulamasına devam edilmesi gerekir idi. Diğer taraftan bazı hakediş ödemelerinde de, yanlış uygulama olarak, 630 Giderler Hesabına kayıt yapılmak suretiyle muhasebe işlemi yapılır iken, sonraki hakediş ödemelerinde ise, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kullanılmak suretiyle hatalı uygulamadan vazgeçildiği görülmüştür. Aşağıda, hatalı muhasebe kaydı yapılan yapım işlerinden bazıları örnek olarak belirtilmiştir 1-Altıeylül 12 Derslikli Atköy İlkokulu Yapım İşi.(ilk dört hakediş ödemesindeki yatırım harcaması tutarları doğru bir uygulama olarak 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilirken, sonraki iki hakediş ödemesinde, henüz geçici kabul yapılmadığı halde, yatırım harcaması tutarları 630 Giderler Hesabının kullanılmak suretiyle muhasebeleştirilmiştir.)

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 21 2- Burhaniye 24 Derslikli Bahçelievler İlkokulu Yapım İşi (ilk üç hakediş ödemesindeki yatırım harcaması tutarları doğru bir uygulama olarak 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilirken, sonraki yedi hakediş ödemesinde, henüz geçici kabul yapılmadığı halde, yatırım harcaması tutarları 630 Giderler Hesabının kullanılmak suretiyle muhasebeleştirilmiştir.) 3-Altıeylül Otuz İki Derslik İmam Hatip Lisesi ve 200 Kişilik Pansiyon Yapım İşi-( ilk iki hakediş ödemesindeki yatırım harcaması tutarları hatalı bir uygulama olarak 630 Giderler Hesabının kullanılmak suretiyle muhasebeleştirilmişken, 2018 yılı son hakediş ödemesi olan üçüncü hakedişte ise, mevzuatına uygun olarak, yatırım harcaması tutarları, 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilmiştir. 4-Ercan Kıvrak Ortaokulu Yapım İşi (ilk yedi hakediş ödemesindeki yatırım harcaması tutarları doğru bir uygulama olarak 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilirken, sonraki 8 ve kesin hakediş olan 9 uncu hakediş ödemesinde, henüz geçici kabul yapılmadığı halde, yatırım harcaması tutarları 630 Giderler Hesabının kullanılmak suretiyle muhasebeleştirilmiştir.) 5-Bandırma 24 Derslikli Cumhuriyet Ortaokulu Yapım İşi (ilk 5 hakediş ödemesindeki yatırım harcaması tutarları doğru bir uygulama olarak 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı kullanılarak muhasebeleştirilirken, sonraki 6, 7 ve 8 no.lu hakediş ödemesinde, henüz geçici kabul yapılmadığı halde, yatırım harcaması tutarları 630 Giderler Hesabının kullanılmak suretiyle muhasebeleştirilmiştir.) Sonuç olarak, yapımı süren ve henüz geçici kabulü yapılmamış olan yapım işlerine ait yatırım giderlerinin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının kullanılmak suretiyle muhasebeleştirilmesi gerektiği düşünülmektedir Kamu idaresi cevabında; yapım işlerine ait hakediş ödemelerinin muhasebeleştirilmesinde 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının kullanılmasına özen gösterileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu İdaresi cevabında, yapımı süren ve henüz geçici kabulü yapılmamış olan yapım işlerine ait yatırım giderlerinin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının kullanılmak suretiyle muhasebeleştirilmesi hususunda gerekli işlemlerin eksiksiz olarak yapılacağı ifade edilmiş olmakla birlikte, yapılacak işlemler, 2019 ve müteakip yılı mali tablolarında yer alacak hesapları kapsayacaktır. Bu nedenle, 2018 yılında bu kayıtlarının

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 22 yapılmamış olması ya da hatalı yapılmış olması sebebiyle, 2018 yılı mali tabloları mevcut haliyle tam ve doğru bilgi içermemektedir. BULGU 8: Kültür Varlıkları Katkı Payının Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması Balıkesir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının (YİKOB) mali tablo ve muhasebe kayıtları ile kültür ve taşınmaz varlıklarının korunmasına ait katkı payı işlemlerinin incelenmesi neticesinde; Belediyelerce katkı payı olarak tahsil olunan tutarların YİKOB’a bildirilmesi sonrası tahakkuk esaslı muhasebe gereği yapılması gereken tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun “Taşınmaz Kültür Varlıklarının Onarımına Yardım Sağlanması ve Katkı Payı” başlıklı 12’nci maddesinde; “Belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18 inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin % 10'u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edilir. … Bu madde uyarınca tahakkuk eden katkı payları hakkında 1319 sayılı Kanunun üçüncü kısmı hükümleri uygulanır. Katkı paylarına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı ile Bakanlık tarafından belirlenir. …” hükmü yer almaktadır. 6360 Sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un “Çeşitli Hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinin 3’üncü fıkrasında; “21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 12 nci maddesi kapsamında il özel idarelerince kullanılan haklar ve yetkiler ile yürütülen görevler, il özel idaresi bulunmayan illerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca kullanılır ve yürütülür. Bahsedilen kanun hükmü uyarınca toplanan taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı tutarları, defterdarlıklar bünyesinde açılan emanet hesaplarına

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 23 aktarılır. Toplanan paraların yüzde yirmilik kısmı Kültür ve Turizm Bakanlığının öncelik vereceği projelerde kullanılır. Yıl içinde proje karşılığı tahsis edilmeyen miktar aynı amaçla kullanılmak üzere Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesine aktarılır. Aktarılan bu miktarları aynı amaçla kullanmak üzere gelecek yıl bütçesine aktarmaya Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilidir.” düzenlemesi bulunmaktadır. Diğer taraftan, 01.09.2016 tarihli ve 29818 (Mükerrer) Sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 35 inci maddesin ile; 3152 sayılı Kanunun 28/A maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “valiye bağlı olarak” ibaresinden sonra gelmek üzere “kamu tüzel kişiliğini haiz ve özel bütçeli” ibaresi eklenmiştir. 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan düzenleme ile Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları genel bütçe kapsamından çıkarılmışlardır. Dolayısıyla bütçe ve muhasebe işlemlerini kendileri yürüteceklerdir. Belirtilen mevzuat hükümleri gereğince, belediyelerce tahsil edilen taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payının Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca takip edilmesi ve kullanılması gerekmektedir.
Tüzel kişilik kazanmalarını müteakip artık YİKOB’ların kendi gelir hesaplarında takip etmeleri gereken katkı paylarının takip ve tahsil işlemleri ile gelir kayıtlarının nasıl yapılacağı da Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına ilişkin işlemleri düzenleyen “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 87’nci maddesinde; “a) Gelirlerden alacakların tahakkuk işlemleri

1. İlgili servislerce tahakkuk bordroları ile ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkukları, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtları yapılır. Gün içindeki gelirlerden alacak tahakkukları gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir. İlgili mevzuatı uyarınca diğer kamu idarelerinden alınması gereken yardımlar, paylar veya benzeri gelirler ile nakden alınacak hasılat ve kâr payları tahakkuk ettiğinde gelirlerden alacaklar hesabına kaydedilir. Bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tahsili gereken tutarlar bu hesaba, içinde bulunulan dönemi takip eden dönemlerde tahsili gereken tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden alacaklar

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 24 hesabına kaydedilerek izlenir. Duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonlarında vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır. Nitelikleri itibarıyla tahakkuku tahsiline bağlı bütçe geliri olarak yapılan tahsilatlar, bu hesapla ilişkilendirilmez.”, Aynı Yönetmeliğin “Hesabın işleyişi” başlıklı 88’ inci maddesinde de; “(1) Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir. a) Borç

1. Gelir tahakkuk tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2. Tahakkuktan fazla tahsilatın iadesi gerektiği takdirde, iade edilecek tutar bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan 810- Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
3. Tecil ve tehiri kaldırılan alacaklardan bu hesabı ilgilendiren tutarlar bu hesaba borç, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
4. Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç, 600- Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
5. 220-Gelirlerden Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir yılın altına inen tutarlar bu hesaba borç, 220-Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak
6. Bu hesapta kayıtlı alacaklardan, nakden veya mahsuben yapılan tahsilat bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı, 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. …”, denilmektedir. Belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, belediyelerin emlak vergisi gelirlerinden taşınmaz kültür varlıklarının korumasına katkı payı adı altında aldıkları tutarlar YİKOB

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 25 tarafından muhasebeleştirilir iken belediyelerden bildirimler geldiğinde 120 Gelirlerden Alacaklar ve 600 Gelirler Hesabının kullanılarak tahakkuk kaydının yapılması, katkı payı banka hesabına yattığında ise gelen tutar 102 Banka Hesabına alınarak ve 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı kapatılarak işlem yapılması gerekmektedir. Gelir ve giderlerin tahakkuk ettirildikleri yılın hesaplarında gösterilmesi, bütçe işlemlerinin ise nakit esasında muhasebeleştirilmesi tahakkuk esaslı muhasebe sisteminin gereğidir. Ancak, uygulamada belediyelerce katkı payı olarak tahsil olunan tutarların Başkanlığa bildirilmesi sonrası tahakkuk esaslı muhasebe gereği yapılması gereken tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür. Sonuç olarak, belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca belediyelerin emlak vergisi gelirlerinden taşınmaz kültür varlıklarının korumasına katkı payı adı altında toplanan tutarların temel muhasebe kavramlarına uygun olarak tahakkuk kayıtlarının yapılması ve mali tablolarda gösterilmesi, böylece yılı itibariyle kuruma yatırılması gereken toplam katkı payı tutarı ile yatırılan tutarların karşılaştırılmasının sağlanması gerektiği düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; 13.05.2019 tarih ve 8938 sayılı yazı ile, takipteki kültür varlıkları katkı paylarına ilişkin borç ve alacakları gösteren tablonun Strateji ve Koordinasyon Müdürlüğü tarafından Doğal Kaynaklar ve Ruhsat Müdürlüğünden teslim alındığı ve ilgili tahakkuk kayıtlarının yapılmasına başlanıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında kültür varlıkları katkı paylarının alacak tahakkuk kayıtlarının yapılmasına 13.05.2019 tarihi itibari ile başlanıldığı ifade edilmiştir. Bu durumda, 2018 yılında söz konusu tahakkuk kayıtlarının yapılmamış olması ve bu tahakkuk kayıtlarının yapılmasına ilişkin hesapların kullanılmaması sebebiyle Başkanlığın 2018 yılı mali tabloları tam ve doğru bilgi vermemektedir. 8. DENETİM GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEMEYEN TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER BULGU 1: Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabının ve Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabının Kullanılmaması Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında kiraya verilen duran varlıkların 990 Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabı ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 26 Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Muhasebe Kavramları ve İlkeleri ile Genel Yönetim Muhasebe Standartları, Kuralları ve Uygulanması” başlıklı 42’nci maddesinde; “(1) Kurumların muhasebesi, 3/12/2014 tarihli ve 2014/7052 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin ikinci bölümünde belirlenen ve muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan temel muhasebe kavramları ile faaliyet sonuçları, bütçe uygulama sonuçları, nazım hesaplara ilişkin ilkeler ve varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar ilkelerinden oluşan bilanço ilkeleri ile üçüncü bölümünde belirlenen muhasebe standartları, kurallar ve uygulamalara ilişkin hükümler çerçevesinde yürütülür.” denilmektedir. Genel Yönetim Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinin (d) ve (g) bentlerinde; “d) Sosyal sorumluluk kavramı: Muhasebe sisteminin yapısında, muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde, mali tabloların düzenlenmesinde, sunulmasında, toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve bilgi üretiminde gerçeğe uygun, tarafsız ve dürüst davranılması esastır” … “g) Tam açıklama: Mali tablolar, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenir” hükümleri yer almaktadır. Bu çerçevede, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “990 Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabı” başlıklı 475’inci maddesinde; “(1) Bu hesap kurumun, bilançolarında kayıtlı duran varlıklardan kiraya verilenlerin izlenmesi için kullanılır.” “Hesabın işleyişi” başlıklı 476’ncı maddesinde; “a) Borç

1. Kiraya verilen duran varlıklar, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabına alacak kaydedilir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 27 b) Alacak

1. Kiraya verilen duran varlıklardan kira süresi sona erenler kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 999-Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı hesabına borç kaydedilir” hükümleri uyarınca, kiraya verilip de gelir elde edilen duran varlıkların, 990 Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Yapılan incelemede, 2018 yılında Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından kiraya verilen duran varlıkların ilgili hesaplarda izlenmediği görülmüştür. Yukarıda yapılan açıklamalar ve anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde kiraya verilen taşınmazların 990 Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabı ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabında takip edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; kiraya verilen taşınmazların 990 Kiraya Verilen Duran Varlıklar Hesabı ve 999 Diğer Nazım Hesaplar Karşılığı Hesabında takip edilmeye başlanacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak Bulgu konusu husus takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 2: Vadeli Hesaplardan Elde Edilen Faiz Gelirlerinin Bankalarca Yapılan Tevkifat Düşülerek Net Tutarlar Üzerinden Muhasebeleştirilmesi Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının 2018 yılı mali tablo ve muhasebe işlemlerinin incelenmesinde; vadeli hesaplarda bulunan mevduat nedeniyle elde edilen faiz gelirlerinin, bankalarca yapılan vergi tevkifatından sonra kalan net tutar üzerinden muhasebeleştirilmesi neticesinde brüt faiz gelirleri ile bunlardan yapılan vergi tevkif atlarının mali tablolarda gösterilmediği anlaşılmıştır. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 15’inci maddesine göre muhasebe ve raporlama işlemlerinin Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine göre yapılması gerekmektedir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Gayrisafilik İlkesi” başlıklı 39’uncu maddesinde; “Gelir ve giderler herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi kararlaştırılmadıkça netleştirilmeden kaydedilir.” denilmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 28 Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet sonuçları tablosu ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde ise kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği; gelir ve gider hesaplarının, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri gereği tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin kaydına mahsus olduğu düzenlenmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 102 Banka Hesabı ile ilgili düzenlemeler getiren "Hesabın işleyişi" başlıklı 57’nci maddesinin a/6 fıkrasına göre, muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarlarının bu hesaba, tevkifat tutarlarının 630 Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmının 600 Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmının 181 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilmesi; banka hesabına aktarılan tutarın tamamının aynı zamanda 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir. Bu düzenlemeler gereği olarak, Başkanlığa ait vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin brüt olarak gelirler hesabında gösterilmesi, faiz geliri nedeniyle bankaca yapılan vergi tevkifatının giderler hesabında ayrıca gösterilmesi gerekmektedir. Uygulamada ise vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirleri, bankalarca yapılan tevkifat düşüldükten sonra net tutarlar üzerinden (toplam 4.663.451,70 TL) muhasebeleştirilmiştir. Sonuç olarak, vadeli hesaplarda bulunan mevduat nedeniyle elde edilen faiz gelirleri ile bunlardan yapılan vergi tevkifatlarının mali tablolarda gösterilmesini teminen yukarıda belirtilen Yönetmelik hükümlerine göre işlem tesis edilmesi uygun olacağı değerlendirilmektedir. Kamu idaresi cevabında; konu ile ilgili işlemlerin E-İçişleri Sistemi üzerinden; “Analitik Muhasebe Modülü”, “Günlük İşler”, “Banka İşlemleri” ve “Banka Faiz Gelirlerinin Muhasebeleştirilmesi” sekmeleri kullanılmak suretiyle yapıldığı, ancak anılan modülün net olarak muhasebeleştirme imkanı sunduğu, İçişleri Bakanlığı Bilgi İşlem Birimi ile modülün Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun şekilde düzenlenmesinin sağlanması amacıyla gerekli yazışmaların yapılacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında, banka faiz gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde kullanılan E-İçişleri Sisteminin faiz gelirlerinin brüt kaydedilmesine imkan tanımadığı ve bu durumun düzeltilmesi için yazışmaların yapılacağı bildirilmiş olup bulguya bir itirazda

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 29 bulunulmamıştır. Bulgu konusu husus takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 3: 3213 Sayılı Maden Kanunu Kapsamındaki Devlet Haklarının Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığına Yatırılmaması Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında yapılan incelemeler sonucunda madenlerden elde edilen gelirler karşılığı olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bütçesine ayrılması gereken ödeneğin Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı adına İçişleri Bakanlığı bütçesine aktarılmadığı tespit edilmiştir. 3213 sayılı Maden Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’ üncü maddesinde; “… Devlet Hakkı : (Değişik:14/2/2019-7164/5 md.) Maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen ve ödeme yükümlülüğü ruhsat sahibine ait olan kısım. …”, Aynı Kanun’un “Devlet Hakkı ve İl Özel İdare Payı” başlıklı 14’üncü maddesinde de; “Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır. (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/14 md.) Üretilen madenin ham-madde olarak kullanılması veya satılması hâlinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatıdır. Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir. Ruhsat sahipleri tarafından Devlet haklarının beyanında kullanılan ocak başı satış fiyatı, Genel Müdürlükçe ilan edilen ocak başı satış fiyatından daha düşük olamaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md.) Tüvenan madenin, herhangi bir zenginleştirme işlemine tabi tutulduktan veya bir prosesten geçirildikten sonra satış fiyatının oluştuğu durumlarda, ocak başı satış fiyatı, madenin ocakta üretiminden ilk satışının yapıldığı aşamaya kadar oluşan nakliye, zenginleştirme ve varsa farklı prosese ait kullanılan tesis ve ekipmanın amortismanı dahil giderler çıkarılarak oluşan fiyattır.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 30 (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/8 md. Değişik: 4/2/2015 – 6592/10 md.) Devlet hakkı; a) I. Grup (a) bendi madenlerin valilik veya il özel idaresince belirlenen ve ilan edilen boyutlandırılmış ve/veya yıkanmış piyasa satış fiyatı üzerinden %4 oranında, … alınır. … (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/14 md.) Ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına yatırılan Devlet hakkı tutarının; a) Büyükşehir belediyesi olan illerde, tamamı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere anılan muhasebe birimince Hazine hesabına on beş işgünü içinde aktarılır. Bu tutarın %50’sini, yarısı kırsalda kullanılmak kaydıyla, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarına aktarılmak üzere İçişleri Bakanlığı bütçesine ödenek eklemeye İçişleri Bakanı yetkilidir. … (Değişik fıkra:14/2/2019-7164/14 md.) Devlet hakkının tamamı, her yıl haziran ayının son gününe kadar ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına yatırılır. … Süresinde tahakkuk ettirilmeyen Devlet hakkına, tahakkuk ettirilmesi gereken ayın son gününden ta-hakkuk ettirildiği tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanunun 51 inci maddesine göre hesaplanacak gecikme zammı oranında faiz uygulanır. …” hükümleri bulunmaktadır. 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un “Çeşitli Hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinin 8'inci fıkrasında yer alan; “…

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 31 (8) İl özel idarelerinin tüzel kişiliğinin kaldırıldığı illerde; a) 3213 sayılı Kanuna göre verilen maden ruhsatları için il özel idareleri ve köylere hizmet götürme birliklerine verilen Devlet hakkı, I (a) grubu madenler için alınan harçlar ile aynı Kanuna göre valiliklerce yapılan I (a) grubu maden ihalelerinden elde edilen gelirler, b) 5686 sayılı Kanuna göre verilen idare payına ilişkin gelirler ve harçlar ile aynı Kanun gereğince valiliklerce yapılan ihalelerden elde edilen gelirler, c) 3213 ve 5686 sayılı kanunlar gereğince valilik ve kaymakamlıklarca uygulanan idari para cezaları, ç) 3213 ve 5686 sayılı kanunlar gereğince yapılan ihaleler nedeniyle alınan teminatlardan elde edilen gelirler, Genel bütçeye gelir kaydedilir.” hükümleri gereğince yukarıda belirtilen gelirlerden tahakkuk edenler Genel İdare Bütçesine gelir olarak kaydedilmektedir. Aynı maddenin 9’uncu fıkrasında ise; “Bu maddenin sekizinci fıkrası kapsamında elde edileceği tahmin edilen gelirler esas alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bütçesine gerekli ödenek konulur. Bu ödenekler öncelikle madenin veya jeotermal ve doğal mineralli su kaynaklarının bulunduğu yere en yakın yerleşim yerlerinin altyapı ve mahalli müşterek ihtiyaçlarında kullanılmak üzere İçişleri Bakanlığı bütçesine aktarılır. Aktarılan bu ödenekler Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları aracılığı ile kullanılır.” şeklinde düzenleme getirilmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları tarafından 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında elde edilen gelirler genel bütçeye gelir kaydedilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda elde edilmesi tahmin edilen gelirler karşılığında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bütçesine ödenek konularak, söz konusu ödeneğin, altyapı ve mahalli müşterek ihtiyaçlarda kullanılmak üzere İçişleri Bakanlığı tarafından Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına aktarılması gerekmektedir. Bu doğrultuda, ödenek aktarımlarının sağlanması için gerekli çalışmaların başlatılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 32 Kamu idaresi cevabında; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına gönderilen yazı ile, 3213 Sayılı Maden Kanunu kapsamında elde edilmesi tahmin edilen gelirler karşılığında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bütçesine ödenek konulması ve söz konusu ödeneğin altyapı ve mahalli müşterek ihtiyaçlarda kullanılmak üzere İçişleri Bakanlığı tarafından Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına aktarılmasının talep edildiği ve ayrıca 6360 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin yürürlüğe girdiği 30.03.2014 tarihinden bugüne kadar olmak üzere geçmiş yıllarda Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığın bütçesinden İçişleri Bakanlığı vasıtasıyla Başkanlığa aktarılmamış olan ödeneklerin de ayrıca talep edildiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta, 3213 Sayılı Maden Kanunu kapsamındaki devlet haklarının Balıkesir Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığına Yatırılmamasının sağlanması maksadıyla gerekli yazışmaların yapıldığı belirtilmiş olduğundan, bulguda belirtilen hususların yerine getirilip getirilmediği takip eden denetimlerde izlenecektir. BULGU 4: Belediyelerden Tahsil Edilemeyen Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Paylarıyla İlgili Gerekli İşlemlerin Yapılmaması Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığının (YİKOB) 2018 yılı mali tablo ve muhasebe kayıtları ile kültür ve taşınmaz varlıklarının korunmasına ait katkı payı işlemlerinin incelenmesi neticesinde; takip ve tahsili gereken Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına ait Katkı Payları tahsilatlarının Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı hesabına yatırılmadığı veya eksik yatırıldığı görülmüştür. 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun “Taşınmaz Kültür Varlıklarının Onarımına Yardım Sağlanması ve Katkı Payı” başlıklı 12’nci maddesinde; “Belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18 inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin % 10'u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edilir. Tahsil edilen miktar, il özel idaresi tarafından açılacak özel hesapta toplanır. Bu miktar; il özel idaresince ve belediyelerce kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla hazırlanan projeler kapsamında kamulaştırma, projelendirme, plânlama ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 33 uygulama konularında kullanılmak üzere il özel idaresine ve il sınırları içindeki belediyelere vali tarafından aktarılır ve bu pay valinin denetiminde kullanılır. İl özel idarelerince yapılan projeler için kullanılan miktar özel hesabın % 30’unu geçemez. Bu madde uyarınca tahakkuk eden katkı payları hakkında 1319 sayılı Kanunun üçüncü kısmı hükümleri uygulanır. Katkı paylarına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı ile Bakanlık tarafından belirlenir. Yukarıdaki hükümlere göre, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunan miktarlar tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenir. Tahsil ettikleri katkı payını yukarıda belirtilen süre içinde il özel idarelerine yatırmayan belediyelerden, bu katkı payları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir. Belediye başkanları, belediyelerin tahsil ettikleri paylardan il özel idarelerine ödemeleri gereken taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı paylarının, zamanında ve tam olarak ödenmesini sağlamakla yükümlüdür. Ödenmeyen paylar, ilgili il özel idaresinin talebi üzerine ilgili belediyenin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergi gelirleri payından kesilerek talep eden özel idareye gönderilir.” hükmü yer almaktadır. Diğer yandan 6360 Sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un “Çeşitli Hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinin (3) sayılı bendinin; “21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 12 nci maddesi kapsamında il özel idarelerince kullanılan haklar ve yetkiler ile yürütülen görevler, il özel idaresi bulunmayan illerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca kullanılır ve yürütülür. Bahsedilen kanun hükmü uyarınca toplanan taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı tutarları, defterdarlıklar bünyesinde açılan emanet hesaplarına aktarılır. Toplanan paraların yüzde yirmilik kısmı Kültür ve Turizm Bakanlığının öncelik vereceği projelerde kullanılır. Yıl içinde proje karşılığı tahsis edilmeyen miktar aynı amaçla kullanılmak üzere Kültür ve Turizm Bakanlığı bütçesine aktarılır. Aktarılan bu miktarları aynı amaçla kullanmak üzere gelecek yıl bütçesine aktarmaya Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkilidir.” hükmü gereğince belediyelerce tahsil edilen taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarının tahsilat, muhasebe ve bu payların kullanılması iş ve

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 34 işlemlerinin Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca yerine getirilmesi gerekmektedir. Uygulamada ise, ilgili Belediyelerce yatırılmayan ve/veya eksik yatırılan taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarının takip ve tahsili için Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından İller Bankasına yazı yazılarak, söz konusu payların İller Bankasınca söz konusu Belediyelerin genel bütçe paylarından kesinti yapılmak suretiyle tahsili istenmektedir. Ancak, yatırılmayan paylar için 6183 sayılı Kanun hükmüne göre gecikme zammı tatbik edilmediği görülmektedir. Oysa, ilgili belediyelerden yapılan tahsilatların gecikme zammı uygulanmak suretiyle tahsil edilmesi, Başkanlık tarafından İller Bankasına yazılan yazıda da, gecikme zammı dahil tutarların tahsil edilmek suretiyle kendi hesaplarına gönderilmesinin talep edilmesi gerekmektedir 2016, 2017 ve 2018 yılları içerisinde ilgili Belediyelerin Taşınmaz ve Kültür Varlıklarına katkı payı olarak Başkanlık hesabına aktarması gereken, aktardığı ve aktarmadığı tutarlar aşağıdaki gibidir; Tablo 4: Taşınmaz ve Kültür Varlıklarına Katkı Payı Tahsilat İLÇELER 2005-2017 YILLARI TAHAKKUK 2005-2017 YILLARI TAHSİLAT BORÇ DEVİR 2018 YILI TAHAKKUK (Gecikme Zammı Dahil) 2018 YILI TAHSİLAT (Gecikme Zammı Hariç) KALAN BORÇ ALTIEYLÜL 7.008.381,18 5.794.352,56 1.214.028,62 1.611.439,19 279.494,14 2.545.973,67 AYVALIK 7.538.086,66 1.214.103,46 6.323.983,20 1.766.061,31 95.165,58 7.994.878,93 BALYA 48.929,17 43.867,08 5.062,09 8.697,55 5.479,15 8.280,49 BANDIRMA 5.807.747,82 5.695.349,46 112.398,36 1.470.988,94 1.342.742,98 240.644,32 BİGADİÇ 1.055.141,84 1.057.084,06 -1.942,22 202.300,60 190.373,02 9.985,36 BURHANİYE 3.759.111,19 1.280.057,97 2.479.053,22 946.119,66 190.743,60 3.234.429,28 DURSUNBEY 438.153,94 435.534,87 2.619,07 86.005,42 84.494,26 4.130,23 EDREMİT 13.108.419,21 4.599.565,00 8.508.854,21 3.453.750,55 597.703,84 11.364.900,92 ERDEK 2.450.090,33 316.600,78 2.133.489,55 438.397,85 167.857,33 2.404.030,07 GÖMEÇ 1.427.440,64 613.734,93 813.705,71 281.415,22 327.585,31 767.535,62 GÖNEN 2.462.548,17 1.079.060,73 1.383.487,44 595.720,82 135.683,32 1.843.524,94 HAVRAN 587.580,15 512.489,05 75.091,10 149.406,24 152.845,87 71.651,47

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 35 İVRİNDİ 250.528,64 248.936,97 1.591,67 74.585,49 73.042,97 3.134,19 KARESİ 7.295.756,10 7.251.151,62 44.604,48 1.746.559,89 697.480,28 1.093.684,09 KEPSUT 231.647,63 196.986,97 34.660,66 43.305,07 35.012,57 42.953,16 MANYAS 244.652,90 120.450,31 124.202,59 49.225,90 8.222,23 165.206,26 MARMARA 1.088.724,36 192.298,76 896.425,60 142.613,58 3.267,24 1.035.771,94 SAVAŞTEPE 352.781,32 145.734,53 207.046,79 79.456,09 81.142,32 205.360,56 SINDIRGI 426.379,59 336.844,65 89.534,94 92.737,11 82.797,24 99.474,81 SUSURLUK 1.477.543,21 619.590,87 857.952,34 292.812,86 49.563,55 ₺ 1.101.201,65 TOPLAM 57.059.644,05 31.753.794,63 25.305.849,42 13.531.599,34 4.600.696,80 34.236.751,96 Sonuç olarak, ilgili Belediyelerce hiç yatırılmayan veya eksik yatırılan katkı paylarının, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilmesi ve ödenmeyen payların ise ilgili belediyenin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergi gelirleri payından gecikme zammı dahil tutarlar üzerinden kesilmesi için gerekli iş ve işlemlerin yapılması gerektiği düşünülmektedir. Kamu idaresi cevabında; konu hakkında 2863 sayılı sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca tüm iş ve işlemlerin düzenli olarak yapılmakta olduğu, belediyelerin katkı paylarını yatırmaması durumunda; söz konusu belediyelerin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergi gelirleri payından kesilmesi ile ilgili yazı yazıldığı ve hesaplanan gecikme zammı dahil edilerek talep edildiği, dolayısıyla konunun dikkatli ve özenli bir şekilde takip edilmekte olduğu ve bundan sonraki süreçte de; 2863 sayılı Kanun hükümleri ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil ve Usulü Hakkındaki Kanun hükümlerine göre işlem tesis edileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresince verilen cevapta, bulgu konusu hususla ilgili gerekli iş ve işlemlerin yapıldığı ve bundan sonraki süreçte de ilgili mevzuata uygun olarak işlem tesis edileceği belirtilmiş olmakla birlikte, sonuç itibariyle, geçmiş yıllar dahil olmak üzere, 2018 yılı sonu itibari ile 34.236.751,96 TL tutarında tahsil edilmemiş katkı payı bulunmaktadır. Yapılan işlemlerin, katkı paylarının gerek ilgili belediyelerden tahsil edilmesi gerek ise bu belediyelerin İller Bankasından aldığı genel bütçe vergi gelirleri payından kesilmesi konularında, yeterli düzeyde etkili olmadığı anlaşılmaktadır. Bu sebeple, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payları tahsilatlarının eksiksiz bir şekilde tamamlanarak Kurum hesabına intikal ettirilmesi hususunda gerekli iş ve işlemlerin mevzuata uygun bir

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 36 şekilde yapılması gerekmektedir. BULGU 5: Enerji Müsaadesi Alınabilmesi İçin Elektrik Dağıtım Şirketince Yapılması Gereken Trafo Kurulumları ve Diğer İlk Yatırım Giderlerinin İdare Bütçesinden Karşılanması ve Söz Konusu Giderlerin Dağıtım Firmasından Talep Edilmemesi Balıkesir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından ihale edilen anahtar teslim yapım işlerinde, enerji müsaadesi alınabilmesi için elektrik dağıtım şirketince yapılması gereken trafo kurulumları ve diğer ilk yatırım giderlerinin Kurum bütçesinden ödendiği, söz konusu giderlerin dağıtım firmasından talep edilmediği görülmüştür. 30.03.2013 tarih 28603 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun “Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “… e) Dağıtım şirketi, belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişiyi f) Dağıtım tesisi, iletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğinden, alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktalarına kadar, bina giriş ve sayaç arası hariç, elektrik dağıtımı için teçhiz edilmiş tesis ve teçhizat ile dağıtım şirketince teçhiz edilen ya da devralınan sayaçları … ifade eder” denilmektedir. Dolayısıyla, enerjinin bina giriş noktalarına kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin uhdesindedir. Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3’üncü maddesinde, bağlantı hattı ve bağlantı noktası; “Bağlantı hattı: Tüketicilerin iç tesisatını dağıtım şebekesine bağlamak için gerekli ve bu Yönetmelik kapsamında belirtilen mesafe sınırları dâhilinde olan; AG’den bağlı tüketiciler için yapı bina giriş noktasından itibaren dağıtım şebekesine kadar, OG’den bağlı tüketiciler için tüketicinin şalt sahasının bittiği noktadan itibaren dağıtım şebekesine kadar olan hattı,

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 37 Bağlantı noktası: İletim tesislerinin ve dağıtım gerilim seviyesinden bağlı üretim ve tüketim tesislerine ait şalt sahalarının bittiği noktadan sonraki nihayet direğini ve alçak gerilim seviyesinden bağlı tüketicilerin yapı bina giriş noktasını ifade eder.” şeklinde açıklanmıştır. Bahsi geçen Yönetmeliğin “Dağıtım Tesisleri” başlıklı 15’inci maddesinde “Dağıtım sistemine bağlı tüketiciler açısından, bağlantı noktasından kullanım yerine kadar olan tesis ve teçhizat tüketicinin mülkiyetindedir. Bağlantı noktası dahil olmak üzere bağlantı noktasından itibaren hattın geri kalan kısmı dağıtım tesisidir.” denilmektedir. Ayrıca Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin “Bağlantı Görüşü” başlıklı 10/A maddesinde; “(1) Gerçek veya tüzel kişilerin, dağıtım sistemine bağlantı talebinin dağıtım şirketi tarafından bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanması esastır. (2) Bağlantı için yapılan başvuru, dağıtım şirketi tarafından, 4 üncü madde ile bu maddede yer alan hükümler çerçevesinde dağıtım sisteminin mevcut durumuna göre genişleme yatırımı veya yeni yatırımın gerekli olması hususları da dikkate alınarak değerlendirilir. … b) Başvuru sahibinin, bağlantı görüşünde yer verilen öngörülen bağlantı süresine/tarihine itiraz hakkı saklı olup, bu konuda Kuruma başvuru yapılabilir. Başvuru, bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde Kurum tarafından değerlendirilir. Dağıtım şirketi tarafından verilen görüşe ilişkin gerekçelerin Kurum tarafından uygun görülmemesi halinde, Kurumun belirleyeceği sürede bağlantı yapılır. c) Başvuru sahibinin (b) bendi kapsamında haksız bulunması veya bağlantı talebinin karşılanabilmesi için dağıtım şirketi tarafından bildirilen sürenin başvuru sahibi tarafından uzun bulunması ve bağlantı talebinin dağıtım şebekesi yapılarak karşılanabilir olması halinde gerekli yatırım 21 inci madde kapsamında başvuru sahibi tarafından üstlenilebilir.” denilmiştir. Aynı Yönetmeliğin “Bağlantı Hattı” başlıklı 10/B maddesinde ise; “Kullanıcının bağlantısı için gerekli olmakla birlikte bağlantı hattı dışında kalan dağıtım tesisi kapsamındaki tesisler dağıtım şirketlerince tesis edilir. Bu kapsamdaki tesisler için 21 inci madde

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 38 çerçevesinde işlem yapılabilir.” denilmektedir. Bahsi geçen Yönetmeliğin “Dağıtım Varlıkları” başlıklı 21’inci maddesinde ise; “(1) Üretim ve tüketim tesislerinin dağıtım sistemine bağlanabilmesi veya dağıtım sistemine bağlı üretim ve tüketim tesislerinin güç artışı taleplerinin karşılanabilmesi için, sistem kullanımı açısından kapasitenin yetersiz olması nedeniyle, genişleme yatırımı veya yeni yatırım yapılmasının gerekli olduğu hallerde, söz konusu yatırım dağıtım şirketi adına, bağlantı yapmak isteyen veya güç artışı talep eden gerçek veya tüzel kişi tarafından ilgili mevzuat kapsamındaki teknik standartlar sağlanarak yapılabilir veya finanse edilebilir. (2) Başvuru sahibinin gerekli dağıtım şebekesinin yapımını üstlenmeyi tercih etmesi durumunda; dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında, ilgili dağıtım tesisine ilişkin finansman ve bağlantı koşulları gibi hususların düzenlendiği tesis yapım sözleşmesi imzalanır. Bu durumda söz konusu dağıtım tesisinin projesinin hazırlanması başvuru sahibinin sorumluluğunda olup, projenin hazırlanabilmesine ilişkin etüt için gerekli olan tüm bilgiler dağıtım şirketi tarafından sağlanır. Finansman yönteminde ise dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında tesis edilecek dağıtım varlıklarının maliyetinin finanse edilmesine ilişkin koşullarının yer aldığı bir sözleşme imzalanır. Bu yöntemde proje hazırlama sorumluluğu dağıtım şirketine aittir. (3) Bu durumda gerçekleşen yatırıma ait bedel, dağıtım şirketi tarafından bağlantı görüşünde verilen bağlantı talebinin karşılanabileceği tarihteki yıl içerisinde en fazla oniki aylık eşit taksitle, yatırımı yapan veya finanse eden gerçek veya tüzel kişiye, muhataba ulaşılamaması halinde tesisin bulunduğu yerdeki en yakın banka ya da PTT şubesine, hak sahip veya sahipleri adına yatırılarak ödenir. Dağıtım tesisinin geçici kabulünün, dağıtım şirketinin bağlantıyı karşılayabileceğini öngördüğü tarihten sonra yapılması halinde ödeme geçici kabulün yapıldığı tarihi takip eden yıl içerisinde söz konusu dağıtım tesisinin bulunduğu yerlere ilişkin kullanım haklarının, geri ödemenin yapılacağı yıla kadar TEDAŞ adına temin edilememiş olması halinde ise ödeme, bu hakların tamamının TEDAŞ adına temin edildiği yılı takip eden yıl içerisinde yapılır. Dağıtım şirketi ilgili dağıtım tesisini, varlık kayıtlarına ödemenin yapıldığı tarihte ekler. … (5) Bu madde hükümleri uyarınca yapılan dağıtım tesisinin geçici kabulünün yapıldığı ayı takip eden aydan itibaren, geri ödemenin yapılacağı ilk taksit tarihine kadar geri ödemesi

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 39 yapılmamış tutar Tüketici Fiyat Endeksi oranında güncellenir. Vadesinde geri ödemesi yapılmamış taksitlere ilişkin tutara, vade tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümlerine göre belirlenen kanuni faiz oranı uygulanır.” düzenlemesi bulunmaktadır. Mevzuat hükümlerine göre, elektrik enerjisinin dağıtım sistemine bağlantısına ilişkin yatırımın, dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından karşılanması esastır. Ancak, mevcut durum çerçevesinde genişleme yatırımı veya yeni yatırımın söz konusu olması halinde talep sahibince dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye bağlantı talebinin karşılanabileceği makul süre sorulur. Başvuru sahibi tarafından sürenin uzun bulunması halinde gerekli yatırım başvuru sahibi tarafından üstlenilebilir. Bu durumda, mülkiyet ve kullanım hakları ile finansman koşullarının yer aldığı bağlantı anlaşması ve tesis yapım anlaşması imzalanması gerekmektedir. Yönetmelik hükümlerine göre yapılan harcamanın, dağıtım şirketi tarafından ilgili yatırımın yapılacağı yıl içinde en fazla 12 eşit taksitle yatırımı yapan gerçek veya tüzel kişiye ödenmesi gerekmektedir. Ayrıca, yapılan harcamanın geçici kabulü takip eden aydan ilk taksit ayına kadar TÜFE oranında güncellenmesi gerekmektedir. Dolayısıyla, enerjinin bina giriş noktalarına kadar getirilmesi dağıtım şirketlerinin uhdesinde olmasına rağmen dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi adına bu yatırımın yapılması mevzuata göre mümkündür. Ancak, bu durum istisnadır ve yukarıda açıklanan şartların gerçekleşmesi halinde yapılma imkânı vardır. Başkanlık bütçesinden anahtar teslim proje kapsamında ihale edilerek veya iş artışı kapsamında yapılan ve yaklaşık maliyetleri ve tenzilat oranları aşağıdaki listede belirtilen yapım işleri kapsamındaki binalara enerji alınabilmesi için gerekli olan trafoların ilgili dağıtım şirketince karşılanması gerekmesine rağmen dağıtım şirketinin ilgili yatırımı daha sonraki yıllarda gerçekleştirebileceğini bildirmesi sonucu söz konusu trafo bedelleri İdare tarafından söz konusu yapım işlerinin projelerine ve yaklaşık maliyetlerine dahil edilmek suretiyle İdare tarafından karşılanması yoluna gidilmiş ve düzenlenen hakedişler ile de müteahhitlere ödeme yapılmış yada ileriki tarihlerde düzenlenecek hakkedişler kapsamında ödenmesi öngörülmüştür. Ancak, mevzuatın öngördüğü herhangi bir bağlantı anlaşması veya tesis yapım anlaşması yapılmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Kurum bütçesinden ödenen ve dağıtım şirketince yapılması gereken trafo kurulumları ile diğer ilk yatırım giderlerinin ilgili dağıtım şirketince karşılanması gerekmekte

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 40 olup, Başkanlığın söz konusu ödemelere ilişkin tahsilat sürecini takip ederek tahsilatı sağlayacak girişimlerde bulunması gerektiği düşünülmektedir. Tablo 5: 2018 Yılı Trafo İmalatı Yapılan İşler İHALE KAYIT NO. İŞİN ADI TRAFO YAKLAŞIK MALİYET (TL) TENZİLAT (%) SONUÇ
(TL) 2017/516575 Edremit 19.Motorlu Piyade Tugay Komutanlığı Ali Çetinkaya Kışlası İsale Hattı, Bina Bağlantı Hatlarının Onarımı ile 3 Adet Sondaj Kuyusu Açılması İnşaatı Yapım İşi 258.472,75 1,84 253.716,85 2018/80915 Marmara İlçesi 10 Yataklı Süleyman İlik Hastanesi Yapım İşi 300.287,80 22,94 231.401,78 2018/86463 Altıeylül Otuz İki Derslik İmam Hatip Lisesi ve 200 Kişilik Pansiyon Yapım İşi 605.964,57 12,35 531.067,35 Kamu idaresi cevabında; dağıtım şirketlerine yapılan enerji müsaadesi başvurularında taahhüt süresinin sınırlı olması nedeniyle trafo konusundaki mutabakatlar yapılmadan işin işleyiş sırasında trafoların İdare tarafından yaptırılmak suretiyle bedelinin Başkanlık bütçesinden karşılandığı, gerekli devirlerin yapılamaması nedeniyle ilgili dağıtım şirketinden trafo bedellerinin talep edilemediği, daha önce yapılmış olan taleplere de olumlu cevap alınamadığı, konunun hukuki boyutta yeniden değerlendirilerek bundan sonraki uygulamalarda mevzuata uygun olarak işlem tesis edilmek suretiyle trafo bedellerinin ilgili dağıtım şirketinden tahsilinin sağlanmasına çalışılacağı ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında, bir takım gerekçelerle trafo bedellerinin ilgili dağıtım şirketinden talep edilemediği ya da yapılan taleplerin olumlu karşılık bulmadığı ifade edilmiştir. 30.03.2013 tarih 28603 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun “Dağıtım Faaliyeti” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 41 ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür. Dağıtım şirketi, ilgili yönetmelik hükümleri doğrultusunda yan hizmetleri sağlamakla yükümlüdür.” denilmektedir. Elektrik Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği’nin “Bağlantı Görüşü” başlıklı 10/A maddesinin birinci fıkrasında; “Gerçek veya tüzel kişilerin, dağıtım sistemine bağlantı talebinin dağıtım şirketi tarafından bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde karşılanması esastır.” denilmektedir. Aynı maddenin 4’üncü fıkrasının (c ) bendinde ise “Başvuru sahibinin (b) bendi kapsamında haksız bulunması veya bağlantı talebinin karşılanabilmesi için dağıtım şirketi tarafından bildirilen sürenin başvuru sahibi tarafından uzun bulunması ve bağlantı talebinin dağıtım şebekesi yapılarak karşılanabilir olması halinde gerekli yatırım 21 inci madde kapsamında başvuru sahibi tarafından üstlenilebilir.” hükmü yer almaktadır. Yer verilen Kanun ve Yönetmelik hükümlerinde, dağıtım sistemine bağlantı konusunda gerekli çalışmaları yapmakla sorumlu olanın dağıtım şirketi olduğu belirtilmiştir. Ayrıca anılan Yönetmeliğin “Dağıtım varlıkları” başlıklı 21’inci maddesinde “Üretim ve tüketim tesislerinin dağıtım sistemine bağlanabilmesi veya dağıtım sistemine bağlı üretim ve tüketim tesislerinin güç artışı taleplerinin karşılanabilmesi için, sistem kullanımı açısından kapasitenin yetersiz olması nedeniyle, genişleme yatırımı veya yeni yatırım yapılmasının gerekli olduğu hallerde, söz konusu yatırım dağıtım şirketi adına, bağlantı yapmak isteyen veya güç artışı talep eden gerçek veya tüzel kişi tarafından ilgili mevzuat kapsamındaki teknik standartlar sağlanarak yapılabilir veya finanse edilebilir. Başvuru sahibinin gerekli dağıtım şebekesinin yapımını üstlenmeyi tercih etmesi durumunda; dağıtım şirketi ile başvuru sahibi arasında, ilgili dağıtım tesisine ilişkin finansman ve bağlantı koşulları gibi hususların düzenlendiği tesis yapım sözleşmesi imzalanır. … Bu durumda gerçekleşen yatırıma ait bedel, dağıtım şirketi tarafından bağlantı görüşünde verilen bağlantı talebinin karşılanabileceği tarihteki yıl içerisinde en fazla oniki aylık eşit taksitle, yatırımı yapan veya finanse eden gerçek veya tüzel kişiye, muhataba

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 42 ulaşılamaması halinde tesisin bulunduğu yerdeki en yakın banka ya da PTT şubesine, hak sahip veya sahipleri adına yatırılarak ödenir. … Bu madde hükümleri uyarınca yapılan dağıtım tesisinin geçici kabulünün yapıldığı ayı takip eden aydan itibaren, geri ödemenin yapılacağı ilk taksit tarihine kadar geri ödemesi yapılmamış tutar Tüketici Fiyat Endeksi oranında güncellenir. Vadesinde geri ödemesi yapılmamış taksitlere ilişkin tutara, vade tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümlerine göre belirlenen kanuni faiz oranı uygulanır.” hükümleri yer almaktadır. Bahsi geçen Yönetmeliğin 21’inci maddesinde özetle, bağlantı talebini karşılamakla sorumlu olan dağıtım şirketinin gerekli yatırımı daha sonra yapacağını bildirmesi üzerine yatırımın başvuru sahibi tarafından dağıtım şirketi adına yapılması ve bu durumda ortaya çıkan maliyetlerin geri ödenme süreci açıklanmıştır. Söz konusu olan Yönetmeliğin “Dağıtım Tesisleri” başlıklı 15’inci maddesinde de; “Dağıtım sistemine bağlı tüketiciler açısından, bağlantı noktasından kullanım yerine kadar olan tesis ve teçhizat tüketicinin mülkiyetindedir. Bağlantı noktası dahil olmak üzere bağlantı noktasından itibaren hattın geri kalan kısmı dağıtım tesisidir.” hükmü yer almaktadır. Madde metninde geçen “bağlantı noktası dahil olmak üzere bağlantı noktasından itibaren hattın geri kalanı dağıtım tesisidir ” ifadesine göre bağlantı noktası dağıtım tesisi kapsamına girmektedir. Dolayısıyla bağlantı noktasının mülkiyeti tüketicinin mülkiyetinde değildir. Çünkü madde metninde açıkça bağlantı noktası dahil olmak üzere hattın geri kalan kısmının dağıtım tesisi olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca Yönetmeliğin “Dağıtım tesisi sınırları” başlıklı 10/B maddesinin 3’üncü fıkrasında “Birinci ve ikinci fıkralarda yer verilen bağlantı hattı, tercih etmesi halinde kullanıcı tarafından tesis edilebilir. Bu durumda ilgili kullanıcı tarafından bağlantı bedeli ödenmez. Bunun tercih edilmemesi durumunda kullanıcı tarafından bağlantı bedeli ödenir ve bağlantı hattı dağıtım şirketi tarafından tesis edilir.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu mevzuat düzenlemeleri birlikte ele alındığında, bağlantı hattının kullanıcı tarafından tesis edilmesi durumunda bağlantı bedeli ödenmeyeceği, bağlantı hattının dağıtım şirketi tarafından tesis edilmesi halinde ise tüketici tarafından bağlantı bedeli ödeneceği

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 43 değerlendirilmektedir. Bağlantı bedeli karşılığında bağlantı tesisinin tüketici tarafından yapıldığı durumda, yukarıda yer verilen 15’inci madde hükümleri doğrultusunda giriş hücresi bedelinin dağıtım şirketinden talep edilmesi gerekmektedir. Hem bağlantı hattının tüketici tarafından tesis edildiği hem de bağlantı bedeli ödendiği durumlarda, bağlantı bedeli ve 15’inci madde kapsamında giriş hücresi bedeli dağıtım şirketinden talep edilmelidir. Milli Eğitim Bakanlığınca onaylı olan okul tip projelerinde, mahal listelerinde, yaklaşık maliyet cetvellerinde trafo tesisine ait çizimlerin, hesaplamaların ve fiyatlandırmaların yer almasının trafo tesisinin kamu idaresi tarafından yapılacağı anlamına gelmemektedir. Sonuç olarak verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, dağıtım şirketince yapılması gereken trafo kurulumları ile diğer ilk yatırım giderlerinin ilgili dağıtım şirketince karşılanması gerekmekte olup, Başkanlığın söz konusu ödemelere ilişkin süreci takip ederek, savunmalarda belirtilen hukuki girişimlerinde yapılması suretiyle, tahsilat işlemlerinin sağlanması gerekmektedir. BULGU 6: İhale Düzenlenmek Suretiyle Yaptırılması Gereken İhtiyaçların Doğrudan Temin Yöntemi ile Gerçekleştirilmesi Balıkesir Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Yatırım İzleme Müdürlüğü tarafından ihale ile yaptırılması gereken yapım işlerinin parçalara bölünmek suretiyle doğrudan temin ile gerçekleştirildiği görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.” hükmü, Kamu İhale Genel Tebliğinin; “4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin (d) bendi gereğince İhtiyaçların temini” başlıklı 22.5’inci maddesinde ise; “22.5.1.1. Bu bentte belirlenen parasal limitlere bağlı olarak yapılacak ihtiyaç teminlerinde, piyasada yapılan fiyat araştırması sonucunda öngörülen parasal limitin

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 44 aşılacağının tespit edilmesi halinde, ihtiyacın Kanunun ilgili hükümlerine göre ihale yoluyla temin edilmesi gerekmektedir. 22.5.1.2. Ayrıca, 4734 sayılı Kanunun 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanunun 22 nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanunun 22 nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gereklidir.” hükmü yer almaktadır. Bu hükümler gereğince, yıllık toplam tutarı Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırları aşan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin açık ihale usulü ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Uygulamada ise, Başkanlık tarafından, Kızılkeçili Köyü Yolu Aydınlatma Direkleri Kurulumu İşi ile Kızılkeçili Yol Boyu Aydınlatma İşleri aynı mahiyette ve hemen hemen aynı tarihlerde yapılan işler olmasına rağmen açık ihale usulü ile yaptırılmak yerine iki ayrı iş olarak doğrudan temin usulüyle yaptırılmıştır. Oysa her iki işin yaklaşık maliyetleri toplamı, 2018 yılında 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendi gereğince büyükşehirler için belirlenen parasal sınır olan 67.613,00 Türk Lirasından daha fazla (51.312,65 TL+66.678,00 TL=117.990,65 Tür Lirası) olması sebebiyle, birleştirilmek suretiyle ihale yoluyla yaptırılması gerekir idi. Aynı şekilde, yine Yatırım İzleme Müdürlüğü tarafından yaptırılan; 112 Acil Çağrı Merkezi Bakım Onarım İşi, 112 Acil Çağrı Merkezi Zemin Kat Klimatizasyon İşi, 112 Acil Çağrı Merkezi Bodrum Kat Havalandırma İşi ve 112 Acil Çağrı Merkezi Hidrofor Değişim İşleri de aynı mahiyette işler olmasına ve toplam yaklaşık maliyetleri de (8.874,05 TL+ 67.219,79 TL + 67.193,15 TL + 9.855,00 TL=153.141,99 TL) belirlenen parasal limitin üzerinde olması sebebiyle açık ihale usulü ile yaptırılması gerekirken parçalara bölünerek doğrudan temin ile yaptırılmıştır.
Bu itibarla, söz konusu yapım işlerinin yaklaşık maliyetleri toplamı 4734 sayılı Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırı aşması sebebiyle, Kanunun 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile yaptırılması gerekli olup, doğrudan temin usulü ile yaptırılmasının mevzuata aykırı olduğu düşünülmektedir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 45 Kamu idaresi cevabında; söz konusu yapım işlerinin ivedilikle yapılması gereken işler olması, özellikli işler olması veya farklı iş gruplarından oluşması nedeniyle ilgili makamdan alınan onay doğrultusunda doğrudan temin yöntemiyle yaptırıldığı belirtilmiş ve müteakip uygulamalarda doğrudan temin yöntemi yerine 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun hükümleri doğrultusunda ihale yapılmak suretiyle işlem tesis edileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak kamu idaresi cevabında, her ne kadar ihale yöntemi yerine doğrudan temin ile yaptırılmış olan söz konusu yapım işlerinin özellikli işler olması, ivedilikle yapılmasına gerek duyulması ve birbiri ile ilişkilendirilemeyecek farklı iş gruplarından meydana gelmesi sebebiyle doğrudan temin yönteminin tercih edildiği belirtilmiş olsa da, bulgumuzda açıklandığı üzere, bahse konu Kızılkeçili Köyü Yolu Aydınlatma Direkleri Kurulumu İşi ile Kızılkeçili Yol Boyu Aydınlatma İşleri aynı mahiyette ve hemen hemen aynı tarihlerde yapılan işlerdir. Aynı şekilde, yine Yatırım İzleme Müdürlüğü tarafından yaptırılan; 112 Acil Çağrı Merkezi Bakım Onarım İşi, 112 Acil Çağrı Merkezi Zemin Kat Klimatizasyon İşi, 112 Acil Çağrı Merkezi Bodrum Kat Havalandırma İşi ve 112 Acil Çağrı Merkezi Hidrofor Değişim İşleri içinde aynı durum söz konusudur. Dolayısıyla, bahsi geçen işler ivedilikle yapılması gerekli olan özellikli işler olmadığı gibi, aynı zamanda farklı iş gruplarından meydana gelen işler de değildir. Bu sebeple, söz konusu işlerin birlikte düşünülerek ihale yöntemi ile yaptırılması gerekir idi. Diğer taraftan kurum cevabında, bahsi geçen işlerin doğrudan temin ile yaptırılması gerektiğine dair ifadeler kullanılmış olmak ile birlikte, daha sonra yaptırılacak olan benzeri işlerde, doğrudan temin yöntemi yerine 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun hükümleri doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir. Bu nedenle konu takip eden denetimlerde izlenecektir.

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 46

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 47 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06520 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr http://www.sayistay.gov.tr

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 48 9. EKLER EK 1: KAMU İDARESİ TARAFINDAN SUNULAN MALİ TABLOLAR

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 49

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 50

T.C. Sayıştay Başkanlığı Balıkesir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı 2018 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu 51